Τάνγκο: Η ιστορία και η γέννηση μιας αστικής μυθολογίας

Το ταγκό, όπως είναι γνωστό στην Ελλάδα, είναι μουσική και χορός, που αποτελεί τη συνεισφορά της Αργεντινής στον παγκόσμιο πολιτισμό, μαζί βεβαίως με τους αστέρες της μπάλας, που αφθονούν στη χώρα των πάμπας και των γκάουτσος.

Το τάνγκο το γνωρίζουμε στην αστική του εκδοχή, αφυδατωμένο από τις κοινωνικές του αναφορές, έτσι όπως το διέδωσαν στον υπόλοιπο κόσμο οι Παριζιάνοι στη δεκαετία του ’20. Κυρίες με ολόσωμες τουαλέτες και κύριοι με φράκα να χορεύουν βαριεστημένα στη δεξίωση του κυρίου πρέσβη είναι μία εικόνα, που έχουμε στο μυαλό μας, κυρίως μέσα από τον κινηματογράφο. Στη μικροαστική του εκδοχή το τάνγκο θα το συναντήσουμε στη χώρα μας όλο και σε κάποια γαμήλια δεξίωση, με την ετικέτα του «ευρωπαϊκού», λίγο προτού ηχήσουν τα κλαρίνα.

Όμως, το τάνγκο είχε άλλες κοινωνικές αναφορές στην αρχή της ιστορίας του. Γεννήθηκε κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα στις λαϊκές γειτονιές του Μπουένος Άιρες, κάτω στο λιμάνι της πόλης με τα μπαρ και τα πορνεία, εκεί που εδρεύει η θρυλική Μπόκα Τζούνιορς και έμαθε μπάλα ο Μαραντόνα. Στην περιοχή αυτή κατοικούσαν μαστροποί και πόρνες, αλλά και άνθρωποι της εργατικής τάξης, μετανάστες, τόσο από τα ενδότερα της Αργεντινής, όσο και από την Ευρώπη. Αρχικά ήταν καθαρά αρσενικός χορός… για άνδρες με τα όλα τους.

Το τάνγκο, σύμφωνα με τον μεγάλο Αργεντινό συγγραφέα Ερνέστο Σάμπατο, είναι προϊόν επιμειξίας μουσικών και χορών, που έφερναν οι μετανάστες από τις πατρίδες τους, με έντονο το ερωτικό στοιχείο. Είναι το τραγούδι του μοναχικού άνδρα, του «πορτένιο», που εκφράζει την επιθυμία και τη νοσταλγία του για μία γυναίκα και σε πολλές περιπτώσεις το ανικανοποίητο του έρωτά του: «Στη ζωή μου είχα γκόμενες και γκόμενες, μα ποτέ μου μια γυναίκα», λέει το δίστιχο ενός τάνγκο τραγουδιού.

Είναι ένας χορός ενδοστρεφής και ενδοσκοπικός, αντίθετα με άλλους χορούς που είναι εξωστρεφείς και χαρωποί. «Ο γερμανός πίνει μπίρα, μεθοκοπάει και χορεύει αφελώς, ο «πορτένιο» χορεύει ένα τάνγκο για να σκεφθεί την τύχη του, που δεν του φέρθηκε ευνοϊκά», συμπληρώνει ο Ερνέστο Σάμπατο. Μεγάλη ώθηση στο τάνγκο έδωσε το μπαντονεόν, που αποτελεί το σήμα κατατεθέν του. Είναι ένα είδος ακορντεόν που έφτασε από τη Γερμανία, με ήχο συναισθηματικό, βαθύ και δραματικό, που εκφράζει τέλεια τους καημούς του «πορτένιο». Ο συνθέτης και βιρτουόζος του μπαντονεόν Άστορ Πιατσόλα (1921-1992) ήταν ο αυτός, που έβαλε το τάνγκο στις αίθουσες συναυλιών, ενώ μεγάλη ήταν και η συνεισφορά του κορυφαίου τραγουδιστή του είδους Κάρλος Γκαρντέλ (1890-1935).

  • Σας προτείνουμε δύο εξαιρετικά και πολύ εμπεριστατωμένα βιβλία για τον μυθικό αργεντίνικο χορό, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις “Κοντύλι”:

Το τάνγκο – Η ιστορία και η εξέλιξή του
Horacio A. Ferrer
Μετάφραση: Marta Silvia Dios Sanz

 

 

Μόνο αν κάνουμε μια βουτιά στην ίδια την ιστορία του τάνγκο, και όχι απλώς παρατηρώντας το ανεξίτηλο σημάδι που άφησε στις πόλεις μας ή εξετάζοντας με κάποια προσοχή την εξέλιξή του, θα μπορέσουμε να διαπιστώσουμε ότι τα πρόσωπα-κλειδιά και τα έργα-ορόσημα αποτελούν μόλις το ένα δέκατο του παγόβουνου που διακρίνεται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Και θα μπορέσουμε να διαπιστώσουμε επίσης ότι, κάτω από τα σημάδια που άφησαν τα είδωλα, οι επιτυχίες και οι σημαντικότεροι ιστορικοί σταθμοί του τάνγκο, ενυπάρχει σε ανυπολόγιστο βάθος, ένα πολύβουο εργαστήρι όπου αμέτρητοι ανώνυμοι καλλιτέχνες, μέσα από ατέρμονες διεργασίες, καθημερινά ανακαλύπτουν στοιχεία που θα αναδειχθούν με το ταλέντο κάποιων εκλεκτών.
Εκατοντάδες μουσικοί, ενώ έχουν παίξει βιολί, μπαντονεόν ή πιάνο στην πιο σκοτεινή ανωνυμία, έχουν ωστόσο συμβάλει, σε απειροελάχιστο μεν βαθμό σε ατομικό, αλλά ταυτόχρονα σημαντικό σε συλλογικό επίπεδο, στο να δοθεί στο τάνγκο η αισθητική φυσιογνωμία χάρη στην οποία το αναγνωρίζουμε και η πνευματική πνοή που το κάνει μοναδικό. Θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει απ’ αυτό το γεγονός ότι η σημασία της μουσικής σημειογραφίας του, για παράδειγμα, ως καθοριστικού χαρακτηριστικού, δεν είναι σπουδαία. Αυτό που κάνει το τάνγκο να είναι αυτό που είναι και όχι κάτι διαφορετικό είναι κάτι άλλο.

Horacio Ferrer γεννιέται στο Μοντεβιδέο (Ουρουγουάη) στις 2 Ιουνίου 1933. Ποιητής, δημιουργός μιας νέας γλώσσας, που ανταποκρίνεται στο Μπουένος Άιρες του 20ού αιώνα, αλλά και δεινός μελετητής του τάνγκο, μαζί με τον Astor Piazzolla θα αλλάξει για πάντα την ιστορία του μουσικού αυτού είδους. Το 1980 εκδίδει την εκτενέστερη ιστορία του τάνγκο που έχει γραφτεί ως τις μέρες μας (2.000 σελίδες). Έχει γράψει βιβλία για τον Πικάσο και για τον Σαίξπηρ, είναι ιδρυτής και πρόεδρος της Εθνικής Ακαδημίας του Τάνγκο και του Μουσείου του Τάνγκο, ενώ έχει ιδρύσει πάρα πολλές ακαδημίες του τάνγκο στην Ευρώπη. Εξακολουθεί να γράφει ασταμάτητα όπερες, ποιήματα και βιβλία, έχοντας λάβει αναρίθμητα βραβεία και διακρίσεις.

***

Τα τανγκό των Horacio Ferrer – Astor Piazzolla
Η γέννηση μιας αστικής μυθολογίας.
Horacio Ferrer & Astor Piazzolla

 

 

Ένας σπουδαίος ποιητής και ένας διάσημος και σπουδαίος μουσικός ένωσαν τις δυνάμεις τους και δημιούργησαν ένα νέο ρεύμα στην ιστορία του τάνγκο.
Το βιβλίο αυτό δημοσιεύεται στην ισπανική γλώσσα με μετάφραση στα ελληνικά. Ένα βιβλίο τόσο για τους λάτρεις του τάνγκο όσο και για όσους μελετούν την ισπανική γλώσσα.

Περισσότερες πληροφορίες

Επικοινωνία

Εκδόσεις Κοντύλι
Πινακάτες Πηλίου
Τ.Κ. 370 10 Βόλος
Tel: +30 24230 86757
E-mail: info@kondyli.gr

***

  • Φωτογραφία: Frank Horvat, Dancing Couple