Του Παναγιώτη Μήλα
[email protected]
Ερώτηση: Αρς Αρσινό. Τι γλώσσα είναι, Νίκο;
Απάντηση: Μαγικά ελληνικά.
Ερώτηση: Πού ήταν ο ερωτών;
Απάντηση: Στην ορχήστρα.
Ερώτηση: Πού ήταν ο ερωτώμενος;
Απάντηση: Στις κερκίδες.
Ερώτηση: Πού έγινε ο διάλογος;
Απάντηση: Στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.
Ερώτηση: Ποιος ρωτούσε;
Απάντηση: Ο ηθοποιός Γιώργος Μπινιάρης.
Ερώτηση: Ποιος απαντούσε;
Απάντηση: Ο συγγραφέας Νίκος Παναγιωτόπουλος.
Ερώτηση: Πότε συνέβη αυτό;
Απάντηση: Το Σάββατο, 31 Αυγούστου 2013.
Ερώτηση: Σοβαρολογείς;
Απάντηση: Ασφαλώς!
Ασφαλώς, οι παραπάνω ερωταπαντήσεις δεν είναι φανταστικές. Πρόκειται για ερωταπαντήσεις μέσω κινητών τηλεφώνων με τα περίφημα SMS. Πρόκειται για μια σύντομη περιγραφή της τελευταίας παράστασης του φετινού φεστιβάλ. Ήταν το «Άσκηση Επίδαυρος. Σύσσημον», σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα. Θα μου πείτε τώρα, τι σχέση είχε ο συγγραφέας στις κερκίδες που έδωσε την απάντηση στον ηθοποιό. Μα, ήταν ο συγγραφέας του έργου. Ήταν ο πρώτος εν ζωή Έλληνας συγγραφέας που είδε το έργο του να παρουσιάζεται στο θέατρο του Πολυκλείτου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ. O Νίκος Παναγιωτόπουλος. Δεκαπέντε ημέρες πριν ένα άλλο έργο, η «Γκόλφω», σε σκηνοθεσία του Νίκου Καραθάνου, ήταν το πρώτο έργο Έλληνα συγγραφέα γεννημένου μ.Χ. που διδάχθηκε στην Επίδαυρο. Συγγραφέας ο Σπυρίδων Περεσιάδης. Και στις δύο αυτές παραστάσεις πρωταγωνιστικό ρόλο είχε ο ηθοποιός Γιώργος Μπινιάρης που ανέφερα στην αρχή. Και στις δύο περιπτώσεις ηθικός αυτουργός ήταν ένας τολμηρός άνθρωπος που πήρε την απόφαση να εντάξει στο φεστιβαλικό πρόγραμμα σύγχρονα ελληνικά έργα. Φυσικά δεν χρειάζεται μόνο τόλμη για να πάρει κανείς αυτή την απόφαση. Χρειάζεται και γνώση, χρειάζεται και όραμα. Αυτά, και τα δύο, τα έχει στον υπερθετικό βαθμό ο κ. Γιώργος Λούκος, καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου από το Νοέμβριο του 2005. Έβαλε το στοίχημα και το κέρδισε. Και με την «Γκόλφω» και με το «Σύσσημον». Μάλιστα η επιβράβευση, ειδικά στη δεύτερη επιλογή του, ήρθε από τους ανθρώπους του θεάτρου που κατέκλεισαν τις κερκίδες και στη συνέχεια παρέλασαν στα καμαρίνια των ηθοποιών όχι για τα συνηθισμένα και τυπικά συγχαρητήρια. Θερμές αγκαλιές, θερμά λόγια, ειλικρίνεια. Παρακολουθούσα, άκουγα, έβλεπα την αλήθεια στα μάτια τους. Όλοι με τον τρόπο τους είπαν ένα ξεχωριστό μπράβο στον Σίμο Κακάλα. Όλοι πλην εμού… Η διαστροφή του επαγγέλματος με έσπρωξε να… διαμαρτυρηθώ και στο συγγραφέα και στο σκηνοθέτη. Ο λόγος απλός: Τους είπα πως θα έπρεπε να βγουν στο τέλος της παράστασης μαζί με τους ηθοποιούς και τους μουσικούς στη σκηνή, στο χειροκρότημα. Η σεμνότητα και των δύο ήταν… εκνευριστική. Ίσως δεν είχαν καταλάβει εκείνη τη στιγμή τη μοναδικότητα της δημιουργίας τους. Μοναδικότητα ακόμη και από το γεγονός πως ο συγγραφέας τονίζει πως το «Σύσσημον» δεν είναι γραμμένο για το θέατρο. Έλα όμως που αυτό το κείμενο έπεσε στα χέρια του Σίμου Κακάλα… Πήρε λοιπόν ένα κρυφό κείμενο «που δεν μπορεί παρά να επιθυμεί μια κρυμμένη παράσταση. Έτσι μέσα στην παράσταση έχουν κρυφτεί ο Σοφοκλής με τον Οιδίποδα, τα δραμινά αποκριάτικα δρώμενα, πολλές βακχικές επιχωματώσεις, στοιχεία διάσπαρτα και από διάφορες μεριές που προσπαθούν να συνθέσουν μια τελετή εξορκισμού, να λύσουν ένα γήτεμα, αν πρέπει σώνει και καλά να μπει ταμπέλα», όπως γράφει στο σύντομο σημείωμά του ο σκηνοθέτης.
Η μοναδικότητα αυτής της παράστασης είχε πολλά χαρακτηριστικά. Προγραμματίστηκε να αρχίσει στις 8 αντί για τις 9 το βράδυ όπως όλες. Όμως η αρχή έγινε εκεί από το χώρο των εκδοτηρίων. Ένα δρώμενο γύρω στις 7.30 μ.μ. με μουσική και χορό. Λύρες, νέι, φλογέρες, γκάιντες, λαούτο, μπουλγαρί, κρουστά και λύρα μακεδονίτικη συνόδευαν παραδοσιακά θέματα από την περιοχή της Δράμας. Εμπειρία ζωής όλο αυτό που παρακολουθήσαμε ενώ στη συνέχεια συνοδεύσαμε τους ηθοποιούς στον ανηφορικό δρόμο προς το αρχαίο θέατρο. Κρατούσαν στα χέρια τις ξύλινες μάσκες και την ξύλινη βάρκα ενώ οι μουσικοί προπορεύονταν. Μια πορεία που θύμιζε και Επιτάφιο, και περιφορά εικόνων, αλλά και συνοδεία του γαμπρού και της νύφης για το γάμο. Μια έντονα ελληνική αίσθηση που ολοκληρώθηκε στο θέατρο, ευτυχώς χωρίς προβλήματα, μιας και η βροχή που είχε προηγηθεί αλλά και οι χοντρές ψιχάλες την ώρα του δρώμενου, σταμάτησαν ως δια μαγείας την ώρα που ξεκίνησε η πομπή. Εκεί, πλησιάζοντας το θέατρο, το είδαμε –από μακριά– να έχει μιαν άλλη όψη αφού τα μαξιλαράκια που τα είχαν τοποθετήσει όρθια για να μη βραχούν χάριζαν ένα ιδιαίτερο λευκό στο μνημείο… Ένα λευκό που αργότερα χάθηκε όταν –και αυτό μοναδικό– μέσα σε απόλυτο σκοτάδι «παρακολουθήσαμε» με συγκίνηση και κατάνυξη δύο εκπληκτικής ομορφιάς μονολόγους. Τα υπόλοιπα θα τα διαβάσετε από πιο ειδικούς. Εγώ απλώς ήθελα να μεταφέρω κάποιες από τις εικόνες που είδα και από τις στιγμές που έζησα. Στιγμές ηχητικής πανδαισίας που συνεχίστηκαν γύρω στις 2 το ξημέρωμα και με χορούς στον πάντα φιλόξενο «Λεωνίδα» στο Λυγουριό. Ήθελα ακόμη κλείνοντας, με το φλύαρο τρόπο μου, να ευχαριστήσω και να συγχαρώ τους συντελεστές με 766 λέξεις. αντί να πω ένα απλό «ευχαριστώ».
Συντελεστές
Κείμενα
Οιδίπους Τύραννος, Σοφοκλής
Σύσσημον, Νίκος Παναγιωτόπουλος
Λαϊκό παραμύθι από το Καστελόριζο
Σκηνοθεσία/Σύνθεση κειμένων
Σίμος Κακάλας
Σκηνικά – Κοστούμια
Κέννυ ΜακΛέλαν
Μάσκες
Μάρθα Φωκά
Φωτισμοί
Περικλής Μαθιέλλης
Βοηθός σκηνοθέτη – Συνεργασία στα κείμενα
Δημήτρης Καλακίδης
Ερμήνευσαν οι ηθοποιοί
Έλενα Μαυρίδου
Δήμητρα Κούζα
Δήμητρα Λαρεντζάκη
Βασίλης Παπαγεωργίου
Βαγγέλης Κρανιώτης
Γιώργος Μπινιάρης
Σίμος Κακάλας
Έπαιξαν οι μουσικοί
Κωστής Κυριτσάκης, λύρες
Γιάννης Παπαδόπουλος, λαούτο, μπουλγάρι, λύρες
Χρήστος Μπάρμπας, νέι, φλογέρες, γκάιντες
Χάρης Πορφυρίδης, κρουστά
Γιώργος Μαυρίδης, μακεδονίτικη λύρα
(Ακούστηκαν παραδοσιακά θέματα από την περιοχή της Δράμας)
Σύνθεση μουσικής
Κωστής Κυριτσάκης
Χρήστος Μπάρμπας