36.2 C
Athens
Δευτέρα 22 Ιουλίου 2024

«Η Αποστολή: Ανάμνηση από μιαν Επανάσταση» – η ανελέητη επιστροφή των απωθημένων της Ιστορίας

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Η ομάδα Σημείο Μηδέν είναι μία από τις πιο αξιόλογες θεατρικές ομάδες που δουλεύουν με υλικό την τέχνη σήμερα στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη ολόκληρη. Μέχρι τώρα μας έχει συνηθίσει σε απαράμιλλες δουλειές, πρωτότυπες και πρωτοποριακές. Έχει εργαστεί πάνω στο θέμα της από-ανθρωποποίησης, της κατάστασης που ο άνθρωπος χάνει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά του, ήδη από τη «Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα που παρουσιάστηκε το 2012. Στην περίπτωση της «Μεταμόρφωσης», απ’ όσο θυμόμαστε, ο Γκρέγκορ Σάμσα πιέζεται τόσο ασφυκτικά από το οικογενειακό, κοινωνικό και επαγγελματικό του περιβάλλον που μεταμορφώνεται σε ζωύφιο. Ένα «τεράστιο απεχθές βδέλυγμα», όπως λέει για την ακρίβεια ο συγγραφέας. Στον «Βόυτσεκ», τον αντιήρωα του Γκέοργκ Μπίχνερ, ο βασικός χαρακτήρας ζει σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης και η καταπίεση που υφίσταται τον μετατρέπει σε υπάνθρωπο. Στη δεύτερη εκδοχή της «Σωφρονιστικής Αποικίας» του Κάφκα (Φεστιβάλ Αθηνών 2014), που μας έδειξε η ομάδα (η αρχική ανεβάστηκε σε πανελλήνια πρώτη το 2009-2010 στο Χώρο Ιστορικής Μνήμης ’41-44 – Πρώην Κρατητήρια της Γκεστάπο), παρακολουθήσαμε τη μουμιοποίηση του ανθρώπου, στο σώμα του οποίου η εξουσία εγγράφει τους νόμους, τις αξίες και τα ήθη της. Κατόπιν, στο δυστοπικό «Εμείς» του Γεβγκένι Ιβάνοβιτς Ζαμιάτιν, δόθηκε έμφαση στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος μετατρέπεται σε αριθμό και γρανάζι μηχανής, όμως και στο πώς οι δυνατότητες ανατροπής του τεχνοκρατικού ολοκληρωτισμού είναι πανταχού παρούσες μέσω της κοινωνικής επανάστασης. Με το «Εμείς» ολοκληρώθηκε η δουλειά της ομάδας πάνω στην απο-ανθρωποποίηση και πλέον στρέφει το ενδιαφέρον της στη μετάβαση από την απο-ανθρωποποίηση στην εξέγερση της ζωής παρουσιάζοντας το έργο του κορυφαίου Ανατολικογερμανού συγγραφέα Χάινερ Μύλλερ με τίτλο «Η Αποστολή: Ανάμνηση από μιαν Επανάσταση», στο «Θέατρο Άττις-Νέος Χώρος», που αποτελεί και τη βάση της. Το έργο ανεβάστηκε από τις 20 Μαΐου 2016 και για ορισμένο αριθμό παραστάσεων. Πρόκειται όμως να συνεχιστεί από το Φθινόπωρο στον ίδιο χώρο, που αποτελεί πλέον ένα δημιουργικό κέλυφος θεατρικής δουλειάς.

Χωροχρόνος

Στον Μύλλερ το θέατρο είναι ένας χωροχρόνος όπου η ύπαρξη και η ιστορία αλληλεπιδρούν, συναντιούνται, συνδέονται και συγκρούονται. Πρόκειται για έναν χωροχρόνο εμβληματικό, όπου η καρδιά και το μυαλό, τόσο των καλλιτεχνών όσο και για των θεατών, κινητοποιούνται, ανοίγοντας τη φαντασία τους στον τρόπο που μπορούμε να λειτουργήσουμε δραστήρια, ανατρεπτικά και απελευθερωτικά μέσα στην κοινωνία.

«Η Αποστολή: Ανάμνηση από μιαν Επανάσταση», του Ανατολικογερμανού συγγραφέα Χάινερ Μύλλερ, δημοσιεύτηκε το 1979 στην επιθεώρηση «Sinn und Form». Το έργο καταπιάνεται με τη Γαλλική Επανάσταση. Η Γαλλική Επανάσταση (1789) ήταν η κοινωνική επανάσταση που κατήργησε την απόλυτη μοναρχία στη Γαλλία γκρεμίζοντας το φεουδαρχικό σύστημα και αντικαθιστώντας το με το καπιταλιστικό. Επιπλέον, ενέπνευσε τους λαούς όλης της Ευρώπης να παλέψουν ενάντια στην εκμετάλλευση και την απολυταρχική μοναρχία, αποτελώντας το έναυσμα για τον ξεσηκωμό στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Εξιστορείται η απόπειρα τριών απεσταλμένων της επαναστατικής κυβέρνησης στην αγγλική αποικία της Τζαμάικα ώστε να πυροδοτήσουν μια εξέγερση των σκλάβων, εμπνευσμένη από τα κηρύγματα των Διαφωτιστών και με κεντρικό σύνθημα το τρίπτυχο «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη». Εκεί, στη νήσο των λεγομένων Μεγάλων Αντιλλών στην Καραϊβική θάλασσα, ο μαύρος σκλάβος Σασπόρτας και ο αγρότης Γκαλουντέκ, αψηφώντας όλες τις δυσκολίες, ρίχνονται ολόψυχα στον αγώνα μέχρι θανάτου. Έχουν υποστεί και οι δύο την καταπίεση στο πετσί τους. Μέσα στο θερμό, τροπικό κλίμα ο λευκός διανοούμενος Ντεμπυσόν, γιος δουλοκτήτη κι επικεφαλής της τριάδας, συγκρούεται με τον εαυτό του. Αξίζει να θυσιαστεί στη φωτιά της μάχης για το ιδανικό της Επανάστασης ή είναι προτιμότερο να απολαύσει τις ανέσεις και την ασφάλεια της οικογενειακής εστίας των δουλεμπόρων;
Με αφορμή τη σύγκρουση και τον εσωτερικό διχασμό των τριών επαναστατών κι έξω από το πλαίσιο μιας ρεαλιστικής αφήγησης, ο Χάινερ Μύλλερ, με τρόπο αποσπασματικό, στο ρυθμό ενός εφιάλτη ή ενός ονείρου, υφαίνει ένα βαθιά ποιητικό σύμπαν για την πίστη, την προδοσία και τη διαρκή αναγκαιότητα της επανάστασης.
Όταν ο Ναπολέων Βοναπάρτης ανέλαβε την εξουσία, η κατάργηση της δουλείας έπαψε πια να είναι σε ημερήσια διάταξη. Παρά τα προβλήματα και τις αντιφάσεις που αντιμετωπίζουν οι δύο καταπιεσμένοι άνθρωποι, παρά την ανακοίνωση της ήττας της επανάστασης και της επικράτησης του Ναπολέοντα, αρνούνται να ακολουθήσουν τον Ντεμπυσόν στη διαδικασία απομυθοποίησης του επαναστατικού προτάγματος και της αναγκαιότητας της πολιτικής στράτευσης.
Ο Μύλλερ, ο κυνικός αυτός Ανατολικογερμανός, με το μαύρο χιούμορ και την ειρωνεία, ριζοσπαστικός και προκλητικός, αφοριστικός και παραδοξολόγος, αντιφατικός σε όλα και ανυποχώρητος πολέμιος κάθε ψευδαίσθησης, γνήσιος κληρονόμος του Μπρεχτ αλλά και του Κάφκα, μπόρεσε στα θεατρικά έργα και στις καταθέσεις και τοποθετήσεις του, να εκφράσει παραδειγματικά -ίσως πιο διαλεκτικά και πιο διεισδυτικά, κατά συνέπεια και πιο απαισιόδοξα από οποιονδήποτε άλλον- την πολιτική και πολιτιστική τραγωδία των καιρών μας. Χωρίς ποτέ να χάσει από τον ορίζοντα της πυκνής και επιθετικής γραφής του τους κραδασμούς της νεωτερικής συνείδησης, όπως και όποτε αυτή εκδηλώθηκε. Από τις πρώτες εξάρσεις του μοντέρνου στη λογοτεχνία μέχρι τις όψιμες εκτινάξεις της μεταμοντέρνας αγωνίας.
Πιστός σε μια ελπιδοφόρα σοσιαλιστική υπόσχεση, αποδέκτης του ολοκληρωτισμού της και θεατής του αφανισμού της, υπήρξε ένας ατόφιος εκφραστής της εποχής του. Απόγονος μάλιστα της γερμανικής παράδοσης που βρίσκει στις μεταγραφές των κλασικών κειμένων την ουσία της σύγχρονης διανόησης, στάθηκε δίπλα αλλά και απέναντι στα ελληνικά κείμενα αναδεικνύοντας τη δυναμική τους. Υπήρξε από τους ανθρώπους που, λόγω ιδεολογικών και καλλιτεχνικών καταβολών, ένιωσαν στο έπακρο το διχασμό της χώρας τους και στη συνέχεια ολόκληρου του δυτικού κόσμου. Να υπενθυμίσουμε πως έχει γράψει -μεταξύ άλλων- τα έργα «Φιλοκτήτης» (Philoktet, 1965), «Ηρακλής 5» (Herakles 5, 1966), «Προμηθέας» (Prometheus, 1968), «Σοφοκλή: Οιδίπους Τύραννος» (Sophokles: Odipus Tyrann, 1967), «Ρημαγμένη Όχθη Μήδειας Υλικό Τοπίο με Αργοναύτες» (Verkommenes Ufer Medeamaterial Landschaft mit Αrgonauten, 1983).

Ριζοσπάστης της Αριστεράς

Για τον Μύλλερ το θέατρο ήταν ένας τόπος διαλόγου με την Ιστορία και η “Αποστολή” συνδιαλέγεται με τη Γαλλική Επανάσταση θέτοντας στο επίκεντρο όχι πια έναν ευαίσθητο Άμλετ, σύμφωνα με την παράδοση, αλλά έναν απογοητευμένο στοχαστή, βαθιά απαισιόδοξο, «με την πλάτη στραμμένη στα ερείπια της Ευρώπης». Πέρα βέβαια από τις επιμέρους προσεγγίσεις, η «Μηχανή Άμλετ» έχει καταγραφεί ήδη ως ένα ορόσημο της μεταμοντέρνας γραφής της δεκαετίας του ογδόντα.
Το επαναστατικό πρόταγμα μπορεί ιστορικά να εκφυλίζεται, να προδίδεται, να οπισθοχωρεί, να ηττάται προσωρινά, αλλά είναι διαρκώς απαραίτητο και επίκαιρο. Στην πρώτη γραμμή του αγώνα θα είναι πάντα όσοι έχουν βιώσει την καταπίεση, όπως ο μαύρος Σασπόρτας και ο αγρότης Γκαλουντέκ, οι σκλάβοι όλων των εποχών, οι καταπιεσμένοι όλων των χωρών. Το περιπλανώμενο αενάως προλεταριάτο των μεταναστών και προσφύγων, οι άνεργοι, οι ανεπιθύμητοι, οι χειρώνακτες, όλοι οι χωρίς γη, ταυτότητα, όνομα και πατρίδα. Αυτοί θα αποτελούν πάντα την πρώτη ύλη για τις επαναστατικές ιδέες και πράξεις.
Ριζοσπάστης της Αριστεράς και βαθύς στοχαστής, ήταν προπάντων ένας παγκόσμιος συγγραφέας, που κατέκτησε μια όλως ιδιαίτερη θέση στο χώρο της γερμανικής -και όχι μόνο- δραματουργίας και λογοτεχνίας. Πέτυχε να διατυπώσει με ενάργεια τα θέματα της εποχής -τον κομμουνισμό, το σταλινισμό, το φασισμό, τη δικτατορία και τα βασανιστήρια, την οικονομική καταπίεση και το επικείμενο τέλος μιας κουλτούρας “ανθρώπων”.
Η αναμονή της Ιστορίας και η προσπάθεια κατανόησης του ιστορικού γίγνεσθαι αποτελούν δύο από τους βασικότερους θεματικούς πυρήνες της εργογραφίας του Μύλλερ.
Το ηθικό, πολιτικό και πνευματικό χάος της εποχής μας βρήκε στο πρόσωπό του έναν αναλυτικό οραματιστή, έναν ποιητή με την παράδοση της κλασικής γερμανικής λογοτεχνίας του Κάφκα και του Μπρεχτ. Θεωρείται ο σημαντικότερος θεατράνθρωπος στη Γερμανία μετά τον Μπέρτολτ Μπρεχτ. Θα μπορούσε δε να οριστεί ως συγκρουσιακός μαθητής του, αφού δέχτηκε τη μέθοδό του, ήταν μαρξιστής αλλά κράτησε αιρετική στάση τόσο απέναντι στο μαρξισμό όσο και στην μπρεχτική μέθοδο. Η δουλειά του εμπεριέχει την αμφισβήτηση.

Η μεταμοντέρνα ποικιλία της δραματουργικής δομής με το κολλάζ ετερόκλητων υλικών, η πολιτική καυστικότητα, η πυκνότητα της γλώσσας και η εκλεπτυσμένη ακριβολογία του Μύλλερ, η οποία σε συνδυασμό με την “επίγνωση ενός τέλους εποχής” βρήκε την κατάλληλη απήχηση στους συγχρόνους του, ήταν τα δεδομένα που καθιέρωσαν διεθνώς τον Μύλλερ και οδήγησαν στις μεταφράσεις των έργων του σε πολλές γλώσσες.
Στην “Αποστολή”, στέκεται κριτικά αφενός απέναντι στη φύση του καπιταλισμού, που μετατρέπει τους ανθρώπους σε εμπορεύματα, γεννώντας τον πόλεμο, τη φτώχεια, την εκμετάλλευση. Αφετέρου στις επαναστατικές ηγεσίες, αντανακλώντας έτσι την απογοήτευση από τα τεκταινόμενα εντός της Σοβιετικής Ένωσης και του ανατολικού μπλοκ, την εποχή της γραφειοκρατικοποίησης.

Εμβόλιμο στο έργο της “Αποστολής”, σύμφωνα με την προσφιλή συνήθεια του Χάινερ Μύλλερ, βρίσκεται ένα κείμενο πρόζας, ένας φαινομενικά άσχετος μονόλογος, που τέμνει την αφηγηματικότητα και παραπέμπει στον κόσμο του Φραντς Κάφκα. Το κείμενο είναι γνωστό με τον τίτλο «Ο Άντρας στον ανελκυστήρα» και καταδεικνύει την αγωνία και τον φόβο ενός υπαλλήλου, στελέχους γραφειοκρατικού κολοσσού, ο οποίος δεν είναι σε θέση να φέρει σε πέρας την αποστολή που του έχει ανατεθεί. Ο υπάλληλος αδυνατεί να φτάσει στο γραφείο του προϊσταμένου του, καθώς ο χώρος και ο χρόνος «εκτροχιάζονται».

«Η Αποστολή» (Der Auftrag) γράφτηκε και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1979. Βασισμένη στη νουβέλα της Άννα Ζέγκερς, «Το Φως στο Ικρίωμα» (Das licht auf dem Galgen) φέρει μοτίβα από Μπρεχτ και Ζενέ. Φέρει την ατμόσφαιρα από τα κινήματα χειραφέτησης της δεκαετίας του ’60-’70. Εκκινεί μάλιστα από αυτά: τα κινήματα αυτονομίας στη Γαλλία, στη Γερμανία, τα παρτιζάνικα κινήματα στη Λατινική Αμερική, το κίνημα των Μαύρων Πανθήρων, το αντιπολεμικό κίνημα στην Αμερική, αλλά και τις ρωγμές εντός του ανατολικού μπλοκ, με τις εξεγέρσεις στη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Τσεχοσλοβακία (Άνοιξη της Πράγας). Κατ’ αυτό τον τρόπο ο συγγραφέας αντλεί από την εξεγερσιακή και επαναστατική παράδοση των χρόνων που ζει. Η Άνοιξη της Πράγας, επί παραδείγματι, έμεινε στην Ιστορία να συμβολίζει δύο ιστορικά φαινόμενα: το πείραμα της εγκαθίδρυσης ενός «σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο» στο μεταπολεμικό ανατολικό μπλοκ, αλλά και το γεγονός ότι καταπνίγηκε αυτό το πείραμα στις 21 Αυγούστου 1968 με την εισβολή των τανκς του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Τα γεγονότα εντάσσονται σε μια περίοδο γενικότερου αναβρασμού στο κλίμα του Ψυχρού Πολέμου, την περίοδο του Μάη του ’68 στη Γαλλία, των φοιτητικών διαδηλώσεων κατά του πολέμου στο Βιετνάμ και της Χούντας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα τον Απρίλιο του ’67. Ο Μύλλερ και η σύζυγός του Ginka Cholakova συν-σκηνοθέτησαν την πρώτη του θεατρική παραγωγή το 1980, στο φιλόξενο θεατρικό χώρο – στούντιο «3. Stock» της Volksbühne στο Βερολίνο.
Ο ίδιος εξηγεί τους λόγους που τον οδήγησαν στη συνεχή αναζήτηση της ταυτότητας του εξουσιαστή, στη διερεύνηση του αιματηρού και του φρικώδους. «Γνώρισα τη δημοκρατία μόνο σαν τουρίστας. Η δικτατορία είναι η υλική μου/σωματική μου εμπειρία».
Για τον Μύλλερ ο ναζισμός και ο καπιταλισμός συνδέονται με τα παιδικά του τραύματα – εν τούτοις ο ίδιος επέλεξε να παραμείνει στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, μέσα σ’ ένα καθεστώς που αμφισβήτησε ανοιχτά με αποτέλεσμα για τον ίδιο να τεθεί υπό τον συνεχή έλεγχό του. Ένα ακόμα σημαίνον στοιχείο στον Ανατολικογερμανό συγγραφέα είναι ο σκοπός να οδηγήσει το θεατή στο να αποκτήσει κριτική στάση όχι μόνο απέναντι στο προηγούμενο σύστημα, αλλά και στο νέο, το σοσιαλιστικό, αυτό που η νέα τάξη πραγμάτων υποχρέωνε να δουν όλοι σαν ιδανικό. Με το δικό του σπάνιο τρόπο περιγράφει τη διαρκή εναλλαγή προσδοκιών και απογοητεύσεων με τις οποίες θεωρεί ότι συνδέθηκε η πορεία του ιστορικού υλισμού.

Τα σύμβολα

Στην παράσταση της ομάδας Σημείο Μηδέν οι ήρωές του αποκτούν τη δική τους φωνή, για να φτάσουν από το παραλήρημα στην ηφαιστειώδη έκρηξη και στην παγίδευση της ενέργειάς της μέσα στον σκηνικό χώρο και από την αλληγορική ακινησία στην επιστροφή του εξοργισμένου και επαναστατημένου τους εαυτού πίσω στο σώμα τους. Μνημειακή η εγρήγορσή τους και παροξυσμική η έκθεσή τους. Από την επώδυνη αναμονή στην κίνηση της ωρίμανσης. Από το πάσχον σώμα που σιωπά, σε ένα πάσχον σώμα που ομιλεί.
Το πάσχον σώμα είναι η κατοικία της μνήμης και η ενεργοποίησή της φέρνει στην επιφάνεια τις ανακλημένες αναμνήσεις ως τη μέγιστη αξία: την αλήθεια. Τα διφορούμενα θραύσματα των ιδεολογιών, τα φαντάσματα του παρελθόντος, η ανελέητη επιστροφή των απωθημένων της Ιστορίας.
Η μπουρού ή Τρίτωνας, το μεγάλο όστρακο, η τρομπέτα της θάλασσας, που το χρησιμοποιούσαν παλιά οι ναυτικοί για να στέλνουν ηχητικά σήματα, είναι ένα από τα αντικείμενα – σύμβολα που χρησιμοποιούν οι ηθοποιοί. Ακόμα το κόκκινο μαντίλι βαμμένο από το χρώμα του αίματος των σκλάβων. Το πέτσινο μπουφάν, που συμβολίζει πολλές και διαφορετικές εποχές εξέχουσας ιστορικής και κοινωνικής σημασίας. Άλλο σύμβολο το ξίφος, σύμβολο ισχύος, προστασίας, εξουσίας, δικαιοσύνης, ηγεσίας, επαγρύπνησης, θάρρους και φυσικής εξολόθρευσης

Πυκνή και εμποτισμένη με ιδιόμορφη λυρικότητα και ποιητικότητα η παράσταση που σκηνοθέτησε ο μαθητής του Θεόδωρου Τερζόπουλου, Σάββας Στρούμπος. Τα στοιχεία της συνδυάζονται με συχνά σκληρή, κυνική αλλά ειλικρινή γλώσσα, και αποτελεί για το σύγχρονο θεατρόφιλο πηγή έντονης προβληματικής.

Από την αρχή ως το τέλος δεν έχει ούτε μια θαμπή στιγμή. Αντιθέτως, ο θεατής είναι σε μια διαρκή αδημονία αιχμαλωτισμένος από τη λυρικά εφιαλτική ροή. Υπάρχει ένταση διαρκώς, στοχασμός για τη φύση της επανάστασης, ονειρικός δυναμισμός και ανήσυχη ποιητικότητα.

Οι συντελεστές

Ο Σάββας Στρούμπος δεν παραλείπει να δείξει πως στις αντανακλάσεις από τον καθρέφτη της πραγματικότητας ο Μύλλερ αντικρίζει και τον ίδιο του τον εαυτό του. Κάνει την αυτοκριτική του ταυτιζόμενος με τον Ντεμπυσόν. Μια κριτική απέναντι στο λευκό διανοούμενο που στέκεται από καθέδρας, εμμένει στη θεωρητική ενασχόληση αλλά δεν βάζει τα χέρια του στη φωτιά της μάχης.
Σ’ έναν κόσμο έντονης αμφισβήτησης αλλά ταυτόχρονα ενδιαφέροντος για τον Άνθρωπο μέσα από την οξυδερκή σκηνοθεσία φωτίζεται το ρημαγμένο τοπίο του παρόντος και το ζοφερό του μέλλοντός μας.
Η ομάδα Σημείο Μηδέν είναι δεμένη αδιάρρηκτα και σε πλήρη αρμονία. Επιπροσθέτως το αποδεικνύει.
Η Ελεάνα Γεωργούλη (Ντεμπυσόν) για άλλη μια φορά είναι αφοπλιστική. Εντυπωσιακή και μεγαλειώδης παρουσία, πλήρης ταλέντου, πάντα σε ετοιμότητα.
Ο Δαυίδ Μαλτέζε (Αντουάν, Πρώτη Αγάπη) στάθηκε στη σκηνή του μικρού Άττις με κύρος, μεγαλοπρέπεια, υποκριτική εντιμότητα, λιτότητα και μέτρο. Στο εμβόλιμο κείμενο, «Άντρας στον ανελκυστήρα» έδωσε σπουδαία ερμηνεία. Ηθοποιός με πολύπλευρο ταλέντο, ευπροσάρμοστος, εύπλαστος, άοκνος, με εσωτερικό κραδασμό και οίστρο.
Η Έβελυν Ασουάντ (Γυναίκα, Πρώτη Αγάπη, Προδοσία) ωριμότερη από κάθε άλλη φορά. Έδωσε μια αξιοζήλευτη ερμηνεία με εξαιρετική χροιά και υπέροχη κίνηση.
Η Έλλη Ιγγλίζ (Γκαλουντέκ) έπλασε το ρόλο της με ευθυβολία, γνώση και αλήθεια.
Ο Δημήτρης Παπαβασιλείου (Σασπόρτας) έπαιξε με γερή τεχνική, ικανότητα και σπουδαία εκφραστική άνεση.
Και οι πέντε είναι άριστοι σωματικοί ηθοποιοί που παράγουν σημασίες με πλούσιο κινησιολογικό υποκριτικό κώδικα.
Οι φωτισμοί του Κώστα Μπεθάνη, η σκηνική εγκατάσταση και τα κοστούμια του Ηλία Παπανικολάου εξπρεσιονιστικά απέριττα. Θετική η δραματουργική συνεργασία της Μαρίας Σικιτάνο. Με εγκυρότητα και βαθιά αντίληψη η μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου.

Ο Σάββας Στρούμπος με την ολοκληρωμένη δουλειά του οικοδομεί θέατρο, κινητικότητα και Ιστορία. Η σκηνοθετική κατάθεσή του εκφράζει με αφηγηματική συνοχή την αναγκαιότητα το ελληνικό κοινό -ειδικά το νεότερο- να γνωρίσει έναν συγγραφέα που και γνώστης του ελληνικού πολιτισμού ήταν αλλά και τα έργα του αποτελούν σύμβολο πανανθρώπινων αναζητήσεων.

Βιογραφία

Ο αιρετικός μαρξιστής συγγραφέας Χάινερ Μύλλερ (1929-1995), θεωρείται ο σημαντικότερος, μετά τον Μπέρτολτ Μπρεχτ, θεατράνθρωπος της μεταπολεμικής Γερμανίας.

Θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης, δραματουργός, ποιητής, θεωρητικός του θεάτρου. Γεννήθηκε στο Έπενντορφ της Σαξονίας στις 9 Γενάρη του 1929. Σε ηλικία μόλις 16 ετών, λίγο πριν από την οριστική ήττα των ναζί, στρατολογήθηκε υποχρεωτικά στον γερμανικό στρατό. Έμεινε για λίγο καιρό αιχμάλωτος του Κόκκινου Στρατού. Μόλις απελευθερώθηκε, τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές και εργάστηκε αρχικά ως βιβλιοϋπάλληλος και στη συνέχεια ως δημοσιογράφος.

Το 1947 έγινε μέλος του Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Γερμανίας (Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας). Δημοσίευσε τα πρώτα έργα του (ποιήματα και πεζά) το 1951 και το 1954 έγινε μέλος της «Ένωσης Ανατολικογερμανών Συγγραφέων» και συντάκτης του περιοδικού «Νέα Τέχνη». Τη δεκαετία του ’50 συνεργάστηκε με το θέατρο Μαξίμ Γκόρκι του Ανατολικού Βερολίνου και το 1959 βραβεύτηκε, μαζί με τη σύζυγό του Ινγκε Μίλερ, με το Βραβείο Τόμας Μαν. Το 1990 βραβεύτηκε με το Βραβείο Κλάιστ.

Οι σχέσεις του με το ανατολικογερμανικό καθεστώς διαταράχτηκαν το 1961, λόγω της κριτικής του στάσης. Κατηγορήθηκε για «ιστορικό πεσιμισμό» και διαγράφηκε από την «Ένωση Ανατολικογερμανών Συγγραφέων». Ο ίδιος εξακολουθούσε να δηλώνει μαρξιστής και ουδέποτε αυτομόλησε στη Δύση, παρά τη μεγάλη διάδοση των έργων του και τα συνεχή ανεβάσματα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Το 1984 έγινε μέλος της ανατολικογερμανικής Ακαδημίας Τεχνών. Μετά την επανένωση, ο Μύλλερ εξακολούθησε να ζει στο ανατολικό τμήμα του Βερολίνου, ενώ το 1992 κλήθηκε να συμμετάσχει στην πενταμελή καλλιτεχνική διεύθυνση του ιστορικού θεάτρου του Μπρεχτ, Berliner Ensemble. Το 1995, λίγο πριν το θάνατό του, αναγορεύτηκε στον μόνο καλλιτεχνικό διευθυντή του θεάτρου. Πέθανε από καρκίνο του λάρυγγα στις 30 Δεκέμβρη του 1995, σε ηλικία 67 ετών, χωρίς να προλάβει να ολοκληρώσει το μεγάλο σχέδιο πάνω στο οποίο εργαζόταν: ένα διεθνές φεστιβάλ για την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση του Μπρεχτ. Η ταφή του έγινε στο νεκροταφείο Ντοροτέεν του Βερολίνου, εκεί που έχουν ταφεί μεγάλες μορφές των γερμανικών γραμμάτων όπως ο Χέγκελ, ο Μπρεχτ, ο Χάινριχ Μαν.

Από τη μια υπήρξε συνεχιστής του μπρεχτικού θεάτρου και από την άλλη συνεργάτης του πρωτοπόρου του μεταμοντέρνου θεάτρου Ρόμπερτ Γουίλσον. Υπήρξε ανέκαθεν και μέχρι τέλους επικριτικός τόσο με τους όρους παραγωγής του πολιτιστικού εμπορεύματος στη δυτική κοινωνία, όσο και με την αγκύλωση των κομματικών μηχανισμών στην ανατολική. Ο ίδιος ο Μύλλερ έλεγε ότι στην ουσία είναι ένας ποιητής, που χρησιμοποιεί τη σκηνή ως χώρο πρακτικής εφαρμογής. Η μορφή του απελπισμένου ή ατυχούς αγγέλου που παραπαίει είναι μια από τις χαρακτηριστικές μορφές στην ύστερη ποίησή του. Όταν ήρθε η δική του τελική πτώση από καρκίνο έβαλαν στον τάφο του κι ένα κουτί με πούρα Αβάνας που τόσο αγαπούσε.

Ταυτότητα παράστασης

Χάινερ Μύλλερ – «Η Αποστολή: Ανάμνηση από μιαν Επανάσταση»

Ομάδα Σημείο Μηδέν

Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου

Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος
Φωτισμοί: Κώστας Μπεθάνης
Σκηνική εγκατάσταση | Κοστούμια: Ηλίας Παπανικολάου
Δραματουργική συνεργασία: Μαρία Σικιτάνο
Χειριστής φωτός: Δημήτρης Σταμάτης
Photo credits: Αντωνία Κάντα
Δημιουργία αφίσας: Soul Design
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας

Διανομή:

Ελεάνα Γεωργούλη: Ντεμπυσόν
Δαυίδ Μαλτέζε: Αντουάν, Πρώτη Αγάπη
Έβελυν Ασουάντ: Γυναίκα, Πρώτη Αγάπη, Προδοσία
Έλλη Ιγγλίζ: Γκαλουντέκ
Δημήτρης Παπαβασιλείου: Σασπόρτας
Στο εμβόλιμο κείμενο, Άντρας στον ανελκυστήρα ο Δαυίδ Μαλτέζε.

* Τοποθεσία: Νέος Χώρος Θεάτρου Άττις, Λεωνίδου 12, Μεταξουργείο, Αθήνα (πλησίον Μετρό Μεταξουργείο)

Απόσπασμα από το έργο

ΣΑΣΠΟΡΤΑΣ: Όταν οι ζωντανοί δεν θα μπορούν άλλο ν’ αγωνίζονται, θ’ αγωνιστούν οι νεκροί. Με κάθε χτύπο στην καρδιά της Επανάστασης, φυτρώνει ξανά κρέας γύρω απ’ τα κόκαλά τους, έρχεται αίμα στις φλέβες τους, ζωή στο θάνατό τους. Η εξέγερση των νεκρών θα είναι ο πόλεμος των τοπίων, όπλα μας τα δάση, τα βουνά, οι θάλασσες, οι έρημοι του κόσμου. Εγώ θα γίνω δάσος, βουνό, θάλασσα, έρημος. Εγώ, αυτό είναι η Αφρική. Εγώ, αυτό είναι η Ασία. Οι δυο Αμερικές, είναι εγώ.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -