27.7 C
Athens
Τρίτη 21 Μαΐου 2024

Σπύρος Ευαγγελάτος: Με τον Αμύντα για το όνειρο της επανάστασης αλλά με σεβασμό στην παράδοση

Του Παναγιώτη Μήλα

Τον σκηνοθέτη Σπύρο Ευαγγελάτο τον γνώρισα στο Θέατρο Κάβα, στην αρχή της οδού Σταδίου, αριστερά μετά τα Χαυτεία. Όταν ο Νίκος Χατζίσκος και η Τιτίκα Νικηφοράκη, άφησαν το Θέατρο αυτό, το πήρε ο Ευαγγελάτος για να στεγάσει το Αμφι-Θέατρό του. Εκεί παρουσίασε τα έργα που ως ερευνητής είχε ανακαλύψει μετά από …ανασκαφές στα σεντούκια της λογοτεχνίας.

Εκεί είδαμε έργα της μεσαιωνικής, αναγεννησιακής και μετα-αναγεννησιακής ελληνικής λογοτεχνίαςπαράλληλα με λιγότερα γνωστά έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Αρχικά εκεί και αργότερα στο γνωστό Αμφι-Θέατρο της οδού Ανδριανού, στην Πλάκα, παρακολουθήσαμε έργα όπως: Διγενής Ακρίτης Αγνώστου ποιητή του 12ου αιώνα, Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου, Ιφιγένεια εν Ληξουρίω του Πέτρου Κατσαΐτη, Φορτουνάτος του Μαρκαντώνιου Φόσκολου, Επιτρέποντες του Μενάνδρου, Ο Γουανάκος του Γιάννη Ψυχάρη, Ο Φιάκας του Μισιτζή, Το σακάκι που βελάζει του Στανισλάβ Στρατίεβ, Του Κουτρούλη ο γάμος του Ραγκαβή, Ο Χάσης του Δημητρίου Γουζέλη και πάρα πολλά άλλα που ο καθηγητής και σκηνοθέτης τα έβγαλε και πάλι στο φως.

Όμως ο Ευαγγελάτος δεν έπαψε ποτέ να ερευνά έστω κι αν αναγκάστηκε, από τα πρώτα χρόνια της κρίσης, να αποχωριστεί τη μόνιμη στέγη του. Έτσι φέτος παρουσιάζει για πρώτη φορά την κωμωδία του Γεωργίου Μορμόρη “Αμύντας”, την Παρασκευή 8 Ιουλίου 2016 στο Ηρώδειο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Δυστυχώς μόνο για μία παράσταση αλλά με την ελπίδα θα δοθεί η ευκαιρία να την δούμε και πάλι ή στην Αθήνα ή σε άλλες θεατρικές σκηνές της περιφέρειας.

Το έργο τυπώθηκε ανώνυμα το 1745 στη Βενετία, ως ελεύθερη παράφραση στα ελληνικά της ομώνυμης κωμωδίας του μεγάλου Ιταλού ποιητή Τορκουάτο Τάσσο. Ωστόσο, ήταν ο Σπύρος Ευαγγελάτος εκείνος που πριν από χρόνια ανακάλυψε ότι πίσω από τον ανώνυμο συγγραφέα κρυβόταν ο Επτανήσιος ιατροφιλόσοφος και ποιητής από τα Κύθηρα Γεώργιος Μόρμορης (1720-1790).

Όπως αναφέρεται στο σημείωμα της παράστασης το έργο «εγκαινιάζει τις ονομαζόμενες “ποιμενικές κωμωδίες”, είδος δημοφιλές που διαδόθηκε στην πανευρωπαϊκή δραματουργία. Ξετυλίγεται σε δάση όπου κυκλοφορούν ερωτευμένοι βοσκοί, πρόβατα, παρθένες αμαζόνες, αλλά και άγρια ανύπαρκτα στην Ευρώπη θηρία, καθώς και μυθικά πρόσωπα όπως σάτυροι, δράκοι και θεοί του έρωτα. Το ελληνικό κείμενο ακτινοβολεί μια αίσθηση εφηβικής δροσιάς με γοητευτικό χιούμορ και συναρπαστική γλώσσα, ανάμειξη κοινής με ιδίωμα των Κυθήρων, ενώ δε λείπουν λόγια ή ψευδο-λόγια στοιχεία. Η όλη σύνθεση της παράστασης επιδιώκει να «φέρει» κάτι από τη γεύση του ονείρου, που άλλοτε θα ρέπει προς έναν ευμενή εφιάλτη και άλλοτε θα εκτινάσσεται προς μια ποιητική φάρσα».

Με αφορμή λοιπόν τον “Αμύντα” θυμήθηκα μια συνέντευξη που είχα κάνει μαζί του παλιότερα. Την συνέντευξη αυτή την περιόρισα λίγο μιας και αναφερόταν στον Οιδίποδα που ανέβασε πριν λίγα χρόνια στην Επίδαυρο. Ασφαλώς και σήμερα η συνομιλία μας εκείνη είναι το ίδιο φρέσκια σε ιδέες και γι αυτό πιστεύω οτι αξίζει να την διαβάσουμε…

Συναντηθήκαμε ένα μεσημέρι, πριν από την πρόβα, στο Αμφι-Θέατρο και στον χώρο που ήταν αφιερωμένος στην αξέχαστη αγαπημένη του, Λήδα Τασσοπούλου. Ήταν ένας χώρος που εξέπεμπε μόνο θετική ενέργεια. Αυτό θα το διαπιστώσετε κι εσείς διαβάζοντας όσα μας είπε.
Ο Σπύρος Ευαγγελάτος μας μίλησε με το πάθος του ανθρώπου που λες ότι για πρώτη φορά έρχεται αντιμέτωπος στη μάχη του πνεύματος. Πάντα με νεανική ορμή, έτοιμος και πάλι για την επανάστασή του.

Ποιους συναντήσατε στο τρίστρατο της ζωής σας;
– Είχα την τύχη στη ζωή μου και στο οικογενειακό και το επαγγελματικό περιβάλλον να αγαπήσω πολύ και να αγαπηθώ πολύ.
Όταν τη συναντήσατε τη σφίγγα, λύσατε το αίνιγμα;
– Δεν μου το έθεσε… Στη ζωή μου έταξα τον εαυτό μου στο λειτούργημα του σκηνοθέτη για να έχω την ευκαιρία να υπηρετώ κάποια πολύ μεγάλα κείμενα είτε είναι τραγωδίες, είτε είναι έργα του ευρωπαϊκού θεάτρου, είτε είναι όπερες γιατί είμαι άνθρωπος που λατρεύει τη μουσική. Λοιπόν, αυτός ήταν ένας άξονας που σφράγισε την όλη πορεία μου. Απόδειξη είναι τα 220 και πάνω έργα που έχω σκηνοθετήσει, τι ποιότητας, τι υφής είναι. Είχα τη χαρά να ξεκινήσω από πολύ νέος, 21 ετών έκανα την πρώτη μου σκηνοθεσία, τον «Φορτουνάτο» του Μάρκου Αντώνιου Φώσκολου σε πανελλήνια πρώτη, μια κρητική κωμωδία του 1655.
Τι σας είπαν στο μαντείο για τα χρόνια που έρχονται;
– Δουλειά, δουλειά, δουλειά…
Το βλέπετε αυτό στους νέους;
– Πάντα οι πολύ άξιοι νέοι ήταν μία μειονότης. Αξιοι υπάρχουν αρκετοί και μη άξιοι ακόμη αρκετοί…
Πάμε στην Επίδαυρο το 1972. Στην «Ηλέκτρα» με Αντιγόνη Βαλάκου, Πέτρο Φυσσούν, Κ.Χ. Μύρη και Γιώργο Πάτσα. Η πρεμιέρα σας…
– Εκεί ντεμπουτάραμε. Ακόμη ήταν η Αλέκα Κατσέλη, ο Νίκος Τζόγιας και ο Δημήτρης Τερζάκης στη μουσική, κι αυτός για πρώτη φορά και βεβαίως η Μαρία Χορς. Αυτή θεωρήθηκε μια ιστορική παράσταση. Δεν τα λέω εγώ, τουλάχιστον έτσι γράφτηκε… Άλλαξε τα δεδομένα…
Κάνατε την επανάστασή σας…
– Αλλά με σεβασμό στην παράδοση.
Το θεωρείτε απαραίτητο αυτό…
– Επανάσταση με σεβασμό στην παράδοση. Ο όρος είναι αισχυλικός. Μια επανάσταση όταν γίνεται καθεστώς αρχίζει να γίνεται κατεστημένο. Αυτό δημιουργεί μια νέα αντίδραση, μια νέα επανάσταση. Κάθε φορά η επανάσταση στηρίζεται στις δυνάμεις της παράδοσης για να φέρει κάτι νέο. Περίτρανο παράδειγμα είναι το τέλος από τις «Ευμενίδες» του Αισχύλου, την τρίτη τραγωδία από την «Ορέστεια» όπου το δωδεκάθεο που εκπροσωπεί το νέο πνεύμα στο έργο αυτό έρχεται σε ένα ιστορικό συμβιβασμό, εντός εισαγωγικών, με τις Ερινύες που είναι χθόνιες θεότητες της μητριαρχίας και που διαθέτουν ακόμη δύναμη και προσπαθεί σε ένα είδος δίκης που γίνεται και αθωώνεται με την ψήφο της Αθηνάς ο Ορέστης, προσπαθεί να πείσει αυτές τις Ερινύες να γίνουν ευμενείς θεότητες για τον τόπο, πράγμα το οποίο επιτυγχάνει επ’ ανταλλάγματι για τον τόπο. Κάνουν ναούς, κάνουν θυσίες και επέρχεται ο ιστορικός συμβιβασμός και αυτές καταβυθίζονται στην αττική γη ως δυνάμεις της ευλογίας πια. Είναι η παράδοση που την έχει ανάγκη η πρωτοπορία για να στηρίζεται σε γερά πόδια.
Σε εκείνη την παράσταση του ’72 είχατε μαζί σας και τον Γιώργο Πάτσα, ως σκηνογράφο και τον Κ. Χ. Μύρη ως μεταφραστή. Τους έχετε και σήμερα μαζί. Το τρίο αυτό συνεχίζει…
– Έχουμε δουλέψει πολλές φορές μαζί. Με τον Πάτσα πάνω από 80 φορές και με τον Μύρη περίπου 15…
Το σπινθηροβόλο πνεύμα του 1972 εξακολουθεί να υπάρχει φαντάζομαι…
– Ασφαλώς, ωριμότερο και μεταλλαγμένο. Τότε όλοι είχαν συμβάλει σε αυτή την ιστορική παράσταση. Βέβαια υπάρχει και η άλλη «Ηλέκτρα» του 1991 που γύρισε όλο τον κόσμο…
Ο Οιδίποδας που θα δούμε στην Επίδαυρο πώς βαδίζει;
– Είναι μια σύγχρονη αισθητική όσον αφορά στην όψη και το ακρόαμα, σκηνικά, κοστούμια και μουσική… Κύριο μέλημα είναι η προβολή κατά το δυνατόν περισσότερο των νοημάτων που κρύβει αυτό το μεγάλο έργο. Στην πραγματικότητα είναι μια σύγκρουση, μια αναμέτρηση του ανθρώπου με το άγνωστο, με το άρρητο… Η αναμέτρηση είναι αδύνατον να μην καταλήξει στη συντριβή του ανθρώπου, αλλά η συντριβή του κρύβει ένα μεγαλείο εκπληκτικό γιατί είναι η αντίσταση του ανθρώπου απέναντι στο άγνωστο, στο απρόβλεπτο… Ο έρωτας, ο θάνατος και η γέννηση τα τρία βασικότερα στοιχεία της πορείας ενός ανθρώπου προσδιορίζουν τη δύναμη με την οποία αυτός μπορεί να αντισταθεί απέναντι σε αυτό που ονομάζεται θείον, το οποίον θείον ως ανωτέρα δύναμη υπάρχει όπως και να το ονομάσει καθένας. Και ο ίδιος ο Αισχύλος και ο Σοφοκλής λέει αν του αρέσει το όνομα ας τον λέμε Δία. Βέβαια δεν σημαίνει ότι το θείον αυτό έχει τις αγαθές και έντιμες προθέσεις που του αποδίδουν οι θνητοί. Δεν είναι αποδεδειγμένο αυτό, ότι υπάρχει ανώτερη δύναμη. Αν δεις τον έναστρο ουρανό τη νύχτα λες ότι υπάρχει ένας κόσμος χωρίς αρχή και χωρίς τέλος.
Δεν το συλλαμβάνει το μυαλό μας. Τώρα αν αυτή η ανώτατη δύναμη έχει συνείδηση, τη συνείδηση της ηθικής, της εντιμότητας, της αγάπης, αυτό δεν έχει αποδειχθεί.
Στη σημερινή εποχή της κρίσης ποια μηνύματα μπορεί να πάρει ο θεατής από αυτή την παράσταση;
– Το μόνο ουσιαστικό μήνυμα είναι η συγκινησιακή μέθεξη και τελειώνοντας η παράσταση να βγει ο άνθρωπος ανανεωμένος. Να έχει αισθανθεί ένα είδος μιας παράξενης τραγικής κάθαρσης. Η χαρά, αν το αποτέλεσμα είναι θετικό και φθάσει να τον αγγίξει, αυτό είναι η πρόθεση, αυτό είναι το κέρδος. Δεν είναι κάτι το υλικό…

Πληροφορίες για τον “Αμύντα”

Δραματουργική προσαρμογή – σκηνοθεσία Σπύρος Α. Ευαγγελάτος

Σκηνικά – κοστούμια Γιώργος Πάτσας

Μουσική σύνθεση Γιάννης Αναστασόπουλος

Κινησιολογική επιμέλεια Αντιγόνη Γύρα

Φωτισμοί Αλέκος Αναστασίου

Βοηθός σκηνοθέτη Παναγιώτης Μιχαλόπουλος.

Τους ρόλους ερμηνεύουν:

Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Φαίη Ξυλά, Βίκυ Βολιώτη, Θανάσης Κουρλαμπάς, Θανάσης Δήμου, Χριστιάννα Μαντζουράνη, Θωμάς Γκαγκάς, Γεράσιμος Σκαφίδας και ο μπασοβαρύτονος Μάριος Σαραντίδης.

Διεύθυνση παραγωγής: Κατερίνα Μπερδέκα
Οργάνωση παραγωγής: Όλγα Μαυροειδή
Συμπαραγωγή: Ελληνικό Φεστιβάλ με τη «Λυκόφως» – Γιώργος Λυκιαρδόπουλος.

Πανελλήνια Πρώτη

Στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού
για μία και μοναδική παράσταση:
Παρασκευή 8 Ιουλίου 2016
Ώρα Έναρξης 21.00

Στο Αμφι-Θέατρο
(*)Η συνέντευξη, στην αρχική της μορφή, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ναυτεμπορική», την Τετάρτη 7 Ιουλίου 2010, στη σελίδα 60.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -