Θάρρος, ευφυΐα και ισχυρή προσωπικότητα έκαναν ξακουστή τη ζωγράφο Artemisia Gentileschi

Η αναβολή της πολυαναμενόμενης μεγάλης έκθεσης για τη ζωή και το έργο της ζωγράφου Artemisia Gentileschi ήταν μία από τις συνέπειες των μέτρων που επιβλήθηκαν στα μουσεία όλου του κόσμου –και της Βρετανίας– λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Κατόπιν τούτου η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου (National Gallery) ανακοίνωσε την άνοιξη ότι τα εγκαίνια που είχαν προγραμματιστεί για τις 4 Απριλίου δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν.

 

Sleeping Venus, Artemisia Gentileschi

 

Τώρα, η Εθνική Πινακοθήκη με χαρά ανακοινώνει ότι, χάρη στη γενναιοδωρία των χορηγών της, η έκθεση πρόκειται να ανοίξει το φθινόπωρο, στις 3 Οκτωβρίου, και θα διαρκέσει έως τις 24 Ιανουαρίου 2021.

Η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι (Artemisia Gentileschi, 8 Ιουλίου 1593 – 1653) ήταν Ιταλίδα ζωγράφος του μπαρόκ, θεωρούμενη ως μία από τους καλύτερους καλλιτέχνες της εποχής της.

Κόρη του ζωγράφου Οράτσιο Τζεντιλέσκι, μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα της στη Ρώμη και το 1610 παρήγαγε το πρώτο της έργο, Η Σωσσάννα (Σουζάνα) και οι γέροντες.

Το 1630 εγκαταστάθηκε στη Νάπολι, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής της, εκτός από την περίοδο της παραμονής της στην Αγγλία, όταν συνεργάστηκε και πάλι με τον πατέρα της που είχε γίνει αυλικός ζωγράφος του Καρόλου Α΄ το 1638. Ο Οράτσιο πέθανε το 1639 και η Αρτεμισία επέστρεψε στη Νάπολι.

 

Self-portrait as the Allegory of Painting, Artemisia Gentileschi

 

Όλα σχεδόν τα έργα της Αρτεμισία (που ήταν μια από τους καλύτερους Καραβατζίστι) έχουν γυναίκες πρωταγωνίστριες -με προτίμηση στις βιβλικές μορφές- που τις διακρίνει το θάρρος, η αποφασιστικότητα και η ισχυρή προσωπικότητα και όχι οι γυναικείες ιδιότητες της ευαισθησίας και της αδυναμίας. Ειδικά το έργο της Η Ιουδήθ αποκεφαλίζει τον Ολοφέρνη είναι ένας πίνακας αιματηρής αγωνίας και φρίκης. Το ζωγράφισε σε πολλές παραλλαγές αλλά αυτή του Ουφίτσι είναι η εντυπωσιακότερη. Είναι πολύ πιθανό να εμπνεύστηκε από την ανάμνηση του πρόσφατου βιασμού της.

Μυθιστορηματική βιογραφία της Αρτεμισία έγραψε η Rauda Jamis: Artemisia ou La Renommèe (Αρτεμίζια ή Η ξακουστή, 1990) – ελλ. μετάφραση Μαρία Παγουλάτου (“Νέα Σύνορα”).

 


Woman Playing a Lute, Artemisia Gentileschi

 

Η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι αναφέρεται στο έργο της Τζούντι Σικάγο «Το Δείπνο».

H Αρτεμισία Τζεντιλέσκι υπήρξε η πιο σπουδαία γυναίκα ζωγράφος του 17ου αιώνα. Η ρωμαλέα ζωγραφική της, η θαρραλέα φωνή της και η ζωγραφική της ευφυΐα την έκαναν τη διασημότερη ζωγράφο του μπαρόκ, ενώ το ενδιαφέρον για το έργο της έχει αναζωπυρωθεί ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες με εκθέσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

 

Judith and her Maidservant, Artemisia Gentileschi

 

Η Τζεντιλέσκι με τα έργα της σχολίασε την ανδρική βία στην εποχή της καθώς και η ίδια είχε υπάρξει θύμα βιασμού και είχε πρωταγωνιστήσει σε ένα πρωτοφανές σκάνδαλο στην εποχή της.

Πολλοί θεωρούν ότι τα έργα της είναι αυτοβιογραφικά. Μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα και τα αδέρφια της. Ο μύθος λέει πως η Αρτεμισία είχε συναντήσει τον διάσημο ζωγράφο Καραβάτζιο ως παιδί αφού ήταν στενός φίλος του πατέρα της. Σε ηλικία 17 ετών μας παραδίδει το πρώτο της έργο «Η Σουζάνα και οι γέροντες» με δύο γέροντες να κρυφοκοιτάζουν μια νεαρή γυναίκα που κάνει το μπάνιο της.

 

Susanna and the Elders

 

Η Αρτεμισία μεγάλωνε μόνη, χωρίς μητέρα σε μια οικογένεια αλλά και μια κοινωνία ανδροκρατούμενη, ζώντας κυρίως μέσα στο σπίτι της. Ήταν 18 ετών, όταν ο 30χρονος ζωγράφος Αγκοστίνο Τάσι, τη βίασε και αθέτησε την υπόσχεση γάμου που της είχε δώσει. Ο πατέρας της τον έσυρε στα δικαστήρια, τα οποία τον αθώωσαν καθώς ήταν προστατευόμενος του Πάπα Ιννοκέντιου του 10ου. Η δίκη έφερε την Αρτεμισία σε πρώτο πλάνο και περιγράφει τη ζωή των γυναικών στην εποχή της. Λίγο καιρό αργότερα η Αρτεμισία παντρεύτηκε τον ζωγράφο Πιεραντόνιο Στιατέζι και εγκαταστάθηκε στη Φλωρεντία. Οι Μέδικοι την πήραν υπό την προστασία τους και το 1614 έγινε η πρώτη γυναίκα μέλος της Accademia delle Arti del Disegno.

 

Danae, Artemisia Gentileschi

 

Στη Φλωρεντία γνωρίζει άλλον έναν άντρα, ο οποίος υπήρξε προστάτης της και εραστής της, τον Φραντσέσκο Μαρία ντι Νικολό Μαρίνγκι. Ο Μαρίνγκι της εξασφάλισε δικό της εργαστήριο και βοηθούς, κάτι εξαιρετικά σπάνιο στην εποχή της. Επέστρεψε στη Ρώμη λίγα χρόνια αργότερα εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που είχε δημιουργήσει και το 1630 εγκαταστάθηκε στη Νάπολι, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής της.

 

Judith Beheading Holofernes, Artemisia Gentileschi

 

Ο θαυμαστός ρεαλισμός των έργων της τα καθιστά απαράμιλλα. Ζωγραφίζει με δύναμη και τόλμη, στο ύφος του Καραβάτζιο αλλά καταφέρνει και διατηρεί μέσα στο έργο της τη δική της φωνή. Την κατατάσσουν ανάμεσα στους Καραβατζιστές και τα αριστουργηματικά της έργα διακρίνονται για την αποφασιστικότητα και την ισχυρή προσωπικότητα της δημιουργού τους.

 

Η Ιαήλ σκοτώνει τον Σισάρα, 1620, Βουδαπέστη, Μουσείο Καλών Τεχνών