Της Ειρήνη Αϊβαλιώτου
Είναι πολύ σημαντικό όταν γνωρίζεις έναν καλλιτέχνη στο απόλυτο ξεκίνημά του. Αυτό επεδίωξα από τη στιγμή που το Catisart άρχισε την πορεία του στον χώρο του πολιτισμού πριν από 15 χρόνια.
Την ευκαιρία λοιπόν να γνωρίσω τον Γιάννη Φασόη, την είχα στο αγαπημένο θέατρο «Σταθμός» του Μάνου Καρατζογιάννη, του ανθρώπου που πάντα ανοίγει δρόμους.
Το ίδιο είχε κάνει ο Μάνος τον Οκτώβριο του 2020 όταν φιλοξένησε τη Λουκία Μιχαλοπούλου στην πρώτη της σκηνοθεσία, στο έργο «Backstage». Ήταν ένα έργο στο οποίο συμμετείχαν 12 ηθοποιοί που είχαν μόλις αποφοιτήσει από το πρωινό τμήμα της Δραματικής Σχολής «Πράξη 7».
Μια παράσταση έκπληξη με 12 αστέρια. Έξι αγόρια και έξι κορίτσια. Ήταν ένα δυναμικό θεατρικό πείραμα πίσω από τις κάμερες και τα φώτα. Χωρίς φίλτρα και χωρίς μοντάζ.
Ένα πείραμα που πέτυχε απόλυτα μιας και οι συντελεστές του είχαν όραμα και πάθος.
Ανάμεσα στους 12 ήταν και ο Γιάννης Φασόης ο οποίος με σταθερά προσεκτικά βήματα πέρασε από το κέντρο της σκηνής στα δημιουργικά παρασκήνια.
Έτσι φέτος τον συνάντησα στο έργο «Φαιδρότητα» το οποίο είναι εμπνευσμένο από τον μύθο της Φαίδρας και του Ιππόλυτου, απ’ την τραγωδία του Ευριπίδη «Ιππόλυτος» και απ’ το έργο της Σάρα Κέιν «Φαίδρας έρως».
Ένα έργο σε σύλληψη, συγγραφή και σκηνοθεσία του Γιάννη Φασόη.
Με τον Γιάννη Φασόη συναντηθήκαμε σε ένα νέο θεατρικό χώρο, «Το Πάνω Σπίτι», στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και είχαμε τη συνομιλία που ακολουθεί.
***
Γιάννη, τι ήταν αυτό που σε ώθησε να καταπιαστείς με το έργο «Φαιδρότητα» και πώς προσέγγισες σκηνοθετικά έναν μύθο με τόσο βαριά θεατρική διαδρομή;
*Συζητούσαμε με τον Στέφανο (Στέφανος Καλτσής) και τη Σοφία (Σοφία Γιαννίτσου Παπαευαγγέλου), περίπου έναν χρόνο πριν, ποιο έργο θα μπορούσαμε να κάνουμε.
Διαβάζαμε σε ένα σαλόνι, Σάρα Κέιν και τους είπα, ενστικτωδώς: «Ρίξτε μια ματιά στο Φαίδρας Έρως». Τα παιδιά, απ’ τις πρώτες σελίδες, ενθουσιάστηκαν με το έργο και εγώ ενθουσιάστηκα με τη σχέση που είδα να αποκτούν από την πρώτη, κιόλας, ανάγνωση. Έτσι τους ρώτησα αν θα τους ενδιέφερε να φτιάξουμε τους δύο καινούργιους φίλους μας, Φαίδρα και Ιππόλυτο, όχι στα 90s, όπως της Σάρας Κέιν, ούτε στην αρχαιότητα, όπως του Ευριπίδη, αλλά στο 2026.
Τα παιδιά έδειξαν μεγάλο ενθουσιασμό με αυτή μου τη σκέψη και, κάπως έτσι, άρχισα να εξερευνώ τον μύθο της Φαίδρας και του Ιππολύτου. Κάτι, επίσης, που με κινητοποίησε στη γραφή της ιστορίας είναι η γελοιότητα που παρατηρώ γύρω μου. Αυτό ήταν μια θεματική, που διαπίστωσα στη συνέχεια, ότι ταιριάζει πολύ με τη μορφή του έρωτα που θέλω να αναπτύξει η δικιά μας Φαίδρα. Κάπως έτσι φτάσαμε στη «Φαιδρότητα».
Η Φαίδρα και ο Ιππόλυτος τοποθετούνται στο σήμερα· ποια σύγχρονα ζητήματα σε ενδιέφερε περισσότερο να αναδείξεις μέσα από αυτή τη μεταφορά;
*Το ζήτημα της συγκάλυψης, πέρα από το γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα είναι μια έννοια που, τόσο κρατικά, όσο και παγκόσμια, απασχολεί τον πολιτικό χώρο, θεωρώ πως είναι, και πάντα θα είναι, ένα μείζον ζήτημα. Το πώς αποκτούνται τα τεράστια ποσά, το πώς συνοδεύεται ο πλούτος, το πώς γίνονται τα εγκλήματα, τα ψεύτικα «κατηγορώ» είναι ζητήματα που θίγονται έντονα στο έργο και ελπίζω όλα μαζί να φωτίσουν την έννοια της συγκάλυψης.
Νομίζω ότι ζούμε σε δυσχερείς καιρούς, τόσο πολιτικά, όσο και οικονομικά σε παγκόσμιο επίπεδο, θεωρώ πως οι καλλιτέχνες πρέπει να εκφράζουμε τις αμφιβολίες τους φόβους και τις αντιρρήσεις μας σε όσα κακά συμβαίνουν. Αυτό σε ένα ευρύ επίπεδο. Από την άλλη, κάθε χρόνο, σε ένα προσωπικό επίπεδο, με απασχολούν και άλλα ζητήματα και αυτά τα καταγράφω με έναν θεατρικό τρόπο. Αυτό και θέλω να συνεχίσω να κάνω.
Ποια είναι η δική σου καλλιτεχνική αφετηρία και ποιες επιρροές —θεατρικές ή και ευρύτερα καλλιτεχνικές— θεωρείς ότι διαμόρφωσαν τη σκηνοθετική σου ματιά;
*Σίγουρα εκτιμώ και θαυμάζω ανθρώπους όπως ο Θεόδωρος Τερζόπουλος, ο Δήμος Αβδελιώδης, αλλά και ανθρώπους που έχουν φύγει, όπως ο Βασίλης Παπαβασιλείου.
Το θέατρο που κάνουν, το πώς διατηρούν τις ιστορίες που αφηγούνται και πώς προσθέτουν τον εαυτό τους σκηνοθετικά σε αυτές είναι αξιοζήλευτο. Πέρα απ’ το θέατρο, όμως, αγαπώ πολύ τον κινηματογράφο, τον κλασικό και τον σύγχρονο. Κάποιοι σκηνοθέτες που με έχουν εμπνεύσει είναι ο Κισλόφσκι, ο Γκοντάρ και σύγχρονοι, οι αδελφοί Καουρισμάκι. Αυτές είναι κάποιες από τις προσωπικές μου φιγούρες που ανατρέχω συχνά.
Πώς συνομιλεί, κατά τη γνώμη σου, η «Φαιδρότητα» του Γιάννη Φασόη με τον Ευριπίδη και τη Σάρα Κέιν;
*Η «Φαιδρότητα» όντως έχει εμπνευστεί και από τον Ιππόλυτο του Ευριπίδη, και από το «Φαίδρας Έρως» της Σάρας Κέιν, αλλά, πάνω από όλα, είναι βασισμένη στον μύθο της Φαίδρας και του Ιππολύτου.
Αυτά τα κομμάτια, που θα έλεγα ότι συνομιλούν με το έργο του Ευριπίδη, είναι κυρίως το χαρακτηριστικό των ηρώων που δεν μπορείς να έχεις μια ξεκάθαρη άποψη αν τους συμπαθείς ή τους αντιπαθείς, κάτι που γίνεται συχνά στην τραγωδία, οι ήρωες να σου φαίνονται συμπαθείς και αντιπαθείς ταυτόχρονα.
Το κομμάτι που συνομιλεί με τη Σάρα Κέιν είναι κατά κύριο λόγο τα όνειρα της Φαίδρας, στα οποία ζει στο παρελθόν, στα μακρινά 90s, με την οικογένειά της και ξετυλίγεται όλη η παθογένεια του σπιτιού της με μια έντονη σκληρότητα.
Όμως, όπως είπα, το έργο μου «Φαιδρότητα» στηρίζεται, πάνω απ’ όλα, στον μύθο της Φαίδρας, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναφέρω ότι το πρωτογενές υλικό στην παράσταση είναι το διαγενεακό τραύμα της Φαίδρας, η ιστορία που κουβαλάει απ’ το σπίτι της και προσπαθεί, μάταια, να ξεφύγει απ’ αυτήν.
Γιάννη, ευχαριστώ πολύ γι αυτή τη συζήτηση. Να έχεις πάντα επιτυχίες.
*Κι εγώ ευχαριστώ το Catisart για τη φιλοξενία.
***
«Φαιδρότητα». Δύο πρόσωπα – σύμβολα στο «Πάνω Σπίτι» της Λεωφόρου Αλεξάνδρας
