Γράφει η Ειρήνη Αϊβαλιώτου
Τοποθετηµένοι σε µια λαϊκή αυλή του ’50, κάπου στο Γκάζι, το ζευγάρι του «Χάσαµε τη θεία, στοπ», ο Θανάσης και η Ουρανία, έχουν το στίγµα της καταγωγής τους στο λεξιλόγιο, την έκφραση, τη νοοτροπία.
Όπως όλοι οι ήρωες του Γιώργου Διαλεγµένου, µέχρι και το «Λόγω φάτσας», έχουν συγκεκριμένους λόγους να ελπίζουν σε µια καλύτερη τύχη· εδώ πρόκειται για την κληρονομιά της υπέργηρης θείας, την οποία ο συγγραφέας αφήνει να εννοηθεί πως, σχεδόν ασυνείδητα, σκοτώνει ο Θανάσης.
Το όφελος από την προσδοκώµενη κληρονοµιά, την οποία διεκδικούν και άλλα ανίψια, θα ισοδυναµούσε πιθανώς σε µια µοτοσικλέτα, όνειρο και ελπίδα για καλύτερη ζωή: «το µηχανάκι θα µας κάνει ανθρώπους» (Διαλεγµένος 2007 Α΄, 64), διαβεβαιώνει ο Θανάσης την Ουρανία, συνδέοντάς το και µε την ελευθερία ή τουλάχιστον την ψευδαίσθησή της.
Το αριστούργημα του Γιώργου Διαλεγμένου, «Χάσαμε τη Θεία Στοπ» το παρακολουθήσαμε να ζωντανεύει φέτος το καλοκαίρι στο Αίθριο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», σε μία καλαίσθητη παραγωγή της εταιρείας θεατρικών παραγωγών Μέθεξις και σκηνοθεσία του Χρήστου Τριπόδη.
Τους τεθλιμμένους συγγενείς υποδύθηκαν (αλφαβητικά) η Τζένη Διαγούπη, η Τζόυς Ευείδη, η Βίβιαν Κοντομάρη στον ρόλο της Ουρανίας, η Νατάσσα Κοτσοβού, ο Γιώργος Σουξές, ο Ορέστης Τζιόβας στον ρόλο του Θανάση και ο Χάρης Χιώτης.
Υπόθεση
Στην παράσταση, ο Θανάσης και η Ουρανία ζουν μέσα στη μιζέρια και την γκρίνια που φέρνει η φτώχεια, στο Γκάζι τη δεκαετία του ‘50. Στο διπλανό τους δωμάτιο βρίσκεται η κατάκοιτη και μελλοθάνατη θεία στην κληρονομιά της οποίας στηρίζονται για να εκπληρώσουν τα όνειρά τους για μια καλύτερη ζωή.
Ένας καβγάς, μια λάθος κίνηση επιφέρουν λίγο νωρίτερα τον θάνατό της. Έναν θάνατο που δεν φέρνει την πολυπόθητη λύση, αλλά είναι ο σπινθήρας για μια μεγάλη «έκρηξη».
Ο κριτικός θεάτρου, Κώστας Γεωργουσόπουλος, έχει πει για τον Γιώργο Διαλεγμένο:
«Ο Γιώργος Διαλεγμένος έπεσε σαν μετεωρίτης στη θεατρική μας αγορά. Και αποδείχτηκε πάμφωτος γαλαξίας που απλώς υποδύθηκε τον κομήτη για να μας παραπλανήσει. Νομίζω πως αυτή η παρομοίωση ερμηνεύει σχεδόν αποκαλυπτικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί στο χώρο των θεατρικών μας συναλλαγών αυτό ο λαϊκός είρωνας… Ο Διαλεγμένος έγραψε μόνο αριστουργήματα. Δεν υπάρχει αδιάφορο, μέτριο ή αμφιλεγόμενο έργο του. Σπάνιο φαινόμενο στο παγκόσμιο θέατρο».
Οι βαθιές πληγές
Η ενδοοικογενειακή έκρηξη είναι συνταρακτικό γεγονός για κάθε ιστορία και όλο το Μεγάλο Θέατρο και η Μεγάλη Τραγωδία ουσιαστικά είναι ενδοοικογενειακές ρήξεις. Όλα τα άλλα ξεχνιούνται. Οι βαθιές πληγές είναι πάντα όταν έρχονται από ενδοσυζυγική πληγή. Ο Γιώργος Διαλεγμένος σημαδεύεται από τον Αρχαίο Μύθο. Με το «Χάσαμε τη θεία, στοπ!» δεν γράφει απλώς μια ιστορία για αλληλοσφαγή. Γράφει μια φόρμα Αρχαίας Τραγωδίας.
Ο συγγραφέας
Ο Γιώργος Διαλεγμένος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης μαζί με τον Φαίδωνα Γεωργίτση, την Αγγελική Ελευθερίου, την Μπέτυ Αρβανίτη και τον Θύμιο Καρακατσάνη. Υπήρξε μαθητής του Κουν και ανάμεσα στα έργα που έγραψε είναι το “Χάσαμε τη θεία, στοπ” (1975), “Μάνα, μητέρα μαμά” (1979), “Μην ακούς τη βροχή” (1979) κ.ά. Τα έργα του Διαλεγμένου μιλούν για την τραγικότητα της αλήθειας και για τους κινδύνους που καιροφυλακτούν όταν η αλήθεια κρύβεται πίσω από σχήματα και περιποιημένες σιωπές. Για το έργο του έχει τιμηθεί επανειλημμένα.
Μια απόπειρα ζωής
Το θέατρο του Γιώργου Διαλεγμένου είναι μια απόπειρα επικοινωνίας ενός. Μια απόπειρα ζωής. Κάθε του έργο είναι ανοιχτό σε αναγνώσεις και ερμηνείες, ο κόσμος που περιγράφει υπάρχει μέσα μας και γύρω μας, οι ήρωες του έχουν εντοπιότητα, ταυτότητα, παρελθόν και βιώματα.
Η γραφή του δίνει την αίσθηση πως ρέει αυτόματα και αβίαστα επάνω στο χαρτί απαλλαγμένη από κάθε είδους συγγραφικά τερτίπια, από προσπάθειες εντυπωσιασμού και υποτιθέμενων βαθυστόχαστων νοημάτων. Και αυτή η αυθεντικότητα, η ακατέργαστη φιλοσοφικότητα γίνεται το όχημα για την αλήθεια, για την πραγματική μέθεξη και την ειλικρινή συγκίνηση μέσω της περιπέτειας της ζωής.
Μέσα από αυτή την περιπέτεια γεννιέται στις σελίδες του Διαλεγμένου ένα θέατρο γνησιότητας και οικουμενικότητας.
Τα συστατικά του ο Διαλεγμένος τα αντλεί από την καθημερινότητα, οι ήρωές του είναι ενταγμένοι μέσα σε μια απολύτως απτή πραγματικότητα, αποτελούν υπαρκτό και ανεπιτήδευτο κομμάτι της κοινωνίας, είναι άνθρωποι της οικείας καθημερινότητας, της διπλανής πόρτας.
Αποφεύγει ωστόσο ο συγγραφέας με ευελιξία τις παγίδες της ηθογραφίας. Παράλληλα εργάζεται πάνω στις πιο λεπτές υφάνσεις της ανθρώπινης ψυχής. Προχωράει στον σχεδιασμό ψυχολογικών προσωπογραφιών με έναν πικρό σαρκασμό και μια αιρετική διάθεση.
Η παράσταση
Η παράσταση που είδαμε στο Αίθριο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», σε σκηνοθεσία του Χρήστου Τριπόδη ήταν μια παράσταση-παραβολή για τη ζωή και τον θάνατο, μια αφήγηση με νοήματα διαφορετικά από εκείνα που έδειχνε ότι δηλώνει, σκληρή και σαρκαστική, για την αναπόφευκτη στιγμή που κάθε άτομο αντικρίζει το σκοτάδι του βίου του, για την κάθαρση που το σκοτάδι φέρνει στο παρόν του.
Το έργο εστιάζει στη στιγμή που ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με τις επιλογές και τις ενοχές του, στη στιγμή που αναστοχάζεται για να επουλώσει το τραύμα του παρελθόντος, διεκδικώντας ένα ζωντανό παρόν.
Το «Χάσαμε τη Θεία Στοπ» μάς μιλά για το πώς διαχειριζόμαστε τη ζωή μας, για το πώς φερόμαστε στους γύρω μας, για το πώς βάζουμε ή δε βάζουμε προτεραιότητες με συνέπεια να πληγώνουμε ανθρώπους και να μετανιώνουμε για πράγματα που κάναμε ή δεν κάναμε.
Η παράσταση καλεί τους θεατές να αναλογιστούν τον εαυτό τους στην κρίσιμη στιγμή, στο κρίσιμο τώρα, να ορίσουν τον τρόπο που στέκονται απέναντι στο διαφορετικό, στο «μη κανονικό», σε αυτό που παρεκκλίνει των καθημερινών συμβάσεων που αφαιρούν, μέρα τη μέρα, τη σάρκα και το αίμα της ζωής τους. Μιας ζωής στην οποία συχνά καταλήγουμε απόντες. Ο θάνατος εδώ δεν είναι το τέλος, όπως, κατά τον συγγραφέα, η τελεία του τέλους δεν δηλώνει και το οριστικό κλείσιμο του έργου.
Σε μια εποχή που πολλοί αποζητούν να έχουν έναν τρόπο ζωής τον οποίο πολλές φορές δεν μπορούν να υποστηρίξουν, ο δημιουργός της παράστασης, Χρήστος Τριπόδης, έχοντας ως αφετηρία την ιδέα του Γιώργου Διαλεγμένου έπλασε μια κωμωδία γεμάτη, γλωσσικά παιχνίδια, συγκρούσεις και ανατροπές. Μεγάλο Θέατρο και Μεγάλη Τραγωδία.
Στην παράσταση η μουσική που ακούγεται είναι μέρος της δράσης και εξυπηρετεί τις στιγμές, αναδεικνύοντας τον κωμικοτραγικό κόσμο του έργου και συνδέοντάς τον με τον σύγχρονο θεατή.
Η λεπτομερής και πιστή στην εποχή του έργου εικαστική όψη, οι ακαριαίας κωμικής εμβέλειας γλωσσικοί χυμοί του κειμένου, η «οργιαστικά» χιουμοριστική και ευρηματική, με τη ρεαλιστική πληθωρικότητά της, σκηνοθεσία, το εξαίρετο ερμηνευτικό σύνολο, το χορταστικό και απολαυστικό γέλιο, η ολόπλευρη αισθητική απόλαυση που προσφέρει η παράσταση, την καθιστούν υπόδειγμα θεατρικής ψυχαγωγίας.
Το έργο του Γιώργου Διαλεγμένου σημαίνει ανώτερο έργο του ανθρώπινου πολιτισμού, έργο που τον μορφώνει πνευματικά και αισθητικά και τον εξευγενίζει.
Συντελεστές της παράστασης είναι το αξιοθαύμαστης ευρηματικότητας σκηνικό και τα κοστούμια εποχής της Μαρίας Φιλίππου, οι ευφυείς φωτισμοί της Μελίνας Μάσχα και πρωτίστως οι παιγνιώδεις ερμηνείες των ηθοποιών.
«Δαιμόνιας» σύλληψης, εκπληκτικά κωμική, που προκαλεί το περισσότερο γέλιο, είναι η ερμηνεία της υπέροχης θεατρίνας Βίβιαν Κοντομάρη.
Μεγάλης θεατρικής χάρης και κωμικότητας είναι και η ερμηνεία του έξοχου ηθοποιού Χάρη Χιώτη.
Τρεις «ευλογημένες» ερμηνείες, μαζί με τις αψεγάδιαστες ερμηνείες όλων των άλλων ηθοποιών, είναι αυτές της Τζένης Διαγούπη, της Τζόυς Ευείδη και της Νατάσσας Κοτσοβού.
Οι κύριοι Γιώργος Σουξές, Ορέστης Τζιόβας απαράμιλλα σπουδαίοι.
Απλότητα, ακεραιότητα, εσωτερική πυκνότητα, τι άλλο να ζητήσεις; Κάθε σκηνή, μάθημα θεατρικότητας.
***
Ταυτότητα παράστασης
«Χάσαμε τη θεία στοπ»
Κείμενο: Γιώργος Διαλεγμένος
Σκηνοθεσία: Χρήστος Τριπόδης
Σκηνικά – Κοστούμια: Μαρία Φιλίππου
Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα
Βοηθός Σκηνοθέτη: Λυδία Σγουράκη
Creative Agency: GRID FOX
Παραγωγή: Χρήστος Τριπόδης – «Μέθεξις»
Οι τεθλιμμένοι συγγενείς (αλφαβητικά):
Τζένη Διαγούπη
Τζόυς Ευείδη
Βίβιαν Κοντομάρη
Νατάσσα Κοτσοβού
Γιώργος Σουξές
Ορέστης Τζιόβας
Χάρης Χιώτης
Στην παράσταση ακούγεται ηχογραφημένη η φωνή της Χρύσας Ρώπα.
***
Προπώληση
ΤΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ ΣΑΣ ΕΔΩ ΜΕ ΕΝΑ “ΚΛΙΚ”
*Από τις 26 Σεπτεμβρίου έως και τις 5 Οκτωβρίου, στη Θεσσαλονίκη, στο Κινηματοθέατρον «Κολοσσαίον».
*Από τις 11 Οκτωβρίου έως και τις 11 Ιανουαρίου 2026, στο Θέατρο «Φιλίπ», στην Κυψέλη. (Θάσου 11, Αθήνα ΤΚ 11257, Τηλέφωνο: 210 762 2034)
