20 Ιουλίου 1974. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο είναι γεγονός.
Ο Σάββας Διάκος φεύγει απ’ το σπίτι του για να πολεμήσει τον εισβολέα, αφήνοντας πίσω του τη γυναίκα του Μαρούλα Διάκου και τον μόλις τριών μηνών γιο του.
Δεν έμελλε να επιστρέψει ποτέ. Έγινε απλώς ένα όνομα στον κατάλογο των 1.619 αγνοουμένων του 1974. Τρία χρόνια μετά, σε μια διαδήλωση των συγγενών των αγνοουμένων έξω απ’ την κινεζική πρεσβεία, ο μικρούλης Θεόδωρος (Δώρος) στάθηκε μπροστά απ’ τη μητέρα του, κρατώντας στα χέρια του τη γαμήλια φωτογραφία των γονιών του.
Ήταν η μοναδική φωτογραφία όπου εικονιζόταν ο πατέρας του. Ο δημοσιογράφος του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (ΡΙΚ) Τάκης Ιωαννίδης τον εντόπισε και τον πλησίασε. «Ρε λεβέντη να σου βγάλω μια φωτογραφία να την πάρεις να τη δει ο μπαμπάς σου όταν επιστρέψει».
Το παιδάκι στάθηκε απέναντι στον φακό με ένα θλιμμένο βλέμμα που αποτυπώνει ολόκληρο το δράμα των συγγενών των αγνοουμένων.
Και η ασπρόμαυρη φωτογραφία έσπασε τα στενά όρια της Κύπρου και δημοσιεύτηκε σε πάρα πολλά έντυπα παγκοσμίως, διεθνοποιώντας την τραγικότερη συνέπεια της τουρκικής εισβολής, πολύ πιο αποτελεσματικά από τις διπλωματικές επαφές, τις επίσημες κρατικές πολιτικές και τα διεθνή διαβήματα.
Βέβαια στον Θεόδωρο η φωτογραφία προκάλεσε πολλά προβλήματα, καθώς μόλις πήγε στο Δημοτικό σχολείο στιγματίστηκε ως, «ο γιος του αγνοούμενου σ’ εκείνη τη γνωστή φωτογραφία».
Ο – εκπαιδευτικός στο επάγγελμα – Δώρος Δημητρίου, μέχρι σήμερα δεν έχει δώσει κάποια συνέντευξη ούτε έχει κάνει την παραμικρή δήλωση σχετικά με τη διάσημη αυτή φωτογραφία.
Το ενσταντανέ ενέπνευσε τον βραβευμένο Κύπριο ποιητή Κυριάκο Χαραλαμπίδη να γράψει το ποίημα του, «Παιδί με μια φωτογραφία», το οποίο μελοποίησε ο Μάριος Τόκας κι ερμήνευσε ο Δημήτρης Μητροπάνος.
***
Κυριάκου Χαραλαμπίδη, «Παιδί με μια φωτογραφία»
Παιδί με μια φωτογραφία στο χέρι
με μια φωτογραφία στα μάτια του βαθιά
και κρατημένη ανάποδα με κοίταζε.
Ο κόσμος γύρω του πολύς· κι αυτό
είχε στα μάτια του μικρή φωτογραφία,
στους ώμους του μεγάλη και αντίστροφα —
στα μάτια του μεγάλη, στους ώμους πιο μικρή,
στο χέρι του ακόμα πιο μικρή.
Ήταν ανάμεσα σε κόσμο με συνθήματα
και την κρατούσε ανάποδα· μου κακοφάνη.
Κοντά του πάω περνώντας πινακίδες
αγαπημένων είτε αψίδες και φωνές
που ’χαν παγώσει και δε σάλευε καμιά.
Έμοιαζε του πατέρα του η φωτογραφία.
Του τηνε γύρισα ίσια κι είδα πάλι
τον αγνοούμενο με το κεφάλι κάτω.
Όπως ο ρήγας, ο βαλές κι η ντάμα
ανάποδα ιδωμένοι βρίσκονται ίσια,
έτσι κι αυτός ο άντρας ιδωμένος ίσια
γυρίζει ανάποδα και σε κοιτάζει.
Μάης 1979
[πηγή: Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Θόλος, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 21998, σ. 11]
***
Υ.γ.1. Από τους 1.619 αγνοούμενους οι 776 δεν έχουν ταυτοποιηθεί ακόμη, από τότε που ξεκίνησε το έργο της η Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων (ΔΕΑ). Οι Ελλαδίτες αγνοούμενοι είναι 81 και έχουν ταυτοποιηθεί μονάχα οι 22. Εν αντιθέσει με την Κύπρο, όπου η εξακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων παραμένει μέχρι σήμερα επίσημη κρατική πολιτική, στην Ελλάδα, πλην των συγγενών των αγνοουμένων, ουδείς ασχολήθηκε σοβαρά. Είναι πολύ πιθανόν ένα τεράστιο ποσοστό Ελλήνων πολιτών να μη γνωρίζουν καν πως υπάρχουν συμπολίτες τους αγνοούμενοι της τουρκικής εισβολής. Η ευθύνη βέβαια βαρύνει όλες ανεξαιρέτως τις ελληνικές κυβερνήσεις από το ’74 μέχρι σήμερα, καθώς προτίμησαν να «εξαφανίσουν» όσους Ελλαδίτες στρατιώτες πολέμησαν στην Κύπρο. Άλλωστε το κυπριακό πρόβλημα ήταν ανέκαθεν ένα βαρίδι που προκαλούσε (και συνεχίζει να προκαλεί) προβλήματα στην «ελληνοτουρκική φιλία». Όπως είχε πει κι ο Καραμανλής, «Η Κύπρος κείται μακράν».
Υ.γ.2. Το νεαρότερο σε ηλικία πρόσωπο από τους 1619, ήταν ένα κοριτσάκι μόλις έξι μηνών. Τα οστά της εντοπίστηκαν πέρσι στην περιοχή της κατεχόμενης Κυθραίας και ταυτοποιήθηκαν με την μέθοδο του DNA.
Υ.γ.3. Τον Ιούλιο του 1974, ο Κύπριος σκηνοθέτης Μιχάλης Κακογιάννης (ίσως ο μεγαλύτερος σκηνοθέτης του ελληνικού κινηματογράφου) βρισκόταν στην Ιρλανδία, όπου σκηνοθετούσε «Οιδίποδα» στο κρατικό θέατρο της χώρας. Τα παράτησε όλα και μαζί με έναν κάμεραμαν κι έναν ηχολήπτη μετέβη στο νησί για να καταγράψει τις συνέπειες της βάρβαρης εισβολής. Το ντοκιμαντέρ του, «Αττίλας ’74: Ο βιασμός της Κύπρου», είναι το κορυφαίο ελληνικό ντοκιμαντέρ όλων των εποχών – ωμό, κυνικό, συγκλονιστικό, βαθύτατα τραγικό. Μεγάλο μέρος του μάλιστα περιγράφει το δράμα των συγγενών των αγνοουμένων.
Απόστολος Μ.
 βρισκόταν στην Ιρλανδία){kind=link}