«Έμεινα εμβρόντητος και πέραν του αστείου της υπόθεσης, της είπα φυσικά όχι», δήλωσε ο γλύπτης με αφορμή τη συνάντηση που είχε με την κ. Ζορμπά και την πρόταση που του έκανε για ανταλλαγή του «Δρομέα» με άγαλμα από τα Σκόπια.
Στο θέμα με την πρόταση που φέρεται να έκανε η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά σχετικά με τη μεταφορά του «Δρομέα» στα Σκόπια, επανήλθε ο διάσημος γλύπτης Κώστας Βαρώτσος:
«Αυτό που με συγκλονίζει είναι ότι η κυρία Ζορμπά επιχείρησε να διαψεύσει τη συνάντησή μας στην οποία ήταν παρόντες και άλλοι καλλιτέχνες οι οποίοι θα εκπροσωπήσουν τη χώρα στην Μπιενάλε της Βενετίας», πρόσθεσε ο κύριος Βαρώτσος.
«Ευτυχώς εγώ ζω και προστατεύω τον δρομέα, φοβάμαι όμως ότι θα την πληρώσουν άλλα αγάλματα της Αθήνας, όπως αυτό του Κολοκοτρώνη μπροστά από την Παλιά Βουλή», είπε επίσης.
Λίγο αργότερα ο κ. Βαρώτσος μιλώντας στον ΑΝΤ1 έδωσε μία απάντηση στην κ. Ζορμπά η οποία επιχείρησε να διαψεύσει την πρόταση που φέρεται να του έκανε για τη μεταφορά του αγάλματος στα Σκόπια. «Αυτό προσβάλλει τη διανοητική μου ισορροπία και το ήθος μου», είπε για να προσθέσει ότι αρχικά ότι η υπουργός Πολιτισμού τον άφησε εμβρόντητο δύο φορές μέσα σε μία ημέρα, μία όπως είπε με την πρότασή της για ανταλλαγή του γλυπτού με ένα γλυπτό από τα Σκόπια και μία με τη διάψευση της πρότασης αυτής.
Συνάντηση
Όλα ξεκίνησαν όταν ο γνωστός γλύπτης αποκάλυψε ότι σε πρόσφατη συνάντηση που είχε με την κ. Ζορμπά, του έθεσε στη συζήτηση που είχαν την ιδέα για τη μεταφορά του Δρομέα στα Σκόπια. «Της απάντησα ότι ο Δρομέας δεν μπορεί να φύγει από την Αθήνα, για πολλούς λόγους. Άλλωστε, αν και το γλυπτό ανήκει στον δήμο Αθηναίων, εγώ έχω τα πνευματικά δικαιώματα. Και δεν είναι μόνο αυτός ο λόγος», είπε ο κ. Βαρώτσος από την Κυριακή, μόλις έγινε γνωστό το θέμα. Έσπευσε μάλιστα να δηλώσει ότι η ίδια υπουργός διαψεύδει την πρόταση που του έκανε.
Από την πλευρά της, η Μυρσίνη Ζορμπά υπογράμμισε πως δεν υπάρχει καμία πρόταση για μεταφορά του Δρομέα. «Το γλυπτό ανήκει στον Δήμο Αθηναίων. Στο πλαίσιο μιας γενικής συζήτησης με σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες, ανάμεσά τους και με τον κ. Κ. Βαρώτσο, κουβεντιάστηκαν και σχολιάστηκαν πολλά, ωστόσο τέτοια πρόταση όχι. Οι προτεραιότητές μου είναι άλλες, εξάλλου τυχόν ανταλλαγές μνημείων ή αλλαγές ταμπελών ανήκουν στις αρμοδιότητες άλλων υπουργείων. Λυπάμαι για το θόρυβο και τον ηθικό πανικό που ορισμένοι έσπευσαν να επιδείξουν».
Σε άλλη συνέντευξή του ο κ. Βαρώτσος περιέγραψε τι ακριβώς έγινε: «Ζήτησε ένα ραντεβού μαζί μου την περασμένη Παρασκευή. Στις 7.30 το απόγευμα. Μάλιστα πήγα νωρίτερα γιατί μπερδεύτηκε και νόμιζα πως ήταν στις 7. Στη συνάντηση πριν από εμένα ήταν τα παιδιά της Μπιενάλε μέσα. Η κ. Ζορμπά μόλις κάθισα μου είπε: «Έχω μια ιδέα». Τη ρώτησα ποια ήταν αυτή η ιδέα νομίζοντας πως θα μου μιλήσει για το Μουσείο, για τα προβλήματα που υπάρχουν στο χώρο το δικό μας.
Όμως η υπουργός αμέσως μετά μου λέει «τι θα έλεγες να μεταφέρουμε το Δρομέα στα Σκόπια και να μας στείλουν αυτοί έναν Μεγαλέξανδρο εδώ;». Λέω δεν κατάλαβα, μπορείτε να μου επαναλάβετε την πρότασή σας; Είναι δυνατόν να λέτε κάτι τέτοιο;».
Ερωτηθείς τι σας απάντησε, σημείωσε: «Μου απάντησε ότι «ναι σκεφτόμαστε εδώ να στείλουμε το Δρομέα στα Σκόπια». Στη συνέχεια μου είπε ότι είναι πολύ ωραία πόλη τα Σκόπια και αν πάτε θα σας αρέσουν πολύ. Εγώ άρχισα να εκνευρίζομαι. Κάποια στιγμή της είπα δεν είναι δυνατόν να συζητάμε κάτι τέτοιο. Συγκεκριμένα, της απάντησα «Μένω εμβρόντητος». Συνέχισε όμως λέγοντάς μου να το σκεφτώ και να δούμε πώς μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο».
- Πηγή: in.gr
Ο Κώστας Βαρώτσος είναι γλύπτης, καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1955. Το 1973-1976 σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο Πεσκάρα και συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στη Ρώμη και στο πανεπιστήμιο Fullbright Grant στη Νέα Υόρκη. Τώρα ζει και εργάζεται στην Ελλάδα, καθώς το 1999 εξελέγη καθηγητής στο Πολυτεχνείο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο οποίο διδάσκει Εικαστικές Τέχνες.
Εργογραφία
1982
Αίθουσα τέχνης Δεσμός, Αθήνα, Ελλάδα: Μαύρη Αφροδίτη 1982, Μαύρη Αφροδίτη 1982 (εγκατάσταση)
1983
Ποιητής, Λευκωσία, Κύπρος
1987
Biennale του Sao Paulo: Μαύρη Αφροδίτη (εγκατάσταση)
1988
Δρομέας, πλατεία Ομονοίας, Αθήνα, Ελλάδα
1989
Αίθουσα τέχνης Arco di Rab, Ρώμη, Ιταλία: Πυραμίδα 1989, Κολώνα 1989
1990
Ορίζων, πλατεία Αριστοτέλους ,Θεσσαλονίκη, Ελλάδα
Χωρίς Τίτλο, Οσμάτε, Ιταλία
1992
Ανέλιξις, Πλατεία Interamerican, Αθήνα, Ελλάδα
Paesagio con rovine, Τζιμπελίνα, Ιταλία
Αίθουσα τέχνης Leiman, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ: Σταγόνες 1992
1994
Δρομέας, Χίλτον, Αθήνα, Ελλάδα
Κλεψύδρα, Ευρωπαικό πολιτιστικό κέντρο Δελφών, Δελφοί, Ελλάδα
Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νίκαιας, Γαλλία: Υδρόγειος 1994, Πυραμίδα 1994
1995
Υδρόγειος, Διεθνής Αερολιμένας Θεσσαλονίκης, Ελλάδα
Ανέλιξις ΙΙ, Λευκωσία, Κύπρος
Ορίζοντες, Artelaguna, Biennale της Βενετίας, Ιταλία
1996
Ορίζων, Σάνη, Χαλκιδική ,Ελλάδα
Μελέτη για το αρχαιολογικό πάρκο της Cuma, Νάπολη,Ιταλία: Ορίζων 1991, Πυραμίδα 1994
1996-97
La Morgia, Κοινότητα της Τζεσοπαλένα, Απέννινα όρη, Αμπρούτζο, Ιταλία
1997
Χωρίς Τίτλο, κτίριο Mc Cormick, Σικάγο, ΗΠΑ
Ποιητής, Καζακαλέντα, Ιταλία
1998
Ορίζων, Άγιος Κων/νος, Πύργος Κορινθίας, Ελλάδα
Χωρίς Τίτλο, Palazzo delle Esposizioni, Ρώμη, Ιταλία
Muhka, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Ανβέρσα, Βέλγιο: 4 Λαβύρινθοι 1998, Σπείρα 1998, Χωρίς Τίτλο 1998 (εγκατάσταση), Ορίζοντες 1995, Ορίζων 1996
Castello di Roccascaqlegna, Ροκασκαλένια, Αμπρούτζο, Ιταλία: Επικίνδυνη Χορεύτρια 1988, Χωρίς Τίτλο 1979, Χωρίς Τίτλο 1995, Φύσημα 1986, Χωρίς Τίτλο 1995, Χωρίς Τίτλο 1998, Κλεψύδρα 1996, Λαβύρινθος 1990, Σπείρα 1998, Μαύρη Αφροδίτη 1982, Λαβύρινθος 1989
Αίθουσα Τέχνης Giorgio Persano, Μιλάνο 1991, Τορίνο 1995-1998-1999: Συρρίκνωσις 1995, Κύμα 1998, Υδρόγειος 1995, Χωρίς Τίτλο 1995, Τοτέμ 1991, Τοτέμ & Ορίζων 1991, Ορίζων 1990
1999
Χωρίς Τίτλο, Πλατεία Benefica, Τορίνο, Ιταλία
Χωρίς Τίτλο, Κούμα, Αρχαιολογικό πάρκο, Νάπολη, Ιταλία
Χωρίς Τίτλο, Ανάβρυτα, Αθήνα, Ελλάδα (Ιδιωτική Συλλογή)
Γέφυρα, Συλλογή Gaia, Ιταλία
Biennale της Βενετίας, Ελληνικό περίπτερο: Γέφυρα 1999, Λαβύρινθος 1999
2000
Ορίζων, Chateau de Prangins, Εθνικό μουσείο της Ελβετίας, Γενεύη
Αίθουσα τέχνης C. Grimaldis, Βαλτιμόρη, ΗΠΑ: Σπείρα 2000, Λαβύρινθος 2000, Χωρίς Τίτλο 2000
2001
Χωρίς Τίτλο, Kreiselzurichstrasse, Μπάτζμπεργκ, Ελβετία
Χωρίς Τίτλο, Ίδρυμα Villa Benzi, Σαν Μάρκο,Τρεβίζο, Ιταλία
Χωρίς Τίτλο, Νικάστρο, κοινότητα Λαμέτζια Τέρμε, Ιταλία
Ορίζων, Σαν Ντιέγκο, Λα Χόγια, Καλιφόρνια, ΗΠΑ
Μελέτη επέμβασης στην όψη του Washington Convention Center, Ουάσιγκτων, ΗΠΑ
Μελέτη επέμβασης στη πόλη των Συρακουσών, Σικελία, Ιταλία
Mελέτη επέμβασης στην πλατεία Augusto Emperatore, σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Μ. Χρυσομαλλίδη, Ρώμη, Ιταλία (Α βραβείο)
2002
Χωρίς Τίτλο, πάρκο γλυπτικής στο Κιάντι, Σιέννα, Ιταλία
Γλυπτό έργο – χώρος συναυλιών, μελέτη για το Δημαρχείο του Palm Beach Gardens, Μαιάμι, Φλόριδα, ΗΠΑ
2003
Άγιος Ιωάννης Ρέντης, κεντρική πλατεία, Αθήνα ,Ελλάδα
Χωρίς Τίτλο, Washington Convention Center, Ουάσιγκτων, ΗΠΑ
Συγκοινωνούντα Δοχεία, Δημαρχείο του Palm Beach Gardens, Φλόριντα, ΗΠΑ
Φεγγάρι, πάρκο γλυπτικής της Villa Casilina, Ρώμη, Ιταλία
Χωρίς Τίτλο, Μπουκέρι, Σικελία, Ιταλία
Χωρίς Τίτλο, Κρατική σχολή Χορού, Αθήνα, Ελλάδα
Τρισδιάστατη απεικόνιση επέμβασης στα Μετέωρα, Καλαμπάκα, Ελλάδα
2004
Λαβύρινθος (2004), γυαλί-βίντεο εγκατάσταση, 12×12μ., Περίπτερο του υπουργείου Πολιτισμού, Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (πρώτο βραβείο).
Άτιτλο, ξύλο- γυαλί-πηγή φωτός, Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Αθήνα, Ελλάδα
Λαβύρινθος, Γυαλί, 10Χ10Χ2μ, Arco, Μαδρίτη, Ισπανία
Άτιτλο, υαλόμαζες-συρματόσχοινα-πέτρες, σταθμός του μετρό Δουκ. Πλακεντίας, Αθήνα, Ελλάδα
Mελέτη για το έργο στον πολυχώρο Cloud Plaza στο Λας Βέγκας, ΗΠΑ
2004-2005
Άτιτλο, τσιμέντο-οπτικές ίνες,κτίριο στην Λεωφ. Πειραιώς 166, Αθήνα Ελλάδα.
2005
Άτιτλο, σκηνικό για την παράσταση της Αντιγόνης στο θέατρο της Επιδαύρου
2006
Άτιτλο, Bernstrasse,Steffisburg,Ελβετία,έργο στο δημόσιο χώρο
Ορίζων 4, Certosa di Padula, Salerno,Ιταλία,έργο στο δημόσιο χώρο
2007
Horizon-Geraki 2007, Γεράκι, Σπάρτη, Λακωνία, έργο στο δημόσιο χώρο
Ατομικές Εκθέσεις
2008 Ορίζων 2008, Ξενοδοχείο Murano, Τακόμα, Ουάσινγκτων, Η.Π.Α , έργο στο δημόσιο χώρο
2007 Μέλλον μέσα από το παρελθόν, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα, επιμέλεια Χάρις Κανελλοπούλου
Horizon-Geraki, Γεράκι, Σπάρτη, Λακωνία, έργο στο δημόσιο χώρο
2006 Ορίζων 4, Certosa di Padula, Σαλέρνο, Ιταλία, έργο στο δημόσιο χώρο
Άτιτλο, Bernstrasse, Στέφισμπεργκ, Ελβετία, έργο στο δημόσιο χώρο
2005 Άτιτλο, σκηνικό για την παράσταση της Αντιγόνης στο θέατρο της Επιδαύρου, σκηνοθεσία, Σταύρος Τσακίρης
2004 Άτιτλο, τσιμέντο-οπτικές ίνες, κτίριο στην Λεωφ. Πειραιώς 166, Αθήνα Ελλάδα
Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα Άτιτλο, Σταθμός του Μετρό ‘Δουκίσσης Πλακεντίας’, Αθήνα Λαβύρινθος, Arco 2004, Μαδρίτη, Ισπανία
2003 Άτιτλο, Δημαρχείο του Palm Beach Gardens, Φλόριδα, Η.Π.Α. [Δημόσιο Έργο]
Άτιτλο, Κεντρική Πλατεία Άγ. Ιωάννη Ρέντη, Αθήνα [Δημόσιο Έργο] Άτιτλο, Κρατική Σχολή Ορχηστρικής Τέχνης, Αθήνα [Δημόσιο Έργο]
La Luna, Parco Casilino Labicano, Ρώμη. Επιμέλεια: Roberta Perfetti [Δημόσιο Έργο] Άτιτλο, Πάρκο γλυπτικής του Chianti, Pievasciata (Siena), Iταλία
Γαλαξίας, Washington Convention Center, Ουάσιγκτων, Η.Π.Α. [Δημόσιο Έργο] Άτιτλο, Buccheri, Σικελία, Ιταλία
2001 Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα
Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, Νέα Υόρκη, Η.Π.Α. Άτιτλο, Kreisel Zurichstrasse Butzberg, Βέρνη, Ελβετία Ορίζων, Σαν Ντιέγκο, Καλιφόρνια, Η.Π.Α.
2000 Αίθουσα Τέχνης C. Grimaldis, Βαλτιμόρη, Η.Π.Α.
1999 Αίθουσα Τέχνης Giorgio Persano, Τορίνο, Ιταλία
Figura in Movimento, Πλατεία Benefica, Τορίνο [Δημόσιο Έργο] Αίθουσα Τέχνης Tobey Moss, Διεθνής Biennale, Los Angeles, Καλιφόρνια, Η.Π.Α.
1998 Αναδρομική Έκθεση, κάστρο της Roccascalegna, Abruzzo, Ιταλία
Ορίζοντες, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Ανβέρσα, Βέλγιο Αίθουσα Τέχνης Ruben Forni, Βρυξέλλες
Ορίζων, Άγιος Κωνσταντίνος, Πύργος Κορινθίας [Δημόσιο Έργο]
1997 Αίθουσα Τέχνης Arco Di Rab, Ρώμη, Ιταλία
Ο Ποιητής της Casacalenda, Casacalenda, Ιταλία [Δημόσιο Έργο] Άτιτλο, Mc Cormick Center, Σικάγο [Δημόσιο Έργο]
1996 Anti-Pop, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα
Ορίζων, Σάνη, Χαλκιδική [Δημόσιο Έργο]
1995 Αίθουσα Τέχνης Giorgio Persano, Τορίνο, Ιταλία
Σπείρα, Λαϊκή Τράπεζα, Λευκωσία [Δημόσιο Έργο] Αίθουσα Τέχνης Λόλα Νικολάου, Θεσσαλονίκη
Υδρόγειος, Αερολιμένας Θεσσαλονίκης
1994 Ο Δρομέας, ανακατασκευή του έργου του 1988, Πλατεία της Μεγάλης του Γένους Σχολής, Χίλτον, Αθήνα
Κλεψύδρα, Ευρωπαικό Πολιτιστικό Έργο Δελφών, Δελφοί [Δημόσιο Έργο]
1993 Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα
Αίθουσα Τέχνης Sprovieri, Ρώμη, Ιταλία Μύλος, Θεσσαλονίκη
1992 Paesagio con Rovine, Gibellina, Ιταλία [Δημόσιο Έργο]
Arte Roma, Palazzo di Congressi, Ρώμη, Ιταλία Αίθουσα Τέχνης Leiman, Νέα Υόρκη, Η.Π.Α.
1991 Tokyo Αrt Expo, Τόκιο
Αίθουσα Τέχνης 3, Αθήνα Ανέλιξις, Πλατεία Interamerican, Αθήνα [Δημόσιο Έργο] Αίθουσα Τέχνης Giorgio Persano, Μιλάνο, Ιταλία
1990 Αίθουσα Τέχνης Ruben Forni, Βρυξέλλες
Μακεδονικο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Iλεάνα Τούντα, Αθήνα Ορίζων, Πλατεία Αριστοτέλους, Θεσσαλονίκη [Δημόσιο Έργο]
1989 Αίθουσα Τέχνης Arco Di Rab, Ρώμη, Ιταλία
1988 Ο Δρομέας, Πλατεία Ομονοίας, Αθήνα [Δημόσιο Έργο]
1986 Dracos Art Center, Αθήνα
1983 Ο Ποιητής, Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Λευκωσία, Κύπρος [Δημόσιο Έργο]
Αίθουσα Τέχνης Centrosei, Μπάρι, Ιταλία
1982 Αίθουσα Τέχνης Δεσμός, Αθήνα
1981 Αίθουσα Τέχνης 2000, Μπολόνια
1980 Centro Culturale Govergense, Πεσκάρα, Ιταλία
1979 Spazo – Tempo, ISIA, Ρώμη, Ιταλία
Αίθουσα Τέχνης Mauric Rennaissance, Πεσκάρα, Ιταλία
1978 Γη – Θάλασσα, Δράση στο Χώρο, Πεσκάρα, Ιταλία
Αίθουσα Τέχνης Mauric Rennaissance, Πεσκάρα, Ιταλία Centro Culturale Govergense, Πεσκάρα, Ιταλία
1977 Εργασία με τον Andrea Pasienza, Μουσική – Ζωγραφική
1976 Centro Culturale Govergense, Fotofonie, Πεσκάρα, Ιταλία
Performance, Πεσκάρα, Ιταλία
Ομαδικές Εκθέσεις
2007 Εν-Καταστάσεις, Δημοτική Πινακοθήκη Α.Τάσσος, Καλαμάτα, επιμέλεια Μεγακλής Ρογκάκος
Ορίζων-Γεράκι, Λακωνία Τόπος 2007, Γεράκι, Σπάρτη, επιμέλεια Lucrecia De Domizio Durini
2006 Ορίζων 4, Fresco Bosco, Certosa di Padula, Σαλέρνο, Ιταλία, έργο στο δημόσιο χώρο, επιμέλεια Achille Bonito Oliva
2004 “Διαπολιτισμοί”, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Επιμέλεια: Άννα Καφέτση
Cosmopolis 1: Microcosmos x Macrocosmos, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη, επιμέλεια: Μιλτιάδης Παπανικολάου
2003 Biennale του Βeiging, Πεκίνο, Κίνα
“Οι Πρωτοπόροι”, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Επιμέλεια: Ντένης Ζαχαρόπουλος “Τόπος και Μορφή”, Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών. Επιμέλεια: Ντένης Ζαχαρόπουλος
2001 “Labirinto Transparente”, Aqua Potabile, Κοινότητα της Lamezia, Terme, Ιταλία. Επιμέλεια: Angelo Savelli [Δημόσιο ‘Εργο]
Άτιτλο, In Naturamente, Ίδρυμα Villa Benzi Zecchini, Caerano di San Marco (TV), Ιταλία [Δημόσιο Έργο] Fragile Beauty, Open, Lido, Βενετία, Ιταλία
2000 Ορίζων, εγκατάσταση, ΝΕΤ ART 2000, Chateau Prangins, Ελβετία. Επιμέλεια: Friederike Schmid
1999 Griechenland, Eυρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Φρανκφούρτη. Επιμέλεια: Άννα Καφετσή, Brigitte Lamberz
Biennale της Βενετίας, Ελληνικό περίπτερο. Επιμέλεια: Άννα Καφετσή Art Gallery, Williams Center for the Arts, Lafayette College, Easton Pensylvania, Journeys. Επιμέλεια: Michico Okaya
Spazi in Luce, Da Caravagio a oltre Fontana, Castello Carlo Quinto, Lecce, Ιταλία. Επιμέλεια: Achille Bonito Oliva History Center of Thessaloniki. Επιμέλεια: Χάρης Σαββόπουλος Big, Torino 2000 Αίθουσα Τέχνης Λόλα Νικολάου, Θεσσαλονίκη
1998 Open, Lido, Βενετία, Ιταλία. Επιμέλεια: Έφη Στρούζα
Biennale dei Parchi Natura e Ambiente, εγκατάσταση, Ρώμη, Ιταλία [Δημόσιο Έργο] Matiere en Emoi, Μονακό Cuma 4000, Αρχαιολογικό Πάρκο, Cuma, Νάπολη, Ιταλία [Δημόσιο Έργο]
1997 Riciclart,Ρώμη, Ιταλία. Επιμέλεια: Juliana Stella
La Morgia, Arte natura, Κοινότητα της Gessopalena, Ιταλία [Δημόσιο Έργο] Montrouge-Athenes, Salon De Montrouge Citta Aperta, Sant’Angelo, Ιταλία. Επιμέλεια: Renato Bianchini “New Sculpture”, Αίθουσα Τέχνης C. Grimaldis, Βαλτιμόρη, Η.Π.Α.
Biennale de Cetinie, Montenegro.
1996 Inedito Open ’96, Premio Boccioni, Latina, Ιταλία. Επιμέλεια: Achille Bonito Oliva
Adicere Animos, Cesena, Ιταλία. Επιμέλεια: Alice Rubini Tempi Ultimi, 13th Biennale di Citta’ di Penne 1996-97. Επιμέλεια: Lucia Spadano, Paolo Balmas
Contemporaneamente, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα. Επιμέλεια: Cecilia Casorati Fuori Uso, Pescara, Ιταλία Premio Grinzane, Cavour
1995 Μειλίγματα, Αίθουσα Τέχνης Νέες Μορφές, Αθήνα
Configura 2, Erfurt. Επιμέλεια: Κατερίνα Κοσκινά XLVI Biennale της Βενετίας, Artelaguna. Επιμέλεια: Simonetta Gorreri
Contemporaneamente, Νάπολη, Ιταλία. Επιμέλεια: Cecilia Casorati
1994 Sculptures de Verre, Μουσείο Μοντέρνας & Σύγχρονης Τέχνης, Νίκαια, Γαλλία.
Διεθνής Συνάντηση Γλυπτικής, Gubbio, Ιταλία. Επιμέλεια: M. Vescovo Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Επιμέλεια: Σάνια Παππά
1993 Thalatta – Thalatta, XXXVIII Διεθνής Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης, Termoli, Ιταλία. Επιμέλεια: Achille Bonito Oliva
Avistamenti, Αίθουσα Τέχνης Sprovieri, Ρώμη, Ιταλία. Επιμέλεια: Achille Bonito Oliva Avistamenti, XLV Biennale της Βενετίας, Ιταλικό Περίπτερο της Gibellina, Βενετία, Ιταλία
Centro de Belles Artes, Μαδρίτη, Ισπανία. Επιμέλεια: Σάνια Παππά Αίθουσα Τέχνης Arco di Rab, Ρώμη, Ιταλία
1992 Paesagio con Rovine, Μουσείο της Gibellina. Επιμέλεια: Achille Bonito Oliva[Δημόσιο Έργο]
Μουσείο του Cagliari, Σαρδηνία, Iταλία Αίθουσα Τέχνης C. Grimaldis, Βαλτιμόρη, Η.Π.Α.
Αίθουσα Τέχνης Arco di Rab, Ρώμη, Ιταλία Εθνική Πινακοθήκη, Αθήνα
1991 Arte Domani, Punto di vista, Spoletto Festival. Επιμέλεια: Incontri Internazionali d’ Arte, Ρώμη
De Europa, Erice, Ρώμη – Αθήνα. Επιμέλεια: Achille Bonito Oliva
1990 Κέντρο Τέχνης Επίκεντρο, Πάτρα
Realismi, Αίθουσα Τέχνης Giorgio Persano, Τορίνο, Ιταλία. Επιμέλεια: Cecilia Casorati Minos Beach, Κρήτη. Επιμέλεια: Δημήτρης Κορομηλάς
Arte Lago, Varese, Ιταλία [Δημόσιο Έργο] Realismi, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα. Επιμέλεια: Cecilia Casorati
1989 Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Αθήνα
1988 Υπέρ-Προϊόν, Club 22, Αθήνα. Επιμέλεια: Χάρης Καμπουρίδης
Αίθουσα Τέχνης Arco di Rab, Ρώμη, Ιταλία Διεθνές Συμπόσιο στην Κρήτη, Minos Beach, Κρήτη Borderline, Monteccicardo Δημοτική Πινακοθήκη, Αθήνα Σκηνογραφία – Κινηματοθέατρο Παλλάς, Αθήνα 4 Κριτικές Θεωρήσεις, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αθήνα
1987 Μουσείο Πιερίδη, Αθήνα
Φεστιβάλ Πάτρας Διεθνής Biennale του Σάο Πάουλο
1986 Έκθεση στην Στοκχόλμη. Επιμέλεια: Βεατρίκη Σπηλιάδη
Biennale της Θεσσαλονίκης
1985 Σημεία Αλλαγής 80 – Νέοι Διάλογοι
Εθνική Πινακοθήκη Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών Dracos Art Center, Αθήνα
1984 Έκθεση ΣΥΣΤ, Πινακοθήκη Ρόδου
1983 Εικόνες που Αναδύονται, Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Ateneum Intercontinental, Αθήνα. Επιμέλεια: Έφη Στρούζα
7 Έλληνες Καλλιτέχνες – Ένα Νέο Ταξίδι, Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Λευκωσία Ο Ποιητής [Δημόσιο Έργο]
1982 Εικόνες που Αναδύονται, Ευρωπάλια ’82, Ελλάδα, ΙCC-Antwerpen. Επιμέλεια: Έφη Στρούζα
1978 Premio Pescara Futura, Πεσκάρα, Ιταλία
1977 Arte Sacra, Πεσκάρα, Ιταλία
