Τον ανακάλυψα ύστερα από “ένα κόκκινο φιλί” εξαίσιο, «σαν τσιγαράκι» απολαυστικό, παρότι έχω δώδεκα συναπτά έτη να καπνίσω. Έδωσα «το καπάρο» στην αγγελική φωνή της αγαπημένης Πένυς Ξενάκη και κατόπιν γνώρισα τον “Μπίλυ τον Ζουμερό”. Κι αν δεν έχετε ακόμα ακούσει για τον Μπίλυ, είναι καιρός να μάθετε. Ροκ όπερα αλλά και λυρικές μπαλάντες, συναισθηματικοί ρυθμοί, ηχητικές σχέσεις υπέροχες. Μουσικά είδη που με μαεστρία αναμειγνύονται χαριτωμένα, ελκυστικά, τρυφερά, κωμικά και σε συνεπαίρνουν. Συγκερασμός πλουτισμένος από τους χυμούς του βαλς, της ρέγκε, του ροκ εν ρολ, των μπλουζ και της ιρλανδέζικης μουσικής. Σε μια ιδιαίτερη στιγμή της πολύχρονης σταδιοδρομίας του ο μουσικός, συνθέτης και ενορχηστρωτής Τόλης Κετσελίδης μου παραχώρησε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη. Με ευαισθησία, σαφήνεια, ακρίβεια και ειλικρίνεια μεταφέρει στο cat is art σκέψεις και απόψεις, απόσταγμα εμπειρίας, γύρω από την τέχνη, την εποχή μας, την κοινωνία, τη βιομηχανία του θεάματος αλλά και τη φιλοζωία. Μιλάει με ενθουσιασμό για την τελευταία του δουλειά, το μιούζικαλ – παραμύθι “ΡΟΚ-Α-Μπίλυ ο Ζουμερός”, που έγραψε η χαρισματική Αργυρώ Αγγελοπούλου και ντύνουν με τη φωνή τους σπουδαίοι ηθοποιοί και τραγουδιστές, σχεδόν η εθνική Ελλάδος του θεάματος. Απόφοιτος του Βασιλικού Ωδείου των Βρυξελλών, ευγενής, τελειομανής, σοβαρός και άψογος επαγγελματίας, ο Τόλης Κετσελίδης έχει συνεργαστεί με πλείστους όσους καλλιτέχνες, από τους σημαντικότερους του θεάτρου και του τραγουδιού. Ίσως άργησα λίγο να τον ανακαλύψω, να ανακαλύψω δηλαδή έναν διαπρεπή συνθέτη και σεμνό άνθρωπο αλλά ποτέ δεν είναι αργά… Σ’ αυτό έβαλε το χεράκι του και ο Μπίλυ, το άγουρο μικρό σταφύλι. Τόλη, κάθε φορά που παίζεις στο φως μια νότα, γίνεται γλυκιά μουσική. Στα μάτια φως όταν δίνεις, βλέπουν μια σκηνή μαγική… Παρασύρθηκα κι εγώ γιατί τα παραμύθια είναι για όσους νιώθουν παιδιά, και κυρίως για τα μεγάλα παιδιά.
* Το cat is art ευχαριστεί τον Αντώνη Ψαρρά για τη φωτογράφιση.
Πού γεννήθηκες, ποια είναι η καταγωγή σου; Υπάρχουν κάποιες παιδικές
αναμνήσεις που επανέρχονται;
* Γεννήθηκα στο Βέλγιο από γονείς μετανάστες. Μαμά από Μυτιλήνη, μπαμπάς από Χαλκιδική, και οι δύο από οικογένειες προσφύγων της Μικράς Ασίας.
Όσο περνάει ο καιρός και προσλαμβάνω όλο και περισσότερο γύρω μου μια απαξίωση για τα πάντα εκτός των χρημάτων και του βολέματος, τόσο θυμάμαι πόση αξία είχαν κάποτε οι βόλτες, το σινεμά ή το θέατρο που θα πηγαίναμε το Σαββατοκύριακο, ο δίσκος που περιμέναμε πώς και πώς να βγει, τα (λίγα, αλλά ανεκτίμητα) παιχνίδια.
Πότε και πώς μπήκε η μουσική στη ζωή σου;
* Από πολύ μικρός, κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού ύπνου των μεγάλων, άκουγα με λύσσα ραδιόφωνο κάνοντας ότι παίζω κιθάρα, κι όταν ήρθε επιτέλους η κιθάρα, δεν την αποχωρίστηκα ποτέ, συνοδεύοντας ό, τι υπήρχε σε δίσκο στο σπίτι, και λίγο πιο μεγάλος με τα γνωστά γκρουπ στα πάρτι – γκρουπ με συμμαθητές που διέπρεψαν και αυτοί αργότερα στη μουσική σκηνή, όπως ο Σπύρος Πάζιος, συνεργάτης επί χρόνια του Τζίμη Πανούση και γνωστός συνθέτης, και ο Γιώργος Παπαδόπουλος, πιο γνωστός ως «Ζωρζ Πιλαλί»!
Ποιοι άνθρωποι σε ενθάρρυναν να ακολουθήσεις μουσική σταδιοδρομία;
* Οι γονείς μου, έχοντας δει την όχι τόσο καλή πλευρά των μουσικών στα ελληνικά κέντρα του Βελγίου, με απέτρεπαν. Αγαπούσα όμως (και αγαπώ) πάρα πολύ τη μουσική, και επέμενα μέχρι που μπήκα στον χώρο, όπου και πήρα αμέσως πολύ ενθαρρυντικές κριτικές.
Με ποια ονόματα έχεις συνεργαστεί κατά καιρούς;
* Έχω συνθέσει τραγούδια για πολλούς γνωστούς καλλιτέχνες, όπως ο Πασχάλης, η Κωνσταντίνα, η Πένυ Ξενάκη, ο Γιάννης Βογιατζής, ο Δήμος Μυλωνάς, η Γιούλη Τσίρου, η Καίτη Γαρμπή. Μου έχουν εμπιστευθεί τραγούδια τους για ενορχήστρωση, σημαντικοί συνθέτες, όπως ο Γιάννης Σπανός, ο Στέφανος Κορκολής, ο Σταμάτης Κραουνάκης, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Φοίβος, η Νένα Βενετσάνου, ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ο Γιάννης Νικολάου, ο Χρήστος Νικολόπουλος. Έχω γράψει μουσική για αμέτρητες σειρές στην τηλεόραση (ενδεικτικά, Εμείς κι εμείς, η Ελίζα και οι άλλοι, οι Διαπλεκόμενοι), και για παραστάσεις και επιθεωρήσεις στα μεγάλα αθηναϊκά θέατρα, με σκηνοθέτες και ηθοποιούς όπως ο Γρηγόρης Βαλτινός, ο Γιάννης Μόρτζος, η ΄Ελντα Πανοπούλου, ο Στάθης Ψάλτης… Θεωρώ τιμή μου που συνεργάστηκα με ανθρώπους όπως η Ειρήνη Παπά, ο Μίμης Πλέσσας και ο Γιάννης Σπανός, ο Γιάννης Δαλιανίδης και ο Φώτης Μεταξόπουλος, ο Γιώργος Κωνσταντίνου και ο Κώστας Βουτσάς, άνθρωποι «παλιοί» κατά μερικούς, που μόνο παλιοί δεν είναι! Πήρα, ή καλύτερα «ρούφηξα», πάρα πολλά πράγματα από αυτούς!
Mίλησέ μου για τις τρέχουσες δραστηριότητές σου.
* Εδώ και αρκετά χρόνια οι δραστηριότητές μου επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στο θέατρο (από τους λίγους υγιείς καλλιτεχνικά εναπομείναντες χώρους), και τώρα τελευταία στον φίλο μου, τον ΡΟΚ Α Μπίλυ τον Ζουμερό, ένα υπέροχο παραμύθι – μιούζικαλ της Αργυρώς Αγγελοπούλου στο οποίο έχω γράψει τη μουσική, καθώς και σε επόμενες δουλειές που ετοιμάζουμε μαζί.
Πώς προέκυψε ο Μπίλυ ο Ζουμερός, που κάνει επιτυχία αυτή την εποχή;
* Όπως προκύπτουν οι καλές δουλειές (θέλω να πιστεύω ακόμα), από τις παρέες… Ένα δυο στιχάκια, μια υπόθεση μεταξύ σοβαρού και αστείου, και άρχισε να γράφεται ένα θεατρικό έργο. Η Αργυρώ γράφει με τρομερή ευαισθησία, τρυφερότητα και απίστευτο χιούμορ δίνοντας ζωή στα πιο απίθανα πλάσματα, και έχει μια φοβερή ευρηματικότητα στον στίχο, έτσι το έργο μας προέκυψε μιούζικαλ, με πάρα πολλά τραγούδια. Μετά «σοβάρεψε», οι ήρωές του άρχισαν να αποκτούν τις προσωπικότητές τους, να ξεφεύγουν από την πένα της συγγραφέως, να τραγουδάνε άλλα από ό, τι τους έλεγα… Είναι η ιστορία του Μπίλυ, μιας μικρής ρώγας σταφύλι, που δραπετεύει από το τσαμπί του για να ζήσει την περιπέτεια. Στο ταξίδι του, μέσα από κωμικές, τρυφερές, μα και επικίνδυνες καταστάσεις, συναντάει ανεπανάληπτους χαρακτήρες και εκτιμώντας την αξία του κάθε πλάσματος μέσα από τη διαφορετικότητά τους, ανακαλύπτει τη σημασία των πραγματικών φίλων. Κάποια στιγμή ακούγοντας ένα τραγούδι που έγραψα για ένα αγόρι (τον μοναδικό άνθρωπο) της ιστορίας, είπα ότι αυτό ταιριάζει γάντι στον Χρήστο Δάντη. Το είπα στον Χρήστο και ήρθε με πολλή χαρά να το πει. Διασκέδασε πολύ τραγουδώντας με τη χαρακτηριστική φωνή του πως έψαχνε κάτι που είχε χάσει, πάνω στη μαμά του, πίσω απ’ τη γιαγιά του, πάνω στο ταβάνι και σε άλλα απίθανα μέρη, δίνοντας μια άλλη διάσταση στον ρόλο, κι ο δρόμος ανοίχτηκε. (Αριστερά, με ένα από τα αγαπημένα του κατοικίδια, τον Νέλσονα).
Συμμετέχουν κι άλλοι ταλαντούχοι καλλιτέχνες, όμως…
* Ναι. Ακολούθησαν κι άλλοι καλλιτέχνες φίλοι με τους οποίους συνεργάζομαι χρόνια: Ο Θανάσης Τσαλταμπάσης είναι ο πρωταγωνιστής μας, ο Μπίλυ, και τον ερμήνευσε πραγματικά σαν να ήταν ο ίδιος ο Μπίλυ, κουνώντας χέρια, πόδια, παίρνοντας όλες τις εκφράσεις ανάλογα με το τι τραγουδούσε (ακόμα μετανιώνω που δεν είχα κάμερα στο στούντιο)! Ο Γιάννης Ζουγανέλης ήταν πληθωρικότατος, και ανύψωσε αμέσως όλο το έργο με την ερμηνεία του στον ρόλο του ανήσυχου Πολυκράτη, του τσαμπιού από το οποίο έφυγε ο Μπίλυ και ο οποίος παρέα με τη φίλη του τη Ροδόπη τη σταφίδα (μια αχαλίνωτη και ξεκαρδιστική Έλντα Πανοπούλου) ψάχνει να τον βρει. Η Μίρκα Παπακωνσταντίνου με το γνωστό μπρίο της δημιούργησε μια γκρινιάρα αλλά και κεφάτη γάτα. Η Πένυ Ξενάκη στον ρόλο της πυγολαμπίδας που δείχνει στον Μπίλυ το φως και τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει μέσα του, ήταν τρυφερή και βελούδινη. Η Σοφία Βόσσου και η Βάσια Τριφύλλη είναι δύο αχώριστες λεμονόκουπες που τις κόψανε, αλλά μένουν πάντα ένα λεμόνι, και η ερμηνεία τους ήταν ένας χείμαρρος κεφιού. Ο Γιάννης Μπέζος έγινε ένα αυστηρό μπαρμπούνι κι η γλυκύτατη Φιόνα Τζαβάρα μια απολαυστική μαρίδα που συναντιούνται με τον Μπίλυ στον βυθό της θάλασσας. Και ο Γιάννης Γιοκαρίνης με τον Τζίμη Πανούση, δύο θεότρελα… χόρτα, που τους αρέσουν πάρα πολύ οι ιστορίες! Η Αργυρώ Αγγελοπούλου, εκτός από συγγραφέας είναι και ηθοποιός, τραγουδάει υπέροχα, και συμπλήρωσε τους ρόλους κάνοντας με διάφορες φωνές μια κουτάλα, ένα σουρωτήρι, μια τοστιέρα, μια κότα, και βέβαια τη συμπρωταγωνίστρια του Μπίλυ, τη Νέλλη το κουνελάκι! Ο τρόπος που όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες αγκάλιασαν το παραμύθι, γέλασαν με την καρδιά τους κι έδωσαν ζωή και προσωπικότητα στον κάθε χαρακτήρα ήταν πάρα πολύ συγκινητικός. Έτσι ο Μπίλυ έγινε «ΡΟΚ Α Μπίλυ ο Ζουμερός!», το μιούζικαλ πήρε σάρκα και οστά, ενώ το αρχικό θεατρικό (το οποίο ελπίζουμε να ανέβει σύντομα σε κάποια σκηνή) μεταμορφώθηκε σε ένα υπέροχο παραμύθι, για μικρούς μικρούς, αλλά και μεγάλους μικρούς!
Η παιδική ψυχαγωγία αντιμετωπίζεται με την πρέπουσα σοβαρότητα; 
* Είναι πολύ σημαντικό όσοι ασχολούνται με δουλειές για το παιδί, να τις αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Χαίρομαι που μέσα στην πολύ μεγάλη προχειρότητα που επικρατεί στις παιδικές δουλειές, αρχίζουν να ξεχωρίζουν έργα σαν το δικό μας, έργα σαν το «Φτερό του Δράκου», μια υπέροχη δουλειά του Χρίστου Παπαδόπουλου και του Δημήτρη Μαρκατόπουλου όπου τραγουδούν ο Μάριος Φραγκούλης, η Άλκηστις Πρωτοψάλτη και άλλοι επώνυμοι καλλιτέχνες, χαίρομαι που ο Ευγένιος Τριβιζάς καλά κρατεί και μας φωτίζει πάντα, που η Λιλιπούπολη ξαναέρχεται… Με την τρέλα και τις δυσκολίες της εποχής, πολλοί γονείς υπερφορτώνουν τα παιδιά από πολύ νωρίς με μαθήματα και φροντιστήρια σε βάρος του παιχνιδιού, της φαντασίας. Οι ίδιοι οι γονείς δουλεύοντας πολύ, πολλές φορές θα βάλουν ένα DVD ή ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι να απασχολήσει τα παιδιά όσο αυτοί προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με τις υποχρεώσεις τους. Πρέπει να ξανακάτσουμε να διαβάσουμε στα παιδιά παραμύθια, να τους βάλουμε ωραία τραγούδια, να ερεθίσουμε τη φαντασία τους, να ετοιμάσουμε ένα καλύτερο αύριο… (Δεξιά, με τη σύζυγό του, τραγουδίστρια Πένυ Ξενάκη).
Ο κόσμος σήμερα διψάει για καλή μουσική;
* Έχω παίξει σε πολλές συναυλίες με τον Μίμη Πλέσσα και τον Γιάννη Σπανό. Κατάμεστες από κόσμο, ο οποίος στο τέλος ερχόταν και μας ρωτούσε γιατί δεν το κάνετε αυτό πιο συχνά, γιατί δεν σας βλέπουμε πιο συχνά στην τηλεόραση; Πέρα από αυτό όμως, δεν θα έλεγα ότι «διψάει». Είναι πια πολύ πιο έντονες άλλες ανάγκες, ανάγκες επιβίωσης που έχει ο κόσμος, για να τον αφορά συνειδητά η ποιότητα της ψυχαγωγίας του. Είναι σίγουρο όμως ότι αν του δώσεις ισομερώς καλή μουσική, καλό θέατρο, καλές ταινίες, καλά βιβλία, θα τα προτιμήσει από το σκουπίδι που σερβίρεται καθημερινά στα μέσα σήμερα. Δυστυχώς μόνο αυτό σερβίρεται, το «καλό» πρέπει να μπει σε πιο πολύ κόπο να το ψάξει, και δεν ξέρω αν για μεγάλο μέρος του κόσμου αυτό το ψάξιμο είναι εύκολο ή πολυτέλεια.
Ποια είναι η ανταμοιβή του καλλιτέχνη;
* Είναι πολύ κλισέ αυτό που θα πω; Το χειροκρότημα…
Η μουσική μας παράδοση επιβιώνει;
* Αντέχει ακόμα. Δεν νομίζω να υπάρχει περιοχή, χωριό, βουνό ή νησί αυτή τη στιγμή στη χώρα μας που να μην αντιπροσωπεύεται πλήρως ο παραδοσιακός πολιτισμός του από υλικό αξίας, κι αυτό κυρίως χάρη στις προσπάθειες πολύ καλών μουσικών και πολιτιστικών συλλόγων, και των τοπικών κοινωνιών.
Τι προσόντα πρέπει να διαθέτει ένας μουσικός σήμερα, εκτός από την καλή
γνώση της τέχνης του και το ταλέντο του;
* Δεν θεωρούνται πια απαραιτήτως προσόντα αυτά! Πρώτο προσόν είναι οι καλές δημόσιες σχέσεις. Οι άνθρωποι που είναι σε θέσεις-κλειδιά της μουσικής βιομηχανίας, των ραδιοφώνων, της τηλεόρασης, των μαγαζιών, δεν έχουν καμία σχέση με ό, τι σημαίνει τέχνη, ταλέντο. Είναι χαρτογιακάδες που τελείωσαν κάποιες σπουδές διοίκησης επιχειρήσεων και αντί να πάνε σε μια ωραία αντιπροσωπεία αυτοκινήτων βρέθηκαν να ορίζουν την πολιτιστική κατάσταση. Δεν είναι δυνατόν η συντριπτική πλειονότητα των ραδιοφωνικών σταθμών να παίζει τραγούδια μόνο από συγκεκριμένη «playlist» (την οποία καθορίζουν οι εκάστοτε διευθυντές σε συμφωνία – οικονομική – με τις εταιρείες δίσκων) απαγορεύοντας να παιχτεί οτιδήποτε άλλο, και να απολύουν σωρηδόν ανθρώπους που με τη φωνή τους, την προσωπικότητά τους και τις μουσικές τους επιλογές μας κρατούσαν χρόνια συντροφιά στα ερτζιανά. Δεν είναι δυνατόν αυτοί κι αυτές οι ατάλαντες με τα ωραία πόδια και λοιπά ωραία συναφή, να ονομάζονται «συνάδελφοι» του Νταλάρα, της Χαρούλας, και να βρίσκονται όλη την ώρα μπροστά μας στην τηλεόραση και τις αφίσες. Τους κρατούντες δεν τους αφορά το ταλέντο, όπως νομίζω δεν αφορά έναν ταλαντούχο καλλιτέχνη να μπει στη διαδικασία να «εκτεθεί» στην κρίση τέτοιων μέτριων ανθρώπων.
Ζεις από τη μουσική ή ζεις με τη μουσική;
* Ζω με τη μουσική σίγουρα. Αισθάνομαι και τυχερός γιατί μέχρι τώρα ζω και από τη μουσική. Ελπίζω αυτό να κρατήσει στους δύσκολους καιρούς που έρχονται, γιατί δεν ξέρω και να κάνω καλά κάτι άλλο!
Πιστεύεις ότι ο καθένας μας έχει το μερίδιό του στην κρίση που ζούμε;
* Αν μιλάμε για την οικονομική κρίση, όχι. Δεν μπορώ να φανταστώ πού φταίνε οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι, οι ξαφνικά χαμηλόμισθοι. Αν υπάρχει κάποιο μερίδιο, αυτό είναι η μη αποτελεσματική διαμαρτυρία (που πράγματι δεν ξέρω πώς θα έπρεπε να είναι αυτή χωρίς να φτάσουμε σε… Αίγυπτο) σε όλο το παράλογο που έχει προκύψει. Αν μιλάμε για την κρίση αξιών, ναι. Πρέπει να μας φύγει το τόσο άγχος για οικονομική επιτυχία, για δύο αυτοκίνητα, για τρία στρέμματα οθόνη τηλεόρασης… Αλλού, και πιο εύκολα, είναι τα ωραία…
Οι δυσκολίες τροφοδοτούν την τέχνη;
* Σε παλιούς καιρούς, οι κοινωνικές δυσκολίες ήταν μαζικές, και γινόντουσαν τέχνη. Τώρα αν και υπάρχουν, έχουν αλλάξει υπόσταση, είναι πιο ατομικές. Οι δυσκολίες κάνουν σίγουρα το μυαλό να παίρνει στροφές. Αλλά δεν νομίζω ότι σώνει και καλά πρέπει να περνάς δύσκολα για να εμπνευστείς.
Τι σε κάνει να γελάς;
* Ένα γατάκι που επιτίθεται σε αόρατους εχθρούς!
Τι είναι αυτό που μπορεί να σου φέρει δάκρυα στα μάτια;
* Ένα δυστυχισμένο ζωάκι…
Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου συνθέτες και τραγουδιστές;
* Σίγουρα θα παραλείψω πολλούς… Η Λένα Πλάτωνος, ο Βαγγέλης Γερμανός, ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Μάνος Λοΐζος, η Χαρούλα Αλεξίου, η Τάνια Τσανακλίδου…
Αγαπημένοι συγγραφείς και ποιητές.
* Η κυρία J. K. Rowling, ο Τσιφόρος, ο Καββαδίας, ο «ανορθόγραφος» μα τόσο ορθογραφημένος Μποστ.
Ποια είναι η σχέση σου με τα ζώα;
* Σχεδόν ίδια με την σχέση μου με το οξυγόνο – δεν μπορώ χωρίς! Λατρεύω τα σκυλιά και έχω σκυλί (μια χαζούλα αλλά πολύ καλή «παραμαζεμένη» από τον δρόμο). Αλλά η σχέση ζωής, είναι με τις γάτες. Μικρές που δεν θέλεις να μεγαλώσουν, μεγάλες που δεν χορταίνεις να τις ζουλάς, το έξαλλο παιχνίδι τους, η δόνηση του γουργουρίσματος που περνάει στο σώμα μου όταν κοιμόμαστε αγκαλιά, η ατέλειωτη παρατήρηση των πολλές φορές παράλογων (σε πρώτη ανθρώπινη ανάγνωση) συμπεριφορών τους…
