28.3 C
Athens
Πέμπτη 30 Ιουνίου 2022
 

Γιάννης Διδασκάλου: Η Τέχνη δεν κουβαλάει ηλικίες. Κουβαλάει χρόνο… Η Ιστορία το έχει αποδείξει

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Η συναισθηματική και ψυχική ωριμότητα είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες δημιουργικότητας και επινοητικότητας στην τέχνη. Κάτι που αποδεικνύεται περίτρανα και στην περίπτωση του αξιόλογου σκηνοθέτη Γιάννη Διδασκάλου.

«Θεωρώ πως κανένας άνθρωπος δεν ζει γραμμικά. Ζει, ας πούμε, κβαντικά. Σε στιγμές», γράφει ο Γιάννης Διδασκάλου στο σκηνοθετικό σημείωμα της παράστασης «Εύα ΙΙ ή Η αφήγηση μιας απόπειρας». «Έρχεται σε κάθε άνθρωπο μία στιγμή, συνήθως ερήμην του, κατά την οποία δίνεται (ολοφάνερα) η δυνατότητα επιλογής – σαν μια συμφωνία με το σύμπαν – να ανατρέψει τη μέχρι τώρα ζωή του». Όντως, αυτή η ύστατη επιλογή του παρόντος, μετουσιώνεται πάντα, ταυτόχρονα, σε παρελθόν και μέλλον. Αυτές οι στιγμές είναι το εγώ μας, ο εαυτός μας, το σώμα μας, όπως εύστοχα λέει ο Γιάννης Διδασκάλου.

Στην «Εύα ΙΙ ή Η αφήγηση μιας απόπειρας» που σκηνοθετεί ο θεατής παρακολουθεί την περιπέτεια ενός ανθρώπου που αναζητεί ματαίως τη θέση του στο σύμπαν και αφηγείται στο κοινό την προσωπική του τραγωδία.

Το κείμενο της παράστασης «Εύα ΙΙ ή Η αφήγηση μιας απόπειρας» είναι εμπνευσμένο από το μυθιστόρημα «Όταν ήμουν έργο τέχνης» του Eric Emmanuel Schmitt σε σκηνοθεσία – σκηνογραφία – φωτισμούς Γιάννη Διδασκάλου και δραματουργική επεξεργασία – επιμέλεια κειμένου της Φελίς Τόπη και του ιδίου.

Το 2020 η παράσταση «Εύα ΙΙ ή Η αφήγηση μιας απόπειρας» συμμετείχε και διακρίθηκε σε διεθνή φεστιβάλ θεάτρου στη Γερμανία, την Κίνα και το Μαρόκο.

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Διδασκάλου μιλά στο catisart.gr για τη ζωή και το θέατρο, για τα καλλιτεχνικά ρίσκα, την εφευρετικότητα, τις μνήμες, τους δασκάλους του και φυσικά για την παράσταση, η οποία -μετά την πρώτη μεγάλη επιτυχία της- πρόκειται να επαναληφθεί στην Ανοιχτή Θεατρική Σκηνή της Πόλης 2022, στο Δημοτικό Θέατρο Άνετον. Μια θεατρική παράσταση ευρηματική που μας θυμίζει πως ακόμα και ο πιο μικρός σπινθήρας εξακολουθεί να είναι φωτιά!

 

 

Γιάννη, θέλεις να πεις στους αναγνώστες του catisart.gr πού γεννήθηκες και πού έζησες τα παιδικά σου χρόνια;

*Γεννήθηκα στην Αθήνα αλλά δεν θυμάμαι τίποτα από εκείνα τα χρόνια. Ύστερα πέρασα 4 χρόνια στο Μόναχο, και επέστρεψα στον τόπο καταγωγής μου, το Αγρίνιο. Την υπόλοιπη μισή ζωή μου την πέρασα και την περνάω στη Θεσσαλονίκη.

Ποιες είναι οι πιο αγαπημένες αναμνήσεις από την παιδική σου ηλικία;

*Είμαι τυχερός άνθρωπος. Ή τουλάχιστον υπήρξα πολύ τυχερό παιδί. Τυχερό λόγω των ανθρώπων που με περιτριγύριζαν. Έχω πολλές όμορφες παιδικές αναμνήσεις. Όχι αγαπημένες. Αλλά πολλές. Καμιά φορά αρκεί και μία όμορφη παιδική ανάμνηση, για να χαμογελάς για τα παιδικά σου χρόνια.

Ποια ήταν η πρώτη παράσταση που παρακολούθησες στη ζωή σου; Τι σου τη θυμίζει;

*Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν θυμάμαι. Πιθανολογώ ότι ήμουν δημοτικό. Αλλά δεν θυμάμαι. Μία από τις παραστάσεις που με συγκλόνισαν όμως, και κάπως είναι η πρώτη μέσα μου, είναι μία διπλωματική σκηνοθεσίας της Αλεξάνδρας Θεολόγου, στη σχολή θεάτρου, με επόπτη τον κ. Αρδίττη. Οι «Καρέκλες» του Ιονέσκο. Και τόσα χρόνια μετά, στο άκουσμα της λέξης «καρέκλες» η μνήμη μου επιστρέφει εκεί. Σας είπα, υπήρξα πολύ τυχερός με τους τριγύρω μου.

Στη διαδρομή σου ποιοι δάσκαλοι σου διεύρυναν τους ορίζοντες;

*Ήταν οι άνθρωποι που μου φέρθηκαν ως «ίσος προς ίσον». Που με συμβούλευαν με αγνά κίνητρα, με κοίταζαν με ειλικρίνεια, μου μιλούσαν χωρίς εγωισμούς, με καθοδηγούσαν χωρίς να μου δείξουν, που κέρδισαν την εμπιστοσύνη μου και δεν μου την απαίτησαν, που με σέβονταν. Οι αθώοι και ειλικρινείς.

Στο ημερολόγιό σου ποια μέρα της ζωής σου θα μείνει ανεξίτηλη;

*Είναι εκείνη η μέρα που κοιμάσαι 23 χρονών και ξυπνάς 35. Που μέσα σε λίγες ώρες μεγαλώνεις 10-12 χρόνια. Που συγκλονίζεται το σύμπαν μέσα σου (που δεν το έχεις φτιάξει εσύ) και ύστερα λιθαράκι λιθαράκι πρέπει να το χτίσεις μόνος σου -στη χειρότερη- απ’ την αρχή).

Τι έμαθες από τις μέχρι τώρα συνεργασίες σου στον χώρο της τέχνης;

*Αυτός ο χώρος όπως κάθε χώρος, είναι οι άνθρωποι που τον διασχίζουν. Και κάθε χώρος που τον διασχίζουν άνθρωποι έχει ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Ο χώρος αυτός είναι γεμάτος με αδικία, ψέμα, υποκρισία, ξεφτίλα, βρώμα, κακία, μίσος, μισανθρωπιά, κοροϊδία… αλλά συγχρόνως είναι γεμάτος και με ομορφιά, ειλικρίνεια, αγάπη, πείσμα, αθωότητα, δικαιοσύνη, σεβασμό, εμπιστοσύνη, φιλία…

Το θέατρο και γενικά οι τέχνες μπορούν να θεωρηθούν και μέσο θεραπείας;

*Θεωρώ πως οποιαδήποτε μορφή τέχνης είναι ένας τρόπος έκφρασης. Και τι καλύτερο μέσο θεραπείας από το να μπορείς να εκφράσεις αυτό που νιώθεις, σκέφτεσαι, ζεις; Θυμάμαι σε ένα μάθημα στο τμήμα ψυχολογίας έναν καθηγητή να μας λέει: «Όταν πια δεν μπορείς να εκφράσεις αυτό που θες -ή νιώθεις, ή ζεις- αρχίζεις να κλαις στην καλύτερη και να τσακώνεσαι στη χειρότερη με τους άλλους».

Πότε ένιωσες τη μεγαλύτερη συγκίνηση ή απογοήτευση όταν έπεσε η αυλαία;

*Πριν από τρία καλοκαίρια παίξαμε στο Ρωμαϊκό Ωδείο Νικόπολης (στην Πρέβεζα). Φταίει ο χώρος που τον είχα επιστεφτεί πολλές φορές όταν ήμουν μικρός, φταίει το χειροκρότημα, φταίει το ότι ήξερα ότι πολλοί αγαπημένοι άνθρωποι και φίλοι ήρθαν από μακριά να με δουν, φταίει το κείμενο που ακούστηκε μέσα σε αυτά τα ερείπια, φταίνε οι συντελεστές της παράστασης, φταίει που όταν τελείωσα κοίταξα ψηλά και είδα τα αστέρια. Δεν ξέρω. Φταίνε όλα και τίποτα.

Πώς θα ήθελες να δεις την ευρύτερη οικογένεια του πολιτισμού;

*Αχ! Όπως θα ήθελα να δω την ίδια την κοινωνία: αθώα και ειλικρινή. Δεν έχω αυταπάτες, αλλά ούτε και είμαι απαισιόδοξος –όχι πάντα τουλάχιστον.

Ποιο είναι το δημιουργικό σου όνειρο για το μέλλον;

*Να μπορέσω να κάνω μία παράσταση με πάρα, πάρα πολλά άτομα.

Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σου, το μήνυμα που άφησε στην ανθρωπότητα η πανδημία;

*Δεν ξέρω ακόμα. Ίσως το μήνυμα είναι μία θύμηση ότι όλα, στην ανθρώπινη ζωή, είναι ρευστά και σχετικά – οι σχέσεις, η κοινωνία, ο φόβος, η ανάγκη, οι φίλοι, η υγεία, οι προτεραιότητες.

Ο περιορισμός στην περίοδο της πανδημίας, παρότι ασύμβατος με την «ελευθερία» που κάθε τέχνη υπηρετεί, υπάρχει περίπτωση να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για διερεύνηση άλλων τρόπων ή μορφών έκφρασης;

*Λέω παραπάνω πως η Τέχνη για μένα είναι ένας τρόπος έκφρασης. Αν δεν θες ή δεν μπορείς να εκφραστείς μέσα από κάποια μορφή τέχνης, κάποια χρονική στιγμή, δεν είναι ούτε κακό, ούτε κατακριτέο, ούτε καν περίεργο. Απλά συμβαίνει. Και είναι λογικό και όμορφο να συμβαίνει. Μία ανάγκη μας είναι αυτό που μας κάνει να εκφραζόμαστε μέσω της τέχνης. Και αν αυτή η ανάγκη δεν υπάρχει, είναι οκ.

Στη διάρκεια της προετοιμασίας της παράστασης «ΕΥΑ ΙΙ», σου γεννήθηκαν ερωτήματα που δεν τα είχες όταν διάβαζες το κείμενο;

*Ναι. Μεγάλωσα λίγο με συντροφιά το κείμενο που φτιαχνόταν μέρα με τη μέρα. Το υπαρξιακό κενό το είχαμε έτσι κι αλλιώς… αλλά το πού μπορεί να φτάσει ένας άνθρωπος για να το γεμίσει.. δεν το είχα συλλάβει. Και αυτό έφερε και το ερώτημα «ποια είναι τα όρια της Τέχνης; Είτε σαν πομπός είτε σαν δέκτης». Μέχρι τι αντέχεις να βλέπεις επί σκηνής; Μέχρι τι μπορούμε να δείχνουμε επί σκηνής; κ.τλ…

Τι βάζεις στο επίκεντρο κάθε φορά που αρχίζεις μια νέα δουλειά;

*«Ο άνθρωπος είναι η απάντηση όποια κι αν είναι η ερώτηση», είπε ο Μπρετόν. Και αυτό θα απαντήσω. Ο άνθρωπος.

Στο θέατρο και στην υποκριτική παίρνεις ρίσκα;

*Θέλω να μπορέσω να λέω «ναι», αλλά δυσκολεύομαι συχνά. Στο γραφείο μου, στον τοίχο έχω κρεμασμένο ένα κάδρο μου γράφει «η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς» (Θουκυδίδης).

Υπάρχουν κωμικοί και δραματικοί ηθοποιοί;

*Όχι. Θα τολμήσω να πω όχι. Όχι. Πανηγυρικό. Δυνατό. Άφοβο. Προκαλώ σε αλληλογραφία, συζήτηση, μαραθώνιο κουβέντας, όποιον άνθρωπο πιστεύει το αντίθετο.

Ποια είναι η πιο δημιουργική ηλικία για έναν καλλιτέχνη;

*Η Τέχνη δεν κουβαλάει ηλικίες. Η ιστορία το έχει αποδείξει, άλλωστε. Κουβαλάει χρόνο, όχι ηλικίες.

Στο υστερόγραφο του σκηνοθετικού σου σημειώματος γράφεις: «Είμαστε όλοι μελλοθάνατοι». Τι ακριβώς εννοείς;

*Γεννιόμαστε και μονάχα ένα πράγμα είναι απολύτως σίγουρο: κάποια στιγμή θα πεθάνουμε. Είμαστε κυριολεκτικά μελλοθάνατοι. Αυτή η συνείδηση του θανάτου είναι η ύψιστη αρετή του ανθρώπου. Και το πώς τη διαχειρίζεται ή τη διαχειρίζονται γι’ αυτόν, δομεί και την εκάστοτε κοινωνία.

Πόσο εύκολο είναι ένας άνθρωπος να ανατρέψει τη μέχρι τώρα ζωή του;

*Θα πάρω κάτι σαν δεδομένο: Η μέχρι τώρα ζωή κάθε ανθρώπου μπορεί να ανατραπεί πολύ εύκολα. Δεν είμαι σίγουρος πόσο εύκολο είναι ο ίδιος να την ανατρέψει. Αλλά φαντάζομαι το ίδιο εύκολα. Ειδικά αν είναι να την καταστρέψει.

Τι σου πρόσφερε το μάθημα σκηνοθεσίας του Μιχαήλ Μαρμαρινού στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης;

*Ο κ. Μαρμαρινός είναι ένας άνθρωπος που ανήκει στην απάντηση 5. Και όταν αυτό σου προσφερθεί με τις γνώσεις πάνω στον κόσμο που λέγεται «θέατρο» τότε μπορείς να λες ότι υπήρξα τυχερός. Το γεγονός ότι ήταν καθηγητής μου και στην υποκριτική και στη σκηνοθεσία νομίζω πως βοήθησε να αντιλαμβάνομαι τον κόσμο με άλλα μάτια (ή και με άλλα αισθητήρια όργανα), άρα και το θέατρο, άρα και τη σκηνοθεσία.

Οι ήρωες στο «ΕΥΑ ΙΙ» βρίσκουν τελικά τη θέση τους στο σύμπαν;

*Δεν θα απαντήσω. Προσπαθούν. Αλλά δεν θα απαντήσω.

Πού θα πρέπει να εστιάσει την προσοχή του ο θεατής του «Εύα ΙΙ»;

*Όταν πάω σε παράσταση απλώς κάθομαι στη θέση μου. Όλα είναι σημαντικά. Τα φώτα, το κείμενο, ο ηθοποιός, η ιστορία, ο άγνωστος διπλανός μου, η πείνα μου, οι σκέψεις μου, η χαλασμένη καρέκλα… Όλα. Αυτό δεν είναι άλλωστε το θέατρο; Εγώ, εκεί, στο «εδώ και το τώρα».

Γιάννη, κλείνοντας θέλω να μου πεις την άποψή σου για τα κατοικίδια κι αν συμβιώνεις με κάποιο ζώο.

*Με πρόλαβε ο Γκάντι: «Tο μεγαλείο και η ηθική πρόοδος ενός έθνους μπορούν να κριθούν από τον τρόπο που φέρεται στα ζώα».
Τα τελευταία 4 χρόνια δεν συμβιώνω με κάποιο κατοικίδιο.

Ευχαριστώ πολύ!

*Ευχαριστώ κι εγώ!

***

«EYA II ή Η αφήγηση μιας απόπειρας» από τη Φελίς Τόπη και τον Γιάννη Διδασκάλου

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
695ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
- Advertisement -

Τελευταία άρθρα

Cat Is Art