28.2 C
Athens
Πέμπτη 23 Μαΐου 2024

«Οι θαλασσινές ιστορίες του καπτα-Σταύρου Δάγλα ή η ουσία της γραφής»

Της Τζένης Δάγλα

Αφορμή για τις σκέψεις που παραθέτω εδώ είναι οι θαλασσινές ιστορίες – απόσταγμα ζωής – του πλοίαρχου Σταύρου Δάγλα, με τον οποίο μας συνδέουν συγγενικοί δεσμοί και η κοινή μας καταγωγή από το γαλανό Μεγανήσι της Λευκάδας.

Η συγγραφέας Τζένη Δάγλα.

Συγκεκριμένα θα αναφερθώ σε μια ιστορία του την οποία διάβασα πολύ πρόσφατα, με τίτλο «Η παραλαβή του KRITI PLATINUM», που έχει ως θέμα την περιπέτεια του πλοίου «Κρήτη Πλάτινουμ», το οποίο παρέλαβε, νεότευκτο, στην πόλη Shimonoseki στις θάλασσες της Ιαπωνίας.

Η αφήγηση, λιτή, είναι γραμμένη σε πρώτο πρόσωπο. Με εντυπωσιακή ακρίβεια, ο γράφων Σταύρος Δάγλας, αναφέρει τα γεγονότα που συνέβησαν από την παραλαβή του πλοίου μέχρι την πρώτη του ναύλωση, και τις αποφάσεις που – ως καπετάνιος – κλήθηκε να λάβει σε κρίσιμες καιρικές συνθήκες.

Η γραφή του αποκαλύπτει βαθιά γνώση της επιστήμης της θάλασσας αλλά και της ανθρώπινης φύσης. Διεξοδική και ανάγλυφη, τέρπει, συγκινεί, χωρίς να κουράζει: Ό,τι εισφέρει είναι αναγκαίο, η ιστορία του το ζητά. Σιγά σιγά, χτίζει μια ατμόσφαιρα όλο τρικυμία και άνεμο, σασπένς και αγωνία.

Είναι αξιοπρόσεκτη η αντίθεση του ήσυχου, χωρίς εξάρσεις, ύφους με τις άγριες κι επικίνδυνες συνθήκες που περιγράφει.

Ο καπετάνιος μιλά για την απειλή της θάλασσας μαλακά, υπαινικτικά, ώσπου τη νιώθεις να σου παγώνει το σβέρκο. Σκέφτομαι ότι ένας συγγραφέας που δεν έχει παρόμοια ναυτική εμπειρία, θα περιέγραφε μια καταιγίδα στους ωκεανούς με όμορφες μεταφορές, θα ζωγράφιζε την εμπειρία στο χαρτί αντί να την καταγράψει. Και ο αναγνώστης μπορεί να εντυπωσιασθεί από μια τέτοια «κενή» περιγραφή, όμως δύσκολα θα νιώσει αληθινό φόβο και μαγεία. Βεβαίως κανένας συγγραφέας δεν μπορεί να έχει όλες τις εμπειρίες του κόσμου ώστε, αφηγούμενος αυτές, να παρασύρει τον αναγνώστη στην αλήθεια τους. Αλλά αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα.

Το “Kriti Platinum”.

Αναρωτώμενη, λοιπόν, πώς μια τέτοια αφήγηση είναι δυνατή, με τόση συγκέντρωση στο αντικείμενό της, κατέληξα στο εξής συμπέρασμα: Ότι το κείμενο ευτυχεί να «ταξιδεύει» με ούριο άνεμο, είναι απαλλαγμένο από βαρίδια, από το βάρος των όποιων προσδοκιών και ανησυχιών ενός κατ’ επάγγελμα συγγραφέα (ή έστω κάποιου ασχολούμενου συστηματικά με τη γραφή).

Ο καπετάνιος Σταύρος Δάγλας, δεν αγωνιά αν θα αρέσει η ιστορία, αν το θέμα είναι της μόδας, αν θα τύχει διάκρισης, τι παρόμοιο έχει γραφτεί κι από ποιον, πόσο πρωτότυπο είναι.
Δεν είναι καλογυαλισμένο κείμενο βάσει κανόνων δημιουργικής γραφής. Συγκεντρώνεται αυστηρά σε αυτό για το οποίο δημιουργήθηκε: Να περιγράψει με συνέπεια μια ιστορία.
Και το επιτυγχάνει: Ξαφνικά βρίσκεσαι πάνω στο βαπόρι, ακούς τα συνθήματα του καπετάνιου «βίρα τις άγκυρες!» «αλαμπάντα το τιμόνι δεξιά!» και αγωνιάς για τον καιρό ως το επόμενο λιμάνι.

Σελίδες του ναυτικού φυλλαδίου του Σταύρου Δάγλα με την ναυτολόγησή του.

Αυτή η ζωντάνια της αφήγησης (λες και είναι γραμμένη σε χαρτί από θάλασσα), δεν οφείλεται μόνο στο ότι είναι προσωπικό βίωμα, αλλά κυρίως στη διάθεση του γράφοντα καπετάνιου να παραμείνει στο πλευρό της ιστορίας, να την τιμήσει, να την πλοηγήσει ευλαβικά.

Θα έγραφε την ιστορία ακόμα και αν δεν τη διάβαζε ποτέ κανείς, από σεβασμό, ως φόρο τιμής στην πολύτιμη εμπειρία που του προσέφερε. Δεν «προσπαθεί» η πένα του.
Γράφει όπως γράφουμε κάτι για προσωπική μας χρήση, γράφει στο εδώ και τώρα, χωρίς δεύτερες σκέψεις, χωρίς να ξεγλιστρά το ενδιαφέρον του στο μετά των πραγμάτων, γράφει λες και υπάρχει μόνο η ιστορία, αυτή και τίποτε άλλο. Γράφει ήσυχα, με «σουρντίνα», κρατά την ανάσα του γράφοντας, ώστε τίποτε να μη διαταράξει την αφήγηση.

Το παλινώριο.

Σκύβοντας πάνω από ένα τέτοιο κείμενο, άρχισα να ανιχνεύω θησαυρούς.
Ένιωσα να ανοίγονται ασυνήθιστοι ορίζοντες.
Ένιωσα το ένστικτό μου δικαιωμένο, και πιστεύω ειλικρινά πως όποιος ψάχνει για ξεχωριστά ταξίδια στη γραφή, ως συγγραφέας ή ως αναγνώστης, πρέπει σε κάθε νέα περιπέτεια, σε κάθε νέο συγγραφικό/ αναγνωστικό ταξίδι να αφήνει στην άκρη την όποια κατακτημένη γνώση και άνεση, τις συνήθειες και βολές, τυχόν συνταγές ή σκέψεις, να τα αφήσει όλα να σπάσουν κάτω σαν γύψινη κούκλα, και να σταθεί – όπως ο καπτα Σταύρος Δάγλας στο κατάστρωμα με μια λάμπα άλντι στο χέρι – να φωτίσει το σκοτεινό πέλαγο του λόγου, να φωτίσει τα κύματα, να αναζητήσει τα ενδιαφέροντα κύματα. Εννοώ, να αναζητήσει τα κείμενα που δεν έχουν πρόθεση να εντυπωσιάσουν, σε καταβρέχουν όμως με θαλασσινό νερό.

Η λάμπα “Άλντις”

Κι εδώ έγκειται, κατά τη γνώμη μου, η ουσία της γραφής: Στο πώς, όταν ο νους σιγήσει και δεν κατευθύνει με τις προσδοκίες του την πένα, το κείμενο χτίζεται εσωτερικά, ως δια μαγείας, από μόνο του, από μια θαυμαστή οικονομία του ενστίκτου.
Τέτοια κείμενα, γραμμένα από μια πένα αγνή και σεμνή, που ο δημιουργός τους ντρέπεται αν του πεις μπράβο, που εύκολα μπορεί να τα προσπεράσει κανείς, τέτοια ακριβώς κείμενα πρέπει να αποζητά κάθε παθιασμένος με τη γραφή, για τα μαθήματα, για τις «οδηγίες προς ναυτιλομένους», που μπορούν – άθελά τους!- να του προσφέρουν: Πώς ξανοίγεσαι στο πέλαγο του λόγου, πώς προσηλώνεσαι στην αφήγηση ασκητικά, πώς ταξιδεύεις στη γραφή με κάθε καιρό, με πυξίδα το ένστικτο, για να ανταμειφθείς με ιστορίες δύναμης και απεραντοσύνης…

Ο καπετάνιος Σταύρος Δάγλας.

Το τέλος της αφήγησης του «Kriti Platinum» είναι υποδειγματικό. Χωρίς κρεσέντο κλεισίματος.
Τίποτα δεν σε προδιαθέτει για το τέλος, ο αναγνώστης ψάχνει την επόμενη παράγραφο, όμως εδώ έρχεται ο γράφων Σταύρος Δάγλας και του κλείνει το μάτι: Η περιπέτεια τέλειωσε, το ταξίδι τέλος, όμως είναι ένα γλυκό τέλος, ο αφηγητής παραμένει κύριος της αφήγησης, καπετάνιος της, και – μειδιώντας – ρυμουλκεί τον αναγνώστη στη στεριά…

***

ΥΓ. Οι ιστορίες του πλοίαρχου Σταύρου Δάγλα – μεταξύ των οποίων και «Η παραλαβή του KRITI PLATINUM» – είναι αναρτημένες στην σελίδα του www.stavrosdaglas.com

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ KRITI PLATINUM

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -