Cat Is Art

“Φυλές”: Μια ιστορία αγάπης και ενηλικίωσης στο θέατρο “Σταθμός”

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Πέντε χρόνια μετά το ανεπανάληπτο «Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» που το ελληνικό κοινό λάτρεψε, ο Τάκης Τζαμαργιάς και ο Μάνος Καρατζογιάννης συναντήθηκαν ξανά, αυτή τη φορά με το πολυβραβευμένο έργο της Νίνα Ρέιν «Φυλές» (Drama Desk Award for Outstanding Play, New York Drama Critics’ Circle Award, Off-Broadway Alliance Award – Best Play, υποψήφιο για Olivier Award), που ανέβασαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα με μια εξαιρετικά επιτυχημένη διανομή στο όμορφο θέατρο Σταθμός.
Ο Μπίλι, αν και εκ γενετής κωφός, έχει μεγαλώσει «φυσιολογικά» μέσα σε μια οικογένεια που έχει κάνει τα πάντα για να αμβλύνει τις συνέπειες της διαφορετικότητάς του.
Η εισβολή όμως της Σύλβια στον μικρόκοσμο της οικογένειας ανατρέπει ό,τι ίσχυε μέχρι τότε. Παρότι o Κρίστοφερ, ο πατέρας της οικογένειας, επιμένει πως «χωρίς τις λέξεις δεν μπορούμε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας», τα μέλη της άλλοτε μέσα από τη γλώσσα κι άλλοτε μέσα από τη σιωπή διεκδικούν τη δική τους φωνή.

 

 

Η γλώσσα

Το έργο μάς φέρνει να αναρωτηθούμε κατά πόσο οι λεκτικοί διαξιφισμοί με τα πλούσια μεταγλωσσικά στοιχεία και η σπατάλη λέξεων που στηρίζουν κενά σχήματα και σαθρά ιδεολογήματα είναι ικανά να βοηθήσουν τα μέλη κάθε φυλής – οικογένειας να αφουγκρασθούν την αλήθεια και να εκφράσουν την αγάπη τους.
Αποτελεί κλειδί ή παγίδα η Νοηματική Γλώσσα; Ποια είναι τα προτερήματα και οι αδυναμίες της;
Ποια είναι η γενεσιουργός αιτία του πολιτισμού των κωφών; Ποιες συνθήκες ευνόησαν την κοινότητα των κωφών να αναπτυχθεί τόσο πολύ στον 20ο αιώνα; Ποια τα θετικά και ποια τα αρνητικά αυτής της ραγδαίας εξέλιξης των κοινοτήτων τους;
Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ της νοηματικής και της προφορικής γλώσσας στην εγκεφαλική λειτουργία;
Τελικά ο λόγος μπορεί να σε περιορίζει όσο και η σιωπή, από την άλλη η σιωπή μπορεί να έχει την ίδια ευφράδεια με το λόγο.

 

 

Η οικογένεια

Η οικογένεια του Μπίλι, όπως κάθε οικογένεια, είναι μια φυλή, με τη δική της μοναδική γλώσσα, τις δικές της συνήθειες και τους δικούς της εσωτερικούς κανόνες. Μια οικογένεια δυσλειτουργική στις σχέσεις της, αναγνωρίσιμη και οικεία κατά τα άλλα, όπου τα μέλη της συνειδητά ή μη παλεύουν να βρουν τη φωνή τους, κι από την άλλη ο Μπίλι διεκδικεί τη δική του φωνή, μέσα από τη σιωπή του, αξιοποιώντας τον κώδικα της νοηματικής.

Οι φυλές στο κωμικό – δραματικό έργο της Νίνα Ρέιν, «Φυλές», είναι οι Εβραίοι, οι διανοούμενοι και οι κωφοί- όπως αυτές γίνονται αντιληπτές μέσα από το φακό της ομιλητικότατης, και συχνά ανταγωνιστικής, βρετανο-εβραϊκής οικογένειας.

Ο πάτερ φαμίλιας, ο Κρίστοφερ, είναι ένας ελιτιστής, πολιτικώς μη ορθός ακαδημαϊκός και συγγραφέας, που όχι μόνο αρνείται να είναι μέρος της εβραϊκής φυλής αλλά επιτίθεται και σ’ οποιουδήποτε είδους συμβατικότητα. Ως εκ τούτου μένει άναυδος όταν ο γιος του Μπίλι, που είναι εκ γενετής κωφός, αλλά περιμένουν από αυτόν να διαβάζει τα χείλη τους, φέρνει στο σπίτι το κορίτσι του, τη Σύλβια, που χάνει βαθμιαία την ακοή της και μαθαίνει στον Μπίλι νοηματική και επιπλέον τον φέρνει σε επαφή με άλλα μέλη της κοινότητας των κωφών του Λονδίνου. Ο Κρίστοφερ ισχυρίζεται ότι η κοινότητα των κωφών είναι μια αίρεση «βασισμένη στην αποκλειστικότητα» κι ότι οι κωφοί είναι «οι γαμημένοι μουσουλμάνοι των αναπήρων» και ότι το να καθιστάς το ψεγάδι σου το επίκεντρο της προσωπικότητάς σου είναι γελοίο.

 

 

Η ανάγκη να ανήκεις

Η Νίνα Ρέιν, μια νέα δυναμική φωνή του βρετανικού θεάτρου, επεξεργάζεται με ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και τη συγκίνηση μια σειρά ευαίσθητων θεμάτων: την απουσία ενσυναίσθησης ακόμα κι ανάμεσα στους πιο στενούς ανθρώπινους δεσμούς, τα όρια της λεκτικής επικοινωνίας, την ανάγκη να ανήκεις σε μια φυλή παρά τα όποια αδιέξοδά της.

Πλάι στον επιθετικό λόγο του Κρίστοφερ, η γυναίκα του Μπεθ, ο μεγαλύτερος γιος του, Ντάνιελ, που υποφέρει από ακουστικές παραισθήσεις και η κόρη του Ρουθ, μια επίδοξη τραγουδίστρια της όπερας, συμπληρώνουν τις δυναμικές της εξουσίας στην οικογένεια, που θα ανατραπούν κατά τη διάρκεια του έργου.

Στη θαυμαστή αυτή αλληγορία της, η Νίνα Ρέιν εστιάζει στην περιπλοκότητα της επικοινωνίας μέσα στον μικρόκοσμο της φυλής μας, της ίδιας μας της οικογένειας, στα πιο κοντινά μας άτομα, εκείνα δηλαδή που «αγαπάμε και γνωρίζουμε πιο πολύ».

 

 

«Άτομο με ειδικές ανάγκες»

Η παράσταση μας καλεί να ευαισθητοποιηθούμε ως προς το άλλο, το αλλότριο, το ξένο, το διαφορετικό. «Άτομο με ειδικές ανάγκες» είναι αυτός που δυσκολεύεται ή αδυνατεί να απολαύσει όσα η κοινωνία μας προσφέρει και ταυτόχρονα δεν μπορεί και ο ίδιος να προσφέρει όσα θα ήθελε στην κοινωνία και στον εαυτό του.
Ο όρος «άτομα με ειδικές ανάγκες» είναι έννοια σχετική και αφορά περισσότερο το κοινωνικό περιβάλλον και το πώς αυτό αντιμετωπίζει και συμπεριφέρεται σε κάθε ξεχωριστό μέλος της, παρά το άτομο με ιδιαιτερότητες καθ’ αυτό.

Οι κωφοί έχουν τις ίδιες δυνατότητες και ικανότητες με τους ακούοντες. Η κώφωση άλλωστε δε σχετίζεται με τα ταλέντα και τη νοημοσύνη, κάτι που πρέπει να γίνεται αντιληπτό απ’ όλους.

Στην παράσταση αναδύονται με δεξιοτεχνία υπεριστορικά στοιχεία και ζητήματα: αναπηρία, στερεότυπα, προσωπική ευθύνη, επιλογές, περιθωριοποίηση, ενδοοικογενειακή ζωή, καταπίεση, ελευθερία, ανάγκη για καταξίωση.

 

 

Η παράσταση

Ολοκληρωμένους, διαφορετικούς χαρακτήρες και καλογραμμένες, ενδιαφέρουσες σκηνές βλέπουμε στην παράσταση “Φυλές” του θεάτρου «Σταθμός», που σκηνοθετεί ο Τάκης Τζαμαργιάς. Η δράση και η προβληματική του έργου έχουν πολλά να πουν σε παιδιά και εφήβους. Η αποδοχή της ετερότητας όταν δεν γίνεται αυτοσκοπός θα αναδυθεί αβίαστα αφήνοντας τον θεατή ελεύθερο σε ταυτίσεις και συγκρούσεις, οι οποίες βοηθούν τον καθένα μας να δομήσει το δικό του αξιακό σύστημα.
Στο μεγαλύτερο μέρος της Ιστορίας οι κωφοί έπρεπε να προσαρμόζονται στην κουλτούρα των ακουόντων ή να κρύβονται. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η ύπαρξη της κουλτούρας των κωφών έχει αναγνωριστεί σε μεγάλο βαθμό.
Κατά βάθος το πρόβλημα της αναπηρίας είναι βαθιά πολιτικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό ζήτημα. Αντανακλά σε όλο το μεγαλείο της το τι κοινωνία έχουμε και το τι κοινωνία θέλουμε. Κάτω από αυτή τη λογική μπορούμε να πούμε ότι δεν υπάρχουν «τέλειοι» και «ατελείς» άνθρωποι, όλοι μας είμαστε άτομα με ειδικές ανάγκες αλλά και ικανότητες.
Μέσα στη διαφορετικότητά μας μπορούμε να οικοδομήσουμε μια κοινωνία που θα έχει στο κέντρο της τις πολύμορφες ανάγκες μας και όχι το κέρδος. Να ξαναανακαλύψουμε την αλληλεγγύη, τον συλλογικό αγώνα, να πάψουμε να είμαστε θεατές και να γίνουμε πρωταγωνιστές στα δρώμενα της ζωής.
Αρκεί να αγαπήσουμε αυτό που είμαστε για να αγαπήσουμε και αυτούς που έχουμε γύρω μας.
Τα άτομα με ειδικές ανάγκες μέσα από τη δράση τους μπορούν να σπάσουν τον ρατσισμό και την αδιαφορία, καθώς η φυσική τους ιδιαιτερότητα δεν είναι μειονεξία αλλά μια πραγματικότητα που μπορεί πολλές φορές να δράσει απελευθερωτικά…
Συχνά πιστεύουμε ότι οι κωφοί ή οι ομοφυλόφιλοι ή άλλες μειονότητες δεν μπορούν να πράξουν κάτι αρνητικό, κι έτσι οι φυλές αυτές πρέπει να αναπαρίστανται ως καλές και θετικές. Κι αυτό όμως αποτελεί διάκριση. Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, όλοι μπορεί να είναι και θετικοί και αρνητικοί. Οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, οι σεξουαλικές τους προτιμήσεις, οι ιδιαιτερότητές τους ή οτιδήποτε άλλο, δεν έχουν καμία σημασία.
Γι’ αυτό και οι «Φυλές» είναι μια ιστορία ενηλικίωσης. Για τους ήρωες και για τους θεατές.
Ο Τάκης Τζαμαργιάς διαχειρίζεται αριστοτεχνικά το υλικό του και φτιάχνει μια θαυμάσια παράσταση αναδεικνύοντας την ψυχική περιοχή στην οποία βρίσκεται ο κάθε ήρωας του έργου.
Σε μια ευφυή σύλληψη στη σκηνή προβάλλει λέξεις διαφορετικές από αυτές που εκφωνούνται. Λέξεις κρυφές και κρυπτικές, λέξεις ουσιαστικές και λέξεις διφορούμενες. Λέξεις που σχολιάζουν, κριτικάρουν, παρατηρούν, ελέγχουν.

 

 

Οι ερμηνείες

Αυθεντικές οι ερμηνείες από όλους τους ηθοποιούς, με εκπληκτική την υποκριτική εργασία του Μάνου Καρατζογιάννη πάνω στο ρόλο του Μπίλι. Πρόκειται για μια ερμηνεία που τον τιμά ως καλλιτέχνη. Η Βασιλική Τρουφάκου έπιασε το εύθραυστο αλλά γεμάτο ελπίδα πρόσωπο της Σύλβια. Γνήσια η ερμηνεία της, αναδεικνύεται σε μια από τις πιο ευαίσθητες και αληθινές που είδαμε φέτος.  Εντυπωσιακοί οι Μανώλης Μαυροματάκης και Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, δύο από τους πιο σπουδαίους ηθοποιούς που διαθέτει σήμερα η ελληνική σκηνή. Ο Δημήτρης Κουρούμπαλης ενθουσίασε στο ρόλο του αινιγματικού αδελφού και η Ελένη Μολέσκη αποτέλεσε την όμορφη έκπληξη της παράστασης με τη στερεότητα και τον ορθολογισμό της υποκριτικής της.

Το έργο κύλησε με κινηματογραφική ροή μέσα στα θαυμάσια σκηνικά και κοστούμια Εδουάρδου Γεωργίου, με τη ζωντάνια της μουσικής του Γιώργου Χριστιανάκη και τους φροντισμένους φωτισμούς του Αλέξανδρου Αλεξάνδρου.

Μια παλιά κινέζικη παροιμία λέει: «Δεν μπορείς να εμποδίσεις το πουλί της αναποδιάς να πετάξει πάνω από το κεφάλι σου. Μπορείς όμως να το εμποδίσεις να φωλιάσει ανάμεσα στα μαλλιά σου». Οι επιλογές είναι πολλές. Η έλλειψη ακοής είναι μόνον ένα χαρακτηριστικό των κωφών ατόμων και δεν πρέπει να αγνοούνται όλα τα υπόλοιπα. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος να βλέπει κανείς τον κόσμο. Είναι ένας τρόπος να ακούς με την ψυχή σου. Να δυναμώσεις τη φωνή μέσα σου!

***

Η Νίνα Ρέιν (Nina Raine) σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στην Οξφόρδη. Το 2000 κέρδισε μια υποτροφία για να σπουδάσει σκηνοθεσία στο Royal Court Theatre του Λονδίνου, όπου και εργάστηκε σαν βοηθός σκηνοθέτη σε πολλά έργα.

Το πρώτο της θεατρικό έργο, Rabbit, που σκηνοθέτησε η ίδια, ανέβηκε το 2006 στο Old Red Lion Theatre του Λονδίνου και ακολούθως στο Trafalgar Studios του West End και απέσπασε πολλά σημαντικά βραβεία στην Ευρώπη και την Αμερική.

Το δεύτερο έργο της, Tribes (Φυλές), έκανε πρεμιέρα στο Royal Court του Λονδίνου το 2010 και ανέβηκε μετά στη Νέα Υόρκη, στη Μελβούρνη και στο Πόρτλαντ. Το έργο ασχολείται με μια δυσλειτουργική οικογένεια που ανατρέφει έναν κωφό γιο.

Το επόμενο έργο, Tiger Country, γράφτηκε κατά παραγγελία του Hampstead Theatre και ανέβηκε τον Ιανουάριο του 2011 με δική της σκηνοθεσία.

Το τέταρτο έργο της, Συναίνεση, Consent, ανέβηκε τον Απρίλιο του 2017 από το National Theatre σαν συμπαραγωγή με την ομάδα Out of Joint. Το έργο είχε τεράστια επιτυχία και μεταφέρθηκε τον επόμενο χρόνο στο Harold Pinter Theatre του West End.

Το πέμπτο θεατρικό έργο, Stories, ανέβηκε στο National Theatre το φθινόπωρο του 2018.

***

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι, λόγω επιτυχίας, της παράστασης ΦΥΛΕΣ της Νίνα Ρέιν, σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά, το θέατρο Σταθμός προσθέτει τρεις έξτρα παραστάσεις: Πέμπτη 2/5, Παρασκευή 3/5 και Κυριακή 5/5 στις 21:00.

Στη συνέχεια η παράσταση θα ταξιδέψει στη Θεσσαλονίκη, όπου και θα παρουσιαστεί στο θέατρο Αμαλία στις 16/5, 17/5, 18/5 και 19/5/2019.

Ταυτότητα παράστασης

«Φυλές»
της Νίνα Ρέιν
σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά
Μετάφραση: Έρι Κύργια
Σκηνικά – Κοστούμια: Εδουάρδος Γεωργίου
Φωτισμοί: Αλέξανδρος Αλεξάνδρου
Μουσική επιμέλεια & Πρωτότυπη Μουσική: Γιώργος Χριστιανάκης
Βοηθός σκηνογράφου: Έλλη Αποστολάκη
Βοηθός σκηνοθέτη: Χρήστος Τζαμαργιάς
Βίντεο: Δήμητρα Τρούσα
Σύμβουλος δραματουργίας: Ελένη Μολέσκη
Επιστημονικός σύμβουλος: Κωνσταντίνος Σαμαράς

Ερμηνεύουν
Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Μανώλης Μαυροματάκης, Δημήτρης Κουρούμπαλης, Μάνος Καρατζογιάννης, Βασιλική Τρουφάκου, Ελένη Μολέσκη.
*
Παραγωγή: Lead-in-Arts ΑΜΚΕ, Θέατρο Σταθμός

 

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 19:15.
Διάρκεια: 110 λεπτά
*
Θέατρο Σταθμός
Βίκτωρος Ουγκώ 55, Αθήνα
Μετρό Μεταξουργείο
Τηλέφωνο: 210-52.30.267
*
Εισιτήρια
Τετάρτη και Παρασκευή: Κανονικό 13 ευρώ, μειωμένο 10 ευρώ.
Σάββατα και Κυριακές: Κανονικό 15, Μειωμένο 12
Ατέλειες: 5 ευρώ (ισχύουν Τετάρτες-Παρασκευές)

  • Φωτογραφίες: Νίκος Πανταζάρας
Εκτύπωση
eirini aivaliwtou“Φυλές”: Μια ιστορία αγάπης και ενηλικίωσης στο θέατρο “Σταθμός”

Related Posts