Στα παραμύθια συναντάμε πλήθος από απίθανα και απίστευτα γεγονότα. Αυτά όμως που για το σημερινό άνθρωπο είναι φαντασιακά, για τη Χάνελε αποτελούν τον αληθινό κόσμο, όπως τον βλέπει ή όπως τον εξηγεί απλοϊκά. Όλος ο κόσμος ενός τρυφερού παιδιού με τραυματικές εμπειρίες, οι φόβοι του για τον ισχυρότερο, η πίστη του στην ύπαρξη ενός «καλύτερου κόσμου», στις υπερφυσικές ικανότητες των αγγέλων, η στενή του σχέση με τη φαντασία, τα όνειρα που το μετέφεραν σε άγνωστους τόπους με τρόπο ανεξήγητο, πέρασαν στο έργο αυτό του Gerhart Johann Robert Hauptmann. Η «Χάνελε» σηματοδότησε τη μετάβαση του συγγραφέα της από το νατουραλισμό σ’ ένα συμβολιστικό και ποιητικό ύφος.
«Ο θάνατος είναι ο μουσηγέτης της φιλοσοφίας. Χωρίς αυτόν δύσκολα θα μπορούσε ο άνθρωπος να φιλοσοφήσει», έγραφε ο Άρθουρ Σοπενχάουερ. Ο θάνατος, η ανυπαρξία, η εφήμερη ύπαρξή μας, η αιωνιότητα, η αθανασία της ψυχής είναι τα ερωτήματα που σαν περίτεχνες κραυγές ανασφάλειας θέτει το έργο του Χάουπτμαν. Μοιάζει να είναι ένα μεγάλο όνειρο που ωθεί το κοινό στην ονειροπόληση. Λυρικό, ατμοσφαιρικό, μεταφυσικό. Προορισμός της Χάνελε είναι το ιδανικό τέλος. Ο παράδεισος. Καταλύτης τα αλλεπάλληλα χαστούκια της μοίρας της. Η τραγική ιστορία της συντίθεται από τις διηγήσεις των άλλων προσώπων και από εικόνες που πηγαίνουν μπροστά – πίσω στο χρόνο. Τα πάντα αντικατοπτρίζονται στα ολάνοιχτα μάτια της μικρής ηρωίδας. Οι άγγελοι, η πεθαμένη της μητέρα, οι ανεκπλήρωτες προσδοκίες, το απρόσμενο θάρρος της, το εφηβικό της θράσος, η απόγνωσή της.
Η παράσταση που είδαμε στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, από την ομάδα Maniart, λαμβάνει χώρα σε ένα πεδίο ρευστό αλλά και αφαιρετικό, παρουσιάζοντας με ανθρωπιά και χιούμορ τα βάσανα ενός παιδιού που λαχταρά να ξεφύγει.
Ο Θάνος Τοκάκης, στην πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα, υπερβαίνοντας την ιστορία του 19ου αιώνα, επιστράτευσε με σπαρτιάτικη λιτότητα τις αφηγηματικές τεχνικές του μιούζικαλ και της σύγχρονης οπτικής.
Με αξιοσημείωτη αρμονία χρησιμοποίησε εναλλάξ το φανταστικό με το ρεαλιστικό δημιουργώντας μια σκηνική δράση που έδειχνε να κατοικεί σε δύο παράλληλους κόσμους, στο παραμύθι του χθες και στη χαρούμενη εικόνα του σήμερα.
Το παιδί και η χαμένη αθωότητα τονίζονται γλαφυρά στη σκηνοθετική ανάγνωση, καθώς και η αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων. Κομβικά συναισθήματα που τόσο έχουμε ανάγκη στην κοινωνία μας.
Ο θάνατος έρχεται σαν επισφράγισμα ενός αναπόφευκτου πεπρωμένου για τη 14χρονη Χάνελε, μοναδική διαφυγή από το σκληρό περιβάλλον που ζει. Άβυσσος η ψυχή της, γεμάτη ευαισθησία, αγωνία, ελπίδα, φόβο. Το γεγονός ότι ο αποστασιοποιημένος θεατής σταδιακά παρακινείται να απαλλαγεί από τη λογική και να γευτεί την ονειρική μέθεξη ενός γλυκόπικρου έργου αποτελεί επιτυχία για την παράσταση. Ίσως στο πρόσωπο της Χάνελε αναγνωρίζει τους δικούς του φόβους που αρνείται να αντιμετωπίσει και οι συγκινητικές εικόνες λύτρωσης λειτουργούν σαν βάλσαμο στην ψυχή του σε μια εποχή ντροπής και εσωστρέφειας σαν τη σημερινή.
Η δροσερή Ειρήνη Φαναριώτη εκπληρώνει τις προδιαγραφές της Χάνελε, ερμηνεύοντας το δύσκολο αυτό ρόλο με ακρίβεια, ισορροπία, απόσταγμα πρωτογενούς αφέλειας και τρυφερό ενθουσιασμό. Ιδανική και άξια. Άξιοι όμως είναι όλοι οι συντελεστές κι όλοι οι ηθοποιοί του θιάσου που παίζουν με ταπεινότητα, επαγγελματισμό και μέτρο τους ρόλους τους. Ο Βαγγέλης Ψωμάς υποδύεται κρυπτικά, υπαινικτικά και αυθεντικά τον πατέρα αναπτύσσοντας κυρίως τις ιδιαιτερότητες του χαρακτήρα και φωτίζοντας τη σκοτεινή πλευρά του. Δίχως κλισέ, ευκολίες και κραυγές αλλά με σοβαρότητα και έμπνευση. Πολύτιμος ηθοποιός. Η Κωνσταντίνα Τάκαλου, όπως πάντα, τηρεί στην υποκριτική της την αρχή του «ένδον σκάπτε». Πρώτα ψάχνει μέσα της, σκέπτεται, ερευνά, ανακαλύπτει την ουσία του ρόλου κι ύστερα επικεντρώνεται στο πλάσιμό του. Ανεκτίμητη. Ο Κωνσταντίνος Γαβαλάς είναι ηθοποιός ποιότητας, με πυκνές σιωπές και επινοητικός. Άψογη σκηνική παρουσία. Η Ειρήνη Μπούνταλη και ο Δημήτρης Ντάσκας έπαιξαν αληθινά, έξυπνα και με κέφι τους ρόλους τους. Αξιοπρόσεκτοι και πολλά υποσχόμενοι. Αξιέπαινη η ευρηματικότητα του Χαράλαμπου Νικολάου στα σκηνικά και τα κοστούμια και έξοχη η επιμέλεια κίνησης της Σεσίλ Mικρούτσικου, γεμάτη νεανικότητα, ρυθμό και εφευρετικότητα. Μια παράσταση αναπάντεχης απόλαυσης και καλών προθέσεων, προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις της εποχής. Αξίζει τον ανταλλακτικό μας χρόνο.
* Θέατρο του Νέου Κόσμου – Κάτω Χώρος. Από Tετάρτη έως Κυριακή.
