Έναν “εξολοθρευτή άγγελο” φέρνει η Άντζελα Μπρούσκου στο Φεστιβάλ Αθηνών

Επιμέλεια: Ειρήνη Αϊβαλιώτου

Ένας παρανοϊκός, όπως ακριβώς και ένας ποιητής, γεννιέται, δεν γίνεται.
Un paranoico, como un poeta, nace, no se hace. –Λουίς Μπουνιουέλ

Η Άντζελα Μπρούσκου, η σκηνοθέτις με την αιχμηρή ματιά και την τολμηρή αισθητική, η οποία έχει σκηνοθετήσει μερικά από τα σημαντικότερα έργα του παγκόσμιου δραματολογίου, όπως την “Έντα Γκάμπλερ” του Ίψεν, που μας παρουσίασε το χειμώνα στο Μπάγκειον, για το καλοκαίρι φέρνει έναν “άγγελο εξολοθρευτή” στο Φεστιβάλ Αθηνών. Διασκευάζει και σκηνοθετεί τον “Άγγελο Εξολοθρευτή”, το κινηματογραφικό έργο του Λουίς Μπουνιουέλ (El ángel exterminador, 1962), μια μακάβρια κωμωδία με καυστική ματιά πάνω στην ανθρώπινη φύση που μπορεί να κρύβει άγρια ένστικτα και ανομολόγητα μυστικά.

Η Άντζελα Μπρούσκου έχει σκηνοθετήσει πολλούς σπουδαίους Έλληνες ηθοποιούς και έχει συνεργαστεί ως ηθοποιός με τους σημαντικότερους Έλληνες σκηνοθέτες. Το 1993 ίδρυσαν με την ηθοποιό Παρθενόπη Μπουζούρη την ομάδα “Θέατρο Δωματίου”.

Το έργο κατακρίνει με καυστικό τρόπο την υποκρισία, την εξουσία και τις οπισθοδρομικές αντιλήψεις της σύγχρονης αστικής τάξης. Στον “El ángel exterminador” (“Άγγελο εξολοθρευτή”) παίζουν οι Θέμις Μπαζάκα, Κωνσταντίνος Τζούμας, Παρθενόπη Μπουζούρη, Αλέκος Συσσοβίτης, Χάρης Φραγκούλης, Άγγελος Παπαδημητρίου, Σταύρος Λίτινας, Γεωργιάννα Νταλάρα, Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου, Τσιμάρας Τζανάτος, Ανδρέας Κοντόπουλος, Άρης Παπαδημητρίου, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Βάλια Παπαχρήστου, Nalyssa Green και άλλοι. Τη διασκευή – σκηνοθεσία κάνει η Άντζελα Μπρούσκου, τα σκηνικά και την εικαστική επιμέλεια η Μαρία Παπαδημητρίου, τη μουσική γράφει η Nalyssa Green, τα κοστούμια είναι του Δημήτρη Ντάσιου, την κίνηση επιμελείται η Βάλια Παπαχρήστου και τους φωτισμούς η Στέλλα Κάλτσου. Βοηθός είναι η Στέβη Κουτσοθανάση. Η οργάνωση – εκτέλεση παραγωγής είναι του Ευάγγελου Κώνστα – Constantly Productions. Η παράσταση θα παιχτεί από την Κυριακή 15 έως και την Τρίτη 17 Ιουλίου 2018, στο Κτήριο Η της Πειραιώς 260.

Για το Θέατρο Δωματίου

Το ΘΕΑΤΡΟ ΔΩΜΑΤΙΟΥ ιδρύθηκε το 1993 από την Άντζελα Μπρούσκου και την Παρθενόπη Μπουζούρη. Αποτελείται από πυρήνα ηθοποιών και άλλων συνεργατών πού δουλεύουν συστηματικά υπό μορφή εργαστηρίων με στόχο τη διεύρυνση των υποκριτικών μεθόδων και πρακτικών για την κατάκτηση ενός κοινού κώδικα απέναντι στις απαιτήσεις της σύγχρονης θεατρικής αναζήτησης. Ο χαρακτήρας της  ομάδας είναι καθαρά ερευνητικός και πειραματικός με την ευρύτερη έννοια του όρου καθώς βασική ανάγκη της είναι να συνδέσει το θέατρο με την ακραία πραγματικότητα πού βιώνεται καθημερινά, τόσο από τα μέλη της όσο και από το κοινό. Ο συμβατικός χώρος της παράστασης μέσα από αυτή την προσέγγιση μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης, ανοιχτού διαλόγου και σκέψης ανάμεσα σε ηθοποιούς και θεατές, καθώς η τέχνη τοποθετείται στο κέντρο μίας βίαιης επικαιρότητας.

Για τον Μπουνιουέλ

Ο Λουίς Μπουνιουέλ (Luis Buñuel Portolés, 22 Φεβρουαρίου 1900 – 29 Ιουλίου 1983) ήταν ένας από τους μεγαλύτερους και πιο ρηξικέλευθους σκηνοθέτες του κινηματογράφου. Συνδέθηκε με το κίνημα του υπερρεαλισμού, ενώ κατόρθωσε με το έργο του να διαμορφώσει ένα προσωπικό κινηματογραφικό ύφος. Πολλές από τις ταινίες του θεωρούνται σήμερα κλασικές. Εκτός από τον “κινηματογραφικό αναρχισμό”, ο Μπουνιουέλ είχε επίσης αναρχικές πεποιθήσεις και στα πολιτικά θέματα, κάτι που μπορεί να αντιληφθεί κάποιος κάλλιστα και από το σύνολο της φιλμογραφίας του.

Δόξα τω Θεώ, είμαι άθεος.
Soy ateo gracias a Dios. –Λουίς Μπουνιουέλ

Ο Μπουνιουέλ γεννήθηκε στην Καλάντα (Calanda) της Ισπανίας, κοντά στην επαρχία της Αραγόνας, το 1900, αν και τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στην πόλη της Σαραγόσα. Ήταν γόνος εύπορης οικογένειας και ανατράφηκε ιδιαίτερα αυστηρά. Είχε την πρώτη του επαφή με τον κινηματογράφο σε ηλικία οκτώ ετών. Την περίοδο 1917-1924 σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Μαδρίτης όπου αρχικά –και κατόπιν προτροπής του πατέρα του– στόχευε στην απόκτηση ενός διπλώματος αγρονόμου μηχανικού. Στην πορεία άλλαξε προσανατολισμό και στράφηκε στη μηχανολογία της βιομηχανίας, ενώ για ένα χρόνο εργάστηκε και στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Μαδρίτης και ειδικότερα στον τομέα της εντομολογίας, όπου ο Μπουνιουέλ είχε μεγάλη κλίση. Η τελευταία του στροφή σημειώθηκε με την απόκτηση διπλώματος φιλοσοφίας με ειδικότητα στην Ιστορία. Στη φοιτητική εστία του πανεπιστημίου γνωρίστηκε –μεταξύ άλλων Ισπανών καλλιτεχνών– και με τον ζωγράφο Σαλβαδόρ Νταλί καθώς και με τον ποιητή Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, με τους οποίους συνδέθηκε φιλικά.

Μετά τις σπουδές του ξεκίνησε να εργάζεται ως βοηθός σκηνοθέτη στο Παρίσι, αν και οι γνώσεις του γύρω από τη σκηνοθεσία και τις τεχνικές του κινηματογράφου ήταν ελάχιστες. Η πρώτη του προσωπική κινηματογραφική απόπειρα εκδηλώθηκε με τον “Ανδαλουσιανό σκύλο”, το 1929, μία ταινία μικρού μήκους, μόλις 17 λεπτών, αμιγώς υπερρεαλιστική. Το σενάριο της ταινίας συνυπογράφει μαζί με τον Μπουνιουέλ και ο Νταλί. Η επόμενη ταινία του Μπουνιουέλ ήταν η “Χρυσή Εποχή” (1930).

Μετά τον ισπανικό Εμφύλιο και την περίοδο 1939-1945 ο Μπουνιουέλ βρέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για ένα διάστημα εργάστηκε στο κινηματογραφικό αρχείο του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη και αργότερα μετακόμισε στο Χόλιγουντ όπου συμμετείχε στην παραγωγή ταινιών, μεταφορών γνωστών εμπορικών επιτυχιών στα ισπανικά. Μεταξύ άλλων μικρής αξίας ταινιών, συμμετείχε στη δημιουργία κινηματογραφικών έργων με θέμα τον Ισπανικό Εμφύλιο. Είναι γεγονός πως στο Χόλιγουντ ο Μπουνιουέλ δεν κατάφερε να οικοδομήσει μια σημαντική σταδιοδρομία.

Την περίοδο 1946-1960, ο Μπουνιουέλ εργάστηκε ως σκηνοθέτης στο Μεξικό. Αρχικά παρακινήθηκε να γυρίσει μία ταινία εκεί από τον παραγωγό Όσκαρ Ντάσινγκερς, υπό τον τίτλο Γκραν Καζινό. Ακολούθησαν άλλες 20 ταινίες, οι οποίες γυρίστηκαν ως επί το πλείστον με περιορισμένα μέσα, χαμηλές αμοιβές, στην ισπανική γλώσσα και σε μικρό χρόνο γυρισμάτων, περίπου είκοσι ημερών. Ο Μπουνιουέλ, ωθούμενος από οικονομική ανάγκη, εργάστηκε συχνά σε θέματα που ο ίδιος δεν είχε επιλέξει, ωστόσο, όπως ο ίδιος παραδέχθηκε, ουδέποτε σκηνοθέτησε μία σκηνή αντίθετη με τις πεποιθήσεις του και την αισθητική του. Η ταινία “Ξεχασμένοι από την κοινωνία” (Los Olvidados), του 1950, απέσπασε ιδιαίτερα θετικές κριτικές στο Φεστιβάλ των Κανών όπου παρουσιάστηκε, ενώ ο Μπουνιουέλ αναγνωρίστηκε ως ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς σκηνοθέτες. Πολλές από τις ταινίες που σκηνοθέτησε στο Μεξικό θεωρούνται σήμερα κλασικές, μεταξύ αυτών ο “Εξολοθρευτής Άγγελος” (1962), ο “Σίμων της Ερήμου” (1965) καθώς και η “Ναζαρέν” (1958).

Ο Μπουνιουέλ σκηνοθέτησε αρκετές γαλλόφωνες ταινίες στη Γαλλία αμέσως μετά την επιτυχημένη κινηματογραφική παραγωγή του στο Μεξικό. Σε αυτό το διάστημα, δημιούργησε μερικές από τις πιο δημοφιλείς ταινίες του, μεταξύ των οποίων “Η ωραία της ημέρας”, “Το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου”, καθώς και “Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας”. Λιγότερο γνωστές, αλλά εξίσου σημαντικές, ταινίες της ίδιας περιόδου είναι ο “Γαλαξίας” και το “Φάντασμα της ελευθερίας”.

Ο Μπουνιουέλ αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο το 1977 και στα επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε την αυτοβιογραφία του. Πέθανε το 1983 στο Μεξικό από κίρρωση του ήπατος.

Σκηνή από την ταινία

Για τον «Εξολοθρευτή άγγελο»

Το 1962 ο Λουίς Μπουνιουέλ άφησε τις θύρες ολάνοιχτες στο παράλογο, εγκλωβίζοντας μια ομάδα αριστοκρατών σε μια διαδικασία φθοράς και ξεπεσμού. O «Εξολοθρευτής άγγελος» («El Angel Exterminador») μοιάζει με σουρεαλιστικό φαντασιόπληκτο πείραμα του αυτοεξόριστου τότε στο Μεξικό Ισπανού δημιουργού. Ξεκινάει με την ανεξήγητη επιθυμία αυτοεγκλεισμού μιας παρέας μεγαλοαστών σε μια αόρατη φυλακή – στο σαλόνι μιας βίλας. Συνεχίζεται σαν εφιάλτης των κατά φαντασία φυλακισμένων και τελειώνει με τους ίδιους ανθρώπους, αποκλεισμένους για τον ίδιο ανεξήγητο λόγο στο εσωτερικό ενός καθολικού ναού, όπου μπήκαν με τη θέλησή τους για μια ευχαριστήρια δέηση για την «ελευθερία» τους.

Το φιλμ είναι γρίφος, αλλά και αξεπέραστο μάθημα κοινωνικής ανατομίας. O Μπουνιουέλ περιγράφει με κανόνες που δεν υπακούν στη λογική έναν καθ’ όλα υπαρκτό εφιάλτη της αριστοκρατίας και της μεγαλοαστικής τάξης. Συγκεντρώνει σε μια έπαυλη -την έχουν εγκαταλείψει ανεξήγητα όλοι οι υπηρέτες πλην του μπάτλερ- την αφρόκρεμα της καλής κοινωνίας για να συνεχιστεί η κοσμική βραδιά ύστερα από μια παράσταση όπερας. Το σαλόνι παίρνει διαστάσεις μεγάλης σκηνής θεάτρου όπου παίζονται πολλά μικρά δράματα τις ώρες και τις ημέρες που ακολουθούν. Οι καλεσμένοι, σαν σε κατάσταση υπνωτισμού στην ψυχαναλυτική πολυθρόνα, περνούν σε μια ονειρική διάσταση της πραγματικότητας, αποκαλυπτική για το παρόν και το μέλλον της τάξης τους.

Η επιθυμία απομόνωσης ξεκινάει από το ένστικτο αυτοσυντήρησης και «καθαρότητας» της ελίτ στην οποία ανήκουν. Δεν έχουν μέλλον παρά μόνον παρόν και παρελθόν. Γι’ αυτό και η απόδραση από την αόρατη φυλακή, όπου οι καλοί τρόποι παραχωρούν τη θέση τους στη βία, στην ακρότητα και την επιθετικότητα, είναι φαντασιακή, βλέπει προς τα πίσω και γίνεται δυνατή μοναχά διά της μνήμης. Οι «φυλακισμένοι» επαναλαμβάνουν τις κινήσεις που έκαναν στην αρχή της βραδιάς και οι αόρατοι τοίχοι της φυλακής ως διά μαγείας πέφτουν. Εξυπακούεται, πως αν τους παρατηρήσουμε ως άτομα και όχι ως κοινωνικό σύνολο, θα πιστέψουμε ότι ο Μπουνιουέλ σκηνοθέτησε μια φάρσα.

Το κυρίως θέμα της αδυναμίας εκπλήρωσης μιας επιθυμίας, αναδεικνύεται συχνά στις ταινίες του Μπουνιουέλ, όπως στη “Χρυσή Εποχή” ή στο “Σκοτεινό αντικείμενο του πόθου”.

Στην ταινία έπαιζαν οι: Σίλβια Πινάλ, Ενρίκε Ραμπάλ, Κλόντιο Μπρουκ.

Σκηνή από την ταινία

Ταυτότητα παράστασης

Κυριακή 15 – Τρίτη 17 Ιουλίου
Άντζελα Μπρούσκου
«Άγγελος εξολοθρευτής»

Διασκευή – σκηνοθεσία: Άντζελα Μπρούσκου
Σκηνικά – εικαστική επιμέλεια: Μαρία Παπαδημητρίου
Μουσική: Nalyssa Green
Κίνηση: Βάλια Παπαχρήστου
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Παίζουν: Θέμις Μπαζάκα, Κωνσταντίνος Τζούμας, Παρθενόπη Μπουζούρη, Αλέκος Συσσοβίτης, Χάρης Φραγκούλης, Άγγελος Παπαδημητρίου, Σταύρος Λίτινας, Γεωργιάννα Νταλάρα, Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου, Γιώργος Κοψιδάς, Ανδρέας Κοντόπουλος, Άρης Παπαδημητρίου, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Βάλια Παπαχρήστου, Nalyssa Green και άλλοι.

Οργάνωση – εκτέλεση παραγωγής είναι του Ευάγγελου Κώνστα – Constantly Productions.

Πληροφορίες

Με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους.

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2018.

Κτήριο Η
Διεύθυνση: Πειραιώς 260 και Πολυκράτους
Τηλέφωνο: 2109282900
Κυριακή 15 Ιουλίου 2018, ώρες: 21:00
Δευτέρα 16 Ιουλίου 2018, ώρες: 21:00
Τρίτη 17 Ιουλίου 2018, ώρες: 21:00

  • Κεντρική φωτογραφία: Στέβη Κουτσοθανάση. Από το ξενοδοχείο “Μπάγκειον”, όπου έγινε η πρώτη ανάγνωση με τους καλλιτέχνες της διανομής.

Μια ματιά στην ταινία: