34 C
Athens
Δευτέρα 15 Ιουλίου 2024

“Λογικά Άλογα”, το βιβλίο – ποίημα του ηθοποιού Ερρίκου Μηλιάρη

Γράφει η Ειρήνη Αϊβαλιώτου

«Το ωραίο δεν είναι παρά η αρχή του τρομερού,
που μόλις και το αντέχουμε,
κι αν το θαυμάζουμε τόσο,
είναι που ατάραχα δεν καταδέχεται να μας συντρίψει».

Αυτοί οι στίχοι είναι για τον Ερρίκο Μηλιάρη.
Εννοώ πως είναι οι αγαπημένοι του στίχοι.
Στίχοι του Ράινερ Μαρία Ρίλκε, από τις «Ελεγείες του Ντουίνο».
Στη συνέντευξη που του έκανα τον Ιούνιο του 2015 έκλεισα τη συνομιλία μας με την ερώτηση:
– Ποιος είναι ο στίχος που σου αρέσει;
Μου απάντησε με τον παραπάνω στίχο του Ρίλκε.
Όμως εγώ – κι εδώ ήταν το λάθος μου – δεν κατάλαβα πως ο Ερρίκος γράφει, ούτε του έκανα την κατάλληλη ερώτηση.
Παρόλα αυτά ξεκίνησα τότε τον πρόλογο της συνέντευξης με ένα στίχο του Ελύτη που λέει:

«Ω νεότητα
Πληρωμή του ήλιου
Αιμάτινη στιγμή
που αχρηστεύει το θάνατο».

Αρχή και τέλος με ποίηση τότε στο catisart.gr.
Και πάλι για ποίηση είμαστε σήμερα εδώ.
Νεότατος ο Ερρίκος Μηλιάρης, από τις περιπτώσεις εκείνες όμως που νεότητα και ωριμότητα συμβαδίζουν. Και για να είμαι ακριβής: Δεν συμβαδίζουν απλώς, αλλά καλπάζουν.
Καλπάζουν μάλιστα με «Λογικά άλογα».

***

Καθώς καλπάζουν τα «Λογικά άλογα» του Ερρίκου Μηλιάρη, ακούω τον νεαρό ποιητή μας να λέει:
«Τις χορδές μου σκίζω για να πλάσω νότες νέες
που ούτε τα αυτιά μου δεν αντέχουν να ακούσουν
και κλαίω γελώντας για τούτον τον άσκοπο σκοπό
που με διατρέχει απ’ την αυγή ως και τη δύση
και ξανά απ’ την αρχή σκίζοντας χαρτιά
γράφοντας και σκίζοντας
ξανά να γράφω στα άγραφα
(…)
διότι έτσι ζω να αναζητώ
κι έτσι μπορώ να πω ότι ζω και αναζητώ ένα κενό
μήπως και βρω το ένα κάτι
απ’ το τίποτα για να πειστώ
πως δεν είναι μάταιη η ζωή».

***

Για την ποίηση του Ερρίκου θα μιλήσουν άλλοι με ειδικές γνώσεις πάνω στην ποίηση.
Αυτό όμως για το οποίο καμαρώνω, είναι ο πρόλογος που είχα γράψει για εκείνη τη συνέντευξη.
Έγραφα λοιπόν:

«Ο Ερρίκος Μηλιάρης είναι από τους ηθοποιούς μας οι οποίοι σύντομα θα ξεχωρίσουν. Καλλιτέχνης μιας “χρυσής γενιάς” που ανέρχεται χειμαρρώδης και απαστράπτουσα. Είναι αρκετά νέος για να μην τα ξέρει όλα, όμως είναι εντυπωσιακό και αξιοθαύμαστο το πόσο βαθυστόχαστος και κατασταλαγμένος είναι. Η ευθυκρισία του, η συνέπειά του, η υπευθυνότητά του οφείλονται στην οικογενειακή ανατροφή του σίγουρα. Σίγουρα όμως σε αυτό έχουν συμβάλει και οι δάσκαλοί του στη Σχολή:
Ο Δημήτρης Ήμελλος που τον έχει σαν πατέρα του. Η καθηγήτριά του στο Ωδείο Αθηνών και σκηνοθέτιδα Κατερίνα Ευαγγελάτου που την αγαπά βαθιά.

***

Γι’ αυτήν την αγάπη προς τον άνθρωπο μας μιλάνε οι επόμενοι στίχοι του Μηλιάρη:

«Ανάθεμα στα χέρια εκείνα που κάποτε είχαν αίμα κι έπειτα το ’πλυναν
κι ακόμα ανάθεμα στα χέρια εκείνα που έσβησαν χωρίς να μάθουν καν τι είναι ιστορία
κι ανάθεμα σε αυτούς που μάτωσαν για να σβηστεί η ιστορία
κι ακόμα ανάθεμα σε εκείνους που την ιστορία ξεκίνησαν
γιατί πάνω απ’ όλα ανάθεμα στην ιστορία ολάκερη που μόνο αίμα χύνει και μ’ οδηγεί σε μια μάχη με ένα τέλος προδιαγεγραμμένο
που μου εναπόθεσαν».
Εκφραστική τόλμη δείχνει ο ποιητής μας και ευρεία χρήση συνειρμών κάνει, δημιουργεί μουσικότητα και υποβλητική ατμόσφαιρα. Ποίηση των υπαινιγμών, πυκνή και συχνά κρυπτική.
Κι αμέσως παρακάτω λέει:
«κάποιες αναίτιες δυνάμεις
μου έθεσαν σκοπό ζωής να ερωτευτώ τον άνθρωπο μέχρι θανάτου
μάχη απάλευτη που με συντρίβει πριν καν προλάβω να υψώσω το όπλο μου
και δε γνωρίζω ούτε το πώς να σηκωθώ μα ούτε τι όπλο να κρατώ
που μάχομαι τον άνθρωπο και μάχομαι εμένα
και μου ’πανε να ερωτευτώ τον άνθρωπο μα δεν μπορώ να ερωτευτώ εμένα
και πνίγω αγκαλιάζοντας και το φιλί μου δόντια βγάζει
και δαγκώνει μες στην απελπισία βουτηγμένος που ποιος ανάθεμα την ώρα με όρισε το ον ετούτο να νικήσω το ανίκητο
ανάθεμα που με συνθλίβει
με πόνο ασύλληπτο με κατακλύζει η οδύνη να λατρεύω αυτήν την ύπαρξη και να μισώ τη γέννησή μου αναπαράγοντας λέξεις οργής και μίσους για το ζωώδες ον που με όρισαν να το αγαπώ και να το μάχομαι
αλλά κανείς δε μου ’πε πως πολεμάω σωρούς καθρέφτες κι η μάχη όλο και διογκώνεται, βαθαίνει…».

Σωτήρης Τσακομίδης, Ερρίκος Μηλιάρης, Ειρήνη Αϊβαλιώτου

Όπως βλέπουμε κι όπως ακούμε, ο Ερρίκος έχει ένα λόγο βουτηγμένο ως το μεδούλι στη φαντασία, στη σκέψη αλλά και στην έγνοια για καθετί που μας περιβάλλει, σκιαγραφώντας ακριβώς μια οξύνοια αρχετυπική, μια οξύνοια παιδικής άγνοιας. Νέα είναι η πίστη του, νέα η προσήλωσή του, νέες οι ελπίδες του, νέος ο ενδότερος πυρήνας της καρδιάς του, νέα η δύναμή του, σημαίνων το ταλέντο του. Ο Ερρίκος έχει ένα «θέλω»: Να αρπάξει τον χαμαιλέοντα κόσμο και να τον φυλακίσει σε ένα νέο σύμπαν γόνιμης ελευθερίας, στην τέχνη του.
Αυτόν το αγώνα τον έκανε και στα παιδικά του καλοκαίρια – τότε στη Ραφήνα – όταν χανόταν με τις ώρες μέσα στο δάσος κραδαίνοντας το ξύλινο σπαθί και την ξύλινη ασπίδα ως ιππότης Φίλιππος της Ωραίας Κοιμωμένης. Από αυτό το περιβάλλον ο Ερρίκος έπαιρνε δύναμη. Δύναμη από τη θάλασσα, από το βουνό, από τα δάση, από τα πουλιά, κι από τα πάντα της φύσης.
Κι αυτή τη δύναμη τη μετουσίωνε σε αγάπη για τη ζωή, μιας και όπως μου είχε πει ο ίδιος:
«Ό, τι αγαπώ το ερωτεύομαι, κι ό, τι ερωτεύομαι το αγαπώ, αφού έρωτας είναι το πάθος για ζωή και αγάπη είναι η ίδια η ζωή».
Η μέθοδος της γραφής του είναι παράξενη, ενδιαφέρουσα και σύνθετη. Χρησιμοποιεί λέξεις και έννοιες που απορείς πότε τις έμαθε, πότε τις βίωσε, πότε τις μετουσίωσε αυτό το παιδί. Κι όμως…
Μιλάει για «θανάτου μάχη απάλευτη», για «ατέρμονες περιπτύξεις λέξεων», για «πρεσβευτές του ψεύδους», για «ευνουχιστές του ωραίου», για «ουροβόρο όφι».
Ο ουροβόρος όφις όπως και το “φιλοσοφικό ωόν” υποδηλώνει το ενιαίο της ύλης, την απόλυτη ενότητα, την έννοια της ψυχής του κόσμου, δηλαδή το “πάν που περιβάλλει παν ότι παρέχει γένεση”. Εξ αυτού παρέχεται και η ρήση που αποδίδεται στον Παρμενίδη:
«εν το παν και δι΄ αυτού το παν και εις αυτό το παν».

***

Ερρίκος Μηλιάρης
O Ερρίκος τον Ιούλιο του 2015 συμμετείχε ως ηθοποιός στο “Ρήσο” του Ευριπίδη (;), σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου, μια περιπατητική παράσταση –πρωτοποριακή- στο Λύκειον Αριστοτέλους. Στην παράσταση αυτή χρησιμοποιήθηκαν και κείμενα από την «Πραγματεία για τα όνειρα» του Αριστοτέλη. Ο Ερρίκος είναι φανερό ότι γνωρίζει Αριστοτέλη. Ο Αριστοτέλης θεμελιώνει την ηθική πάνω στην ανθρωπολογία του. Στα Ηθικά Νικομάχεια παρατηρεί ότι η ψυχή του ανθρώπου χωρίζεται στον λόγον και στο άλογο μέρος. O λόγος δεν τείνει να υποτάξει ή να εξαφανίσει το «άλογον», αλλά να το εξορθολογήσει, να επιβάλει σ’ αυτό κάποιο μέτρο.
Η λέξη “λόγος” ήδη από την αρχαιότητα είχε ένα πλήθος διαφορετικών σημασιών. Σημαίνει “ομιλία”, “συζήτηση”, “λέξη”, “διήγηση”, “λόγος” (με την έννοια του εκφωνώ λόγο), αλλά και τη “δύναμη της διάνοιας”, τη “λογική σκέψη”, την “αιτιολόγηση”, την “επιχειρηματολογία”, τον “λογισμό”, τον “λογαριασμό” κτλ. Η λέξη “λογικός” σημαίνει “ο έχων ορθό λόγο ή κρίση”, “ο ικανός στη λογική σκέψη”, “ο εύλογος”. Από το επίθετο “λογικός” προέρχεται η λέξη “λογική” (ή “λογική τέχνη”, σύμφωνα με τους αρχαίους).
Εδώ ο Ερρίκος μας εντυπωσιάζει με τη διάκριση -από τον τίτλο ακόμα- του αλόγου μέρους, και του λογικού, που είναι το κέντρο λήψης και επεξεργασίας των αισθήσεων, των αποφάσεων και των ενεργειών. Μας εντυπωσιάζει με την ενάργεια του γραπτού του και με τον τρόπο συλλογισμού του. Μας εντυπωσιάζει με το “οξύμωρο σχήμα” που χρησιμοποιεί, σχήμα λόγου κατά το οποίο συνδέονται δύο έννοιες, οι οποίες φαινομενικά αποκλείουν η μια την άλλη, ενώ στην πραγματικότητα εκφράζουν κάτι αληθινό. Με την παρονομασία της οποίας κάνει χρήση, ένα ετυμολογικό σχήμα κατά το οποίο ομόρριζες λέξεις τίθενται η μία κοντά στην άλλη.
Ο Ερρίκος δίνει σπουδαιότητα στο κείμενό του. Μας παραδίδει έναν εσωτερικό του μονόλογο. 4.720 λέξεις και μόνο δύο σημεία στίξης. Η απουσία σημείων στίξης είναι ένα στοιχείο που σηματοδοτεί τη συναισθηματική ανάγκη του ποιητή να συμπληρώσει αυθόρμητα τον μονόλογό του σαν εξομολόγηση, σαν ομολογία ή σαν απολογία των όσων συλλογίζεται.
Επίσης ο Ερρίκος είναι φανερό ότι εξ απαλών ονύχων έχει προσεγγίσει και μελετήσει τη λογοτεχνία, γεγονός που εδώ αναδεικνύεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο στη σημασία αλλά και στο δημιουργικό χαρακτήρα της αναγνωστικής πράξης και του ρόλου του ως αναγνώστη.

Οι σκέψεις του είναι ιδιαίτερες, η δομή του έργου του παρουσιάζει μια διαφορετική από τα συνηθισμένα μορφή. Μεγάλες φράσεις, με πολλαπλά νοήματα, που σε καμιά περίπτωση δεν κουράζουν ή αποδιοργανώνουν τον αναγνώστη.
Χαρακτηριστική διάσταση της γραφής του είναι η χρησιμοποίηση μακριών περιόδων που συνεχίζουν σε όλο το έργο χωρίς παύση και χωρίς διαλόγους, κάτι που κυριολεκτικά κόβει την ανάσα προσδίδοντας μια μοναδική ροή αλλά δίνει ταυτόχρονα και μια αίσθηση σπαραγμού. Οι λέξεις του κουβαλάνε φόρτιση όχι μόνο συναισθηματική αλλά και κοινωνική.
Ο Ερρίκος μας αποκαλύπτει τις ευαισθησίες του και την επίγνωση της απομόνωσης της σύγχρονης αστικής ζωής και τον αντίκτυπο στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Διψά για τη συσπείρωση των ανθρώπων γύρω από νέες πιο εξανθρωπισμένες κοινωνικές συνιστώσες, για τη δημιουργία ισχυρών δεσμών που θα τους δώσουν την ευκαιρία να νοηματοδοτήσουν από την αρχή τις έννοιες της πολιτικής υπό το πρίσμα του σεβασμού της ατομικότητας, της διαφορετικότητας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Ο καταληκτικός στίχος του ποιήματος «Ποιος θα μας ακούσει;» δίνει το στίγμα της ποιητικής του στάσης, ποίηση βιωματική και κοινωνικά προσανατολισμένη. Εδώ υποβάλλεται η ενδόμυχη πεποίθησή του ότι ένας ποιητής είναι σε θέση να καταγγείλει την πραγματικότητα, για να καταδείξει το μέγεθος της απανθρωποίησης της σύγχρονης ζωής.

Κρύβει μυστικά και μυστήρια ο Ερρίκος, είναι ένας πειραματιστής της ποίησης, ένας αλχημιστής της αλήθειας, τον απασχολεί η πολυπλοκότητα της σκέψης, η εκπαίδευση και η θρησκεία, τα βιβλία και οι νεκροί, η μνήμη, η πλάνη της δόξας και της εξουσίας.

Ο Ερρίκος είναι ευφυής και πολυδιάστατος. Σε όλο το έργο του αναδεικνύει με κάθε δυνατό τρόπο την ελεγχόμενη ελευθερία του ανθρώπου από το κράτος και τους θεσμούς, την επιθυμία του ανθρώπινου πνεύματος να αποτινάξει τα δεσμά του αλλά και το φαύλο κύκλο αυτής της -πολλές φορές- άνισης αναμέτρησης δυνάμεων. Ποιητής κριτικής σκέψης, ανήσυχης ματιάς και λίγο μελαγχολικής αίσθησης, μα και υποδόριου σαρκασμού.

Ερρίκος Μηλιάρης, Σωτήρης Τσακομίδης

Κλείνοντας να συγχαρώ για το δημιουργικό τους πάθος τις Εκδόσεις Γαβριηλίδης
και τέλος
Ερρίκο Μηλιάρη, σε ευχαριστώ που, με τη νέα σου δουλειά, μας οδηγείς με τα «Λογικά Άλογα» σε άγνωστα μονοπάτια αλλά και σε ειδυλλιακά ξέφωτα του νου και της σκέψης.

– (Ομιλία που εκφωνήθηκε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του βιβλίου του Ερρίκου Μηλιάρη “Λογικά Άλογα” στις 10 Ιανουαρίου 2017, στην αίθουσα εκδηλώσεων των Εκδόσεων Γαβριηλίδης),

* Ο Ερρίκος Μηλιάρης γεννήθηκε το 1993 στην Αθήνα.

Είναι απόφοιτος της Ανώτερης Δραματικής Σχολής Ωδείου Αθηνών. Έχει συμμετάσχει σε δύο παραστάσεις της Κατερίνας Ευαγγελάτου (Ρήσος του Ευριπίδη, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, και Φάουστ του Γκαίτε) και στις παραστάσεις Ruined της Lynn Nottage σε σκηνοθεσία Dennis Hilton – Reid και Αντιγόνη του Ζαν Ανούιγ σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου, επίσης στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Έχει ολοκληρώσει το Μεταπτυχιακό Σεμινάριο Υποκριτικής και Σκηνοθεσίας (Στάθης Λιβαθινός, Τσέζαρις Γκραουζίνις, Δημήτρης Ήμελλος, Έλσα Ανδριανού).

Τα “Λογικά Άλογα” είναι το πρώτο βιβλίο που εκδίδει.

Τη σεζόν 2016-17 συμμετέχει στην παράσταση “1984” του Τζορτζ Όργουελ, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου (Νέο Θέατρο Κατερίνας Βασιλάκου).

* Ερρίκος Μηλιάρης – συνέντευξη στο catisart.gr

Πληροφορίες

Λογικά άλογα

Ποίηση
2016
ISBN: 978-960-576-554-5

συγγραφέας: Μηλιάρης Ερρίκος
σειρά: Ελληνική ποίηση
σελ. 40
διαστ. 12.2 x 16.5
1η έκδοση
Κυκλοφορεί
τιμή αγοράς με ΦΠΑ: 8, 48 €

Αποσπάσματα από το βιβλίο

[…] βρίζοντας που την αλήθεια αγκάλιαζα με τις παλάμες μου κι έκανα την αγκαλιά μου πνίξιμο μέσα στα χέρια μου τα ίδια ψάχνω μέσα στις στάχτες να βρω αυτό που είχα και το έπνιξαν εκείνοι οι πρεσβευτές του ψεύδους οι ευνουχιστές του ωραίου που διέλυσαν το αίσθημα στη ρίζα του ξερίζωσαν τα άνθη μάδησαν πέταλα ιδεών και βύθισαν το αίσθημα μη γεννηθεί συναίσθημα […]

Ατέρμονες περιπτύξεις λέξεων άλογα θελκτικών και εμπειρικές προς αθέατες υποδηλώσεις ενστίκτων αναρίθμητων εξερευνούν πτυχές ψυχής και ασυνειδήτου διαγράφοντας ενταύθα ρωγμές ζωτικές και χαρακιές αιματηρές σε δέρματα καμένα από πάθη με εγκαύματα σβησμένα στις πηγές μοναχικών δακρύων πιστεύοντας πως βουτηγμένος μέσα σε τούτα τα νερά θα αναστήσω μες απ’ τις στάχτες την αλήθεια μα υπέρλαμπρες μορφές που τρέφονταν απ’ το ελιξίριο της νιότης μου επιστρέφουν για να στοιχειωθούνε τους ύπνους μου γεμίζοντας με φλόγες κι αίματα τις σκέψεις μου που πότισα με δηλητήριο […]

Σωτήρης Τσακομίδης

* Η παρουσίαση του βιβλίου “Λογικά Άλογα” του Ερρίκου Μηλιάρη από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης, πραγματοποιήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2017, στις 20:30, στο χώρο των εκδόσεων (Αγίας Ειρήνης 17).

Μίλησαν οι Ειρήνη Αϊβαλιώτου (δημοσιογράφος – συγγραφέας), Σωτήρης Τσακομίδης (ηθοποιός) και ο ηθοποιός και συγγραφέας Ερρίκος Μηλιάρης.

Υπήρξε μουσική συνοδεία από τον Αντώνη Αντωνιάδη.

Παρευρέθησαν πολλοί φίλοι και καλλιτέχνες.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -