36.2 C
Athens
Δευτέρα 22 Ιουλίου 2024

Ingrid Jonker, η Νοτιοαφρικανή ποιήτρια του πόνου και της ελευθερίας

Ίνγκριντ Τζόνκερ (Νότια Αφρική)

Η μαμά

Η μαμά δεν είναι πρόσωπο πια
Όμως
Ντύνεται
Πηγαίνει στο κομμωτήριο
Βαδίζει στο δρόμο
Πιάνει τα τακούνια της
Συμβουλεύεται τον ψυχίατρο
Σαν όλους τους άλλους
Ψιθυρίζει λέξεις
Moncheri
Δεν ακούγεται καθόλου
Ο λευκός
Ψίθυρος του φαντάσματος μόνο
Δεν έχει χρώμα
Και φεύγει γρήγορα
Χασκογελάει από τους ανελκυστήρες
Κοιτάζει εδώ κι εκεί με τα γυαλιά της
Κάνει πως εκπλήσσεται
Είναι αφοπλισμένη
Γυμνή σαν Αφρικάνα
Θέλει να πιστέψει στον άνθρωπο
Π’ ακόμα μιλάει για Θεό

Σε επαναλαμβάνω

Σε επαναλαμβάνω
χωρίς τέλος ή αρχή
επαναλαμβάνω το σώμα σου
Η μέρα έχει μικρή σκιά
Κι η νύχτα κίτρινους σταυρούς
Το τοπίο είναι χωρίς λάμψη
Κι οι άνθρωποι μια σειρά κεριά
Ενώ εγώ σ’ επαναλαμβάνω
Με τα στήθια μου
Που μιμούνται το γούβωμα των χεριών σου.
* Μ. Λαϊνά, Ξένη ποίηση του 20ου αιώνα, μτφ. Η. Κυζηράκος, εκδ. Ελ. Γράμματα

Το πρόσωπο του έρωτα

Το πρόσωπό σου είναι το πρόσωπο
όλων των άλλων πριν από σένα και μετά
από σένα· και τα μάτια σου είναι
ήρεμα σαν μια γαλάζια αυγή, που σπάζει
το χρόνο στην ώρα του. Βουκόλος
των νεφών, φρουρός της λευκής -με
εναλλαγή χρωμάτων- ομορφιάς, το τοπίο
των εξομολογημένων χειλιών σου, που έχω
εξερευνήσει, κρατά το μυστικό κάποιου
χαμόγελου όπως το τοπίο με τα μικρά
λευκά χωριά πέρα από τα βουνά·
κι οι χτύποι της καρδιάς σου
μέτρο της έκστασής τους.

Δεν υπάρχει ερώτημα μιας -κάποιας-
αρχής· δεν υπάρχει ζήτημα κατάκτησης,
δεν υπάρχει ερώτημα θανάτου: πρόσωπο
πολυαγαπημένο μου, το πρόσωπο του έρωτα!

* Μετάφραση: Αθαν. Β. Νταουσάνης

από το βιβλίο Η Ποίηση της Μαύρης Αφρικής
εκδ. Ροές, 2003

Με την κόρη της, Simone

* H Ingrid Jonker γεννήθηκε σε ένα αγρόκτημα κοντά στο Kimberley στη Νότια Αφρική στις 19 Σεπτεμβρίου του 1933. Οι γονείς της χώρισαν λίγο πριν γεννηθεί. Η μητέρα της, παίρνοντας την Ίγκριντ και την αδελφή της, επέστρεψε στο πατρικό της. Λίγο αργότερα μετακόμισαν με τους παππούδες της σε ένα αγρόκτημα λίγο έξω από το Κέιπ Τάουν. Τέσσερα χρόνια μετά όμως ο παππούς πέθανε αφήνοντας τις τέσσερις γυναίκες άπορες. Αφού πέθανε και η γιαγιά της, το 1943 η μητέρα της Beatrice Cilliers αυτοκτόνησε. Υπέφερε από κατάθλιψη γιατί ο πρώην σύζυγός της είχε ρίξει σε δυσμένεια τις κόρες του.
Με την αδελφή της Άννα εστάλησαν εσωτερικές στο Wynberg Girls’ High School, όπου η Ίνγκριντ άρχισε να γράφει στο περιοδικό του σχολείου και έδειξε δείγματα του ταλέντου της. Κατόπιν μετακόμισαν στο σπίτι του πατέρα τους που ζούσε με την τρίτη σύζυγό του και τα παιδιά τους. Οι δύο αδελφές αντιμετωπίστηκαν ως παρείσακτες, γεγονός που προκάλεσε ένα μόνιμο ρήγμα μεταξύ της Ίνγκριντ και του πατέρα της.
Η Ίνγκριντ Τζόνκερ είχε αρχίσει να γράφει ποιήματα από την ηλικία των έξι ετών. Στα δεκατρία της χρόνια είχε ολοκληρώσει την πρώτη της ποιητική συλλογή. Το πρώτο της βιβλίο Ontvlugting (“Escape”) όμως κυκλοφόρησε το 1956. Eπίσης το 1956 παντρεύτηκε τον ποιητή Pieter Venter και γέννησε μια κόρη, τη Simone, ένα χρόνο αργότερα. Το ζευγάρι μετακόμισε στο Γιοχάνεσμπουργκ αλλά σύντομα χώρισε και η Τζόνκερ επέστρεψε στην Κέιπ Τάουν με την κόρη της.
Ο πατέρας της, συγγραφέας και εκδότης, ανήκε στο Εθνικό Κόμμα και ήταν μέλος του Κοινοβουλίου. Διορίστηκε πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής λογοκρισίας για την τέχνη, τις εκδόσεις και την ψυχαγωγία. Η κόρη του ήταν κατηγορηματικά αντίθετη με αυτούς τους νόμους και εξέφρασε τις πολιτικές διαφωνίες της δημόσια. Σε ομιλία του στο Κοινοβούλιο ο Αβραάμ Jonker αρνήθηκε την κόρη του. Κατά την ίδια χρονική περίοδο είχε σχέσεις με δύο συγγραφείς, τον Jack Cope και τον André Brink. Μία από αυτές τις σχέσεις κατέληξε σε εγκυμοσύνη και υποβλήθηκε σε άμβλωση. Πράξη που θεωρείτο έγκλημα στη Νότια Αφρική εκείνη την εποχή.
Η ψυχική αγωνία της απόρριψης από τον πατέρα της και το πλήγμα από την άμβλωση την οδήγησαν να νοσηλευτεί στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Valkenberg το 1961. Η μητέρα της είχε πεθάνει στο ίδιο νοσοκομείο αρκετά χρόνια πριν.
Οι χίλιες λίρες του λογοτεχνικού βραβείου Afrikaanse Pers-Boekhandel για την ποιητική της συλλογή “Rook en Oker” το 1964, καθώς και μια υποτροφία από την Anglo American Corporation τη βοήθησαν να πραγματοποιήσει το όνειρό της, που ήταν ένα ταξίδι στην Ευρώπη. Έτσι ταξίδεψε στην Αγγλία, την Ολλανδία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Στις 19 Ιουλίου του 1965, νύχτα, στην ακτή Τhree Anchor Bay του Κέηπ Τάουν, μπήκε στη θάλασσα κι αφέθηκε να πνιγεί.
Ίσως ο μεγαλύτερος φόρος τιμής γι’ αυτήν ήρθε το 1994, όταν ο Νέλσον Μαντέλα διάβασε το ποίημά της Die Kind “Die kind (wat doodgeskiet is deur soldate by Nyanga)” κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην έναρξη της συνεδρίασης του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου κοινοβουλίου, στις 24 Μαΐου 1994.
Τον Απρίλιο του 2004 της απονεμήθηκε μετά θάνατον το παράσημο του Τάγματος του Ikhamanga από την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής για την “εξαιρετική συμβολή της στη λογοτεχνία και στον αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στη Νότια Αφρική”.
Έγραψε ποίηση στη μητρική της γλώσσα (Αφρικάανς) και ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς της έχει μεταφραστεί σε άλλες γλώσσες, αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, ολλανδικά, πολωνικά, Χίντι και Ζουλού, μεταξύ άλλων.

Ποιήτρια του πόνου και της ελευθερίας, έζησε μια σύντομη αλλά γεμάτη πάθος ζωή. Γυναίκα ελκυστική και αισθησιακή, υπήρξε διάσημη στη ζωή της κι έγινε μύθος μετά το θάνατό της. Λόγω της έντασης της ποίησής της και της ταραχώδους ζωής της την αποκαλούν και Νοτιοαφρικανή Σύλβια Πλαθ.

To Die kind σε τοίχο στο Leiden της Ολλανδίας

Die kind wat dood geskiet is deur soldate by Nyanga

Die kind is nie dood nie
die kind lig sy vuiste teen sy moeder
wat Afrika skreeu skreeu die geur van vryheid en heide
in die lokasies van die omsingelde hart

Die kind lig sy vuiste teen sy vader
in die optog van die generasies
wat Afrika skreeu skreeu die geur
van geregtigheid en bloed
in die strate van sy gewapende trots

Die kind is nie dood nie
nòg by Langa nòg by Nyanga
nòg by Orlando nòg by Sharpville
nòg by die polisiestasie in Philippi
waar hy lê met ‘n koeël deur sy kopDie kind is die skaduwee van die soldate
op wag met gewere sarasene en knuppels
die kind is teenwoordig by alle vergaderings en wetgewings
die kind loer deur die vensters van huise en in die harte
van moeders
die kind wat net wou speel in die son by Nyanga is orals
die kind wat ‘n man geword het trek deur die ganse Afrika
die kind wat ‘n reus geword het reis deur die hele wêreld
Sonder ‘n pas

The child who was shot dead by soldiers at Nyanga

The child is not dead
The child lifts his fists against his mother
Who shouts Afrika ! shouts the breath
Of freedom and the veld
In the locations of the cordoned heart

The child lifts his fists against his father
in the march of the generations
who shouts Afrika ! shout the breath
of righteousness and blood
in the streets of his embattled pride

The child is not dead
not at Langa nor at Nyanga
not at Orlando nor at Sharpeville
nor at the police station at Philippi
where he lies with a bullet through his brain

The child is the dark shadow of the soldiers
on guard with rifles Saracens and batons
the child is present at all assemblies and law-givings
the child peers through the windows of houses and into the hearts
of mothers
this child who just wanted to play in the sun at Nyanga is everywhere
the child grown to a man treks through all Africa
the child grown into a giant journeys through the whole world

Without a pass

* Το “Die kind” (Το παιδί) στα Αφρικάανς και μεταφρασμένο στα Αγγλικά.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -