Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
Ελλάδα 2032. Ο Γεράσιμος Βαρδαβάς, ο προοδευτικός ηγέτης της «Σύμπραξης», είναι βαριά άρρωστος με την κόρη του Έντα στο πλευρό του.
Η τετραετής θητεία του χάρισε στον τόπο μία έντιμη κυβέρνηση και τώρα, η προεκλογική αναμέτρηση για τη νέα κυβέρνηση ωθεί πρόσωπα και καταστάσεις στα άκρα.
Το συγγραφικό δίδυμο, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος και Γιώργος Παλούμπης, των επιτυχημένων θεατρικών έργων «Εθνικός Ελληνορώσων», «Κωλόκαιρος» και «Ανεξάρτητα Κράτη», γνωρίζει πώς να «μιλά» για θέματα που μας προβληματίζουν με ειλικρίνεια, χωρίς εμπάθεια, αλλά με υποδόριο χιούμορ, συναισθηματικές εντάσεις.
Στο νέο τους κείμενο, ο ωμός ρεαλισμός, η λεκτική, και όχι μόνο, βία, η απλή καθημερινή γλώσσα επιτρέπουν στους χαρακτήρες του έργου να εξωτερικεύσουν την αγωνία τους για την πολιτική και κοινωνική αστάθεια που βιώνουμε σήμερα.
Δανείζονται το όνομα της αμφιλεγόμενης ιψενικής ηρωίδας Έντα Γκάμπλερ, εμπνέονται από την προσωπικότητά της, και γράφουν ένα θεατρικό έργο με πολιτικό υπόβαθρο και ψυχολογική ένταση.
Η Έντα του Henrik Ibsen έχει αποφασίσει να αυτοκτονήσει πριν καλά καλά ξεκινήσει το έργο, καθώς ζει μία ανιαρή ζωή και «διασκεδάζει την αφόρητη πλήξη της παίζοντας με τις τύχες των ανθρώπων».
Η Έντα των Τσιοτσιόπουλου και Παλούμπη είναι μία νέα γυναίκα, αποφασισμένη να ζήσει με τους δικούς της όρους μέσα στα στενά πλαίσια της οικογένειας και της κοινωνίας. Η εύθραυστη, φοβισμένη Έντα Γκάμπλερ συναντά τη δυναμική και σκληρή Έντα Βαρδαβά. Η στάση της Έντα Βαρδαβά γίνεται η αφορμή να ερευνηθούν τα όρια της δημοκρατίας, της πολιτικής αλήθειας, των προσωπικών συμφερόντων, το μερίδιο ευθύνης σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο.
Η σκηνοθεσία του Γιώργου Παλούμπη δίνει βάρος στην ψυχοσύνθεση των ρόλων, διδάσκει τους ηθοποιούς την εξωτερίκευση των εσωτερικών κραδασμών μέσα από τη σιωπή, την παύση, την έκρηξη βίας. Ο Παλούμπης έχει καταφέρει να δημιουργήσει μία ατμόσφαιρα πνιγηρή, σαν την ηρεμία πριν την καταιγίδα.
Κάθε σκηνή που περνά οδηγεί όλο και περισσότερο σε μία νέα κατάσταση πραγμάτων μη υπολογίσιμη, μη αναστρέψιμη. Σιγά σιγά ο κλοιός σφίγγει, η ανάσα πνίγεται, η πτώση είναι ανεμπόδιστη.
Η Έλενα Τοπαλίδου, η επί σκηνής Έντα Βαρδαβά, έχει μπει βαθιά στον ψυχισμό του ρόλου. Εύθραυστη, δυναμική, μπορεί και ελέγχει το σώμα της, εξωτερικεύει την ασφυξία της, παλεύει να ελευθερωθεί από τα δεσμά της καλής κόρης, της αφοσιωμένης συζύγου. Ειρωνεία, θράσος, απογοήτευση, θάρρος εκδηλώνονται φυσικά, χωρίς επιτήδευση.
Ο Στάθης Σταμουλακάτος, σύζυγος και υπουργός, με διπλή ζωή, είναι ένας «μάγκας» του γλυκού νερού. Ελέγχει τα εκφραστικά του μέσα, έχει το τσαγανό ηγέτη, αλλά εύκολα «χάνεται» στους διαδρόμους της δόξας, της απληστίας.
Ο Θάνος Αλεξίου ερμηνεύει τον σύμβουλο, την «αόρατη ασπίδα», τον κυματοθραύστη, τόσο ιδανικά, που μας δίνει την αίσθηση πως ίσως έχει εργαστεί σαν image maker και σύμβουλος πολιτικών προσώπων.
Η Ράνια Σχίζα, στον ρόλο της εφοριακού, η οποία ανακαλύπτει κάτι που δεν πρέπει να δημοσιοποιηθεί, είναι στην αρχή φοβισμένη, σχεδόν τρομοκρατημένη και εξαιτίας μιας υπόσχεσης, αισιοδοξεί και ελπίζει, αλλά όχι για πολύ. Μήπως σας θύμισε την περίπτωση μιας άλλης εφοριακού που δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 2017;
Στο πλευρό της ο σύντροφός της, ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, παιδικός φίλος της Έντα. Σε αυτήν οφείλει το χωλό του πόδι. Το παίξιμο του Τσιοτσιόπουλου έχει κάτι το αυθεντικό, μιλά, κινείται και ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται δεκάδες εκρήξεις στο μυαλό και την ψυχή του.
Ο Κώστας Φυτίλης, πολύ καλός ως αρχηγός κόμματος, υπερβολικά σίγουρος για την αξία και τα προσόντα του, καταρρέει σαν χάρτινος πύργος.
Η Παναγιώτα Παπαδημητρίου, ανεξάρτητη δημοσιογράφος με δικό της κανάλι, έχει φρεσκάδα και αμεσότητα.
Η σκηνογράφος – ενδυματολόγος Νατάσσα Παπαστεργίου φτιάχνει έναν κήπο ξεκούρασης, χαλάρωσης που εύκολα θα μετατραπεί σε πεδίο μάχης, μετά από ώρες εμπειρίας gaming, εμπνευσμένη από τα manga και τα ιαπωνικά anime, τον γλυκύτατο νάνο που θα «γυρίσει» την πλάτη στην αλήθεια, και την έξυπνη σύνδεση των δύο πρωταγωνιστριών-ηρωΐδων με την προβολή στιγμιότυπου από την τηλεταινία του BBC που προβλήθηκε το 1962, σε σκηνοθεσία Alex Segal με τους Ingrid Bergman, Michael Redgrave, Ralph Richardson και Trevor Howard στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.
Τα κοστούμια της παράστασης είναι φροντισμένα, ταιριαστά με την προσωπικότητα των ρόλων και των ηθοποιών, υπογραμμίζουν την κοινωνική τους θέση και το επάγγελμα χωρίς υπερβολές.
Ο σχεδιασμός φωτισμού του Βασίλη Κλωτσοτήρα αφήνει το σκληρό λευκό φως να «λούζει» ανελέητα τους πρωταγωνιστές σε μία προσπάθεια να λάμψει η αλήθεια.
Η μουσική επιμέλεια του Κώστα Νικολόπουλου θα μας χαρίσει όμορφες νοσταλγικές στιγμές, αλλά ταυτόχρονα θα τονίσει την «κατασκευασμένη αλήθεια» των λίγων προνομιούχων.
Η σύγχρονη οικονομική, πολιτική και κοινωνική κατάσταση «φωτογραφίζεται» στην παράσταση και δεν αφορά μόνο την ελληνική επικράτεια. Παρακολουθούμε μία στοχευμένη προσπάθεια φίμωσης της αλήθειας, τη δημοκρατία που έχει το πρόσωπο της Έντα, να παλεύει να απαλλαγεί από το φίμωτρο και το χαλινάρι, αλλά υπάρχει και θα υπάρχει πάντα κάποιος πιο δυνατός που θα τα σφίξει πιο πολύ.
***
«Έντα» των Αντώνη Τσιοτσιόπουλου και Γιώργου Παλούμπη στο Θέατρο Τζένη Καρέζη
