Η ηθοποιός Ζωή Τούντα – που την πρωτογνωρίσαμε στην παράσταση «Κήπος, στάχτες» – έγραψε ένα κείμενο σπάνιας ευαισθησίας με αφορμή μια ταινία… Την ευχαριστούμε γι’ αυτό το ακριβό σημείωμα, και το μοιραζόμαστε με τους φίλους και τις φίλες του Catisart.
Γράφει η Ζωή Τούντα (*)
«Σαββατόβραδου σκέψεις»…
Εχθές το βράδυ, μετά από μία πολύ έντονη εβδομάδα και μετά από πολύ καιρό, άνοιξα την τηλεόραση. Όχι για να δω, μα για να αφήσω κάτι να κυλήσει. Αυτό το να «ξεχαστώ» που λέμε.
Στο πρώτο κανάλι που έτυχε, έπαιζε την ταινία «Η Κόρη μου η Σοσιαλίστρια». Χαμογέλασα, άφησα κάτω το τηλεκοντρόλ κι έγειρα την πλάτη μου στα μαξιλάρια.
Δεν είχαν περάσει τρία λεπτά και τα δάκρυα άρχισαν να έρχονται. Στα πέντε, ήδη έκλαιγα.
Υπάρχουν κάποιες εικόνες που δεν ανήκουν παρά μόνο στη μνήμη, γιατί ο χρόνος δεν περνά, κυλά στο δικό του ρυθμό, κρύβεται, και πάντα επιστρέφει.
Και εχθές, επέστρεψε σε εκείνα τα Σαββατόβραδα…
Οι γονείς σε έξοδο, το σπίτι μισοσκότεινο. Μετά τις ειδήσεις, η τηλεόραση άνοιγε, και δίπλα μου η γιαγιά μου, η αγαπημένη μου γιαγιά – η ασάλευτη αυτή παρουσία που έκανε τον κόσμο ασφαλή και όμορφο.
Και η οθόνη άνοιγε, όχι ως μέσο ψυχαγωγίας, αλλά ως κοινός χρόνος… Σαν ένα μικρό παράθυρο σε έναν κόσμο πιο απλό… και όχι επειδή ο κόσμος ήταν απλός, αλλά επειδή εγώ δεν ήξερα ακόμη να τον βαραίνω.
Και τότε, η Βουγιουκλάκη δεν ήταν σύμβολο εποχής, ούτε προϊόν, ούτε αντικείμενο ειρωνείας – ήταν νεράιδα, μια φιγούρα φωτεινή, σχεδόν παραμυθένια. Με τα ξανθά της τα μαλλιά και το νάζι της…
Κατράμι εγώ, αγοροκόριτσο, την κοιτούσα μαγεμένη.
Η ιστορία, τα πρόσωπα, τα τραγούδια, το συρτάκι στο τέλος, όλα, λειτουργούσαν σαν μια υπόσχεση συμφιλίωσης: ότι ο κόσμος, όσο σκληρός κι αν είναι, στο τέλος βρίσκει έναν τρόπο να χαμογελά.
Και ήταν μια μικρή τελετουργία το Σαββατόβραδο αυτό. Μια μικρή σιωπηλή συμφωνία ανάμεσα στη γιαγιά μου κ σε εμένα.
Ύστερα μεγάλωσα.
Και έμαθα να βλέπω «σωστά».
Γνώρισα τον Ταρκόφσκι και είδα το χρόνο να στάζει μέσα στο κάδρο.
Τον Παζολίνι, ωμό, πολιτικό, επικίνδυνα ειλικρινή.
Τον Μπέργκμαν, που με έμαθε να αντέχω τη σιωπή χωρίς απαντήσεις.
Τον Αντονιόνι, που έκανε την απόσταση να σταθεί ανάμεσα σε μένα και τον κόσμο ένα τοπίο προς εξερεύνηση και συνάντηση.
Τον Μπρεσόν, που έκανε την αφαίρεση δύναμη και την ουσία λόγο.
Τον Κισλόφσκι με τις επιλογές, τον Φελίνι με το όνειρο… και όλους αυτούς που έκαναν το φως να αφηγείται, και δημιούργησαν ένα πλάνο που μπορεί να συγκρατήσει ολόκληρη την ανθρώπινη ψυχή.
Και τότε, σχεδόν ανεπαίσθητα, εκείνες οι παλιές ελληνικές ταινίες υποχώρησαν μέσα μου.
Τις κοίταξα με μια συγκατάβαση. Τις είπα «ελαφριές». Τις είπα – χωρίς να τολμώ να το παραδεχτώ – κατώτερες.
Αλλά η μνήμη, είναι σπουδαία και πάντα διαλέγει εκείνη τον τρόπο να επιστρέφει.
Η γιαγιά μου είχε ζήσει μια ζωή δύσκολη, δεν διάβασε ποτέ φιλοσοφία, δεν μίλησε για υπαρξισμό, δεν ανέλυσε ποτέ κάδρο.
Για εκείνη, αυτές οι ταινίες ήταν ένα θαύμα. Ήταν η ανάπαυλα της εβδομάδας. Η απόδειξη ότι ο κόσμος μπορεί να είναι, έστω και για λίγο, δίκαιος, και υποφερτός.
Και αυτό το φως το πέρασε σε μένα, χωρίς να το ξέρει. Το θαύμα δεν ήταν ποτέ στην οθόνη. Το θαύμα ήταν εκείνη. Η αγάπη της που δεν χρειαζόταν λόγια. Η ζεστασιά της που έκανε τον χρόνο υποφερτό. Που καθόμασταν πλάι πλάι… Κι έτσι αντέχαμε τον κόσμο… και έτσι τον μοιραζόμασταν.
Και το είδα, εχθές το βράδυ… Αυτές οι μεγάλες ταινίες που με έμαθαν να αμφιβάλλω, αυτές, με έμαθαν και να ανήκω.
Κι αν έκλαψα βλέποντας ξανά αυτή την ταινία, δεν ήταν από νοσταλγία φτηνή. Ήταν γιατί, για μια στιγμή, επέστρεψε η γιαγιά μου. Η αγάπη της. Η ζεστασιά της. Και αυτή η αίσθηση, ότι κάποτε ήμουν παιδί και ότι κάποτε, κάποια – που δεν υπάρχει πια – με αγάπησε πολύ.
Τα θαύματα δεν χάνονται ποτέ⋅ απλώς αλλάζουν μορφή, και κάποιες φορές μας περιμένουν στα πιο απροσδόκητα μέρη.
*
(*) Η Ζωή Τούντα είναι ηθοποιός και ανήρτησε το παραπάνω κείμενο στην προσωπική της σελίδα στο Facebook, την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026.
