Εάν αυτά είναι αλήθεια τραγουδώ
Το ξύλινο δοκάρι και το τετράγωνο φαντό
Στον τοίχο, τη Γοργόνα με τα ξέπλεκα μαλλιά
Τη γάτα που μας κοίταξε μέσα στα σκοτεινά
Τo Μονόγραμμα (1971)
Οδυσσέας Ελύτης
***
Θα τη συναντήσατε και φέτος. Τώρα που επιστρέψαμε από τις διακοπές μας στα ελληνικά νησιά, σίγουρα διατηρούμε αναμνήσεις από αυτήν. Στα πεζούλια, στα σκαλοπάτια, στα κατάλευκα σοκάκια ξεπροβάλλει περήφανη και ανεξάρτητη, μοιραία και ωραία σαν ξωτικό.
Συνήθως ποζάρει πάνω σε κυκλαδίτικες στέγες και λιάζεται σε ασβεστωμένα καλντερίμια, δίπλα σε γεράνια και βασιλικούς. Ενίοτε παίζει μαζί μας και μας προκαλεί με τη χάρη της. Καύχημα και έμβλημα των νησιών μας, η Γάτα του Αιγαίου είναι μία φυλή γάτας που γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής.
Θεωρείται η μοναδική αυτόχθων ελληνική φυλή γάτας, μιας και πρωτοεμφανίστηκε στις Κυκλάδες. Αν και η Γάτα του Αιγαίου πρωτοεμφανίστηκε πολλές δεκαετίες πριν, η συστηματική εκτροφή της ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ενώ είναι η μόνη ελληνική φυλή που έχει αναγνωριστεί από τον Ελληνικό Όμιλο Γάτας. Παράλληλα, γίνονται προσπάθειες να αναγνωριστεί και από ομίλους γάτας του εξωτερικού.
Όπως μαρτυρά το όνομά της, η Γάτα του Αιγαίου κατάγεται από την περιοχή του Αιγαίου Πελάγους και συγκεκριμένα από τα νησιά των Κυκλάδων. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει ξεκινήσει η συστηματική εκτροφή της, με στόχο «την καταξίωση και προστασία της μοναδικής ελληνικής φυλής, τη σωστή και την επιλεκτική αναπαραγωγή της για τη σταθεροποίηση των χαρακτηριστικών της και τη διεθνή της αναγνώριση από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Γάτας». Αν και σήμερα απαντάται σε όλη την Ελλάδα, παραμένει σπάνια γιατί μονίμως κινδυνεύει από ποντικοφάρμακα, τροχαία ατυχήματα, φόλες, τροχαία, κακοποιήσεις κ.α.
Κάποτε ο γάτος που μου ανέβαινε στον ώμο
στύλωνε πέρα τα χρυσά του μάτια κι ήταν τότε που
ένιωθα μιαν αντιφεγγιά να μου ’ρχεται απ’ αντίκρυ
σαν αγιάτρευτη όπως λένε νοσταλγία
Το Φωτόδεντρο
Οδυσσέας Ελύτης
***
Είναι ανεξάρτητη, αλλά συγχρόνως φιλική με τον άνθρωπο και με τις άλλες γάτες, αφού έμαθε να συμβιώνει μαζί τους στο φυσικό της περιβάλλον. Γι’ αυτό ζει και προσαρμόζεται καλά στο διαμέρισμα. Αγαπάει πολύ το ψάρι, μιας και ήταν η βασική της τροφή.
Ανέπτυξε στενή σχέση φιλίας με τους ψαράδες και συχνά την αντικρίζουμε να τους περιμένει υπομονετικά στην παραλία να επιστρέψουν από το ψάρεμα για να της προσφέρουν ως γεύμα μικρά ψάρια. Επίσης δεν φοβάται το νερό μιας και έχει ζήσει για αιώνες στην ακροθαλασσιά. Είναι πολύ καλή κυνηγός και υπόδειγμα μητέρας.
Η γάτα του Αιγαίου έχει ημιμακρύτριχο τρίχωμα και μακριά ουρά. Αυτό το τρίχωμα παρέχει καλή προστασία από το αρκετά ψυχρό κλίμα του Αιγαίου Πελάγους κατά τους χειμερινούς μήνες, ενώ το καλοκαίρι εγκαταλείπει το πλούσιο τρίχωμά της. Το τρίχωμά της είναι κυρίως δίχρωμο ή τρίχρωμο, ενώ πρέπει το ένα εκ των δύο ή τριών χρωμάτων να είναι οπωσδήποτε λευκό και να καλύπτει το 1/3 ή τα 2/3 του σώματος, έτσι προκύπτουν οι συνδυασμοί μαύρο άσπρο, κόκκινο – άσπρο, ανοιχτό καφέ – άσπρο με ή χωρίς ραβδώσεις. Η Γάτα του Αιγαίου είναι μία μεσαίου μεγέθους φυλή. Επίσης, έχει εύρωστο και μυώδες σώμα, χωρίς ίχνος παχυσαρκίας. Ακόμη, το σώμα της είναι μακρύ με δυνατά, μεσαίου μεγέθους πόδια και στρογγυλές πατούσες.
Τέλος, το κεφάλι της είναι πλατύ αλλά όχι στρογγυλό. Τα αυτιά τους έχουν στρογγυλεμένες άκρες και καλύπτονται με τρίχες. Ακόμη, τα μάτια τους μπορεί να είναι οποιαδήποτε απόχρωση του πράσινου και έχουν «ανατολίτικο» σχήμα.
Η Γάτα του Αιγαίου είναι ανεξάρτητη αλλά ταυτόχρονα φιλική με τους ανθρώπους και τις άλλες γάτες, με τις οποίες έμαθε να συμβιώνει σε μικρές ομάδες. Είναι ιδιαίτερα κοινωνική και επικοινωνεί καλά με τους ανθρώπους ή τις γάτες. Ακόμη, έχει αισθήματα τρυφερά, ενώ θεωρείται αξιαγάπητη και ιδιαίτερα προσαρμοστική.
***
Ας αφήσουμε όμως να μας δώσει όλες τις λεπτομέρειες ένας ειδικός. Ο Θεόδωρος Φραγκογιός, εκτός από αγνός λάτρης της φυλής, είναι ο μοναδικός πιστοποιημένος, από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Γάτας (FIFE), εκτροφέας στην Ελλάδα. Ασχολείται εδώ και χρόνια αποκλειστικά και συστηματικά μόνο με την επιλεκτική αναπαραγωγή της μοναδικής ελληνικής φυλής που ήδη πλέον αναγνωρίζεται από τον Ελληνικό Όμιλο Γάτας.
Σκοπός του κ. Φραγκογιού είναι η διεθνής αναγνώριση της σπάνιας πλέον αυτής φυλής, της Γάτας του Αιγαίου, καθώς και η παγκόσμια καταξίωσή της. Όπως και η Maine Coon που πήρε το όνομά της από την περιοχή Maine των Ηνωμένων Πολιτειών έτσι και η αυτόχθων αυτή ελληνική γάτα χρειάζεται την αγάπη, τη φροντίδα και τη συμπαράστασή μας. Δηλαδή, είναι απαραίτητο να αυξηθεί ο αριθμός των επίσημων εκτροφέων της φυλής αυτής, ώστε να επιτευχθεί η διεθνής της αναγνώριση.
***
Ο Θεόδωρος Φραγκογιός μας μιλά αναλυτικώς, συστήνοντάς μας τη σπάνιας ομορφιάς Γάτα του Αιγαίου.
«Η Γάτα του Αιγαίου πρωτοεμφανίστηκε στα κυκλαδικά νησιά.
Ανήκει στην οικογένεια της ευρωπαϊκής γάτας, με ημιμακρύτριχο μεταξένιο τρίχωμα, χωρίς υπομανδύα, το οποίο αραιώνει την περίοδο του θέρους όπου και την αναγνωρίζουμε από τη φουντωτή της ουρά. Η συγκεκριμένη λοιπόν αυτόχθων φυλή, που συναντάται πλέον σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο, έχει αποκτήσει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που μπορούν με την επιλεκτική αναπαραγωγή να την καταστήσουν μια διεθνώς αναγνωρισμένη φυλή», μας εξηγεί.
«Η όλη προσπάθεια ξεκίνησε με τη σημαντική βοήθεια του κ. Αντώνη Κασταμωνίτη, βιολόγου – γενεαλόγου, με ειδίκευση στη γενεαλογία των αιλουροειδών. Ο κ. Κασταμωνίτης υπήρξε ιδρυτής του Ελληνικού Ομίλου Γάτας, πρόεδρος του Ομίλου και, σήμερα, διεθνής κριτής της FIFE. Ήταν και ο άνθρωπος που με έφερε σε επαφή με την ελληνική αυτή ράτσα», μας αναφέρει ο κ. Φραγκογιός.
«Όλα τα χρώματα της φυλής είναι αποδεκτά. Συνήθως όμως είναι δίχρωμη, ενώ παρατηρούμε πως το άσπρο υπερέχει. Επίσης όλα τα χρώματα ματιών είναι αποδεκτά ενώ πολλές φορές τη συναντάμε με μάτια διαφορετικού χρωματισμού. Για παράδειγμα ένα μπλε και ένα πράσινο. Η Γάτα του Αιγαίου είναι μία γάτα μεσαίου μεγέθους, ιδιαίτερα μυώδης, με ψηλά σχετικά πόδια. Τα αυτιά της δεν έχουν τρίχωμα που να προβάλει από την κορυφή τους και η ουρά είναι μεσαίου μήκους, ευθύγραμμη, χωρίς καμπύλες ή κόμπους στο τελευταίο της τμήμα», συμπληρώνει ο κ. Φραγκογιός.
«Πιθανότατα να είναι συγγενής με την Τουρκική Βαν, μία ακόμη αυτόχθονα φυλή από την περιοχή που βρίσκεται στη λίμνη Βαν της Τουρκίας, που καθώς λένε είναι μία από τις παλαιότερες στον κόσμο. Η Τουρκική Βαν κατάφερε να πετύχει τη διεθνή της αναγνώριση τη δεκαετία του 1970 χάρη στην αγάπη που τις έδειξαν δύο Αγγλίδες παραθερίστριες. Μα αυτή είναι ίσως και η πιο συνηθισμένη ιστορία που θα βρούμε αν ψάξουμε και διαβάσουμε κάποια πράγματα για τις παγκόσμια αναγνωρισμένες φυλές που συναντάμε σήμερα. Κάπως έτσι ξεκινάνε οι περισσότερες ιστορίες. Δύο παραθεριστές που μαγεύονται με μία γάτα, την ομορφιά της οποίας οι ντόπιοι μέχρι πρότινος δεν μπορούσαν ίσως να εκτιμήσουν», προσθέτει μελαγχολικά ο κ. Φραγκογιός.
«Η Γάτα του Αιγαίου είναι πολύ φιλική με τους ανθρώπους και όσο απίστευτο και αν ακούγεται δεν δείχνει να φοβάται το νερό, προφανώς επειδή ο τόπος που σταθεροποίησε κάποια χαρακτηριστικά της, περιστοιχίζεται από το απέραντο γαλάζιο. Επίσης και η βασική της σίτιση προερχόταν για καιρό από τη θάλασσα».
«Να ξέρετε ότι η Γάτα του Αιγαίου ως γνήσια αυτόχθων φυλή είναι πολύ υγιής και δεν δείχνει να έχει τάση για αρρώστιες ή οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα υγείας. Σήμερα, η “μητέρα” της Γάτας του Αιγαίου, όπως την αναφέρει χαρακτηριστικά και ο κ. Κασταμωνίτης, η Ριρί όπως την αποκαλώ εγώ, η γάτα δηλαδή που με βάση αυτήν ξεκινήσαμε την επιλεκτική αναπαραγωγή, είναι 16 χρονών και χαίρει άκρας υγείας».
«Επίσης, κάτι που αποφεύγω να κάνω είναι οι αιμομιξίες. Αν και οι διεθνείς όμιλοι γάτας επιτρέπουν κάτι τέτοιο, εγώ προσπαθώ κάθε χρόνο να βάζω και νέο αίμα στον κύκλο της αναπαραγωγής, που φυσικά να διατηρεί τα χαρακτηριστικά της μοναδικής αυτής φυλής».
Αν και πολλές φορές ο Θεόδωρος Φραγκογιός νιώθει πως είναι εντελώς μόνος στη σημαντική προσπάθεια που κάνει, ωστόσο, όπως μας επισημαίνει, αντλεί κουράγιο από τη Λέσχη Γάτας Αιγαίου, μία ομάδα φίλων που συστήθηκε από την αγάπη τους για τη φυλή αυτή, αλλά και από την πρόσφατη διεθνή αναγνώριση δύο ξεχωριστών φυλών από την Κύπρο. Οι συμπατριώτες μας Κύπριοι με τις κατάλληλες ενέργειές τους κατάφεραν να πετύχουν τη διεθνή αναγνώριση της Γιγαντόγατας της Αφροδίτης και της Γάτας της Αγίας Ελένης. Κάτι τέτοιο είναι εκπληκτικό και τον γεμίζει με αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία.
«Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Γάτα του Αιγαίου είναι καταρχάς ο απαράδεκτος τρόπος οδήγησης των Ελλήνων. Επιπλέον σημειώστε και την έλλειψη παιδείας που έχουν αρκετοί από μας. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς ένας λαός που κατά παράδοση στηριζόταν στα ζώα, και ζούσε σε άμεση εξάρτηση από αυτά, έχει εξελιχθεί σε ένα λαό αδιάφορο για τα ζώα. Και μάλιστα με τρόπο προκλητικό, όπως για παράδειγμα οι φόλες», τονίζει προβληματισμένος.
«Αυτό που χρειάζεται η Γάτα του Αιγαίου ώστε να αναγνωρισθεί από τον Ευρωπαϊκό Όμιλο Γάτας είναι να μπορέσω να παραδώσω περίπου δέκα πιστοποιημένες γενεές. Πράγμα που όσο το σκέφτομαι είναι εξαιρετικά δύσκολο. Και αυτό διότι, κάτι τέτοιο απαιτεί χώρο, συνεννόηση, καθώς και αμοιβαία συνεργασία με άλλους εκτροφείς της ίδιας φυλής που για την ώρα δεν υπάρχουν. Παρ’ όλες όμως τις δυσκολίες, η αγάπη του κόσμου για τη Γάτα του Αιγαίου, ειδικά τα τελευταία χρόνια, έχει ξεπεράσει κάθε μου προσδοκία».
«Για να πετύχουμε μία αναγνώριση πρέπει πρώτα να συστήσουμε τη Γάτα του Αιγαίου στον κόσμο. Και αυτό προσπαθούμε με τη συμμετοχή μας στις Ελληνικές Εκθέσεις Γάτας. Είμαι βέβαιος ότι πολύ λίγοι Έλληνες ήταν εκείνοι που γνώριζαν την ύπαρξή της πριν από πέντε χρόνια για παράδειγμα. Πιστεύω όμως πως όσοι έρχονται σε επαφή μαζί της ξεκινούν μία ιδιαίτερη σχέση που κρατάει».
«Είναι κάπως έτσι: Όσο όμορφα νιώθει ο Αμερικανός που έχει μία Maine Coon, πιστέψτε με άλλο τόσο όμορφα νιώθει και ο Έλληνας που φροντίζει μία Γάτα του Αιγαίου».
«Θέλοντας να παραφράσω τα παραπάνω λόγια μου, πιστεύω τελικά πως η γάτα είναι αυτή που μας έχει υπό την προστασία της. Όσοι ζουν με μία γάτα ή έρχονται σε επαφή μαζί με κάποια, θα συμφωνήσουν μαζί μου. Η γάτα γενικά είναι ένα μοναδικό ζώο που με τον ξεχωριστό χαρακτήρα της μπορεί να σου προσφέρει τρομερή αγάπη. Έχει την ικανότητα να σου μαθαίνει την αγάπη, να σου μαθαίνει πώς να γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος». «… Και, το μόνο που ζητάει είναι λίγα χάδια και τη φροντίδα μας».
* Εδώ αξίζει να σημειώσουμε πως άλλο εννοούμε όταν λέμε «οι γάτες του Αιγαίου» και άλλο είναι η Γάτα του Αιγαίου. Οι γάτες του Αιγαίου είναι οι αδέσποτες των νησιών μας. Ενώ η Γάτα του Αιγαίου έχει συγκεκριμένα μορφολογικά χαρακτηριστικά, δηλαδή αυτά που μας ανέφερε ο Θεόδωρος Φραγκογιός στην ενημέρωσή του.
Ο περίπατος
(μνήμη Άρη Κωνσταντινίδη)
Βάδιζα κατά μήκος της ακτής
μια βαριά συννεφιά σκέπαζε τον ουρανό
τα κύματα γκρίζα κι ανατριχιαστικά
κύματα γκρίζα σκάζαν στην παραλία
μια δύναμη μ᾿ έσπρωχνε να κάνω στροφή
ν᾿ αρχίσω να περπατάω πάνω στα κύματα
μαύρες γάτες περπατούσαν πάνω στα γκρίζα
κύματα
και η ψυχή μου ήταν νεκρή.
Όμως ξαφνικά ένας ήλιος έσκισε τα
σύννεφα.
η θάλασσα έγινε πάλι γαλάζια
ζωντάνεψε πάλι η ψυχή μου
κι εξακολούθησα τον περίπατό μου.
από τη συλλογή
“Έκτοτε” (1996)
Μίλτος Σαχτούρης
* Επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Αϊβαλιώτου
