Του Παναγιώτη Μήλα
[email protected]
Πριν από λίγους μήνες συναντήθηκα με τον σκηνοθέτη Νίκο Ζερβό για μια συνέντευξη. Αφορμή ήταν η νέα του ταινία με τον τίτλο «Λύσσα κακιά» που -έπειτα από πολλές περιπέτειες- θα αρχίσει επιτέλους να προβάλλεται από την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2015 στα θερινά σινεμά. Στη διάρκεια της συζήτησής μας, ο σκηνοθέτης μου έδειξε και μερικές φωτογραφίες από τα γυρίσματα. Είδα γνωστούς και έμπειρους ηθοποιούς αλλά και νέα πρόσωπα.
Μια φωτογραφία από αυτές που είδα μού έκανε εντύπωση. Ήταν μια νεαρή κοπέλα με ενδιαφέρον πρόσωπο την ώρα που μελετούσε το σενάριο. Όπως παρατήρησα, είχε ένα τατουάζ κοντά στον ώμο. Προσπάθησα να το διαβάσω.
Έγραφε: “Always remember. N…ever forget”. Με έβαλε στον πειρασμό αυτό το απόφθεγμα: «Πάντα να θυμάσαι, ποτέ μην ξεχνάς»… Ρώτησα τον Νίκο Ζερβό να μου πει το όνομά της και κάποια στοιχεία από το βιογραφικό της. «Τη λένε Ζωή Ζέρβα. Έχει σπουδάσει σε δύο δραματικές σχολές. Παρακολούθησε σεμινάρια για τη φωνή και την κίνηση, για τον αυτοσχεδιασμό και το θεατρικό παιχνίδι, για τη σκηνοθεσία αλλά και για τη συγγραφή και ανάλυση σεναρίου. Έχει παίξει σε καθημερινές σειρές στην τηλεόραση. Πήρε μέρος σε κινηματογραφικές ταινίες αλλά έπαιξε και στο θέατρο. Ασχολήθηκε με το τένις, την ιππασία και το kick boxing. Τέλος, σπούδασε οικονομικά αλλά και εργάστηκε σε αυτόν τον τομέα». Αυτά μου είπε ο Νίκος Ζερβός για τη Ζωή Ζέρβα.
Πριν κλείσουμε τη συνομιλία μας -στο μόνιμο στέκι του, στο «Αυτόφωρο» της Λεωφόρου Αλεξάνδρας- και λίγο πριν φύγω, ο σκηνοθέτης μου είπε: «Για τη Ζωή ξέχασα να σου πω το πιο σημαντικό: Έχει γράψει το σενάριο σε δύο ταινίες μικρού μήκους, το “Don’t open… the light” και το “A life in a night”, αλλά και σε μια μεγάλου μήκους, τη “Λύσσα κακιά”… Για το σενάριο αυτό αποφάσισα να γυρίσω την τελευταία μου ταινία».
– Επιτέλους, άργησες αλλά το είπες Νίκο. Αυτό το τελευταίο, για τη συγγραφή του σεναρίου της ταινίας σου, μου επιτρέπει να ζητήσω μια συνέντευξη από την πολυσύνθετη αυτή κοπέλα, που είναι και σχεδόν συνονόματή σου. Είμαι σίγουρος ότι μια νέα γυναίκα με το μότο «πάντα να θυμάσαι, ποτέ μην ξεχνάς», σίγουρα θα έχει να μας πει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα.
Η αλήθεια είναι ότι η συνέντευξη μπορεί να χαρακτηριστεί φλύαρη. Επιχείρησα να την περικόψω αλλά δεν άντεξα… Όσα έλεγε η Ζωή με το νεανικό της ενθουσιασμό και με τις εμπειρίες της πιστεύω πως αξίζουν πολύ. Ας επανέλθω λοιπόν στη συνάντησή μας. Όλα κανονίστηκαν και ένα μεσημέρι με έντονο φθινοπωρινό φως συναντηθήκαμε στο σπίτι της. Καθίσαμε και οι τρεις στον κήπο της. Οι τρεις; θα με ρωτήσετε. Ναι, οι τρεις μας: Η Ζωή, ο «Μουργάκος», δηλαδή ο αγαπημένος της σκύλος και ο υποφαινόμενος. Περιττό να σας πω ότι ο «Μουργάκος» ήταν ο καλύτερος της παρέας και παρακολουθούσε με ιδιαίτερη προσοχή τη συζήτηση που είχαμε με τη «μαμά» του…
Διαβάστε τη συνέντευξη.
Παναγιώτης Μήλας: Θα ήθελα να μας πεις δυο λόγια για την καταγωγή σου, τους γονείς, την οικογένειά σου.
Ζωή Ζέρβα: Είμαστε η κλασική ελληνική οικογένεια. Πώς είναι το «Γάμος αλλά ελληνικά»; Ακριβώς έτσι! Πολλά ξαδέλφια, πολλά ανίψια, μικρά ανίψια, μεγάλα ανίψια. Σκεφτείτε ότι ο μεγαλύτερος… ανιψιός μου πρέπει να είναι 40-45 χρόνων. Όταν κάποια στιγμή είχαν έρθει για διακοπές στην Αθήνα, από την Αμερική που ζουν, πήγαμε στην Ακρόπολη. Εγώ ήμουν τότε γύρω στα δώδεκα κι αυτός ήταν ένας άντρακλας δύο μέτρα και 20 χρονών. Γύρισε τότε και μου λέει «Θεία…». Κυριολεκτικά τα έχασα αλλά και έσκασα στα γέλια. Γεννήθηκα στην Αθήνα, μεγάλωσα στα Βριλήσσια, η καταγωγή όμως, από τη μεριά της μητέρας μου, είναι από την Κωνσταντινούπολη. Οπότε είχαμε αυτά τα αρώματα από την κουζίνα της Πόλης. Την Κυριακή όλοι μαζί στο τραπέζι. Ο θείος είναι ακόμα εκεί, φιγούρα που φοβόμαστε και σεβόμαστε πάρα πολύ, η θεία είναι η φίλη, είναι η ξαδέλφη που θα μιλήσουμε λίγο πιο γυναικεία. Τα ανίψια είναι πολύ μεγάλα, ο ανιψιός μου είναι 25 χρόνων, εγώ βέβαια τα έχω στο μυαλό μου σαν μικρούλια. Είχαμε την πιο τέλεια γιαγιά που θα μπορούσε να υπάρξει ποτέ. Είχε έξι παιδιά, το κάθε παιδί τα δικά του παιδιά και ποτέ δεν καταλάβαμε ποιον ξεχωρίζει και ποιον νιώθει να αγαπάει περισσότερο. Όλοι ήμασταν η αδυναμία της. Μια γιαγιά πραγματικός άγγελος. Οπότε έχω μεγαλώσει έτσι κι αυτό το ψάχνω πάρα πολύ και το βάζω και στη δική μου την οικογένεια. Πάντα στις γιορτές, αλλά και σε κάθε άλλη ευκαιρία, θέλω στο σπίτι μυρωδιές, γιαγιάδες, παππούδες. Μπορώ να πω ότι το απαιτώ.
Αυτά από τη μητέρα. Από τον πατέρα;
* Από τη μεριά του πατέρα του είμαστε Σκοπελοβολιώτες. Ο πατέρας μου γεννήθηκε το 1922, η μητέρα μου πιο μικρή, είχαν 30 χρόνια διαφορά αλλά δεν του φαινόταν. Θυμάμαι το συζητούσα με έναν φίλο και του έστειλα μια φωτογραφία όταν ο πατέρας μου ήταν 70 και μου λέει «ρε Ζωή τι 70; Εδώ είναι 50 χρονών ο άνθρωπος»… Κι όμως δεν ήταν… Γεννήθηκε λοιπόν στη Σκόπελο, ασχολούνταν με το εμπόριο, μετά με τους πολέμους υπήρξαν κάποια προβλήματα λόγω νησιού. Εκείνα τα χρόνια δεν ήταν όπως είναι τώρα τα δεδομένα. Οπότε πήγαν οι δικοί μου στον Βόλο και έμειναν εκεί. Μετά ήρθε ο πατέρας μου στην Αθήνα όπου γεννήθηκα. Ήμουν το τελευταίο του παιδάκι.
Έχεις πολλά αδέλφια;
* Είμαστε συνολικά τρία. Η μητέρα μου έχει κάνει άλλον έναν αδελφό, αλλά δεν… ξεχωρίζουμε.
Είχε κάνει δεύτερο γάμο;
* Ναι. Αν μας δει κανείς με τα αδέλφια μου δεν ξεχωρίζουμε ποια είναι ετεροθαλή και ποια όχι. Ο αδελφός μου μάλιστα με βλέπει ακόμα σαν μικρή. Μπορεί να ήμουν 20 χρονών αλλά όταν βγαίναμε έξω δεν θα με άφηνε να πάρω αναψυκτικό ή μπ;iρα. Θα μου παράγγελνε φυσικό χυμό πορτοκάλι. Και μου το κάνει ακόμα και τώρα όποτε έρχεται στο σπίτι να με δει. Πάντα θα μου φέρει βιολογικά φρούτα, το τάδε βότανο που κάνει καλό στο λαιμό και το άλλο για να μην κρυώσω.
Δεν σε μαλώνει για το τσιγάρο;
* Πολύ, εννοείται. Κι ο αδελφός μου κι η αδελφή μου, όλοι.
Κάτι άλλο που θες να πεις, που να έχει σχέση με τον σχολείο;
* Καμάρωνα πάρα πολύ όταν ο μεγάλος αδελφός, από τον πρώτο γάμο του πατέρα μου, ερχόταν και με έπαιρνε από το σχολείο. Φούσκωνα από υπερηφάνεια. «Α! ο αδελφός μου», έλεγα ειδικά όταν ερχόταν με τη μοτοσικλέτα για να με δει. Επειδή οι γονείς μου δουλεύανε πολλές ώρες, είχαν δική τους δουλειά και λείπανε, γι’ αυτό θυμάμαι πάντα με πολλή αγάπη όταν ήταν στο σπίτι, αλλά ουσιαστικά όλες οι αναμνήσεις, οι πιο ευχάριστες, είναι με γιαγιάδες, με μπαμπά, μαμά, στο καθιστικό αγκαλίτσα.
Θα ήθελα να μάθω ποια ήταν η πρώτη παράσταση που παρακολούθησες στο θέατρο ή τι ήταν αυτό που σε έκανε να αποφασίσεις να ασχοληθείς με την υποκριτική;
* Παραστάσεις παρακολουθούσαμε γενικά πολλές και με τους γονείς μας. Φρόντιζαν πάντα να μας πηγαίνουν θέατρο, σινεμά κι όλα αυτά. Λοιπόν η παράσταση που με έκανε να πω ότι θέλω να γίνω ηθοποιός ήταν «Ο συλλέκτης» που είχα δει με τη Μαρίνα Καλογήρου και τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη στο τότε «Ιλίσια Βολανάκη». Μου έκανε ένα κλικ… Ήταν εκπληκτικοί και οι δύο, κι ήταν τόσο έξω από εμένα όλο αυτό το ψυχοπλακωτικό. Ήταν καταστάσεις που δεν πρόκειται να βιώσουμε. Και λέω, «θα μου άρεσε να γίνω ηθοποιός». Μάλιστα έτυχε αυτό το κομμάτι να μου το δώσουν στις εξετάσεις, λίγα χρόνια μετά.
Ποιοι δάσκαλοι σε βοήθησαν στο δημοτικό, στο γυμνάσιο και στη δραματική σχολή;
* Θα πω ότι τις βάσεις μου, γιατί τις βάσεις τις βάζουμε πάρα πολύ μικροί, μου τις είχε βάλει η Μεταξία μου. Ήταν η παιδαγωγός που μας περνούσε όλη αυτή την αγάπη για τα βιβλία και για το θέατρο. Μας έμαθε να διαβάζουμε για να πάμε λίγο παραπέρα. Στην πρώτη δημοτικού είχα έναν πολύ καλό δάσκαλο, τον Ευάγγελο Ιντζίδη, ο οποίος μας μιλούσε με αγάπη για τη λογοτεχνία. Οι καθηγητές μου στο γυμνάσιο και στο λύκειο επίσης ήταν εκπληκτικοί, απλά όσο πιο μικροί είμαστε, τόσο πιο πολύ δενόμαστε με κάποιους ανθρώπους και τους θυμόμαστε πιο ζεστά. Γι’ αυτό και αναφέρω τα ονόματά τους. Βέβαια στη Δραματική Σχολή ήταν «τέρατα» όλοι αυτοί οι δάσκαλοι που είχαμε και μας διδάσκανε. Είχα την τιμή να προλάβω και να μάθω από τον Διομήδη Φωτιάδη. Στη θεωρία κινηματογράφου είχα τον Γιώργο Σκαλενάκη και τη Γιώτα Φέστα. Είχα επίσης την Καίτη Ιμπροχώρη που μου έμαθε πώς να πειθαρχώ. Θυμάμαι ακόμη με εκτίμηση την Αλεξάνδρα Λαδικού, τη Μαριέττα Σγουρδαίου, τη Σοφία Κακαρελίδου και τη Ράσμη Τσόπελα.
Από όλους πήρες πράγματα, κέρδισες…
* Κάθε δάσκαλος είχε να δώσει κάτι διαφορετικό. Από κάποιους παίρναμε μια πιο μοντέρνα ματιά, από άλλους μια πιο κλασική. Από τον καθένα ρουφούσες γνώσεις για τα πάντα.
Και έτσι συμπληρωνόταν το παζλ…
* Ακόμα και στα θεωρητικά είχαμε την κυρία Μαρία Σκιαδαρέση και την Έφη Ξηρού που, όπως κι ο Γιώργος Σκαλενάκης, σου μετέφεραν τις γνώσεις τους με έναν ξεχωριστό τρόπο. Δεν έχω ξεχάσει τίποτα από όσα μας έμαθαν. Ειδικά στον Σκαλενάκη είχα τρελή αγάπη. Χόρευε πάνω στη σκηνή του θεάτρου και μέσα από τον χορό και την κίνηση όλα όσα μας έλεγε έμπαιναν με τρόπο μαγικό στο κεφάλι μας. Πάντα αναρωτιόσουν «πώς μου τα έβαλε στο κεφάλι, πώς τα χώρεσε»; Αλλά και ο δάσκαλος μας, ο Διομήδης Φωτιάδης, μας έμαθε να λειτουργούμε με βάση την ηθική και μακριά από τα μικροπρεπή προβλήματα.
Πράγματα που στην πορεία τα βλέπεις και τα ζεις κάθε μέρα.
* Μας έμαθε πώς θα μπορέσουμε να αντισταθούμε. Μας έλεγε ότι αυτούς τους ανθρώπους τους αποβάλει το σύστημα και πως είναι προτιμότερο να διαβάζουμε αντί να πηγαίνουμε στα καφέ μπαρ. Ένα βράδυ, θυμάμαι, με είχε βάλει να διαβάσω τρία ή τέσσερα θεατρικά βιβλία για να με… στρώσει. Στον Φωτιάδη και στην Ιμπροχώρη χρωστάω πάρα πολλά ως προς την πειθαρχία.
Είναι σημαντικό στοιχείο αυτό.
* Και στην Αλεξάνδρα Λαδικού βέβαια οφείλω, γιατί είχε την υπομονή να δουλέψει πολύ μαζί μου, για παράδειγμα στους τονισμούς. Θυμάμαι το άγχος μου πριν πάω στη Σχολή. Ένας λόγος που είχα διαλέξει την πρώτη σχολή ήταν το ότι εκεί θα ήταν καθηγήτρια η κυρία Λαδικού. Πηγαίνω λοιπόν αλλά εκείνη είχε φύγει… Αλλάζω μετά, πάω στην επόμενη σχολή, είναι οι πρώτες μου εξετάσεις κι έτσι όπως κάθομαι τη βλέπω μπροστά μου. Είχαν κοπεί τα πόδια μου, δεν μπορούσα να φανταστώ πως αυτή η γυναίκα είναι τόσο απλή, τόσο προσιτή και με τόση αγάπη στα παιδιά. Ήταν από αυτούς τους ανθρώπους που δεν κρατάνε για τον εαυτό τους πράγματα, θέλουν οι μαθητές τους να γίνουν όσο το δυνατόν καλύτεροι. Τον ίδιο στόχο είχε και η Γιώτα Φέστα.
Θυμάσαι κάτι από την εποχή που σπούδαζες στη Δραματική Σχολή της Μιμής Ντενίση;
* Δεν μπορώ να βγάλω από το μυαλό μου τους πολύ καλούς καθηγητές που είχα εκεί. Βέβαια για την κυρία Ντενίση διάφοροι λένε διάφορα. Μιλάνε για την υποκριτική της, για το αποδώ της και για το αποκεί της. Αυτό που μετράει όμως για μένα είναι ότι ως καθηγήτρια είναι καταπληκτική, γιατί έχει το εξής φοβερό: Ξέρει πώς να μιλήσει στον καθένα. Αλλιώς θα μου εξηγούσε εμένα κάτι, αλλιώς σε κάποιον άλλον. Δηλαδή ήξερε πώς να στο περάσει στο μυαλό και πώς να σε κάνει να το επεξεργαστείς, πράγμα το οποίο πιστεύω πως είναι πολύ βασικό για έναν καθηγητή.
Να θυμίσω εδώ ότι οι επιλογές που έκανε για το υπόγειο «Στούντιο Βολανάκης» ήταν ό, τι πιο κορυφαίο υπήρχε.
* Μα η κυρία Ντενίση δεν είναι συμπλεγματική, έχει δίπλα της ταλαντούχους ανθρώπους και όμορφες γυναίκες. Είναι νομίζω πολύ καλή με τον εαυτό της και αυτό είναι βασικό. Να πω εδώ πως όταν μου λέγανε για τη σχολή της Ντενίση τους απαντούσα: Δείτε το δυναμικό που έχει η Σχολή. Με τους κορυφαίους καθηγητές υποκριτικής και θεωρίας. Στην κινησιολογία είχαμε τον Ντανιέλ Λομέλ και στον χορό επίσης πολύ καλούς. Δηλαδή είχε κάνει ένα team εκπληκτικό. Δεν μπορώ να μιλήσω για το τώρα, γιατί εγώ ήμουν τότε και τη ζούσα, ήμασταν η πρώτη χρονιά της εμείς, η πρώτη φουρνιά που βγήκανε.
Το φετινό της έργο είναι εξαιρετικό.
* Το «Σμύρνη μου, αγαπημένη». Είναι δικό της το έργο. Έχει γράψει πράγματα που δεν τα μαθαίναμε στο σχολείο. Αυτό το θεατρικό έχει βγει και σε βιβλίο. Εκεί λοιπόν γράφει και για έναν νόμο που ψηφίστηκε από όλα τα κόμματα της ελληνικής Βουλής, τον Ιούλιο του 1922, ενάμιση μήνα πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ο νόμος αυτός έλεγε ότι όσοι φεύγουν από τη Μικρά Ασία, δεν έχουν δικαίωμα να έρθουν στην Ελλάδα παρά μόνο αν έχουν ελληνική υπηκοότητα. Η Ελλάδα δηλαδή, εν γνώσει της, έκλεινε τα σύνορα στους Έλληνες αφού κανένας δεν είχε ελληνικό διαβατήριο. Βέβαια μετά έφτασαν πίσω στην πατρίδα με τον τρόπο που ξέρουμε.
Ευτυχώς που ήρθαν αυτοί οι άνθρωποι και βοήθησαν την οικονομία της χώρας. Αυτούς οι ντόπιοι τους υποδέχθηκαν με τον χειρότερο τρόπο. Δυστυχώς διδάξαμε τον ρατσισμό στους συνέλληνες.
* Πιστεύω πως για τον ρατσισμό η ταινία που τα δείχνει όλα, με έναν χιουμοριστικό τρόπο, αλλά πολύ ωραίο, είναι η γαλλική «Θεέ μου τι σου κάναμε». Εκεί βλέπουμε ποιο είναι το παράλογο του ρατσισμού, σε όλο του το μεγαλείο. Άνθρωποι που έχουν βιώσει το ρατσισμό, βγάζουν τον ρατσισμό. Φυσικά δεν είναι μόνο το χρώμα και η φυλή, αλλά είναι όλα. Ακόμα κι αν εγώ πω, «σιχαίνομαι τον ρατσισμό και τους ρατσιστές», μπαίνω αυτόματα σε μια ρατσιστική ομάδα. Είναι πολύ λεπτές και «αστείες», με την κακή έννοια, οι έννοιες.
Κι όπως είδες ένα πολύ απλό θέμα το είχε παρουσιάσει με χιούμορ έτσι ώστε να γίνεται άμεσα κατανοητό.
* Βέβαια. Εγώ τώρα τι θα πω; Αυτόν δεν τον θέλω στην παρέα μου, επειδή είναι έγχρωμος; Με αυτόν δεν μιλάω επειδή είναι εβραίος; «Κι εγώ δεν σε θέλω, επειδή είσαι Ελληνίδα», θα πει αυτός. Θυμάμαι είχαμε μια συζήτηση στο Facebook για τους ξένους που βρίσκουν καταφύγιο στη χώρα μας και μου έκαναν φοβερή επίθεση επειδή χρησιμοποίησα τον όρο «λαθρομετανάστης». Είπα λοιπόν ότι κι εγώ είχα πάει στην Αφρική, σε μια πόλη που κυκλοφορούσαν παγώνια στους δρόμους. Το λιμάνι ήταν η Ταγγέρη και η χώρα το Μαρόκο. Για κάποιο λόγο, το διαβατήριό μου δεν το «τσεκάρανε», επομένως μπήκα λαθραία. Ήμουν δηλαδή λαθρομετανάστης, έτσι το εννοώ. Φτάνουμε σε ένα σημείο όπου πρέπει να απολογούμαστε για ό, τι πούμε.
Το άκουγα στο ραδιόφωνο, όπου έλεγαν πως ο σωστός όρος είναι «παράτυπος μετανάστης».
* Μια καθηγήτριά μου στο γυμνάσιο έλεγε ότι δεν είναι οι λέξεις χυδαίες ή περίεργες ή προσβλητικές αλλά είναι οι άνθρωποι που τις λένε. Μπορεί κάποιος να με βρίσει με τόσο ωραίο τρόπο που να του απαντήσω ότι έχει δίκιο ενώ κάποιος άλλος να μου πει κάτι πολύ ωραίο με τόσο λάθος τρόπο που θα του πω «παράτα μας». Αυτό φαντάζομαι το έχουμε δει και στο θέατρο, όπου μια, κατά γενική ομολογία, χυδαία λέξη μπορεί να έχει και αρνητικό ή θετικό αντίκτυπο στο κοινό ανάλογα με το ποιος ηθοποιός την είπε αλλά ανάλογα και με τον τρόπο που θα την είπε.
Ποια μέρα της ζωής σου θα μείνει στο νου σου για πάντα;
* Οι μέρες που δεν μπορώ να βγάλω από το μυαλό μου ήταν τότε που έμαθα ότι έχει φύγει κάποιος πολύ δικός μου άνθρωπος. Αυτά πιστεύω δεν ξεχνιούνται. Παίζουν πάντα στο μυαλό μου πάρα πολύ. Ειδικά στις γιορτές γιατί είναι οι μέρες που σου λείπουν λίγο περισσότερο. Σε ένα πιο νέο φίλο μου που έχασα, αν και ξέρω πως η σελίδα που είχε στο Facebook δεν λειτουργεί, θα του στείλω ένα μήνυμα και θα του πω «θέλω να μοιραστώ αυτό μαζί σου». Ένα άλλο παράδειγμα είναι αυτό μιας πολύ καλής φίλης της μητέρας μου, με την οποία γνωρίστηκαν στη Γαλλία. Την ξέραμε σαν «θεία Λίλη» και την αγαπούσαμε. Η θεία Λίλη λοιπόν λάτρευε τον γιο μου, σε βαθμό δηλαδή που ακόμα κι όταν ήταν στο νοσοκομείο κι ήξερε ότι θα φύγει, έλεγε της μαμάς μου: «Βρε Άννα, θέλω να στείλω ένα δώρο στον Γρηγοράκη». Δεν μπορώ να ξεχάσω πως εκεί που ήταν σκεφτόταν το παιδί μου… Έφυγε από κοντά μας πριν από λίγους μήνες. Παρ’ όλα αυτά όταν ξυπνήσουμε με τον μικρό, θα του δώσω ένα φιλί και θα του πω αυτό το φιλί είναι από τη θεία Λίλη, για να τη θυμάται. Έτσι πρέπει να είναι η ελληνική οικογένεια…
Αλήθεια, τις απογοητεύσεις τις αντέχεις;
* Κάθε χρονιά τα… παρατάω. Κάθε χρόνο, από όταν θυμάμαι τον εαυτό μου να είμαι ενεργή και να δουλεύω, λέω δεν μπορώ, τα παρατάω. Και κάθε φορά κάτι έρχεται και μετά πάλι απογοητεύομαι. Στην αρχή, στα πρώτα κάστινγκ, φτιαχνόμασταν, βαφόμασταν, προσέχαμε τα ρούχα. Τώρα πάμε και με φόρμα λέγοντας «ό, τι γίνει, έγινε». Στην αρχή είναι πολύ μεγάλη η απογοήτευση γιατί καταλαβαίνεις ότι δεν είναι πως σε απορρίπτουν μονάχα βάσει βιογραφικού, απορρίπτουν κι εσένα, το πώς μοιάζεις, το πώς είναι η προσωπικότητά σου. Εκεί πρέπει να καταλάβεις πως θα ακούσεις εκατό «όχι» και ένα «ναι», αλλά δεν έχει να κάνει με την προσωπικότητά σου καθαρά, έχει να κάνει με το ότι πρέπει να είσαι την κατάλληλη στιγμή εκεί που πρέπει. Για να πω ένα ακραίο παράδειγμα: Εγώ δεν θα μπορούσα να πάω στο «Ψίθυροι Καρδιάς» που έκανε ο Μανουσάκης. Ήμουν πολύ μικρούλα ακόμα και εκείνος έψαχνε μια κοπέλα πιο μελαμψή. Δεν θα μπορούσα να πάω εγώ κατάξανθη και να πω θέλω αυτό το ρόλο. Είναι λοιπόν και το θέμα του timing, που θα πας και να θέλουν αυτό που είσαι. Εν τω μεταξύ από ό, τι μου έχουν πει φίλοι που έχουν δουλέψει στο εξωτερικό, κάνουν κάστινγκ για δύο κοπέλες 20 με 25 χρονών που να είναι ανοιχτόχρωμες. Εκεί ακολουθούν τον κανόνα, ενώ εδώ θα πάνε όλες. Θα πάνε και οι 35χρονες, θα πάνε και οι μελαχρινές. Πιστεύω ότι φταίει το γεγονός ότι εδώ δεν βρίσκουμε εύκολα δουλειά.
Τελικά πώς διαχειρίζεσαι αυτή την κατάσταση;
* Πλέον το διαχειρίζομαι καλύτερα. Την ισορροπία μου όμως την έχω βρει με τον σύζυγό μου και με τον μικρό. Αυτοί μου έδωσαν τη δυνατότητα να ξεπερνάω τα προβλήματα.
Ο σύζυγός σου με τι ασχολείται;
* Είναι αρχιτέκτονας. Έκανα την επιλογή μου συνειδητά εκτός χώρου. Και πραγματικά αυτή είναι η επιτυχία μου.
Για ποιον ηθοποιό θα έλεγες «αχ, να μπορούσα να παίξω έτσι σαν αυτόν!»;
* Είναι πάρα πολλοί, δεν υπάρχει ένας για να τον ξεχωρίσω. Θα αναφερθώ σε άντρα του εξωτερικού για να είμαι πιο ουδέτερη: Ρόμπερτ Ντε Νίρο. «Πεθαίνω» γι’ αυτόν αλλά και για τον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα.
Τον Μαχαιρίτσα γιατί;
* Λατρεύω την μουσική του, με ταξιδεύει. Για ένα – ενάμιση χρόνο, είχα ένα cd του, πρέπει κάθε πρωί που ξυπνούσα να έπαιζε…
Το είχες λιώσει δηλαδή;
* Οι γείτονες πιστεύω θα με διώχνανε, θα μου λέγανε φτάνει, δεν αντέχουμε άλλο. Αυτή η μουσική κι αυτή η φωνή, εμένα λειτουργεί μέσα μου πολύ. «Ο γάτος ο Τούρκος» κι ένα άλλο που λέει «περνάς μπροστά μου και η αύρα σου με κυκλώνει»…
Από τους δασκάλους που γνώρισες τι έμαθες;
* Έμαθα να είμαι καλύτερος άνθρωπος. Δεν θα σταθώ στο αν είμαι καλή ή κακή ηθοποιός και στο τι έμαθα υποκριτικά, αλλά σαν άνθρωπος πήρα πολλά. Διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα μου…
Υπάρχει αξιοκρατία στον καλλιτεχνικό χώρο;
* Όσο υπάρχει σε όλους τους χώρους. Σε όλους τους χώρους δεν υπάρχει αυτό. Και με τα οικονομικά που είχα ασχοληθεί, οι επαγγελματικές προτάσεις ήταν από άτομα με τα οποία προηγουμένως είχαμε συνεργαστεί και λέγανε πριν δούνε το βιογραφικό μου: «Η Ζωή ήταν καλή, να την προτιμήσουμε».
Τώρα έπαψες να ασχολείσαι με τα οικονομικά;
* Τώρα δεν υπάρχουν κιόλας. Τώρα όλα αλλάζουν τόσο γρήγορα που ούτε τη φορολογική μου δήλωση δεν αναλαμβάνω να την κάνω εγώ και τη δίνω σε λογιστή. Δεν προλαβαίνουμε τις νομοθετικές εξελίξεις.
Αλήθεια, πόσο μας καθορίζει η εικόνα που έχουν οι άλλοι για εμάς;
* Πιστεύω ότι παίζει κάποιο μικρό ρόλο, σημασία όμως έχει κατά πόσο μπορούμε να δείξουμε πως μπορούμε να κάνουμε και κάτι άλλο. Ακόμη και την αλλαγή στα μαλλιά μου την έκανα για εμένα, για δικούς μου λόγους. Είχα μεγάλη ανάγκη μια ανανέωση για την οποία μετά μετάνιωσα βέβαια. Κλασική γυναίκα σε αυτό… Δεν είμαι πια ούτε 20, ούτε 25. Δεν μπορώ να πηγαίνω σε οντισιόν για τέτοιες ηλικίες. Υπάρχουν τόσα κορίτσια, τόσο ταλαντούχα και τόσο όμορφα, που βγαίνουν πια από τις σχολές. Δεν μπορώ να πάω δίπλα τους.
Έχεις κάνει σπουδές και σε άλλους τομείς, ασχολήθηκες και με τη συγγραφή, σωστά;
* Στο γράψιμο να πω ότι αυτά που μάθαμε, ειδικά για την συγγραφή, τα οφείλουμε στη σχολή της Ντενίση, που είχε το ειδικό μάθημα, με την κυρία Ευγενία Λυρούδια. Άλλος χείμαρρος γνώσεων από εκεί. Μας μάθαιναν σενάριο, πώς το σπας, πώς το αναλύεις, πώς βρίσκεις το χαρακτήρα, τι πρέπει να ακολουθήσεις.
Αυτό που λες για το σενάριο είναι πολύ ενδιαφέρον, για τον τρόπο που σας τα έμαθε.
* Μας έλεγαν για παράδειγμα και η Έφη Ξηρού και η κ. Σκιαδαρέση ότι θα πρέπει να ξέρουμε τι έγινε ιστορικά στην περίοδο που διαδραματίζεται το έργο. Διαβάζαμε τόμους ολόκληρους για ιστορία, λογοτεχνία. Διαβάζαμε μήνες για τα διαγωνίσματα. Θα έπρεπε να ξέρουμε πώς ήταν οι συνθήκες της ζωής τις διάφορες χρονικές στιγμές. Η κυρία Λυρούδια και ο κύριος Φωτιάδης μας μάθαιναν για το στήσιμο του χαρακτήρα συγγραφικά και ερμηνευτικά με κάθε λεπτομέρεια και με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφεύγουμε και το παραμικρό τυχαίο λάθος. Είχα ευλογία στους καθηγητές μου. Με έβαλαν και σε ένα ρυθμό έτσι ώστε αφομοίωσα όλες τις γνώσεις που μου προσέφεραν.
Κι εσύ όμως είχες μεγάλο μεράκι να σπουδάσεις αυτό που διάλεξες.
* Είχα δώσει ολόκληρη μάχη με την οικογένειάσ μου. Ο αδελφός μου είναι πυρηνικός φυσικός και ασχολείται με την εφαρμοσμένη τεχνολογία λέιζερ και ξαφνικά λέω εγώ «θέλω να γίνω ηθοποιός». Δεν υπήρχε αυτή η επιλογή, δεν ήταν καν επιλογή. Όμως σπούδασα με τα δικά μου χρήματα. Άρχισα να δουλεύω βράδυ, για να πω «ξέρεις δεν παίρνω χρήματα από εσάς, δεν έχετε δικαίωμα λόγου, αφήστε με να κάνω κάτι, κι αν δείτε ότι είναι καλό με στηρίζεται μετά. Αν δείτε ότι δεν σας αρέσει, δεν μπορείτε να μου πείτε κάτι γιατί το κάνω στο δικό μου χρόνο, με δικά μου χρήματα». Έτσι έπρεπε να κάνω. Δεν γινόταν αλλιώς.
Έκανες μια έξυπνη κίνηση. Αλήθεια, πιστεύεις ότι μας χρειάζεται η εξυπνάδα;
* Ή μας λείπει ή δεν μας μαθαίνει κανείς πώς να την αποκτήσουμε και πώς να την αναπτύξουμε. Μας μαθαίνουν στο σχολείο την «παπαγαλία» και όχι την επεξεργασία των γνώσεων.
Εκτός από τους δασκάλους, ποιοι άλλοι σε βοήθησαν;
* Να πω βέβαια ότι έχω άλλη μια ευλογία. Έχω ακόμα δίπλα μου τους φίλους μου από το σχολείο οι οποίοι μαζί με τους καινούργιους με βοήθησαν να πάω παραπέρα και με βοηθούν να κάνω τα επόμενα βήματα.
Και αυτοί από το σχολείο είναι οι μόνοι που είναι σταθεροί αν και είναι λίγοι σε σχέση με τους άλλους.
* Ήμασταν μια παρέα από το Λύκειο Βάσκα.
Στα Βριλήσσια ήταν;
* Και στου Ζωγράφου και στα Βριλήσσια, πάνω από την οδό 28ης Οκτωβρίου, σε μια παλαιά μονοκατοικία. Ήταν ένα σχολείο λίγο πιο ιδιαίτερο από το άλλα, για λίγο πιο ατίθασα παιδάκια αλλά με πάρα πολύ καλούς καθηγητές. Η παρέα μου υπάρχει από τότε. Είμαστε ακόμα πολύ κοντά. Μου δίνουν και τους δίνω. Είναι φίλοι που με έχουν βοηθήσει, χωρίς να το καταλάβουν, να προχωρήσω στη ζωή μου.
Στη ζωή σου συνάντησες καλλιτεχνική δημιουργικότητα;
* Καλλιτεχνικό, είναι ακόμα και το πώς θα φτιάξω τον καφέ μου το πρωί. Θα τον φτιάξω έτσι που θα είναι δική μου τέχνη, γιατί είναι ο καφές μου και θέλω να τον απολαύσω. Παρθενογένεση δεν υπάρχει στην τέχνη. Δημιουργία υπάρχει. Πιστεύω ακόμα ότι ακόμη και ένας πλανόδιος μουσικός του δρόμου, που το κάνει με αγάπη, με μεράκι, γιατί το θέλει, το πονάει και το αγαπάει, δημιουργεί κάτι σημαντικό. Έχουμε πολλές νέες ομάδες παιδιών που κάνουν εκπληκτικές δουλειές, απλώς μπορεί να μην ακουστεί τόσο, να μην το μάθουμε όλοι, να γίνει σε μια ομάδα που θα το μάθουν πέντε άτομα. Το ότι δεν έχει μεγάλη έκταση, δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει δημιουργία, απλώς δεν τον μαθαίνουμε. Για μένα, την πιο όμορφη δημιουργία καλλιτεχνικά, την είχε κάνει κάποτε στα Βριλήσσια μια ομάδα που είχε δημιουργηθεί από τα παιδιά με ειδικές ανάγκες.
Πότε έγινε αυτό;
* Για πρώτη φορά είχε γίνει μια τέτοια παράσταση όταν ήμουν εγώ δευτέρα Λυκείου. Ήμασταν στο σπίτι μιας γνωστής μου, είχαμε μαζευτεί κι είχε έρθει το παιδάκι της από την παράσταση κι έλεγε: «Μαμά όταν μεγαλώσω θέλω να κάνω παιδιά και να γίνω ηθοποιός». Εκείνη τη στιγμή «έφαγα» ένα χαστούκι από το υπερπέραν. Θυμάμαι ότι μονολόγησα και είπα: «Κουκλίτσα μου κι εσένα το άγχος σου είναι αν θα πας για καφέ και τι θα βάλεις». Μιλάμε πως εκείνο ήταν ένα παιδί που ήθελε να κάνει πράγματα, άξιζε να τα κάνει αλλά δεν μπορούσε. Να κάνει παιδιά δεν μπορούσε, ούτε να γίνει ηθοποιός με την έννοια του ηθοποιού που έχουμε εμείς ως δεδομένο. Ε! λοιπόν εμάς το άγχος μας ήταν ποιο; Αν θα βγούμε, αν θα πάμε στο Χαλάνδρι ή στην Κηφισιά, αν θα κάτσουμε μέσα, αν οι δικοί μας έδωσαν το χαρτζιλίκι που θέλαμε, αν τσακωθήκαμε με την σχέση που είχαμε τότε… Αυτό πιστεύω ήταν το πρώτο μου μεγάλο χαστούκι. Γύρισε το μυαλό μου σβούρες, έγινε σαν το παιδάκι στον εξορκιστή. Κι εκεί είχα πει ότι θέλω να ασχοληθώ με την υποκριτική, δηλαδή να διδάξω…
Φαντάζεσαι όμως να γινόταν κι ανάποδα; Δηλαδή να το άκουγες αυτό και να μη σε επηρέαζε καθόλου…
* Αυτό θα ήταν χειρότερο. Πιστεύω ότι εκεί θα ήμουν νεκρή. Δηλαδή ένας νεκρός άνθρωπος που περιφέρεται και δεν έχει κανένα ενδιαφέρον.
Τόση ώρα που σε βλέπω έχεις καπνίσει αρκετά.
* Δεν καπνίζω πολύ, τα καπνίζω μισά, τα ανάβω, τα αφήνω και τα καίω. Αυτό βέβαια μόνο όταν βρω ευκαιρία, γιατί μέσα στο σπίτι δεν καπνίζουμε, λόγω του μικρού.
Έχεις κέρδος λοιπόν από την ομάδα της οικογένειας.
* Κέρδος έχω και από τις καλλιτεχνικές ομάδες των συναδέλφων μου. Είναι η μεγαλύτερη ψυχανάλυση, πιστεύω. Εκεί μέσα ανακαλύπτεις πράγματα και για τον εαυτό σου και για την ανθρώπινη φύση. Σε μια ομάδα λειτουργείς ομαδικά, μαθαίνεις να μοιράζεσαι, μαθαίνεις να βάζεις κάτω τον εγωισμό σου γιατί δεν μπορείς με τον εγωισμό να είσαι σε μια ομάδα και να λες εγώ θέλω να φανώ, εγώ θέλω να ξεχωρίσω. Όλοι πρέπει να ξεχωρίσουμε και να βοηθήσει ο ένας τον άλλον. Την πρώτη φορά που το είχα συναντήσει αυτό ήταν στη δεύτερη δουλειά μου στην τηλεόραση. Έκανα ένα guest στη «Λόλα». Είχα μια σκηνή με την Άντα Λιβιτσάνου που με βοηθούσε πάρα πολύ επειδή ήξερε ότι για να βγει αυτή καλή, έπρεπε να βγω κι εγώ καλή. Δεν την ένοιαζε να ξεμπερδεύει και να φύγει. Δεν είπε: «Έλα να κάνω εγώ αυτό, γιατί εγώ είμαι αυτή και θα βγω καλή. Ποιος την ξέρει την κοπελίτσα;». Την ένοιαζε να βγει καλή η σκηνή της. Πόσο ωραίο μάθημα ήταν αυτό. Πολύ βασικό. Γι’ αυτό πιστεύω ότι είναι μια μεγάλη ψυχοθεραπεία οι τέχνες.
Εν τω μεταξύ σταμάτησες να εργάζεσαι;
* Δεν σταμάτησα. Η αλήθεια όμως είναι ότι για ενάμιση χρόνο ήμουν εκτός λόγω εγκυμοσύνης του μικρού. Είμαι παραδοσιακή μαμά και ήθελα να είμαι κοντά του στα πρώτα του ξεπετάγματα. Για να είμαστε όμως και ειλικρινείς, δεν είχα και κάποια πρόταση.
Έχει προβλήματα το επάγγελμα.
* Ποιος θα πρωτοδουλέψει; Είμαστε χιλιάδες. Όμως δεν έχω παράπονο. Θεωρώ ευλογία όσα πράγματα έχω κάνει. Είναι άλλοι ηθοποιοί πολύ πιο ταλαντούχοι, πιο όμορφες κοπέλες από εμένα, ενδεχομένως και πολύ καλύτερες και στην υποκριτική τους τέχνη, οι οποίες δεν είχαν την τύχη να βρεθούν εκεί που πρέπει τη στιγμή που πρέπει για να πάνε παραπέρα. Εμένα με βοήθησε πολύ κι ένα πρακτορείο το οποίο με είχε βάλει σε δύο τρεις δουλειές και συνέβαλε στο να κάνω ένα καλό βιογραφικό.
Είναι τα πρακτορεία που έχουν ομάδες ηθοποιών και καλύπτουν τις ανάγκες σε θέατρα και κινηματογράφο;
* Ακριβώς. Εγώ ήμουν στο Act Line που με είχε βάλει σε διάφορες δουλειές. Είχα την τύχη να συνεργαστώ με πολύ αξιόλογους σκηνοθέτες. Κέρδισα και έμαθα πολλά δίπλα τους. Με προσέξανε, παρόλο που δεν ήμουν το όνομα. Να πω εδώ ένα στιγμιότυπο όταν κάναμε ένα γύρισμα με τον Τόνυ Άντονι. Είμαστε στο σπίτι μιας κυρίας η οποία ήρθε και του λέει: «Κύριε Τόνυ μου, έναν καφέ, ένα νεράκι…». Ήταν κατακαλόκαιρο, ζέστη λιώναμε. Τα γυρίσματα κρατούσαν πολλές ώρες. Όταν η ιδιοκτήτρια πάει να φύγει ο Τόνυ, δείχνοντας εμένα, της λέει: «Με συγχωρείται, την κυρία δεν θα τη ρωτήσετε;». Πολύ κομψά χωρίς να την προσβάλει αλλά στην ουσία της έλεγε: «Δεν είμαι μόνος εδώ, υπάρχουν και άλλοι…». Επίσης με τον σκηνοθέτη Αδριανό Γεωργαντά, είχα μια σκηνή στην ταινία «Cat, fish and drugs». Επειδή ήμουν και λίγο πιο… νεγκλιζέ, ο σκηνοθέτης έδειξε τρομερό σεβασμό. Φρόντισε να υπάρχει εκεί ενδυματολόγος και να φέρει μπουρνούζι. Στο γύρισμα ήταν παρόντες μόνο οι άκρως απαραίτητοι. Όχι όλο το συνεργείο. Αυτό είναι σεβασμός στον άνθρωπο και στον συνεργάτη. Δεν μπορείς να μην τα προσέξεις αυτά τα πράγματα και να μην τα πεις. Γι’ αυτό λέω πως ήταν ευλογία το ότι είχα και καλές συνεργασίες με ανθρώπους που με προστάτευσαν αλλά και που μου έμαθαν πράγματα χρήσιμα για τη δουλειά μου.
Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σου, το μεγαλύτερο πρόβλημα στην ελληνική κοινωνία;
* Πρώτο και κύριο είναι η αποποίηση ευθυνών: «Δεν φταίω εγώ. Φταίει ο άλλος. Αφού το έκανε αυτός γιατί να μην το κάνω και εγώ;». Ή αυτό που ακούω: «Έλα μωρέ, σε πείραξε αυτός που έκλεψε χίλια ευρώ την ώρα που όλοι οι άλλοι κλέβουν εκατομμύρια;». Ναι εντάξει, και κάποιος άλλος σκότωσε ένα άτομο και όχι δεκάδες αλλά και οι δύο δολοφόνοι είναι. Και οι δύο κλέφτες είναι εν προκειμένω. Δηλαδή μπορεί εγώ να πάω αυτή τη στιγμή να κλέψω πέντε ευρώ από μια γιαγιά και να πω «έλα μωρέ πέντε ευρώ είναι, σιγά» αλλά για αυτή τη γιαγιά αυτά τα πέντε ευρώ να είναι μίας βδομάδας φαγητό. Δεν πρέπει να κρίνουμε τι είναι χειρότερο αλλά να βλέπουμε τι μπορούμε να κάνουμε για να γίνει καλύτερο. Ακόμα και το να πει ο άλλος: «Πήγα στο σούπερ μάρκετ και άφησα κι ένα ρύζι στο κοινωνικό παντοπωλείο», είναι μια καλή αρχή. Θα το δει κάποιος και θα το μιμηθεί. Είναι καλή κίνηση. Όπως καλή κίνηση είναι να βάλεις ένα μπολάκι με νερό για τα αδέσποτα. Να βάλεις ένα κουπάκι με ξηρά τροφή και αν δεν το θέλεις μην το χαϊδέψεις αλλά άσε τουλάχιστον λίγη τροφούλα. Ακόμη όταν περισσεύουν τρόφιμα στο σπίτι, μην τα πετάξεις. Τοποθέτησε τα προσεκτικά σε ένα πακετάκι και άφησε το εκεί που περνούν κάποιοι άστεγοι που θα τα χρειαστούν.
Κάτι άλλο που σε έχει απασχολήσει στην κοινωνία μας;
* Οπωσδήποτε είναι το τράφικινγκ. Πρόκειται για μια σύγχρονη μάστιγα. Πρόσφατα με είχαν καλέσει σε μια εκδήλωση της Οργάνωσης Alpha 21, η οποία ειδικεύεται στο human trafficking. Εκεί άκουσα την ομιλία της κυρίας Ειρήνης Χειρδάρη και έπαθα σοκ όταν συνειδητοποίησα πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να πάρει μια κοπέλα που έχει βγει για καφέ με κάποιον που γνώρισε μέσω Internet. Πάνε για καφέ, ρίχνουν κάτι στο φλιτζάνι, τη φορτώνουν στο πορτ μπαγκάζ και… ξυπνάει αλλού. Αυτά που γίνονταν παλιά όταν χάνονταν κοπέλες και ξαφνικά τις βρίσκανε σε ένα χαρέμι, εξακολουθούν να γίνονται και τώρα με πιο… επιστημονικό τρόπο.
Σε ποιους μπορεί κάποιος να προσφέρει τη βοήθειά του;
* Υπάρχουν ομάδες που αν θέλει κάποιος μπορεί να βοηθήσει. Ομάδες για τα αδέσποτα, ομάδες για παιδιά που δεν έχουν κανένα συγγενή, ομάδες για παιδιά με ειδικές ανάγκες. Μπορεί να πάει κάποιος ακόμα κι αν έχει ελεύθερα μόνο 10 με 20 λεπτά στο Νοσοκομείο Παίδων. Εκεί υπάρχουν παιδάκια που τα παίρνουν από την εισαγγελία, δεν έχουν κανέναν και πηγαίνουν εθελοντές για να τα κάνουν μια βόλτα. Έστω για να τα πάρουν μια αγκαλίτσα. Υπάρχουν πράγματα που μπορεί να κάνει κάποιος, αρκεί να πει ότι θέλει.
Πολλές φορές όμως όλα ξεκινούν από εμάς τους μεγάλους…
* Δεν ξεχνάω ποτέ έναν μπαμπά που άρχισε να κλωτσάει μια γάτα μόλις διαπίστωσε ότι το παιδί του πήγε να τη χαϊδέψει. Δηλαδή μαθαίνουμε στο παιδί να κλωτσάει τα ζώα και μετά αν γυρίσει το σκυλί ή το γατί και σου επιτεθεί τότε θα πούμε ότι φταίει το ζώο. Όχι δεν φταίει. Είναι δράση, αντίδραση. Τα πάντα είναι δράση, αντίδραση.
Ενώ εμείς έχουμε μάθει να στοχοποιούμε τα ζώα.
* Είναι η παράνοια του ανθρώπου που θέλει να στοχοποιεί κάποιον άλλον και όχι τον εαυτό του. Θυμάμαι από τότε που πήγαινα σχολείο στα Βριλήσσια η περιοχή είχε πρόβλημα με τα ποντίκια. Ασφαλώς χρειάζονται όλα στο οικοσύστημα γι’ αυτό υπάρχουν και οι γάτες. Εδώ που μένω βλέπω πως με τις γάτες δεν έχω ούτε ποντίκια, ούτε έντομα. Τον σκαντζόχοιρο, ας πούμε, δεν θα τον πειράξουν οι άλλες γατούλες που έρχονται εδώ για να φάνε. Τελικά κάποιοι άνθρωποι είναι «ζώα» ενώ τα ζώα δεν είναι «ζώα». Αφήνουν το πεινασμένο και το γέρικο να φάει πρώτα και μετά τα νεότερα. Σε αντίθεση με τον πανέξυπνο «Μούργο», η σκυλίτσα μας η «Μούρη», είναι παντελώς «χαζούλα» και με ιατρική γνωμάτευση. Παρ’ όλα αυτά όμως όταν είχαμε πάει βόλτα με τον μικρό στο πάρκο και κάποιος πλησίασε το μωρό, η «Μούρη» σηκώθηκε και μπήκε ανάμεσα στον άγνωστο και στον μικρό. Ασπίδα προστασίας. Πάντως εδώ στο σπίτι με την αυλή περνάμε όμορφα και με τον «Νοέλ», αλλά και με το γατάκι με τα τρία ποδαράκια τον «Νίντζα». που καταλαβαίνει πως ο μικρός είναι λίγο άγαρμπος και γι’ αυτό ποτέ δεν του βγάζει νύχια. Ενώ για παρόμοια κίνηση από μεγάλο αμέσως αντιδρά βγάζοντας νύχια έτοιμος για άμυνα. Μάλιστα μια φορά όταν κατάλαβε ότι ο μικρός είναι άρρωστος με πυρετό πήγε μόνος του και κούρνιαζε δίπλα του και του γουργούριζε. Ποιος είναι λοιπόν το «ζώο»; Όπως ο μεγάλος ο σκυλάκος, ο γεράκος «Μούργος», μάζευε τα μωρά γατάκια που είναι χτυπημένα, μου τα έφερνε εδώ ή με πήγαινε να τα βρω και να τα φροντίσω. Ακόμη καθόταν και τα έπλενε, τα καθάριζε, τους έδινε να φάνε και τα περιποιούνταν σαν μάνα. Αληθινή φροντίδα του ενός ζώου προς το άλλο. Πρόκειται για μάθημα ζωής.
Στο ίδιο «μάθημα ζωής» οι καλλιτέχνες πόσο καλοί είναι και πόσο οφείλουν να είναι πολιτικοποιημένοι;
* Στα «μαθήματα ζωής» όλοι οι καλλιτέχνες λόγω ιδιοσυγκρασίας είναι άριστοι. Για την πολιτικοποίηση θα πω -αν και θα ακουστεί λίγο περίεργο- μια πολύ ωραία συμβουλή που είχε δώσει στην Τζούλια Ρόμπερτς η μητέρα της. Της έλεγε: «Δεν θα μιλήσεις ποτέ για πολιτική και για θρησκεία». Πιστεύω ότι ο κάθε άνθρωπος οφείλει να κάνει το καλύτερο που μπορεί ανεξαρτήτως κομμάτων, γιατί αυτά έχουν τα δικά τους σχέδια. Δηλαδή δεν πιστεύω σε τίποτα ακραίο, δεν πιστεύω ότι υπάρχει κάτι που να είναι στη μέση στην Ελλάδα πια, δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι το οποίο να με εκφράζει. Αυτό που βλέπω στις πολύ άκρες με τρελαίνει. Η ακραία Δεξιά σου λέει: «Δεν θέλω ξένους, μας παίρνουν τις δουλειές, μας παίρνουν το φαγητό, μας κάνουν, μας ράνουν». Ο άλλος από την Αριστερά θέλει να δώσει όλα τα δικαιώματα στους ξένους. ΟΚ, να τα δώσει. Ασφαλώς να έχουν ιατρική περίθαλψη. Είναι άνθρωποι και οφείλουμε να την παρέχουμε δωρεάν σε οποιονδήποτε άνθρωπο την έχει ανάγκη. Όμως το ίδιο μέτρο πρέπει να ισχύει και για τον Έλληνα. Μη μου πηγαίνεις μόνο υπέρ των ξένων και την ίδια στιγμή ξεχνάς τους Έλληνες. Ούτε όμως το αντίθετο να κάνεις. Άνθρωποι είμαστε όλοι. Τα κρίνω πολύ από τον εαυτό μου και ίσως εκεί είναι το λάθος. Πιστεύω ότι αν εγώ πήγαινα να ζήσω στο εξωτερικό θα φρόντιζα να μάθω για τους νόμους τους, θα φρόντιζα να μάθω τη γλώσσα τους, να σεβαστώ τη θρησκεία τους, ακόμα κι αν είναι αντίθετη από τη δική μου. Αφού εγώ διάλεξα που θα πάω οφείλω λίγο να τους σεβαστώ έτσι ώστε και εκείνοι να με σεβαστούν. Εδώ στην Ελλάδα έχουμε δώσει τόσα πατήματα που έχει χαθεί αυτό.
Τι άλλο σε ενοχλεί στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα;
* Με ενοχλεί το ότι ενώ μπορώ να λέω πως ο Αμερικανός είναι Αμερικανός και ο Σουηδός είναι Σουηδός, δεν μπορώ να πως ότι κάποιος είναι Αλβανός, Βούλγαρος ή Ρουμάνος. Εκεί πιστεύω ότι είναι όλος ο παραλογισμός. Έτσι δημιουργείται ο ρατσισμός. Δεν ξέρω αν το βλέπω μόνον εγώ έτσι ή αν είμαι τόσο παράλογη.
Στα πολιτικά πράγματα υπάρχει κάτι που να σε ενοχλεί;
* Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να παίρνουν αυτούς τους μισθούς στη Βουλή τη στιγμή που πεινάει ο κόσμος. Ας κάνουν μια μικρή μείωση από τον καθένα κι αυτά που θα εξοικονομήσουν να πάνε εκεί που υπάρχουν ανάγκες. Όταν βλέπεις ότι στη Νέα Υόρκη ο δήμαρχος θα μετακινηθεί με το μετρό, δεν καταλαβαίνω γιατί εδώ να πληρώνουμε για τη μετακίνηση των πολιτικών μας. Εκεί λίγο τρελαίνομαι με τις σπατάλες που γίνονται…
Τώρα θέλω να μου πεις δύο κουβέντες για μερικές λέξεις. Ας αρχίσουμε με τη λέξη «έκθεση».
* Καθημερινά όλοι εκτιθέμεθα παντού, ακόμα και στο σούπερ μάρκετ ή στο περίπτερο. Όπου υπάρχει επαφή με κόσμο εκτιθέμεθα και εμείς λόγω της δουλειάς μας ακόμη περισσότερο. Θέλει πολλή προσοχή. Εγώ πάντως δεν τηρώ τους κανόνες. Προτιμώ να εκφράζομαι χωρίς δεσμεύσεις στο πίσω μέρος του μυαλού.
Τι έχεις να μας πεις για τη λέξη «ψέμα»;
* Το απεχθάνομαι αλλά είναι και κάποια τα οποία οι καλόγριες τα λένε «λευκά». Είναι απαραίτητα, πιστεύω. Θυμάμαι πως τα χρησιμοποίησα κάποτε όταν ήθελα να ανεβάσω το ηθικό μιας φίλης μου που είχε προβλήματα υγείας.
Το «λάθος» μας προσφέρει κάτι;
* Το λάθος είναι δάσκαλος. Μας μαθαίνει τι να κάνουμε και τι να αποφεύγουμε.
Πώς τα πας με τον «θυμό»;
* Θέλει την προσοχή του και τη διαχείρισή του ο θυμός. Εκεί πιστεύω ότι γνωρίζεις καλά έναν άνθρωπο. Προσωπικά συγχωρώ πάνω στο μεγάλο του θυμό ό, τι και να μου πει κάποιος, γιατί ξέρω πως μπορεί να μην το πιστεύει. Μπορεί να έχει τα νεύρα του και να σου πει τα πάντα απλώς για να ξεσπάσει.
Ισχύει το ίδιο και για το «φόβο»;
* Συνέχεια στα πάντα υπάρχει. Επειδή δε είμαι φρέσκια μανούλα φοβάμαι τα πάντα για τον μικρό.
Η «χαρά» βρίσκεται στη ζωή σου;
* Στα πάντα υπάρχει και η χαρά. Είμαι χαρούμενη ακόμα και το πρωί που θα πετύχω τον καφέ μου, ή θα φτιάξω ένα φαγητό. Ως Κωνσταντινοπολίτισσα που μεγάλωσα σε τυπική ελληνική οικογένεια, θα χαρώ όταν πετύχει το φαγητό που θα φτιάξω γιατί έτσι θα προσφέρω αγάπη στους γύρω μου. Η χαρά πρέπει να υπάρχει παντού. Είναι η μεγάλη κινητήριος δύναμη.
«Φιλία»;
* Είναι αγάπη. Είναι δύναμη. Σε πάει παραπέρα. Σου προσφέρει πολλά και προσφέρεις πολλά…
«Αγάπη»;
* Ό, τι πιο ουσιαστικό. Αγάπη για τα πάντα. Όμως όχι μόνο για έναν άνθρωπο.
Σε βλέπω πάντα γελαστή, ευγενική και ήρεμη. Ποιο είναι το μυστικό για τη θετική ενέργεια που εκπέμπεις;
* Οι γονείς μου με μάθανε να είμαι ευγενική ακόμα κι όταν είμαι χάλια. Όταν είμαι θυμωμένη, όταν έχω νεύρα θα προσπαθήσω να είμαι ευγενική, γιατί δεν μου φταίει ο άλλος. Ήρεμη δεν είμαι πάντα, αλλά σε αυτό τον κήπο έχω τον παράδεισό μου. Δίπλα στα τετράποδα «τερατάκια» μου. Δίπλα στον άντρα μου και στο μωρό μας, δίπλα στην οικογένειά μας έχω βρει τις ισορροπίες μου. Για όλα τα άλλα το κλειδί είναι ο σεβασμός.
Για τη σχέση σου με τα ζώα μας μίλησες πιο πάνω.
* Τα λατρεύω. Μας χαρίζουν την αγάπη τους χωρίς υποκρισία.
Η τελευταία ερώτηση είναι για την πρεμιέρα της τελευταίας σου δουλειάς.
* Ετοιμαζόμαστε για την επίσημη προβολή της ταινίας του Νίκου Ζερβού «Λύσσα Κακιά». Είναι μια νεανική κωμωδία καταστάσεων που αφορά την καθημερινότητά μας.
Εσύ έγραψες το σενάριο;
* Εγώ μαζί με τη Νίκη Σταυριανοπούλου.
Παίζετε και οι δύο στην ταινία;
* Όχι, η Νίκη δεν είναι ηθοποιός. Είναι κοινωνιολόγος.
Μπορεί να μας πεις δυο λόγια για την υπόθεση του έργου;
* Πρόκειται για κάποια παιδιά που ασχολούνται με την υποκριτική. Βρίσκονται σε μια δραματική σχολή. Μαζί τους είναι ένας ερωτεύσιμος μπάρμαν. Μια ψυχολόγος η οποία χωρίζει με τον άντρα της επειδή αυτός λόγω κρίσης έχει χάσει τη δουλειά του. Στον περίγυρο υπάρχουν απιστίες, έρωτες, φιλίες. Ουσιαστικά παρουσιάζει μια καθημερινότητα όπως τη ζούμε όλοι μας. Θα βγούμε, θα ερωτευτούμε, θα χωρίσουμε, θα τσακωθούμε, θα κάνουμε λάθος επιλογές και θα προσπαθήσουμε να τις διορθώσουμε.
Πρόκειται δηλαδή για μια ταινία με αρχή, μέση και τέλος ή είναι κάτι άλλο;
* Σίγουρα η ταινία δεν… Ζερβοφέρνει. Έχει την αρχή, τη μέση και το τέλος, όπως λέει και ο Ζερβός. Μάλιστα κάτι τέτοιο έλεγε και ο Ζαν Λικ Γκοντάρ και ο Γούντι Άλεν ότι μια ταινία πρέπει να έχει αρχή, μέση και τέλος αλλά όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά. Δηλαδή και του Νίκου Ζερβού οι ταινίες πολλές φορές δεν είναι συμβατικές, σε αντίθεση με τη «Λύσσα Κακιά» που είναι λίγο πιο συμβατική για τα δεδομένα του. Πρόκειται για μια γραμμική ταινία.
Α, για αυτό είπες ότι δεν Ζερβοφέρνει; Και όταν λες ότι είναι γραμμική εννοείς αυτό που εννοώ κι εγώ;
* Ακριβώς, είναι κλασική ταινία με αρχή, μέση και τέλος. Έχει λίγο happy end και πολύ καλές συνεργασίες. Κορυφαία είναι αυτή με τον κύριο Τάκη Χρυσικάκο. Για να είμαι ειλικρινής τον ντρεπόμουνα. Είναι πολύ σοβαρός κι εγώ θα έπρεπε να τον αγκαλιάσω, αφού έκανε τον πατέρα μου. Είχε έναν ρόλο τελείως κόντρα με το physic του. Είναι ένας «τατουατζής» μπλεγμένος με πολύ περίεργα πράγματα. Δεν παύει όμως να είναι ο κλασικός Έλληνας μπαμπάς που παρακολουθεί την κόρη με μια καταπιεστική υπερβολή.
Από τους άλλους συναδέλφους σου τι αποκόμισες;
* Η Βίκυ Κουλιανού, εκπληκτική ηθοποιός, πολύ απλός και προσιτός άνθρωπος. Η Στέλλα Γιαμπουρά καλό παιδί και ωραία παρουσία. Εκπληκτική η Μαρλέν Σαΐτη. Σε μια σκηνή την έβλεπα να παίζει και λέω «αυτό είναι υποκριτική». Έπαιζε με όλο της το σώμα. Καθόμουνα και τη θαύμαζα. Τα ίδια μπορώ να πω και για τον Τζώνυ Θεοδωρίδη. Πολύ καλός και σε ρόλο με απαιτήσεις. Να πω ότι ήταν και ο Αναστάσης Κολοβός, ο οποίος ήταν επίσης πάρα πολύ καλός, εξαιρετικός και σαν ηθοποιός και σαν συνεργάτης.
Ξέχασες κάποιον;
* Φύλαξα στο τέλος να πω για τον Γιώργο Καραμίχο. Είχα την τύχη να μάθω πολλά δίπλα του. Πρόκειται για ένα τεράστιο σχολείο ήθους και ευγένειας. Μπορεί να έκανα εγώ κάποιο λάθος και να μην έλεγε: «Πάμε άλλη μια επειδή η Ζωή έκανε λάθος». Έλεγε: «Συγγνώμη μπορούμε να πάμε άλλη μια γιατί νιώθω ότι το θέλω;». Ήταν πολύ διακριτικός. Ό, τι και να μου έλεγε δεν θα μπορούσα να παρεξηγηθώ.
Ξέρεις ότι ο Γιώργος δίνει και μαθήματα υποκριτικής;
* Και στην Αθήνα και στη Νίσυρο. Βέβαια λείπει δύο χρόνια τώρα στο Λος Άντζελες. Επέστρεψε μόνο για τα γυρίσματα της ταινίας και ξανάφυγε. Είναι από τους ηθοποιούς που εργάζονται εκεί. Είμαι σίγουρη ότι θα είναι εκπληκτικός σαν δάσκαλος. Στην ταινία όσο είχαμε σκηνές μαζί και παρόλο που ήταν μικρό το χρονικό διάστημα με έμαθε πολλά πράγματα.
Το κείμενο πώς το έγραψες; Το είχες έτοιμο;
* Το κείμενο ήταν μια πολύ τεράστια και αστεία ιστορία. Ο Ζερβός ήθελε να κάνει μια ταινία και να δείχνει λίγο και το πώς λειτουργούν οι Δραματικές Σχολές σε περίοδο κρίσης και ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν σπουδαστές, καθηγητές και γονείς. Το σενάριο αυτό πέρασε από σαράντα κύματα αλλά τελικά δεν άρεσε. Εν τω μεταξύ πίεζαν οι ημερομηνίες για κατάθεση της πρότασης στο Κέντρο Ελληνικού Κινηματογράφου. Έτσι έγινε η συζήτηση σε μένα και στη Νίκη να το αναλάβουμε.
Ξέρατε και τι ακριβώς θέλει ο Ζερβός…
* Φυσικά. Ξέραμε επίσης ότι θα ήταν πολύ βαρετό για έναν άνθρωπο εκτός του χώρου να δει πώς δουλεύει μια δραματική σχολή. Σίγουρα ο θεατής θέλει να δει και κάτι άλλο, πιο κοντά στον εαυτό του. Οπότε μπήκανε κι άλλες ιστορίες που βοηθήσανε να πάει λίγο παρακάτω η υπόθεση και να «ανοίξει» σαν ιστορία. Κι έτσι δημιουργήθηκε η «Λύσσα Κακιά».
Πώς καταλήξατε σε αυτόν τον τίτλο;
* Ψάχναμε για τίτλο πολύ καιρό αλλά τίποτα δεν μας άρεσε. Μιλούσαμε διαρκώς γύρω από ένα τραπέζι χωρίς αποτέλεσμα. Ο ένας απέρριπτε την πρόταση του άλλου. Διαφωνούσαμε με όλα. Τότε η Νίκη εκνευρισμένη λέει: «Ε, ρε λύσσα κακιά με τόσες διαφωνίες…». Αυτομάτως κοίταξε ο ένας τον άλλον και με ένα στόμα είπαμε και οι τρεις: «Αυτός είναι ο τίτλος που ψάχναμε». Από εκεί και πέρα όλα πήραν το δρόμο τους.
Με τον Ζερβό έχεις ξανακάνει ταινία;
* Ναι, είχαμε κάνει μια πολιτική σάτιρα, το «Σαπίλα, Ξεφτίλα, Τεκίλα», με τον Νίκο Ζερβό και τον Γιάννη Παρασκευόπουλο. Η δράση της ταινίας ήταν στην εποχή του Γιώργου Παπανδρέου.
Τι έχεις να πεις για τον Νίκο Ζερβό;
* Έχει την αίσθηση δικαιοσύνης που έχει ένα παιδί. Στο δίκιο θα φωνάξει πάρα πολύ. Δεν θα κάτσει να το επεξεργαστεί. Αν δει πως μπορεί να υλοποιηθεί αυτό που πιστεύει ότι είναι δίκιο και σωστό θα το υπερασπιστεί ακόμα και με τους πιο άκομψους τρόπους. Αυτό το θεωρώ από τα πιο θετικά του στοιχεία.
Ζωή, εδώ ολοκληρώσαμε την κουβέντα μας. Σε ευχαριστώ πολύ.
* Κι εγώ σας ευχαριστώ.
* Οι φωτογραφίες είναι από απρογραμμάτιστη φωτογράφιση του cat is art, που πραγματοποιήθηκε στον κήπο του σπιτιού της, την ημέρα της συνέντευξης, με συμπρωταγωνιστή τον αγαπημένο της «Μουργάκο», που σήμερα δυστυχώς δεν ζει. Οι υπόλοιπες φωτογραφίες προέρχονται από το προσωπικό αρχείο της Ζωής Ζέρβα.
***
Πληροφορίες για την ταινία
«Λύσσα κακιά»
Σκηνοθεσία του Νίκου Ζερβού
Το σενάριο υπογράφει η Ζωή Ζέρβα και η Νίκη Σταυριανοπούλου.
Είναι μια παραγωγή του Δημήτρη Γαλανόπουλου. Παίζουν οι: Τάκης Χρυσικάκος, Γιώργος Καραμίχος, Ζωή Ζέρβα, Βίκυ Κουλιανού, Τζώνυ Θεοδωρίδης, Στέλλα Γιαμπουρά, Μαρλέν Σαΐτη, Σταύρος Κανελλίδης, Όλγα Θανασιά, Λορέντζο Καριέρε, Αναστάσης Κολοβός, Κώστας Φραγκολιάς, Μαρία Τζιβάνη, Φρύνη Τσάκωνα. Φιλική Συμμετοχή: Γιάννης Ζουγανέλης. Μουσική: Παντελής Αμπαζής. Τραγούδι τίτλων: Λάκης Παπαδόπουλος
* Ακολουθούν εδω μερικές…
