Ο ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤHΣ ΤΟΥ AΟΥΣΒΙΤΣ
ΕΣΤΡOΓΚΟ ΝΑΧAΜΑ
ΘΕΣΣΑΛΟΝIΚΗ 1918 – ΒΕΡΟΛIΝΟ 2000
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΥ
Ποιος ήταν ο Εστρόγκο Ναχάμα; Ποιος ήταν ο σεβάσμιος κάντορας της εβραϊκής κοινότητας του Δυτικού Βερολίνου που άφησε εποχή με την υπέροχη φωνή του; Ποιος ήταν ο συγκλονιστικός ψάλτης στην ταινία «Καμπαρέ» του Bob Fosse; Ήταν ένας νεαρός Εβραίος από τη Θεσσαλονίκη. Ένα θύμα του ναζισμού. Ένας κρατούμενος του Άουσβιτς, που επιβίωσε χάρη στη φωνή του.
Ο Εστρόγκο Ναχάμα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1918 και εκτοπίστηκε στο Άουσβιτς τον Μάρτιο του 1943. Το σπάνιο ταλέντο του τον έσωσε από τον θάνατο. «”Γέμισε πέτρες το καρότσι τραγουδιστή;” “Ναι”. “Έ, τότε έλα εδώ και πες μας ένα τραγούδι”», θα αφηγηθεί χρόνια αργότερα. «Κι εγώ τραγουδούσα για τους κάπο, για τους γιατρούς του στρατοπέδου, για τους άνδρες των Ες Ες». Η ανταμοιβή του, ένα κομμάτι ψωμί πεταμένο στις λάσπες. «Αυτό με κράτησε στη ζωή. Έτσι επέζησα στο Άουσβιτς. Μόνο χάρη σ’ αυτό».
Ο Ναχαμά θα βγει από το στρατόπεδο ζωντανός το 1945 και θα φτάσει με τα πόδια στην κατεστραμμένη γερμανική πρωτεύουσα, με την ελπίδα να επιστρέψει από εκεί στην Ελλάδα. Ακόμη δεν γνωρίζει πως από το Ολοκαύτωμα δεν έχει επιβιώσει κανείς από τους δικούς του. Μόνος στο Βερολίνο, χωρίς να γνωρίζει τη γλώσσα, θα συναντηθεί τυχαία με έναν παλιό συγκρατούμενό του στο Άουσβιτς, ο οποίος και θα τον συστήσει στον επικεφαλής μιας Συναγωγής του Βερολίνου με τη φράση: «Ένας Έλληνας με υπέροχη φωνή». Και από εκεί θα αρχίσει η λαμπρή του σταδιοδρομία, που θα τον κάνει γνωστό σ’ όλο τον κόσμο, πλην της πατρίδας του. Στην Ελλάδα είναι εντελώς άγνωστα και το όνομά του και η ιστορία του.
Ακολουθώντας τα ίχνη αυτής της μοναδικής ανθρώπινης περιπέτειας, από τη Θεσσαλονίκη του 1918 ως το Βερολίνο στην αυγή του 21ου αιώνα, αναδιφώντας σε αρχεία, συζητώντας με τους οικείους και τους φίλους του, ζητώντας τη συνδρομή των ιστορικών πηγών, αλλά χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της δημοσιογραφικής έρευνας, η συγγραφέας συνθέτει μια μονογραφία για τον Εστρόγκο Ναχάμα. Και μαζί με την ιστορία ενός επιζήσαντος, διασώζει και ένα ψήγμα της αποσιωπημένης συλλογικής ιστορίας μας.
THE SINGER OF AUSCHWITZ
ESTRONGO NACHAMA
THESSALONIKI 1918 – BERLIN 2000
KATERINA OIKONOMAKOU
“I was known as the singer of Auschwitz. Not only amongst the other prisoners. […] I sang for the Kapos, I sang for the doctors of the camp, for the SS men. That’s why they threw me a piece of bread. That’s what kept me to life. That’s how I survived in Auschwitz. Just thanks to that.” Estrongo Nachama
Born in Thessaloniki in 1918, Estrongo Nachama was deported to Auschwitz in March 1943. A few months before the end of World War II, he will be taken to Sachsenhausen concentration camp, near Berlin. In 1945, he is liberated by the Red Army men and manages to reach the destroyed German capital, with the hope of returning to Greece. A random meeting with one of his Auschwitz co-prisoners will be the cause for him to begin a new chapter in his life.
Estrongo Nachama was one of the most important Jewish chanters of the 20th century and one of the leading personalities of the postwar jewish society of West Berlin. His characteristic and rare voice was heard far past the walls of the Synagogue, in concerts all over Germany, the United States and South America. Even so, in his country, his name and his story are unknown. Following the trace of this unique human adventure, from Thessaloniki in 1918 to Berlin in the dawn of the 21st century, delving into archives, talking to his family and friends, and requesting the aid of historical sources, the writer, using the tools of a journalist’s research, composes a monograph about Estrongo Nachama. And together with the story of a survivor, she rescues a small part of our silenced collective History.
* Εκδόσεις Καπόν
