Σελίδες

Αριστοτέλης Σαρρηκώστας. Αποτυπώνει την Ιστορία…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Πάντα στις εφημερίδες καμαρώνω τη δουλειά των φωτορεπόρτερ. Τρέχουν όλο το 24ωρο και φέρνουν τις δικές τους ειδήσεις που δεν χρειάζονται 1.000 λέξεις για να τις γράψουν. Οι φωτορεπόρτερ αποτυπώνουν κάθε στιγμή της Ιστορίας. Έχουν το «Ζην επικινδύνως» μέσα στο DNA τους. Σκαρφαλώνουν για να έχουν την καλύτερη θέση. Στριμώχνονται μέσα στον κόσμο. Διεκδικούν την ιδανική εικόνα. Αντιμετωπίζουν – ανεξάρτητα από εποχή – και τα δακρυγόνα. Κινδυνεύουν. Δεν σταματούν. Στη συνέχεια στον σκοτεινό θάλαμο για τις τελευταίες λεπτομέρειες. Στο εμφανιστήριο της Ιστορίας από τους κορυφαίους και αγαπημένους ο Αριστοτέλης Σαρρηκώστας. 40 χρόνια στο πεζοδρόμιο. 40 χρόνια μέσα στο λεύκωμα «Ζην επικινδύνως». Αναζητήστε το…

Παναγιώτης ΜήλαςΑριστοτέλης Σαρρηκώστας. Αποτυπώνει την Ιστορία…
Περισσότερα

Μάσκες ομορφιάς με το θαυματουργό matcha tea

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Το δέρμα σας μπορεί να χρειάζεται επειγόντως περιποίηση. Κοιτάξτε το. Γιατί όμως να την πληρώσετε, όταν μπορείτε να την κάνετε μόνες σας στο σπίτι; Η φύση διαθέτει τόσα πολλά υλικά που μπορούν να κάνουν θαύματα στην επιδερμίδα. Εκμεταλλευτείτε τις ευεργετικές τους ιδιότητες και δημιουργήστε υπέροχες φυσικές μάσκες για τέλεια επιδερμίδα.

Ένα από τα πιο θαυματουργά υλικά για τη δημιουργία μασκών ομορφιάς είναι το matcha tea. Συνδυάστε το με υλικά που υπάρχουν στο σπίτι και παρασκευάστε μάσκες με αντιβακτηριδιακά, ενυδατικά, καταπραϋντικά και αναζωογονητικά αποτελέσματα. Ο φυσικός αυτός θησαυρός πέρα από υπέροχο χρώμα είναι πλούσιος σε βιταμίνες και μέταλλα.

  • Μάσκα με aloe vera και matcha tea για λιπαρό δέρμα

Θα χρειαστείς: 1 κουταλάκι του γλυκού matcha, 2 κουταλάκια του γλυκού aloe vera

Διαδικασία: Ανακατεύουμε το matcha με την aloe vera και τοποθετούμε τη μάσκα στο πρόσωπο για 15 λεπτά.

  • Μάσκα λάμψης με avocado και matcha tea

Θα χρειαστείς: 1 κουταλάκι του γλυκού matcha, ¼ avocado κομμένο, 3 κ. της σούπας καστανή ζάχαρη, 1 κ. της σούπας μέλι

Διαδικασία: Ανακατεύουμε πολύ καλά το μείγμα και το τοποθετούμε στο πρόσωπο ή στο υπόλοιπο σώμα για 10 λεπτά. Έπειτα το καθαρίζουμε με μια πετσέτα και ζεστό νερό.

  • Μάσκα αντιγήρανσης με matcha tea, μπανάνα και κουρκουμά

Θα χρειαστείς: ½ μπανάνα κομμένη, ½ κουταλάκι του γλυκού κουρκουμά, ½ κουταλάκι του γλυκού matcha, 1 κ. της σούπας παρθένο ελαιόλαδο

Διαδικασία: Λιώνουμε την μπανάνα σε ένα μπολ και έπειτα προσθέτουμε τον κουρκουμά, το matcha και το ελαιόλαδο. Το ανακατεύουμε καλά και το αφήνουμε στο πρόσωπό μας για 10 λεπτά. Το ξεπλένουμε με ζεστό νερό.

  • Ενυδατική μάσκα με ροδόνερο, matcha και λάδι καρύδας

Θα χρειαστείς: 2 κουταλάκια του γλυκού matcha, ½ κουταλάκι του γλυκού λάδι καρύδας, λίγο ροδόνερο

Διαδικασία: Ανακατεύουμε το λάδι καρύδας με το matcha σε ένα μικρό μπολ. Προσθέτουμε λίγες σταγόνες από το ροδόνερο μέχρι το μείγμα να γίνει αρκετά υγρό ώστε να μπορεί να απλωθεί στην επιφάνεια του προσώπου μας. Το αφήνουμε στο πρόσωπο για 20 λεπτά και έπειτα ξεπλένουμε με ζεστό νερό.

  • Scrub σώματος με matcha powder

Θα χρειαστείς: 1/3 του φλιτζανιού λάδι καρύδας ή άλλο λάδι για μασάζ, 1 φλιτζάνι καστανή ζάχαρη, 1 κ. της σούπας οργανική σκόνη matcha, 1 κ. της σούπας οργανικό μέλι

Διαδικασία: Ανακατεύουμε τη ζάχαρη με τη σκόνη matcha και έπειτα προσθέτουμε το μέλι με το λάδι. Το αποθηκεύουμε σε ένα βαζάκι και το χρησιμοποιούμε πριν από το αφρόλουτρό μας.

eirini aivaliwtouΜάσκες ομορφιάς με το θαυματουργό matcha tea
Περισσότερα

Κωνσταντίνος Σαμαράς. Πρεμιέρα στην Μπερλινάλε

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Με μια ανεξάρτητη, «χειροποίητη» παραγωγή και αφού ξεπέρασε τα χίλια εμπόδια που ορθώνονται στη χώρας μας, ο Κωνσταντίνος Σαμαράς, βρέθηκε στο Βερολίνο. Ήδη παρουσίασε την ταινία του «Μαγικό Δέρμα» στο επίσημο πρόγραμμα της Εβδομάδας Κριτικής (Woche der Kritik). Πρόκειται για το παράλληλο πρόγραμμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Η ταινία επελέγη από την Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου της Γερμανίας. Όπως γράφουν οι ίδιοι: «Ο Σαμαράς δίνει μια νέα προοπτική στο σύγχρονο κινηματογραφικό τοπίο. Η ταινία έρχεται αντιμέτωπη με το Greek Weird Wave με αυτοπεποίθηση, δημιουργώντας συνδέσεις με τη δουλειά του κινηματογραφικού αναρχικού Νίκου Παναγιωτόπουλου και εμπνέοντας συγκρίσεις με τις αχαλίνωτες σινε – φαντασίες του Αντρέι Ζουλάφσκι».

 

ΕΔΩ ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ «ΜΑΓΙΚΟ ΔΕΡΜΑ»

Παναγιώτης ΜήλαςΚωνσταντίνος Σαμαράς. Πρεμιέρα στην Μπερλινάλε
Περισσότερα

Φλωρέττα Ζάννα. Φώτισε με την ομορφιά της και την Επίδαυρο και τη μεγάλη οθόνη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιμέλεια: Παναγιώτης Μήλας

Ήταν από τα κορίτσια που κέρδιζαν τους θεατές «άμα τη εμφανίσει» η Ανθή – Φλώρα Στυλιανέα. Λαμπερή ομορφιά.

– Περπάτησε για πρώτη φορά στο θεατρικό σανίδι στις 9 Δεκεμβρίου του 1953, στο Εθνικό Θέατρο για το έργο «Ο κατά φαντασίαν ασθενής». Σκηνοθέτης ο Αλέξης Σολομός και πρωταγωνιστές οι κορυφαίοι της εποχής: Χριστόφορος Νέζερ, Τιτίκα Νικηφοράκη και τα ανερχόμενα αστέρια Αντιγόνη Βαλάκου και Αλίκη Βουγιουκλάκη.

 

Ιππόλυτος (1954). Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή. 11/07/1954 – 11/07/1954 Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου. Μαίρη Χρονοπούλου (Χορός), Ρέα Μιχαλοπούλου (Χορός), Ίλντα Κοφίνο (Χορός), Άννα Μπέλλου (Χορός), Φλώρα Στυλιανέα (Χορός), Μάρω Κοντού (Χορός).

 

-Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1953, ο Δημήτρης Ροντήρης είχε την Ανθή – Φλώρα στον χορό της παράστασης «Ιππόλυτος» με τον Αλέκο Αλεξανδράκη, που παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο.

 

-Τον επόμενο χρόνο η Ανθή – που τώρα την έλεγαν σκέτο Φλώρα – ήταν από τα πρώτα κορίτσια που πάτησαν το πόδι τους στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, πάλι για τον Ιππόλυτο στις 11 Ιουλίου του 1954. Ήταν η πρώτη ανεπίσημη, μη φεστιβαλική παράσταση. Μαζί της και οι συμμαθήτριές της στη Δραματική Σχολή, η Μάρω Κοντού και η Μαίρη Χρονοπούλου.

 

Οιδίπους τύραννος (1955). Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή. 02/07/1955 – 02/07/1955 Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου. Φλώρα Στυλιανέα (Ακόλουθος Ιοκάστης), Ρέα Μιχαλοπούλου (Ακόλουθος Ιοκάστης), Μαίρη Χρονοπούλου (Ακόλουθος Ιοκάστης), Μάρω Κοντού (Ακόλουθος Ιοκάστης), Κατίνα Παξινού (Ιοκάστη).

 

-Η Ανθή – Φλώρα Στυλιανέα, το κορίτσι από τον Άγιο Νικόλαο Μεσσηνίας (γεννήθηκε στις 25 Αυγούστου 1936), έπαιξε και πάλι στην Επίδαυρο. Αυτή τη φορά στην παράσταση «Οιδίπους Τύραννος», σε σκηνοθεσία του Αλέξη Μινωτή. Ήταν 2 Ιουλίου 1955.

 

***

 

Μήδεια (1958). Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή. 25/03/1958 – 26/03/1958
Πρώτη πεντάδα: Γεωργία Δημοπούλου (Χορός), Μάρμω Γεωργαλά (Χορός), Ελένη Νενεδάκη (Κορυφαία), Μάρω Κοντού (Χορός), Βιβέτα Τσιούνη (Χορός). Δεύτερη τετράδα: Φλώρα Στυλιανέα (Χορός), Βέρα Δεληγιάννη (Χορός), Πίτσα Καπιτσινέα (Κορυφαία), Ανδρομάχη Συρράκου (Χορός). Τελευταία τετράδα: Κάκια Παναγιώτου (Α΄ Κορυφαία), Γιάννα Βασσάλου (Χορός), Όλγα Τουρνάκη (Χορός), Δέσπω Διαμαντίδου (Κορυφαία). Χορός.

 

-Στο Εθνικό Θέατρο έπαιξε στα εξής έργα: Ο άνθρωπος του διαβόλου (1954), Ορέστεια (1954), Η σπασμένη στάμνα – Αγκάλιασέ με (1954), Εκάβη (1955), Ιππόλυτος (1955), Οιδίπους τύραννος (1955), Άμλετ (1955), Νεράιδα (1956), Μήδεια (1956), Αι εκκλησιάζουσαι (1956), Ο Ανδροκλής και το λιοντάρι (1956), Βασιλεύς Ληρ (1957), Ιφιγένεια η εν Αυλίδι (1957), Εκάβη (1957), Μήδεια (1957), Μήδεια (1958), Ιφιγένεια η εν Αυλίδι (1958), Ιφιγένεια η εν Ταύροις (1958), Μήδεια (1958), Νύχτα στη Μεσόγειο (1958), Ρόζα Μπερντ (1959).

 

***

 

«Αμαρυλλίς». Η πρώτη ταινία της εταιρείας παραγωγής Δαμασκηνός-Μιχαηλίδης που καθιέρωσε αμέσως στα κινηματογραφικά πράγματα τη νεαρή Φλωρέττα Ζάννα, κόβοντας πάνω από 50.000 εισιτήρια και όντας ένα από τα πιο εμπορικά φιλμ της σεζόν.

 

-Ακολούθησε η μεγάλη οθόνη το 1959. Στην ταινία «Αμαρυλλίς» έπαιξε για πρώτη φορά. Αμέσως πρωταγωνίστρια. Με άλλο όνομα όμως. Τώρα την έλεγαν Φλωρέττα Ζάννα. Πάλι στα χέρια ενός άλλου κορυφαίου σκηνοθέτη, του Ντίνου Δημόπουλου. Ήταν εκείνος που «σκηνοθέτησε» και τη ζωή της. Ο Ντίνος και η Φλωρέττα απέκτησαν τη δική τους πρωταγωνίστρια: Τη Μυρτώ.

 

***

 

 

Στη μεγάλη οθόνη την είδαμε επίσης στις ταινίες: Αγάπη και αίμα (1968), Η αρχόντισσα κι ο αλήτης (1968), Οι κυρίες της αυλής (1966), Κοινωνία ώρα μηδέν (1966), Κατηγορώ τους ανθρώπους (1965), Ο τελευταίος πειρασμός (1964), Αμόκ (1963), Όταν λείπει η γάτα! (1962).

 

***

 

 

Η ηθοποιός είχε αποσυρθεί από τον καλλιτεχνικό χώρο και διατηρούσε για χρόνια μπουτίκ ρούχων στο Κολωνάκι.

 

 

 

 

Την Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2019 ήταν το τελευταίο «γύρισμα» για τη Φλωρέττα στα 83 της. Τη νίκησε ένα πνευμονικό οίδημα ύστερα από μια έντονη περιπέτεια υγείας.

***

Ο αποχαιρετισμός της, την Πέμπτη 14 Φεβρουαρίου 2019, στις 11 π.μ., θα γίνει στο Κοιμητήριο του Ζωγράφου.

 

 

 

Παναγιώτης ΜήλαςΦλωρέττα Ζάννα. Φώτισε με την ομορφιά της και την Επίδαυρο και τη μεγάλη οθόνη
Περισσότερα

«Εγώ μεγάλωσα σα λύκος». Το νέο video clip των ΕΚΜΕΚ υμνεί τον έρωτα χωρίς προκαταλήψεις

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Σε μία εποχή που ο ρατσισμός ανθεί και ο φόβος ενάντια στο διαφορετικό γίνεται βίαιος, οι ΕΚΜΕΚ παίρνουν θέση, με το νέο video clip τους, εναντίον των προκαταλήψεων. Αφηγούνται με τη σκηνοθετική ματιά του Γιάννη Τσόμτση και αφετηρία το εξαιρετικό στιχουργικά τραγούδι τους «Εγώ μεγάλωσα σα λύκος» την ιστορία ενός έρωτα ανάμεσα σε δύο γυναίκες, τον δρόμο, την απώλεια και την τελική νίκη της αγάπης.

Το νέο video clip των ΕΚΜΕΚ υμνεί τον έρωτα χωρίς προκαταλήψεις.

Έχοντας εδώ και καιρό πραγματοποιήσει μια σαφή αλλαγή πλεύσης, οι Εκμέκ συνεχίζουν σε έναν δρόμο ωριμότητας και φέρουν ένα άριστο αισθητικό αποτέλεσμα με κινηματογραφική υφή και αίσθηση.

 

Δείτε το βίντεο για το «ΕΓΩ ΜΕΓΑΛΩΣΑ ΣΑ ΛΥΚΟΣ»:

 

 

Πρόκειται για το τρίτο σινγκλ μέσα από τον τελευταίο τους δίσκο «Ο βασιλιάς της μοναξιάς» που κυκλοφορεί από το Ogdoo Music Group.

«Εγώ μεγάλωσα σα λύκος»

Στίχοι-μουσική: Άλκης Κανίδης

Σκηνοθεσία: Γιάννης Τόμτσης

Σενάριο: Σάκης Ραπτόπουλος, Άλκης Κανίδης

Σκηνογραφία-ενδυματολογία: Μαρία Καβαλιώτη

Μake-up arist: Μαρία Αλεξανδρίδου

Λήψεις: Γιάννης Τόμτσης, Άννα Θεοδωρίδου, Στάθης Μάρκου

Οργάνωση παραγωγής: Άλκης Κανίδης

Έπαιξαν οι ηθοποιοί:

Όλγα Δριβάκου, Ναταλία Λυδία Παππά, Γιάννης Καραμφίλης, Ειρήνη Στεργίου, Δημήτρης Τσιμπουκλής

eirini aivaliwtou«Εγώ μεγάλωσα σα λύκος». Το νέο video clip των ΕΚΜΕΚ υμνεί τον έρωτα χωρίς προκαταλήψεις
Περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου με τη Θεατρική βραδιά

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου η 13η Φεβρουαρίου κάθε χρόνου. Αξίζει λοιπόν να θυμηθούμε αγαπημένες φωνές στη θεατρική βραδιά του ελληνικού ραδιοφώνου.
ΗΜΕΡΕΣ ΝΙΟΤΗΣ
Του Ντέιβιντ Στόρεϋ
Χρονολογία Ηχογράφησης: 1 Ιουνίου 1987
Πρώτη εκπομπή: 3 Ιανουαρίου 1988
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ Αλέξης Μινωτής
ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ Γιώργος Μεσάλας
ΠΑΡΑΓΩΓΗ Βίκη Μουνδρέα
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ολυμπία Κυριακάκη
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουρέλη
Παίζουν οι ηθοποιοί: Κώστας Καστανάς, Πέπη Μεταλλίδου, Νίκος Τζόγιας, Χρήστος Πολίτης, Μαρία Τσακαλίδου, Γιώργος Τσιτσόπουλος και ο Αλέξης Μινωτής.

 

***

 

Στη βασική φωτογραφία. Όρθιοι από αριστερά: Νίκος Τζόγιας, Γιώργος Τσιτσόπουλος, Κώστας Καστανάς, Χρήστος Πολίτης. Καθιστοί από αριστερά. Μαρία Τσακαλίδου, Αλέξης Μινωτής, Πέπη Μεταλίδου. Στο Studio H της Ελληνικής Ραδιοφωνίας.

 

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΒΡΑΔΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΛΕΞΗ ΜΙΝΩΤΗ

Παναγιώτης ΜήλαςΠαγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου με τη Θεατρική βραδιά
Περισσότερα

Σάντι Πάουελ. Βραβείο με υφάσματα μεταχειρισμένα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Θυμήθηκα τον ανεπανάληπτο ενδυματολόγο του Εθνικού Θεάτρου, τον Αντωνάκη Φωκά, που έψαχνε στην παραλία της Παλαιάς Επιδαύρου να βρει άχρηστα αντικείμενα, καπάκια αναψυκτικών, φθαρμένα ελαστικά, ρετάλια, ξερά κλαριά και ό,τι άλλο του ήταν χρήσιμο για τα κοστούμια που έφτιαχνε για τις πρωταγωνίστριές του. Την ίδια συνταγή ακολούθησε και η Σάντι Πάουελ που κατέκτησε το βραβείο BAFTA για τα κοστούμια που σχεδίασε στην «Ευνοούμενη» του Γιώργου Λάνθιμου. Σε κοινωνικά καταστήματα βρήκε παλιά φθαρμένα τζιν και μεταχειρισμένα υφάσματα. Ξόδεψε ελάχιστα μιας και δεν είχε στη διάθεσή της χολιγουντιανό πακτωλό χρημάτων. Ξοδεύοντας μόνο τη φαντασία της, με ετερογενή υλικά, πανκ διάθεση και ταινίες δαντέλας από μαύρο βινύλ έφτασε στο βραβείο… Τόσο απλά…

***

Η Sandy Powell φέτος είναι υποψήφια για δύο Όσκαρ, για τις ταινίες The Favourite και Mary Poppins Returns. Στο παρελθόν είχε προταθεί 14 φορές. Το 2016 είχε πάλι διπλή υποψηφιότητα ενώ έχει κερδίσει τρία Όσκαρ για τις ταινίες: Shakespeare in Love, The Aviator και The Young Victoria.

Παναγιώτης ΜήλαςΣάντι Πάουελ. Βραβείο με υφάσματα μεταχειρισμένα
Περισσότερα

Οι 10 Εντολές του φιλόσοφου και ειρηνιστή Μπέρτραντ Ράσελ

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

«Οι Δέκα Εντολές που θα ήθελα να γνωστοποιήσω, ως δάσκαλος, θα μπορούσαν να περιγραφούν ως εξής:

1. Μην αισθάνεσαι απολύτως σίγουρος για τίποτα.

2. Μη νομίζεις ότι αξίζει να προχωρήσεις στην απόκρυψη αποδεικτικών στοιχείων, γιατί τα στοιχεία σίγουρα θα έρθουν στο φως.

3. Ποτέ μην προσπαθείς να αποθαρρύνεις τη σκέψη, γιατί είναι σίγουρο ότι θα επιτύχεις.

4. Όταν σου εναντιωθούν, ακόμα και αν είναι ο σύζυγος ή τα παιδιά σου, προσπάθησε να το ξεπεράσεις με επιχειρήματα και όχι ασκώντας εξουσία, γιατί μια νίκη που βασίστηκε στην εξουσία δεν είναι πραγματική, είναι απατηλή.

5. Μην έχεις κανένα σεβασμό για την εξουσία των άλλων, γιατί πάντα θα υπάρχουν αντίθετες, προς αυτήν, εξουσίες που μπορεί να βρεθούν.

6. Μη χρησιμοποιείς εξουσία για να καταπιέζεις απόψεις που νομίζεις ότι είναι επιβλαβείς, γιατί αν το κάνεις, οι απόψεις θα καταπιέσουν εσένα.

7. Μη φοβάσαι να έχεις εκκεντρικές απόψεις, γιατί κάθε «άποψη» που είναι τώρα αποδεκτή ήταν κάποτε εκκεντρική.

8. Βρες περισσότερη ευχαρίστηση στην ευφυή διαφωνία απ’ ότι στην παθητική συμφωνία, γιατί αν εκτιμάς την ευφυΐα, όπως θα έπρεπε, η πρώτη συνεπάγεται βαθύτερη συμφωνία από τη δεύτερη.

9. Να είσαι σχολαστικά φιλαλήθης ακόμα και αν η αλήθεια είναι άβολη, γιατί είναι πιο άβολο όταν προσπαθείς να την κρύψεις.

10. Μην αισθάνεσαι ζήλια για την ευτυχία αυτών που ζουν σε παραδείσους ανόητων, γιατί μόνον ένας ανόητος θα νόμιζε ότι αυτό είναι ευτυχία».

 

***

 

Μπέρτραντ Ράσελ (1872-1970)

Ο Μπέρτραντ Ράσελ (Bertrand Arthur William Russell) γεννήθηκε στις 18 Μαΐου 1872 στο Trelleck/ Monmouth της Ουαλίας. Οι γονείς του, Τζων και Κέιτ Άμπερλυ, ήταν γνωστοί προοδευτικοί φιλελεύθεροι της βικτωριανής εποχής. Ο παππούς του, Λόρδος Τζων Ράσελ, ήταν εκείνος που επισκέφτηκε το 1814 κατ’ εντολή της βρετανικής κυβερνήσεως τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη στην εξορία και έγινε αργότερα υπουργός των Εξωτερικών και δύο φορές πρωθυπουργός της βασίλισσας Βικτωρίας. Αυτός ο παππούς έμεινε στην Ιστορία για το «Reform Bill» – εκλογικό νόμο που περιόριζε τα πολιτικά προνόμια των αριστοκρατών. Το γενεαλογικό δένδρο των Ράσελ είναι ριζωμένο στον ανανεωτισμό των Whigs και ξεκινάει με τον Λόρδο Ουίλιαμ Ράσελ, ο οποίος εκτελέστηκε το 1683 επειδή πήρε μέρος σε απόπειρα κατά των Στιούαρτ. Όταν ο Μπέρτραντ Ράσελ ήταν 3 ετών, πέθαναν οι γονείς του και γι’ αυτό ανατράφηκε, μαζί με το μεγαλύτερο αδελφό του Φρανκ, από τον παππού και τη γιαγιά του.

Το περιβάλλον, στο οποίο πέρασε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια ήταν μεν εύπορο αλλά απομονωμένο. Ο Ράσελ εξελίχθηκε καταρχήν σε έναν εσωστρεφή έφηβο που καταβρόχθιζε βιβλία κάθε είδους, κυρίως φιλοσοφικά. Από γραπτά του των πρώτων νεανικών χρόνων που διασώθηκαν σε διάφορα συρτάρια και ντουλάπια, προκύπτει ότι ο Ράσελ αντιμετώπιζε με σκεπτικισμό κάθε θρησκευτικό δόγμα, κάτι που δεν ήταν σύνηθες στη συντηρητική βικτωριανή κοινωνία. Δεν πήγε συστηματικά σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο σχολείο, αλλά διδάχθηκε τα απαραίτητα από ιδιωτικούς δασκάλους. Όταν ήταν 11 χρονών έμαθε από τον αδελφό του την Ευκλείδια Γεωμετρία. Όπως έγραψε ο ίδιος αργότερα, εκείνο που τον προβλημάτιζε ήταν η «τυφλή αποδοχή» των αξιωμάτων. Αργότερα αντιμετώπισε τη σημασία τους στο πλαίσιο της Μαθηματικής Λογικής.

Στα χρόνια των σπουδών του στο Κέμπριτζ (1890-94) γνωρίστηκε με μία παρέα εξίσου ευφυών συμφοιτητών του, με τους οποίους είχε, ίσως για πρώτη φορά στη ζωή του, τη δυνατότητα να ανταλλάσσει απόψεις για τη ζωή και την κοινωνία. Διαπίστωσε δε, όπως γράφει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του, ότι και η παρέα του είχε όμοιες ιδέες με αυτόν για τα θρησκευτικά και κοινωνικά θέματα της εποχής. Οι καθηγητές παρατηρούσαν ότι ο Ράσελ ήταν στα κείμενά και τους λόγους του υπερβολικά σύντομος. Αργότερα εκτιμήθηκε ιδιαίτερα αυτή η ικανότητά του να αναπτύσσει, ακόμα και πολύπλοκα επιστημονικά θέματα, με συντομία στην έκφραση και σαφήνεια στο περιεχόμενο. Το 1894 παντρεύτηκε την Άλις Σμιθ, παρά τις αντιδράσεις της οικογένειάς του, γιατί η νύφη ήταν γνωστό επαναστατικό πνεύμα, ταγμένη στον αγώνα για τα γυναικεία δικαιώματα. Η αποστολή του Ράσελ σε διπλωματική θέση στο Παρίσι για να διακόψει τη σχέση του με τη Σμιθ δεν έφερε το ποθούμενο στην οικογένειά του αποτελέσματα. Ο γάμος αυτός διήρκεσε 16 χρόνια.

Στο Βερολίνο που επισκέφτηκε o Ράσελ το 1894 για να σπουδάσει Πολιτικές και Οικονομικές Επιστήμες συνέλαβε την ιδέα, σ’ έναν περίπατο στο Tiergarten, όπως έγραψε αργότερα, να συγγράψει δύο σειρές βιβλίων, μία για τη Φιλοσοφία των Φυσικών Επιστημών και μία για Κοινωνικά και Πολιτικά Θέματα. Το 1896 κυκλοφόρησε το βιβλίο του για τη Γερμανική Σοσιαλδημοκρατία.

Η αποφασιστική καμπή στην επιστημονική δραστηριότητά του ήρθε το 1900 σ’ ένα διεθνές συνέδριο Φιλοσοφίας στο Παρίσι, όπου γνωρίστηκε με τον Πεάνο, αυθεντία στον τομέα της Λογικής και στη συνέχεια μελέτησε τις δημοσιεύσεις του. Όπως έγραψε αργότερα ο Ράσελ, ο Peano «μου άνοιξε τα μάτια για την αναγωγή των Μαθηματικών στη Λογική». Από μία δημοσίευση του Πεάνο κατέληξε ο Ράσελ στο έργο του Φρέγκε, ο οποίος είχε κάνει σημαντικά βήματα στον τομέα της Μαθηματικής Λογικής και της Θεωρίας των Αριθμών. Το 1903 δημοσιεύει ο Μπ. Ράσελ το βιβλίο του «The Principles of Mathematics», το οποίο παραμένει και σήμερα σταθμός στην ιστορία των Μαθηματικών. Το 1937, όταν κυκλοφόρησε η δεύτερη έκδοση αυτού του βιβλίου, έγραψε στον πρόλογό του: «Δεν βλέπω κανένα λόγο να τροποποιήσω τη βασική αντίληψή μου ότι Μαθηματικά και Λογική είναι ταυτόσημα».

Για να προκύψει αυτή η ταυτότητα Μαθηματικών και Λογικής, έπρεπε να οικοδομηθεί η Λογική εκ νέου. Για το σκοπό αυτό συνεργάστηκε ο Ράσελ με τον παλιό δάσκαλό του Γουάιτχεντ, με τον οποίο παρουσίασε το νέο σύστημα Λογικής στο βιβλίο «Principia Mathematica». Επειδή ο Γουάιτχεντ είχε σημαντικές διδακτικές υποχρεώσεις, έπεσε ο μεγάλος φόρτος δουλειάς στον Ράσελ. Μεταξύ 1907 και 1910, έγραψε αργότερα ο ίδιος, δούλευε καθημερινά 10-12 ώρες για να ολοκληρώσει το έργο. Ο πρώτος τόμος του κυκλοφόρησε το 1910 και συνέπεσε περίπου με το διαζύγιό του. Μέχρι το 1913 κυκλοφόρησαν και οι επόμενοι δύο τόμοι. Χαρακτηριστικό είναι ότι, επειδή ο εκδοτικός οίκος (Cambridge University Press) εκτιμούσε ως πολύ υψηλό το κόστος εκδόσεως και ελάχιστα τα πιθανά έσοδα, υποχρέωσε τους συγγραφείς να συμμετάσχουν στα έξοδα. Έτσι συνέβαλε καθένας τους με 50 λίρες για ένα έργο που απετέλεσε τον προσωρινά τελευταίο σταθμό στην επιστήμη της Λογικής από την εποχή του Αριστοτέλη! Το 1910 ανέλαβε ο Ράσελ διδασκαλία με πενταετή θητεία στο Trinity College του Κέμπριτζ. Το 1912 κυκλοφόρησε το μέχρι σήμερα καλύτερο αγγλόφωνο έργο εισαγωγής στη φιλοσοφία με τίτλο «The Problems of Philosophy».

Παράλληλα με τα Μαθηματικά δεν έλειψαν όμως και άλλες δραστηριότητες του Ράσελ, όπως η δημοσίευση διαφόρων βιβλίων, διαλέξεις σε Πανεπιστήμια πάνω στα τρέχοντα επιστημονικά θέματα, αλλά και για αμφιλεγόμενα κοινωνικά και πολιτικά θέματα της καθημερινής ζωής κ.ά. Ιδιαίτερα σημαντική από αυτές τις παράλληλες δραστηριότητες ήταν η συμμετοχή στον προεκλογικό αγώνα του 1907, ο οποίος είχε για κεντρικό σύνθημα τα εκλογικά δικαιώματα για τις γυναίκες. Για να μη νομιστεί δε ότι επρόκειτο για ακαδημαϊκές διαφωνίες, οι αντίπαλοι της γυναικείας ψήφου κατέβαιναν στις συγκεντρώσεις των υποστηρικτών με ρόπαλα και τσουβάλια γεμάτα με αρουραίους. Την κατάλληλη στιγμή άφηναν ελεύθερους τους αρουραίους που έτρεχαν πανικόβλητοι ανάμεσα στα πόδια των γυναικών και στη συνέχεια κτυπούσαν τους συγκεντρωμένους με τα ρόπαλα. Ο Ράσελ περιγράφει στα απομνημονεύματά του διάφορους ξυλοδαρμούς, στους οποίους αναγκάστηκε να πάρει μέρος. Όλες αυτές οι παράλληλες δραστηριότητες έφεραν τον Ράσελ κοντά σε διάσημες προσωπικότητες, όπως τους Μάραιυ, Λώρενς, Βίτγκενστάιν, Έλιοτ και Κόνραντ. H σύνδεση του Ράσελ με αυτά τα πρόσωπα ήταν ιδιαίτερα θερμή, αλλά όχι πάντα χωρίς προβλήματα, τα οποία συχνά κυκλοφορούσαν με μορφή ανεκδότων.

Κοινωνική και πολιτική δράση

Ένα κοινωνικά και πολιτικά δραστήριο άτομο, όπως ο Ράσελ, δεν ήταν δυνατόν να μείνει ασυγκίνητο μπροστά στο δράμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ενός πολέμου τελείως παράλογου και περιττού, ο οποίος ξεκίνησε για να ικανοποιήσει πρόσκαιρες σκοπιμότητες και να κλείσει λογαριασμούς του προηγούμενου αιώνα, αλλά κατέληξε σε ένα γιγάντιο σφαγείο ανθρώπων και ιδεών. Ο Ράσελ ξεκίνησε εκστρατεία για τα δικαιώματα των αρνητών στρατεύσεως, οι οποίοι απειλούνταν με την ποινή του θανάτου. Το 1916 κυκλοφόρησε ο Έρνεστ Έβερετ, αρνητής στρατεύσεως ο ίδιος, ένα αντιπολεμικό κείμενο. Ο Ράσελ δήλωσε ότι αυτός ο ίδιος ήταν ο συγγραφέας του κειμένου, με αποτέλεσμα να καταδικαστεί σε χρηματικό πρόστιμο, αλλά και να απολυθεί από το Trinity College, όπου δίδασκε. O υπερασπιστικός του λόγος στο δικαστήριο αποτελεί και σήμερα ακόμα έναν ύμνο στην ειρήνη και στο δικαίωμα κάθε ανθρώπου να αρνηθεί για λόγους συνειδήσεως να πολεμήσει. Η δημοσίευση αυτού του λόγου απαγορεύτηκε αρχικά στη Μ. Βρετανία, αλλά επετράπη μετά τον πόλεμο. To αμερικάνικο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία και προσέφερε στον Ράσελ μία θέση καθηγητή. Όμως η βρετανική κυβέρνηση αρνήθηκε να του χορηγήσει διαβατήριο. Το 1918 καταδικάστηκε ο Ράσελ σε φυλάκιση 6 μηνών για «προσβολή συμμάχων», επειδή διατύπωσε σε άρθρο του το φόβο ότι τα αμερικανικά στρατεύματα που έφτασαν στην Ευρώπη περί το τέλος του πολέμου, θα χρησιμοποιούνταν για καταστολή εργατικών ταραχών στην Αγγλία και τη Γαλλία. O μεγάλος μαθηματικός «αξιοποίησε» την παραμονή του στη φυλακή γράφοντας το βιβλίο «Introduction to Mathematical Philosophy» και ξεκινώντας τη συγγραφή του «The Analysis of Mind».

Το 1919 έλαβε ο Ράσελ μία επιστολή από τον Βίτγκενστάιν (τον οποίο γνώριζε ήδη από το 1912 ως μαθητή στο Κέμπριτζ), με την οποία τον πληροφορούσε ότι βρισκόταν ως Αυστριακός αξιωματικός σε ιταλική αιχμαλωσία. Συνημμένα στο γράμμα του έστελνε δε ένα χειρόγραφό του για σχολιασμό. Επρόκειτο για το περίφημο έργο του Βίτγκενστάιν «Tractatus logico-philosophicus». Το έργο αυτό δημοσιεύτηκε το 1921.

Το έτος 1920 επισκέπτεται ο Ράσελ με μία ομάδα του βρετανικού εργατικού κόμματος την επαναστατημένη Ρωσία. Ο ενθουσιασμός του για κάθε ανανέωση ήταν μεγάλος, αυτό όμως που συνάντησε δεν τον έκανε ιδιαίτερα αισιόδοξο. Οι κριτικές παρατηρήσεις του για την εικόνα που αποκόμισε κατατέθηκαν στο βιβλίο του «The Practice and Theory of Bolshevism». Μετά την επιστροφή του από τη Ρωσία δέχθηκε μία θέση επισκέπτη καθηγητή στο Πεκίνο, όπου πέρασε εννέα μήνες του έτους 1921. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρόνου βρισκόταν όμως στο νοσοκομείο για να συνέλθει από τις αλλεπάλληλες ασθένειες που τον έπληξαν. Σ’ αυτό το διάστημα κυκλοφόρησε από Ιάπωνες δημοσιογράφους η φήμη ότι ο Ράσελ πέθανε (ήταν ήδη 49 ετών). Έτσι, όταν ο μεγάλος φιλόσοφος συνήλθε από την αρρώστια του, είχε το μακάβριο προνόμιο να διαβάσει νεκρολογίες που δημοσίευσαν διάφορες ευρωπαϊκές εφημερίδες για το άτομό του – όχι πάντα ευνοϊκές.

Το 1927 ίδρυσε ο Ράσελ ένα ιδιωτικό σχολείο για να υλοποιήσει δικές του ιδέες για την εκπαίδευση. Στο σχολείο αυτό θα πήγαιναν και τα δύο παιδιά του που γεννήθηκαν το 1921 και 1923. Τα χρόνια αυτά που πέρασε ως οικογενειάρχης και σχολάρχης αξιοποίησε ο Ράσελ και για τη συγγραφική του δραστηριότητα. Μεταξύ 1921 και 1931 κυκλοφόρησαν 15 βιβλία του, όλα με παγκόσμια εμβέλεια και με διαφορετικό κάθε φορά θέμα: Από κοινωνικά προβλήματα, μέχρι νέες επιστημονικές αντιλήψεις και φιλοσοφικά θέματα. Μερικοί από τους τίτλους: «The ABC of Atoms», «The ABC of Relativity», «Marriage and Morals», «The Conquest of Happiness». Ενδιάμεσα πραγματοποίησε 4 επισκέψεις για διαλέξεις στις ΗΠΑ. Το 1923 πέθανε ο μεγαλύτερος αδελφός του και ανακηρύχθηκε ο ίδιος αυτοδικαίως Λόρδος. Η πρώτη του παρουσία στη Βουλή των Λόρδων (Άνω Βουλή) έγινε όμως το 1937, πράγμα που δείχνει ότι ουδόλως τον ενδιέφερε η κληρονομημένη πολιτική θέση αλλά μόνο η νομιμοποιημένη από τη λαϊκή ψήφο. Τα έτη 1922 και 1923 ήταν ανεξάρτητος υποψήφιος του Εργατικού Κόμματος στην εκλογική περιφέρεια του Τσέλσι. Έχασε και τις δύο εκλογές. Το 1935 χώρισε από τη δεύτερη σύζυγό του σε ηλικία 63 ετών.

Η άνοδος του εθνικο-σοσιαλισμού στη Γερμανία οδήγησε τον Ράσελ σε νεότερη δραστηριοποίησή του. Έγραφε καυστικά άρθρα ενάντια στο φαινόμενο του φασισμού και ρατσισμού και προέβλεπε ξέσπασμα πολέμου, αν δεν ελέγχονταν ειρηνικά οι αντιθέσεις. Η υπεράσπιση του υπέρτερου αγαθού της ειρήνης τον υποχρέωνε να υποστηρίξει το σύμφωνο του Μονάχου (Τσάμπερλεν – Χίτλερ) που αποτελούσε ουσιαστικά υποχώρηση της Δύσης έναντι του Χίτλερ. Ένα χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου αντελήφθη ότι κάθε φιλειρηνική προσπάθεια ήταν ασήμαντη μπροστά στη δύναμη των πολεμικών μηχανισμών και στον κίνδυνο που σήμαινε για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό η επικράτηση του ναζισμού.

Με την τρίτη σύζυγό του, Πατρίσια Σπένσερ, πήγε το 1938 στις ΗΠΑ ως καθηγητής σε διάφορα Πανεπιστήμια. Το 1940 του προσφέρθηκε θέση καθηγητή στο City College of New York, θέση η οποία ανακλήθηκε, επειδή θεωρήθηκε ότι η ηθική του Ράσελ δεν ταίριαζε με τους στόχους της αμερικανικής παιδείας! Στη συνέχεια αντιμετώπισε ο μεγάλος φιλόσοφος ένα γενικότερο μποϊκοτάζ από τα Πανεπιστήμια των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα να βρεθούν, αυτός και η οικογένειά του, σε δεινή οικονομική κατάσταση. Μία θέση για διδασκαλία της Ιστορίας της Φιλοσοφίας του Barnes Foundation οδήγησε και πάλι σε συγκρούσεις, λόγω του περιεχομένου της διδασκαλίας του. Ύστερα από δύο χρόνια ακολούθησε απόλυση από τη θέση του καθηγητή και δίκη λόγω πλημμελούς ανταποκρίσεως στα καθήκοντά του. Ο Ράσελ κέρδισε τη δίκη και δημοσίευσε τις παραδόσεις του ως βιβλίο με τίτλο «History of Western Philosophy» που αποτελεί σταθμό στις φιλοσοφικές εκδόσεις του 20ου αιώνα. Το 1944 επέστρεψε, ήδη 72 ετών, στη Μ. Βρετανία και δίδαξε για 5 χρόνια στο Trinity College.

Αγώνας για την ειρήνη

Μετά τη ρίψη της πρώτης ατομική βόμβας στην Ιαπωνία, παρουσιάστηκε ο Ράσελ για άλλη μία φορά στη Βουλή των Λόρδων, μίλησε για την επερχόμενη υδρογονοβόμβα και τάχθηκε ενάντια στους πυρηνικούς εξοπλισμούς. Προπαγάνδιζε μία «παγκόσμια κυβέρνηση» που θα οδηγούσε στην αποτροπή των πολέμων. Οι ΗΠΑ δέχθηκαν την πρότασή του ως Baruch Plan, η Σοβιετική Ένωση (Σ.Ε.) την απέρριψε, γιατί δεν είχε ακόμη ατομικά όπλα και θα διαπραγματευόταν από μειονεκτική θέση. Ο Ράσελ συνδύασε την άρνηση αυτή με το δεσποτισμό του σταλινικού καθεστώτος και επετέθη με σφοδρότητα σε δημοσιεύσεις και ομιλίες του κατά της Σ.Ε. Αυτή η τοποθέτησή του αντιμετωπίστηκε ευνοϊκά από τα δυτικά κράτη, τα οποία άρχισαν πλέον να προβάλουν το φιλόσοφο περίπου ως εθνικό ήρωα – από άτομο μειωμένης ηθικής που τον θεωρούσαν μόλις πριν από μερικά χρόνια στις ΗΠΑ και παλαιότερα στη Μ. Βρετανία.

Όταν απέκτησε και η Σ.Ε. πυρηνικά όπλα και άρχισε ουσιαστικά ο «ψυχρός πόλεμος», οδηγήθηκε ο Ράσελ στο συμπέρασμα ότι μόνο ο πυρηνικός αφοπλισμός θα έσωνε την υφήλιο από την καταστροφή. Η περίπτωση να οδηγηθούμε στην αποκλιμάκωση του κινδύνου πυρηνικού ολοκαυτώματος μέσω της αυτοδιαλύσεως του ενός από τα δύο στρατιωτικά μπλοκ, όπως έγινε 40 χρόνια αργότερα, δεν ήταν ορατή στις αρχές της δεκαετίας του ’50. Ο Ράσελ ξεκίνησε το ειρηνιστικό κίνημα ενάντια στους πυρηνικούς εξοπλισμούς, με αποτέλεσμα να γίνει, αφενός και πάλι ο απόβλητος των δυτικών κατεστημένων, αφετέρου ο ήρωας των κομματικά αδέσμευτων προοδευτικών κινημάτων. Στη διεύθυνσή του κατέφθαναν καθημερινά χιλιάδες επιστολές από όλο τον κόσμο, κυρίως από απλούς ανθρώπους, στις περισσότερες από τις οποίες απαντούσε ιδιοχείρως! Τα κείμενα αυτών των επιστολών και οι απαντήσεις του Ράσελ έχουν δημοσιευτεί σε πολλούς τόμους. Σε μία σειρά εκπομπών από το BBC, με τίτλο «Man’s Peril», πληροφορούσε το κοινό για τα επιτεύγματα της επιστήμης και τον κίνδυνο από τα πυρηνικά όπλα. Καθ’ οδόν σε περιοδεία για διαλέξεις τον πληροφόρησαν ότι του απονεμήθηκε το βραβείο Nobel της Λογοτεχνίας για το έτος 1950.

Το 1952 χώρισε από την τρίτη σύζυγό του και παντρεύτηκε, σε ηλικία 80 ετών την τέταρτη, Έντιθ Φιντς, Αμερικανίδα συγγραφέα. To 1955 ξεκίνησε για διαλέξεις στην Αυστραλία και τις ΗΠΑ. Ήδη από τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας καταπολέμησε με λόγους και δημοσιεύσεις το κλίμα διώξεων και λογοκρισίας που δημιούργησε η κίνηση Μακάρθι στις ΗΠΑ. Υπερασπίστηκε με τον ίδιο τρόπο τους Ρόζενμπεργκ και, όταν αυτοί εκτελέστηκαν, τον συνεργάτη τους Σόμπελ. Αργότερα ξεκίνησε καμπάνιες για την απελευθέρωση του Μπεν Μπάρκα, του Αντώνη Αμπατιέλου, του Χάιντς Μπραντ κ.ά.

Το έτος 1957 βρέθηκε σε αεροπλάνο, το οποίο έπεσε στη θάλασσα περί τα 100 μέτρα από την ακτή της Νορβηγίας. Μερικοί από τους επιβάτες σκοτώθηκαν, ο Ράσελ κολύμπησε μαζί με άλλους επιζώντες στο παγωμένο νερό (85 ετών) και διασώθηκε. Αν και γενικά έδινε την εντύπωση εύθραυστου ανθρώπου, ο Ράσελ επέζησε πολλών βαριών ασθενειών, ανάμεσά τους μερικές πνευμονίες. Σε μεγαλύτερη ηλικία είχε βαρηκοΐα και προβλήματα στην κατάποση. Όταν το 1967, στο αποκορύφωμα των διαμαρτυριών κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, διαδόθηκε ότι έπασχε από γεροντική άνοια, παρουσιάστηκε σε αντιπολεμική εκδήλωση στη Σουηδία (95 ετών) και εντυπωσίασε με τη ζωτικότητά του.

Στα χρόνια μετά την έκρηξη της πρώτης υδρογονοβόμβας εργάστηκε για να δραστηριοποιήσει στο αντιπυρηνικό κίνημα τους κορυφαίους επιστήμονες της εποχής. Όσοι υπέγραψαν το σχετικό μανιφέστο, πρώτος εξ αυτών ο Αϊνστάιν λίγο πριν από το θάνατό του, απετέλεσαν τον πυρήνα της πρώτης συνόδου του Pugwash στη Νέα Σκωτία. Αυτή η κίνηση βρισκόταν σε αρμονία με την πλατωνική αντίληψη του Ράσελ για την πολιτική: Μόνον οι «σοφοί» ήταν σε θέση και έπρεπε να αποφασίζουν, λόγω της πολυπλοκότητας των θεμάτων, για τις υποθέσεις της ειρήνης στον κόσμο – αναμφίβολα μία ρομαντική τοποθέτηση που παράβλεπε τον παράγοντα των ποικίλων συμφερόντων και των σκοπιμοτήτων. Ο Ράσελ εξελέγη πρόεδρος αυτής και των επόμενων συνόδων. Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 πήραν οι φιλειρηνικές-αντιπυρηνικές δραστηριότητες τέτοια έκταση, ώστε να μην είναι πια σε θέση, λόγω και της προχωρημένης ηλικίας του, να αντεπεξέλθει στις τεράστιες υποχρεώσεις. Ίδρυσε την «Bertrand Russell Peace Foundation», η οποία ασχολήθηκε κυρίως με προβλήματα των λαών του Τρίτου Κόσμου.

Την ίδια εποχή ενεργοποιούνται οι Αμερικανοί όλο και περισσότερο στο Βιετνάμ και ο Ράσελ αποτελεί έναν από τους κύριους επώνυμους πολέμιους αυτής της ανάμιξης. Το 1965 αποχωρεί από το Εργατικό Κόμμα της Μ. Βρετανίας λόγω της ανοχής του (πρωθυπουργός ο εργατικός Wilson) έναντι των Αμερικανών. Το 1967 αρχίζει τη λειτουργία του το «Δικαστήριο Μπ. Ράσελ» για εγκλήματα πολέμου στο Βιετνάμ. Οι μαζικές κινητοποιήσεις στη Μ. Βρετανία και στην Ευρώπη γενικότερα κατά του πολέμου στο Βιετνάμ έγιναν σε μεγάλο βαθμό υπό την καθοδήγηση του Ράσελ.

Πέθανε σχεδόν αιωνόβιος στις 2 Φεβρουαρίου 1970 στην Ουαλία, όπου και είχε γεννηθεί. Άφησε πίσω του πάνω από 70 βιβλία και έναν τεράστιο αριθμό άρθρων, δοκιμίων, σχολίων κτλ. για Μαθηματικά, Φιλοσοφία, Πολιτική κ.ά., καθώς επίσης ένα πλήθος μαθητών και θαυμαστών, συνεχιστών του έργου του. Η συγκεφαλαίωση της ζωής του περιέχεται στο κλείσιμο των απομνημονευμάτων του: «Τρία απλά αλλά υπεράνθρωπα πάθη προσδιόρισαν τη ζωή μου: Η αναζήτηση της αγάπης, η τάση για γνώση και μία ασυγκράτητη συμπόνια για τα πάθη των ανθρώπων. Όπως ένας σίφουνας με στριφογύριζαν αυτά τα πάθη, μια από ‘δω, μια από ‘κει, σε μια απρόβλεπτη διαδρομή μέσα σ’ έναν ωκεανό μαρτυρίου, συχνά μέχρι τα τελευταία όρια της απελπισίας.»

eirini aivaliwtouΟι 10 Εντολές του φιλόσοφου και ειρηνιστή Μπέρτραντ Ράσελ
Περισσότερα

Σεξ χωρίς συναίνεση σημαίνει βιασμός

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

«Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός. Είναι τόσο απλό. Ή τουλάχιστον, θα έπρεπε να είναι», τονίζει το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας, που ξεκίνησε νέα καμπάνια με αίτημα να αναθεωρηθεί το άρθρο 336 του Ποινικού Κώδικα ώστε να τροποποιηθεί ο ορισμός του βιασμού.

Η νομοθεσία στην Ελλάδα

Σύμφωνα με έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας για τη σχετική νομοθεσία στις χώρες της Ε.Ε., επικρατεί η ατιμωρησία και η κουλτούρα κατηγορίας των θυμάτων του βιασμού. Η ίδια πραγματικότητα χαρακτηρίζει και την Ελλάδα, στην οποία συμβάλλει και ο νομικός ορισμός του βιασμού. Ο ελληνικός ποινικός κώδικας, και συγκεκριμένα το άρθρο 336, ορίζει ως βιασμό την συνουσία η οποία προκύπτει ύστερα από εξαναγκασμό με τη χρήση σωματικής βίας ή την απειλή σπουδαίου και άμεσου κινδύνου.

Ο ορισμός αυτός έρχεται σε αντίθεση με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και συγκεκριμένα με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, που υπογράφηκε το 2011 και τέθηκε σε υποχρεωτική ισχύ για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2014. Η Σύμβαση αυτή επικυρώθηκε στην Ελλάδα με νόμο του κράτους τον Μάρτιο του 2018, χωρίς ωστόσο να τροποποιήσει αναλόγως τον νομικό ορισμό του βιασμού.

Τον περσινό Μάρτιο, όπως τονίζει η οργάνωση, ανέδειξε ότι η κύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης από την ελληνική Βουλή αποτέλεσε σημαντικό βήμα, εισάγοντας ένα σημαντικό κατευθυντήριο πλαίσιο για την προστασία των γυναικών από την έμφυλη βία καθώς και ατόμων που υφίστανται άλλες μορφές έμφυλων διακρίσεων. Παράλληλα, μετά την άσκηση θεσμικής πίεσης 10 γυναικών οργανώσεων και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Αμνηστίας, καταργήθηκε το άρθρο μίας διάταξης στην εθνική νομοθεσία που επέτρεπε το γάμο ως διακανονισμό για το έγκλημα της «αποπλάνησης ανηλίκου» (άρθρο 339, παρ. 3 του ελληνικού Ποινικού Κώδικα).

«Αναδείξαμε ωστόσο, ότι αποτελούσε σοβαρό έλλειμμα το γεγονός ότι δεν τροποποιήθηκε ο ορισμός του βιασμού στον ελληνικό ποινικό κώδικα ώστε να βασίζεται στην απουσία συναίνεσης, σε συμφωνία με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων», τονίζεται.

«Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να μην αναγνωρίζουν νομικά ότι το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός. Η ατελής νομοθεσία και η επικίνδυνη κουλτούρα κατηγορίας των θυμάτων διαιωνίζουν την ατιμωρησία σε ολόκληρη την Ευρώπη», προστίθεται.

Ο φόβος

Παρά τη σοβαρότητα της παραβίασης, ο βιασμός συχνά δεν καταγράφεται στην Ευρώπη. Ο φόβος του να μη γίνουν πιστευτές, η έλλειψη εμπιστοσύνης στο δικαστικό σύστημα ή το στίγμα που συνδέεται με αυτόν αποθαρρύνουν πάρα πολλές γυναίκες από την αναφορά βιασμού.

Όταν το αναφέρουν, οι πιθανότητες να εκδικαστεί η υπόθεσή τους στο δικαστήριο είναι περιορισμένες. Συχνά, οι υποθέσεις καταρρίπτονται σε διάφορα στάδια της νομικής διαδικασίας, χωρίς ποτέ να οδηγούνται σε δίκη. Κάτι τέτοιο σημαίνει ότι οι δράστες δεν κρατούνται υπόλογοι για τις πράξεις τους.

Ειδικά στην Ελλάδα, η εκτεταμένη έλλειψη διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων για την έμφυλη βία και τον βιασμό δυσχεραίνει την κατανόηση της κλίμακας του προβλήματος και την αντιμετώπισή του. Ταυτόχρονα, τα στοιχεία που υπάρχουν δεν παρέχουν τη συνολική εικόνα, εξαιτίας του χαμηλού ποσοστού καταγγελιών.

Οι επικίνδυνοι μύθοι και τα στερεότυπα σχετικά με το φύλο, σχετικά με το τι αποτελεί βιασμό και συναίνεση, είναι ευρέως διαδεδομένα, τόσο στα συστήματα δικαιοσύνης όσο και στις κοινωνίες στο σύνολό τους, επισημαίνει η οργάνωση.

Οι έρευνες δείχνουν επανειλημμένα ότι πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι δεν πρόκειται για βιασμό όταν το θύμα είναι μεθυσμένο, όταν φοράει αποκαλυπτικά ρούχα ή όταν δεν αντιστέκεται.

Από τις 31 ευρωπαϊκές χώρες που καλύπτει η έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Κύπρος, η Γερμανία, η Ισλανδία, το Λουξεμβούργο και η Σουηδία ορίζουν τον βιασμό ως σεξ χωρίς συναίνεση. Η Σουηδία άλλαξε τον ορισμό μόλις πέρσι, έπειτα από πολύχρονη εκστρατεία της Διεθνούς Αμνηστίας και άλλων οργανώσεων.

Οι υπόλοιπες χώρες που αναφέρονται στην έρευνα και την έκθεση της Αμνηστίας είναι: Αυστρία, Βουλγαρία, Κροατία, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία και Ελβετία.

Όλες αυτές οι χώρες έχουν νομικούς ορισμούς του βιασμού με βάση τη βία, την απειλή βίας, τον εξαναγκασμό ή την αδυναμία του θύματος να αμυνθεί.

Σε ορισμένες χώρες, οι νόμοι περί βιασμού και σεξουαλικής βίας εξακολουθούν να πλαισιώνονται από εγκλήματα που σχετίζονται με την «τιμή» ή την «ηθική», υποστηρίζοντας την ιδέα ότι η κοινωνία έχει το δικαίωμα να ελέγχει τα σώματα των γυναικών. Στη Μάλτα, για παράδειγμα, τα σεξουαλικά αδικήματα εμπίπτουν στο κεφάλαιο «εγκλήματα που επηρεάζουν την ομαλή τάξη των οικογενειών».

Ανθρώπινα δικαιώματα

«Η τήρηση των νόμων περί βιασμού σε συμφωνία με τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν θα επιλύσει τα πάντα. Είναι όμως ένα σημαντικό βήμα προς την αλλαγή των συμπεριφορών και την απόδοση δικαιοσύνης, καθιστώντας σαφές ότι το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός και δεν μπορεί να συνεχιστεί με ατιμωρησία», τονίζει η Διεθνής Αμνηστία.

Όπως μάλιστα σημειώνει, μια πρόσφατη έρευνα αποκάλυψε ορισμένες ανησυχητικές συμπεριφορές μεταξύ των ανθρώπων στην Ε.Ε.:

Περισσότερα από 1 στα 4 άτομα στην Ε.Ε. πιστεύουν ότι η σεξουαλική επαφή χωρίς συναίνεση μπορεί να δικαιολογείται υπό ορισμένες συνθήκες, όπως εάν το θύμα είναι μεθυσμένο ή υπό την επήρεια ναρκωτικών; όταν πηγαίνει εθελοντικά στο σπίτι με κάποιον, όταν φοράει αποκαλυπτικά ρούχα, όταν δεν έχει πει «όχι» σαφώς ή δεν αντιστέκεται.

Περισσότερα από 1 στα 5 άτομα στην Ε.Ε. πιστεύουν ότι οι γυναίκες συχνά λένε ψέματα ή υπερβάλλουν όταν ισχυρίζονται ότι έχουν υποστεί βία ή βιασμό.

  • Έργο: Βιασμός, 1945 – Rene Magritte
eirini aivaliwtouΣεξ χωρίς συναίνεση σημαίνει βιασμός
Περισσότερα

Νίκη Γουλανδρή: Ο Άγγελος είχε συλλάβει το μήνυμα της απειλούμενης φύσης και έδρασε έγκαιρα…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Τα παρακάτω κείμενα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Αμφίβιον», τεύχος Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2006, με αφορμή τα δέκα χρόνια απουσίας του Αγγέλου Γουλανδρή. Ακολουθούν αποσπάσματα ομιλιών από την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2006 στο Κέντρο ΓΑΙΑ του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας.

 

***

 

Νίκη Γουλανδρή:  Υπήρξε ανήσυχη και δημιουργική προσωπικότητα 

 

«Ο Άγγελος Γουλανδρής υπήρξε ο άνθρωπος που είχε συλλάβει το μήνυμα της απειλούμενης φύσης και έδρασε έγκαιρα. Ήταν ο σεμνός και στοχαστικός άνθρωπος που έμεινε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και της κοινωνικής προβολής. Ως ανήσυχη και δημιουργική προσωπικότητα πάντα αναζητούσε έναν χώρο στο σταυροδρόμι, όπου συναντάται η κοινωνία με την επιστήμη, ο άνθρωπος με τη φύση.
Το 1964 ιδρύσαμε το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας. Αναζητήσαμε την εμπειρία των μεγάλων συγγενών Μουσείων της Ευρώπης. Αυτά είχαν για θεμέλιό τους τις πολύτιμες συλλογές των μεγάλων ερευνητών Δαρβίνου, Ηumbold, Tournefort, Boissier και πολλών άλλων νεότερων. Το δικό μας θα είχε για αντικείμενο τον πλούτο της ελληνικής φύσης και για θεμέλιο την κληρονομιά του αρχαίου κόσμου, των Θεόφραστου, Αριστοτέλη, Ιπποκράτη, Διοσκουρίδη. Με ένα επιτελείο Ελλήνων και ξένων επιστημόνων, προχωρήσαμε συστηματικά σε μια εκστρατεία έρευνας, συλλογής και ταξινόμησης του βοτανικού πλούτου της χώρας. Στη συνέχεια, ακολούθησαν όλοι οι τομείς των βιολογικών και γεωλογικών επιστημών.

 

Ο αποχαιρετισμός της Νίκης Γουλανδρή που έφυγε από τη ζωή στα 94, το Σάββατο 9 Φεβρουαρίου 2019, θα γίνει την Τρίτη 12 Φεβρουαρίου 2019, το μεσημέρι στις 12 από τον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Δημητρίου στην Κηφισιά.

Ταυτόχρονα, ανάπτυξε μια νέα πολιτική παιδείας και πληροφόρησης, τόσο στον χώρο της σχολικής εκπαίδευσης, όσο και στο χώρο της κοινωνίας των πολιτών. Το 1979 απονέμεται στο Μουσείο το Αργυρούν Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών και το 1987 το Μουσείο επιλέγεται, μαζί με άλλα 37, ως Μουσείο Επιρροής, ανάμεσα σε 35.000 μουσεία του κόσμου. Το 1998 το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ανακήρυξε τον Άγγελο επίτιμο Διδάκτορα Δασολογίας και Δασοπονίας. Το 1990 απονέμεται στο Μουσείο το Διεθνές Βραβείο Ωνάση για τον Άνθρωπο και το Περιβάλλον.
Το 1991, ιδρύθηκε, στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων – Υγροτόπων, ως παράρτημα του Μουσείου, με έργο την ενεργό συμβολή στην αναχαίτιση της απώλειας και υποβάθμισης των φυσικών βιοτόπων.
Μεγάλος σταθμός στη λειτουργία και εξέλιξη του Μουσείου ήταν η σύζευξή του με το Κέντρο ΓΑΙΑ. Μουσειολογικά το Κέντρο ΓΑΙΑ είναι πρωτοποριακό. Εκπαιδευτικά ανατρέπει την καθιερωμένη μουσειολογική και παιδευτική προσέγγιση, εισάγει την προσωπική σχέση, την επανασύνδεση του ανθρώπου με τον πλανήτη Γη. Παράλληλα, αναπτύσσει έντονη ερευνητική δραστηριότητα, με δύο προωθημένα επιστημονικά εργαστήρια, το εργαστήριο Βιολογίας Εδάφους που σκοπεύει στην αποκατάσταση των φυσικών πόρων που συντηρούν τη ζωή και το εργαστήριο Βιοτεχνολογίας και Αναλυτικής Χημείας, το οποίο εισήγαγε στην Ελλάδα την τεχνική της φασματομετρίας μάζας, που, τελευταίως, εφαρμόζεται στον τομέα της υγείας.
O Άγγελος γνώριζε ότι δεν θα ήταν πλέον παρών όταν το Κέντρο ΓΑΙΑ θα άρχιζε τη λειτουργία του. Γνώριζε, όμως, ότι, όπως και το Μουσείο, θα ξεκινούσε με πίστη, ικανότητα και ευθύνη για να συμβάλλει στη νέα «οικουμενική πραγματικότητα» του 21ου αιώνα.
Τελευταίος σταθμός του Μουσείου είναι το Τέμενος Μασταμπά στο Ρέθυμνο, η αξία του οποίου είχε επισημανθεί από τον Άγγελο και το 1971 παραχωρήθηκε στο Μουσείο για αναστήλωση και εγκατάσταση σημαντικών παλαιοντολογικών ευρημάτων της περιοχής. Θα λειτουργήσει ως παράρτημα του Μουσείου το 2007».

 

Μαριάννα Ντελαμότ: Καλοσύνης απόσταγμα…

 

Στην ομιλία που ακολούθησε, η Μαριάννα Ντελαμότ πρόσθεσε τη δική της ποιητική προσέγγιση στην προσωπικότητα του ιδρυτή του Μουσείου και απάγγειλε την Ωδή στον Άγγελο Γουλανδρή: «Βλέμμα σοφίας. Βλέμμα συμπόνοιας. Βλέμμα αυστηρής εποπτείας. Βλέμμα γλυκύ της απέραντης καλοσύνης απόσταγμα».

 

Φαλή Βογιατζάκη: Δάσκαλος ζωής…

 

H γενική γραμματέας του Μουσείου ΓΑΙΑ Φυσικής Ιστορίας, Φαλή Βογιατζάκη, μοιράστηκε την προσωπική εμπειρία που βίωσε κοντά σε έναν «δάσκαλο της ζωής», μίλησε για έναν «αληθινό επαναστάτη, ο οποίος αναζητούσε έναν νέο κώδικα αξιών που θα αποκαθιστούσε τη φυσική ισορροπία και την αρμονία στον κόσμο», για έναν άνθρωπο που «με την καθημερινή συμπεριφορά του δίδασκε έμπρακτα πώς να σκεφτόμαστε, να ενεργούμε, να αναζητούμε την ουσία» και έκλεισε την ομιλία της, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «Άγγελε Γουλανδρή, δέκα χρόνια μετά, η ανάμνησή σου μας εμπνέει και δυναμώνει την πίστη μας ότι η αλλαγή είναι δυνατή και μπορεί να ξεκινήσει από εδώ. Η Σχολή που άτυπα δημιούργησες έχει ήδη γερά θεμέλια και αποκτά συνεχώς νέους οπαδούς».

 

Άγγελος Δεληβορριάς: Είχε παραδειγματική σεμνότητα…

 

«O Άγγελος Γουλανδρής ήταν ένας άνθρωπος που δεν του άρεσε καθόλου να μιλά για τον εαυτό του, να φωτογραφίζεται και να ποζάρει. Είχε την παραδειγματική σεμνότητα του ανθρώπου που είχε προ πολλού ξεπεράσει τον υφέρποντα κίνδυνο της οίησης και την απειλή της πληκτικής σοβαροφάνειας, διατηρώντας τις απαραίτητες εκείνες δόσεις του χιούμορ, οι οποίες μετριάζουν τις αναπότρεπτες πικρίες, μετατάσσοντας ακόμα και τα αρνητικά βιώματα στο επίπεδο της θετικής υποδοχής των εμπειριών. Διέθετε μια ιδιοσυγκρασία, αποστασιοποιημένη από τη συμβατική αίγλη της κοσμικότητας, που υπερασπιζόταν με γενναιότητα τις απόψεις της, χωρίς να υποτιμά τις πεποιθήσεις των άλλων, που προσφερόταν για κάθε γόνιμο διάλογο πάνω σε καυτά ιστορικά και κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά ζητήματα. Είχε παράλληλα την ιδιαιτερότητα μιας ξεχωριστής, αλλά διαφεύγουσας φυσιογνωμίας, μιας σύνθετης προσωπικότητας με πρισματικό χαρακτήρα».

 

 

 

 

Άγγελος Γουλανδρής: Προσπαθώ να διατηρώ τις παιδικές μου εμπειρίες

 

Και εδώ ένα ιδιόχειρο γραπτό του Άγγελου Γουλανδρή:

 

«Μικρός αισθανόμουν τις άπειρες δυνατότητες της παιδικής ηλικίας, όταν ο άνθρωπος είναι ακόμα ενταγμένος στον φυσικό κόσμο. Αργότερα αφιερώθηκα στην αναζήτηση της τελειότητας ως μεθόδου επικοινωνίας, αρνούμενος να προσαρμοσθώ στη συμβατική ζωή της κοινωνίας που αιχμαλωτίζει τη σκέψη και τις αισθήσεις. Οι ερμηνείες της εποχής μας για τη ζωή μου είναι ανεπαρκείς και προσπαθώ να διατηρώ τις παιδικές μου εμπειρίες σαν βαθύτερες ρίζες στην αναζήτησή μου, σώζοντας έτσι τις εγγενείς δυνατότητες με τις οποίες γεννιέται ο άνθρωπος».

Παναγιώτης ΜήλαςΝίκη Γουλανδρή: Ο Άγγελος είχε συλλάβει το μήνυμα της απειλούμενης φύσης και έδρασε έγκαιρα…
Περισσότερα