Επιμέλεια: Παναγιώτης Μήλας
Η Άννα Καφέτση έλεγε: «Ήμουν άνθρωπος – ορχήστρα. Έκανα τα πάντα, διότι μετά από ενάμισι χρόνο έγιναν στο Μουσείο οι πρώτες προσλήψεις κι εκείνες όχι επιμελητών. Η βασική σφραγίδα που έβαλα είναι “κάνουμε με ό,τι έχουμε” και μπορούμε να κάνουμε θαύματα με ό,τι δεν έχουμε».
Το όνομά της ταυτίστηκε με το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Και όχι άδικα, αν αναλογιστεί κάποιος ότι παρέλαβε ένα μουσείο στα χαρτιά το 2000 και ύστερα από μια δύσκολη διαδρομή 14 χρόνων, κατάφερε να μετατρέψει το παλιό εργοστάσιο του «Φιξ» σε μουσειακό χώρο.
Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, κατά τη διάρκεια της δικής της διεύθυνσης απέκτησε μόνιμη συλλογή χιλίων και πλέον έργων. Παράλληλα απέκτησε και φανατικό κοινό χάρη στις δεκάδες περιοδικές εκθέσεις, «τις οποίες ακόμη θυμάται ο κόσμος, καθώς επιλέγονταν με μια συγκροτημένη πολιτική, ώστε να αναδειχθούν διαφορετικά πρόσωπα της τέχνης και με το βλέμμα στραμμένο προς διαφορετικές κατευθύνσεις, παρά τις πολύ δυσμενείς συνθήκες που υπήρχαν, με βασικότερη ότι δεν είχαμε χώρο», έλεγε η Άννα Καφέτση με πικρία. Πικρία που τη διέκρινες περισσότερο στο βλέμμα παρά στον τόνο της φωνής της.
Όπως έλεγε χαρακτηριστικά, «το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, τις δυσκολίες του τις μετέτρεψε σε έργο».
***
Τον Νοέμβριο του 2014, ενώ όλα έδειχναν πως το πολύπαθο Μουσείο θα έμπαινε σε τροχιά εγκαινίων, η Άννα Καφέτση αποπέμφθηκε από τη θέση της καθώς οι εντάσεις ανάμεσα σε εκείνη και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είχαν φτάσει ως τα σκαλιά του Μεγάρου Μαξίμου και η ίδια θεωρήθηκε ως «μέρος του προβλήματος».
Επειδή όμως αρνήθηκε να παραιτηθεί, ο υπουργός Πολιτισμού Κωνσταντίνος Τασούλας αποφάσισε να την αποπέμψει… διότι είχε ενοχληθεί ιδιαίτερα από το εμπόλεμο κλίμα στο ΕΜΣΤ.
Για τον λόγο αυτό αποφάσισε να λύσει τον «γόρδιο δεσμό» του ΕΜΣΤ και ζήτησε τις παραιτήσεις σύσσωμου του Διοικητικού Συμβουλίου του και της διευθύντριάς του. Αιτία οι έντονες διαμάχες ανάμεσα στα δύο μέρη, που κορυφώθηκαν με ανοιχτές επιστολές, συνεντεύξεις Τύπου, αντιπαραθέσεις και κατηγορίες για τη μη δυνατότητα εγκατάστασης και λειτουργίας του ΕΜΣΤ στη μόνιμη στέγη του.
Όμως τελικά με την υπογραφή της, αλλά χωρίς τη φυσική της παρουσία το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης προχώρησε στην επόμενη φάση του, στη μεταστέγαση και τη λειτουργία του στο ανακαινισμένο κτήριο του «Φιξ». Γιατί ακόμα κι αν εκείνη είχε αποπεμφθεί από το τιμόνι του, το Μουσείο ήταν δικό της έργο από την «κορυφή ως τα νύχια».
***
Έφυγε από τη ζωή την Πέμπτη 21 Μαΐου 2026 η Άννα Καφέτση, επιμελήτρια, ιστορικός της τέχνης και πρώτη διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (2000-2014). Είχε γεννηθεί την 27η Οκτωβρίου του 1955. Διαδραμάτισε κομβικό ρόλο τόσο στη σύγχρονη ελληνική τέχνη όσο και στην ανάπτυξη των θεσμών της στην Ελλάδα. Κατά τη διεύθυνσή της δρομολογήθηκε και οργανώθηκε η μετάβαση του Μουσείου προς τη μόνιμη εγκατάστασή του στο κτήριο του εργοστασίου «Φιξ», στη Λεωφόρο Συγγρού.
Πηγές: «Τα Νέα», Μαίρη Αδαμοπούλου και «Εφημερίδα των Συντακτών», Βασιλική Τζεβελέκου
***
Ο αποχαιρετισμός της Άννας Καφέτση θα τελεστεί την Δευτέρα 25 Μαΐου 2026 και ώρα 12:00 στον ιερό Ναό Αγίων Θεοδώρων στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
