Του Παναγιώτη Μήλα
Πρώτη και τελευταία συνάντηση στην εντατική του Νοσοκομείου «Υγεία». Την πρώτη φορά το καλοκαίρι του 1988. Την τελευταία, τον Ιανουάριου του 2017.
Μας χώριζαν ηλεκτρονικοί αναπνευστήρες, παλμογράφοι, απινιδωτές, σετ ενδοφλέβιων γραμμών, σωλήνες διατροφής, μάσκες, γάντια, ποδιές, αντισηπτικά.
Με τον καθηγητή Γιώργο Σ. Μάρκου «γνωριστήκαμε» το καλοκαίρι του 1988 στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης στο πλαίσιο της Μεσογειακής Μπιενάλε Χαρακτικής. Ήταν ο εμπνευστής και δημιουργός της έκθεσης. Στα εγκαίνια -σε κεντρικό ξενοδοχείο της περιοχής- ήταν ο οικοδεσπότης. Τον έβλεπα για πρώτη φορά. Αμέσως μετά την εναρκτήρια ομιλία του αποσύρθηκε για να ξεκουραστεί ενώ η τελετή συνεχιζόταν. Τότε μάθαμε πως του συνέβη κάποιο επεισόδιο. Σπεύσαμε να καλέσουμε τις Πρώτες Βοήθειες. Το ασθενοφόρο, λόγω της εκδήλωσης, βρισκόταν ήδη εκεί. Τον παρέλαβαν με προορισμό το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου. Ακολουθήσαμε με ένα νοικιασμένο αυτοκίνητο. Το αυτόματο σύστημα λειτουργίας του, δημιούργησε πολλά προβλήματα. Όμως φθάσαμε έγκαιρα στην πόλη. Συνοδεία γιατρών πήγαμε στο αεροδρόμιο. Εκεί τέσσερα άτομα σηκώσαμε το φορείο ώστε να είναι σε οριζόντια θέση και ανεβήκαμε τις σκάλες του αεροπλάνου. Από εκεί μεταφέρθηκε στην Αθήνα και στο νοσοκομείο. Όταν γύρισα, λίγες ημέρες αργότερα στην πρωτεύουσα πήγα να τον δω. Ήταν στην εντατική ακόμη. Δεν είχε συνέλθει. Οι γιατροί ήταν καθησυχαστικοί. Έπειτα από ένα μήνα, ήρθε και με βρήκε στο «Έθνος». Η δυνατή φωνή του, στην είσοδο του γραφείου, με τρόμαξε. Είχε έρθει για να δει ποιος ήταν αυτός που ενώ δεν τον ήξερε έτρεχε από τη μια άκρη της Κρήτης στην άλλη για χάρη του. Εκείνη την ημέρα γνωριστήκαμε επίσημα για πρώτη φορά.
Από τότε πέρασαν 28 χρόνια. Το ραντεβού για καφέ που είχαμε κλείσει στις αρχές του 2017 δεν είχε πραγματοποιηθεί και το τηλέφωνό του δεν απαντούσε. Δεν είχε κινητό. Επικοινώνησα με το «Υγεία» ξέροντας πως αυτό το νοσοκομείο είναι ο φύλακας – άγγελός του. Έμαθα πως είναι στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Σάββατο 14 Ιανουαρίου. Τον είχαν μεταφέρει εκεί μία μέρα πριν. Μας χώριζαν και πάλι ηλεκτρονικοί αναπνευστήρες, παλμογράφοι, απινιδωτές, σετ ενδοφλέβιων γραμμών, σωλήνες διατροφής, μάσκες, γάντια, ποδιές, αντισηπτικά. Όμως τώρα όσες φορές πήγα επικοινωνούσε μαζί μου έστω με νεύματα. Του μιλούσα, άκουγε και απαντούσε. Μέχρι τη μέρα που τον μετέφεραν στη Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας στον 7ο όροφο. Ανησυχία και αγωνία και μετά (ω του θαύματος!) σε κανονικό δωμάτιο νοσηλείας στον 11ο όροφο. Αισιοδοξία και ελπίδα. Μόνο για λίγες ώρες όμως. Την επομένη στο δωμάτιο του 11ου ορόφου ήταν άλλος ασθενής και ο Γιώργος είχε μεταφερθεί και πάλι στον 5ο. Καμία επικοινωνία. Σε καταστολή μέχρι και το πρωί της Κυριακής 19 Φεβρουαρίου 2017. Ύστερα από μάχη 40 ημερών έπαψε να χτυπά η καρδιά της Ελληνικής Συλλογής του Μουσείου Νόμπελ. Ο καλός μας φίλος έφυγε χωρίς να προλάβει να ολοκληρώσει το έργο του.
Ο Γιώργος Σ. Μάρκου γεννήθηκε στο Χαλάνδρι Αττικής, στις 7 Απριλίου 1946. Υπήρξε αριστούχος της Νομικής Σχολής των Πανεπιστημίων Ρώμης και Αθήνας. Αριστούχος Διδάκτωρ μετ’ επαίνου της Νομικής Σχολής Ρώμης (1971) και Παντείου Α.Σ.Π.Ε. (1973). Πήρε μεταπτυχιακά διπλώματα ειδίκευσης στην Ιστορία του Δικαίου, με κρατικές υποτροφίες, από τα Πανεπιστήμια Ρώμης, Πουατιέ (Γαλλία), Ντάλας, Τέξας (ΗΠΑ), Σάλτσμπουργκ (Αυστρία) και Ποντιφήκιο Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών (Βατικανό). Ήταν επιστημονικός βοηθός και Ερευνητής του Ιταλικού Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ρώμης (Σπουδαστήριο Ιστορίας του Ιταλικού Δικαίου, Νομική Σχολή, 1969-1976). Καθηγητής Βυζαντινού και Μεταβυζαντινού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Ποντιφηκίου Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών Βατικανό, 1976-1979. Εκεί που οι καθηγητές ήταν μόνο ιερωμένοι και καθολικοί, ο Μάρκου δίδαξε ως κοσμικός και ορθόδοξος χριστιανός. Υπότροφος του Ιδρύματος Φουλμπράιτ (3 φορές).
* Ήταν επισκέπτης Καθηγητής Κοινού Δικαίου (Diritto Comune) στα Πανεπιστήμια του Τράπανι (1979), της Νάπολης (Ναυτικό Πανεπιστήμιο, 1980) και της Ρώμης (1976-1988). Επισκέπτης Καθηγητής Μεταβυζαντινού Δικαίου στο μεταπτυχιακό τμήμα Ανατολικών Σπουδών της Παντείου Α.Σ.Π.Ε. (1979). Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ματσεράτα (Ιταλία, 1992-1993, 1993-1994, 1994-1995). Επισκέπτης Καθηγητής στη Διπλωματική Ακαδημία του Ιταλικού Υπουργείου των Εξωτερικών (1994) και στην Ανωτάτη Σχολή Εθνικής Άμυνας (Αθήνα, 1997 – 2001).
Δημοσίευσε επιστημονικές μελέτες Ιστορίας Δικαίου στα Πανεπιστήμια Ρώμης, Ακαδημία Αθηνών, Πανεπιστήμιο Λατερανού (Βατικανό), Πάντειο κ.ά. Μελέτες του έχουν μεταφραστεί στην Αγγλική, Γαλλική, Ισπανική και Ρωσική γλώσσα. Του απονεμήθηκε Τιμητική Διάκριση από την Ακαδημία Αθηνών για την προσφορά του στην έρευνα με τη δημοσίευση της Τριλογίας “Οι Αρχαιοελληνικές Ρίζες της Μεσαιωνικής Ευρώπης” (Δεκέμβριος 2008).
Συμμετείχε με επιστημονικές Ανακοινώσεις του σε πολλά διεθνή Συνέδρια Ιστορίας Δικαίου και έδωσε διαλέξεις σε Ιταλικά Πανεπιστήμια. Οργάνωσε πολλές ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές για τον Μεσαίωνα (ΥΕΝΕΔ, Ελλάδα – RAI 3, Ιταλία).
* Εργάστηκε ως δικηγόρος Αθηνών (1971-2005). Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου της Ιονικής Ασφαλιστικής του Ομίλου των Εταιρειών της Εμπορικής Τράπεζας (1990 – 1993). Παράλληλα, ασχολήθηκε με τις εικαστικές τέχνες και τη δημοσιογραφία. Ιδρυτής και Διευθυντής της Μπιενάλε του Τόντι (1982, 1984, 1985, 1986), της Φλωρεντίας (1986) και της Μεσογειακής Μπιενάλε Χαρακτικής (Άγιος Νικόλαος, Κρήτη, 1988 και Αθήνα-Κως, 1990).
Εικαστικής φύσεως άρθρα του δημοσιεύθηκαν στα έντυπα Business and Finance, Greece’s Weekly (1978-1990), Daily American (1976-1984), Lavoro Italiano nel Mondo (1980-1986) κ.ά. Ανταποκρίσεις του από την Ιταλία δημοσιεύονται στα Πολιτικά Θέματα (1976-1990). Αρχισυντάκτης του Shipping Internationa Mirror (1984-1986) και του ιταλικού περιοδικού Regione (1985-1986). Εκδότης της Ελληνοϊταλικής Φωνής (1986).
* Συνεργάστηκε με τη RAI, την ΥΕΝΕΔ και πολλά ιδιωτικά ραδιοτηλεοπτικά ιταλικά δίκτυα.
Τιμήθηκε με Μετάλλιο από τον Πάπα Πάολο ΣΤ΄(1976), με τα βραβεία Fontane di Roma, Colosseum, πόλεως Τόντι, πόλεως Ρώμης, πόλεως Νέμι, πόλεως Φλωρεντίας, Νομαρχίας Ρώμης (Λάτσιο), Τόντι, Ούμπρια και Φλωρεντίας (Τοσκάνη), ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού, Ευρωαφρικανικού Ιδρύματος, του Σωματείου Καλλιτεχνών Ρώμης Andromeda, της Κοινότητας Ευρωπαίων Δημοσιογράφων, της Unicef και της Unesco.
* Με την τριπλή ιδιότητα του Επίτιμου Προξένου της Ιταλίας, του Ιδρυτή – Προέδρου του Ομίλου Unesco και του Σπιτιού της Ευρώπης στα Δωδεκάνησα οργάνωσε δεκάδες Διεθνή Συνέδρια και Σεμινάρια με συμμετοχή Βραβείων Νόμπελ και προσωπικοτήτων σ’ όλα τα Δωδεκάνησα (1989 – 2004). Βασ�