Γράφει η θεατρολόγος Μαρία Μαρή
Το πιο ισχυρό φάρμακο είναι το γέλιο.
Μετά τον «Γάμο» του Μάριου Ποντίκα, ο Κώστας Παπακωνσταντίνου σκηνοθετεί ξανά στη σκηνή του «Θεάτρου Σταθμός» μια εκλεκτή ομάδα ηθοποιών στη μαύρη κωμωδία του Ροζέ Βιτράκ «Βικτόρ ή τα παιδιά στην εξουσία».
Αυτό το έργο «Victor ou les enfants au pouvoir» γράφτηκε το 1928 και ανέβηκε για πρώτη φορά το 1933 από τον Αντονέν Αρτώ. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα του υπερρεαλιστικού θεάτρου και της αβανγκάρντ σκηνής του Μεσοπολέμου.
Συμπληρώθηκαν ήδη 52 χρόνια από το πρώτο ανέβασμα στο Θέατρο Τέχνης από τον Κάρολο Κουν (5 Δεκεμβρίου 1973) με τους Μίμη Κουγιουμτζή, Γιάννη Μόρτζο, Ρένη Πιττακή. Το κλασικό πλέον έργο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα του σουρεαλισμού.
Στο θέατρο «Σταθμός» το έργο ανεβαίνει στην καινούργια μετάφραση που υπογράφει ο Δημήτρης Ντάσκας ο οποίος βραβεύτηκε στο Eurodram 2025 και έχει έναν σύγχρονο ρέοντα λόγο, που ζωντανεύει πάνω στη σκηνή τη σκέψη του συγγραφέα.
Η οικογένεια Πομέλ γιορτάζει τα γενέθλια του μοναχογιού της Βικτόρ. Καλεσμένοι τους είναι οι οικογενειακοί τους φίλοι, ο Αντουάν Μανιώ – ένας αχαλίνωτος στρατηγός – και κατά τύχη μια γοητευτική κυρία με …εντερικά προβλήματα που φτάνει στο σπίτι απρόσκλητη.
Ο Βικτόρ, ενώ κλείνει μόλις τα εννιά του χρόνια, είναι ένα παιδί με υπερφυσική ανάπτυξη, σωματική και διανοητική.
Δεν έχει πια τίποτα να περιμένει, καθώς τα ξέρει ήδη όλα με το καθάριο βλέμμα του παιδιού, που αντιλαμβάνεται τα πάντα ακόμα και όταν πραγματικά δεν έχουν φανερά συζητηθεί, μόνο με την ισχυρή εκείνη ενσυναίσθηση και την οξυμένη εκείνη αγνή διαίσθηση του παιδιού.
Περνώντας από την αθωότητα στην ενοχή, αποφασίζει να αποποιηθεί την ταυτότητα του παιδιού. Μέσα σε λίγες ώρες θα ανακαλύψει και θα αποκαλύψει σε όλους, μαζί με την εξάχρονη φίλη του Εστέρ, το ψέμα και τη φαυλότητα των μεγάλων, τις σάπιες σχέσεις των μελών της μεγαλοαστικής οικογένειας στην οποία ανήκει. Η παιδική αθωότητα συγκρούεται με τη διαφθορά των ενηλίκων.
Εκείνοι, όσο και να προσπαθήσουν να τον καταλάβουν, δεν θα μπορέσουν. Ο Βικτόρ θέλει να τον νιώσουν, να νιώσουν ότι ο τρόπος ζωής τους τον αρρωσταίνει, τον καταστρέφει, καταστρέφει το μέλλον του και το δικό τους, καταστρέφει τη συνέχειά τους, οποιαδήποτε προοπτική.
Η παράσταση
Τα γενέθλια του Βικτόρ ξεκινούν μέσα σε ένα περιβάλλον εφιαλτικής χαράς. Ενώ δείχνουν όλοι να χαίρονται υπάρχει κάτι που σέρνεται και είναι απειλητικό, προς το παρόν αδιευκρίνιστο.
Αυτό εξαρχής επιτυγχάνεται με τη σκηνοθετική ματιά του Κώστα Παπακωνσταντίνου. Οι παύσεις, τα βλέμματα, το ύφος του Βικτόρ είναι σα να εγκυμονεί κινδύνους. Γρήγορα ο Βικτόρ κάνει έκδηλη την ακραία παρουσία του, καθώς άμεσα χρεώνει τη Λιλή (Μαριάννα Ντίρου) με μια εκούσια ζημιά, το σπάσιμο ενός βάζου, αποκαλώντας την «Τσούλα Τσαπατσούλα».
Μέσα από την παιδική του αφέλεια, ασκεί εξουσία με τρόπο που αναδεικνύει τις αντιφάσεις και τις υπερβολές της γονεϊκής και γενικότερης διδακτικής, εθνικής και στρατιωτικής εξουσίας, προκαλώντας γέλιο αλλά και προβληματισμό.
Στον ρόλο του Βικτόρ ο Μάνος Καρατζογιάννης, που συγκλονίζει από την πρώτη στιγμή, καθώς εμφανίζεται στη σκηνή 9 χρονών αγόρι, που μεταλλάσσεται σταδιακά σε παιδί δικτάτορας.
Δεν αφήνει κανέναν και τίποτα ασχολίαστο και αποδίδει ευθύνες στους ανεύθυνους, επιπόλαιους και εγωιστές ενήλικες.
Μοιάζει με τον Άμλετ, που αν και προέρχεται από άλλη εποχή και πολιτισμικό πλαίσιο, με όπλο την αθωότητα και την ηθική πυρπολεί το νοσηρό, υποκριτικό και αδηφάγο κοινωνικό τους πλαίσιο.
Η μαμά του πιθανόν να απολύσει τη ζημιάρα Λιλή, γιατί έσπασε το βάζο, όμως ο μπαμπάς του θα τη φιλήσει, θα την υπερασπιστεί. Κωμική και περιπαιχτική η σκηνή γύρω από τα τραπέζι, όπου η Λιλή τον παρακαλεί να μην της χρεώσει κάτι που δεν έκανε.
Η Εστέρ, η εξάχρονη φίλη του Βικτόρ (Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη) με κίνηση γκροτέσκο, τον πληροφορεί για την επίσκεψη του μπαμπά του το βράδυ στο σπίτι τους και τις περιπτύξεις με τη μητέρα της.
Ο Αντουάν Μανιώ, ο πατέρας της (Θανάσης Βλαβιανός) είναι χωρίς νιονιό, όπως περιπαικτικά λέει ο Βικτόρ. �