Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Η Ελλάδα, μια μικρή χώρα με μακρά και ένδοξη ιστορία, με τέχνη που χάραξε ανεξίτηλο το σημάδι της στο σώμα της ανθρωπότητας, με σύγχρονο πολιτισμό που σε μερικές εκφάνσεις του είναι από τους πλέον πρωτοποριακούς στον κόσμο, οφείλει να πρωταγωνιστεί και στην εξαγωγή του.
Η νέου τύπου οικονομία στις μέρες μας μπορεί να διευκολύνει την εξαγωγή του πολιτισμού, του ταλέντου, της δημιουργικότητας.
Η σύγχρονη ελληνική δημιουργία στο σύνολό της, όπως και η ελληνική θεατρική παραγωγή πρέπει να εξαχθεί στην Ευρώπη και τον κόσμο, ώστε να εκτεθεί, ώστε να δοκιμαστεί κι έτσι να περιοριστεί το τρέχον καθεστώς καλλιτεχνικών έργων που παράγονται για «εσωτερική κατανάλωση».
Ειδικά στον χώρο του θεάτρου, με δεδομένη τη δυσκολία πρόσβασης των ελληνικών θεατρικών σχημάτων στην παγκόσμια σκηνή, την οικονομική δυσχέρεια και την περιορισμένη κινητικότητα μεμονωμένων καλλιτεχνών ή θιάσων εκτός συνόρων, υπάρχει ανάγκη χάραξης μιας εθνικής στρατηγικής για τις εξαγωγές, την οποία θα πρέπει στηρίξει όλη η χώρα κι όλοι οι φορείς.
Είναι απαραίτητο να εξεταστούν οι τρόποι με τους οποίους το Υπουργείο Πολιτισμού θα μπορούσε να παρέμβει δραστικά ώστε να γίνει γνωστό και εκτός επικράτειας το υψηλών ποιοτικών χαρακτηριστικών θέατρο που παράγουν πολλοί άξιοι καλλιτέχνες στη χώρα μας. Και βεβαίως να ενταχθούν και οι Έλληνες δημιουργοί του θεάτρου στο δίκτυο και στον διάλογο των Ευρωπαίων, καταρχάς, συναδέλφων τους.
Όταν περιορίζεται η ροή της τέχνης σε έναν τόπο και δεν απλώνεται κι εκτός συνόρων του, απειλείται η κοινωνική συνοχή, η πρόοδος, η ενθάρρυνση της δημιουργικότητας, απειλείται εν τέλει η ίδια η ταυτότητά μας. Και τα πολιτιστικά προϊόντα μας είναι όλα εμπορεύσιμα και άρα εξαγώγιμα. Έχουμε ταλέντα, έχουμε φωνές, έχουμε δημιουργούς. Αλλά οι πιο άξιοι απ’ αυτούς βασικά αγωνίζονται μόνοι τους.
Πρόσφατα μάθαμε για τα «Θεατρικά Σταυροδρόμια», μια πλατφόρμα παρουσίασης ελληνικών παραστάσεων σε ξένους προσκεκλημένους – εκπροσώπους θεατρικών φεστιβάλ και θεατρικών οργανισμών του εξωτερικού που οργανώνεται για πρώτη φορά από την Ένωση Μη Κερδοσκοπικών Θιάσων (Ε.Μ.ΚΕ.ΘΙ.), υπό την αιγίδα και με την υποστήριξη του (Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού) ΥΠΠΟΑ.
Αναντίρρητα, πρόκειται για μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα προσπάθεια καθώς, για πρώτη φορά, δίνεται η οργανωμένη δυνατότητα σε θιάσους-εργαστήρια της θεατρικής τέχνης να παρουσιάσουν τη δουλειά τους και ταυτοχρόνως, να δεχθούν μια θετική ανατροφοδότηση για αυτήν. Ευοίωνο κι ελπιδοφόρο το βήμα.
Αυτό που περισσότερο θα ενδιέφερε όμως είναι η θεσμοθέτηση της συγκεκριμένης διαδικασίας. Γιατί, όπως είπε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Στάθης Λιβαθινός στη συνέντευξη Τύπου που δόθηκε: «Πρέπει να σπάσει αυτό το φράγμα που μας χωρίζει από το εξωτερικό».
Στο ευρύ φάσμα της σύγχρονης ελληνικής θεατρικής πραγματικότητας όμως υπάρχουν κι άλλοι πυρήνες ηθοποιών και καλλιτεχνών που εργάζονται άοκνα και συστηματικά δεκαετίες τώρα υπό μορφή εργαστηρίων. Στόχος τους η διεύρυνση των υποκριτικών μεθόδων και πρακτικών για την κατάκτηση ενός κοινού κώδικα απέναντι στις απαιτήσεις της σύγχρονης θεατρικής αναζήτησης. Πρόκειται για ομάδες και θιάσους που λειτουργούν καθαρά ερευνητικά και πειραματικά με την ευρύτερη έννοια του όρου και έχουν ανεβάσει την τέχνη τους σε πολύ υψηλό επίπεδο.
Ομάδες με αυτοπεποίθηση και εξωστρέφεια, που είχαν την ψυχή να τολμήσουν σε δύσκολες εποχές και συνεχίζουν να τολμούν με μελέτη, σοβαρότητα και επιμονή. Που έχουν ανεβάσει δεκάδες παραστάσεις συνδέοντας το θέατρο με την ακραία πραγματικότητα η οποία βιώνεται καθημερινά, τόσο από τους καλλιτέχνες όσο και από το κοινό.
Εν μέσω της τρέχουσας οικονομικής και κοινωνικής κρίσης στην Ελλάδα και επειδή οι καιροί ου μενετοί, η πολιτεία και οι εμπλεκόμενοι φορείς οφείλουν να δώσουν μεγαλύτερη σημασία στη δημιουργία ενός (πολιτιστικού) οικοσυστήματος για την προώθηση της ιδέας και της πρακτικής της εξαγωγής του ελληνικού θεάτρου στο εξωτερικό χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς παραγκωνισμούς, χωρίς στεγανά.
