“Richard III”. Θα είμαι εκεί, απαντώ…

Μη με ξαναρωτήσετε. Όλοι με ρωτούν: Θα είσαι εκεί; Ναι, θα είμαι. Την Κυριακή, 31 Ιουλίου. Και μάλιστα σκοπεύω να είμαι εκεί από νωρίς. Πάντα θέλω στην Επίδαυρο να πηγαίνω αρκετά πριν από την έναρξη της παράστασης. Να πάρω ανάσες από την ενέργεια του τόπου του ιερού. Να διαβάσω το πρόγραμμα, να προετοιμαστώ, να χαλαρώσει ψυχή και μυαλό. Το αντιμετωπίζω ως ιεροτελεστία. Πόσω μάλλον τώρα που ο «Ριχάρδος ο Γ΄» με τον Κέβιν Σπέισι εκστρατεύουν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.
Δεν είναι η πρώτη φορά που τo Bridge Project φιλοξενείται στο θέατρο της Επιδαύρου. Το 2009 είχε φέρει το «Χειμωνιάτικο Παραμύθι», επίσης με εκλεκτούς ηθοποιούς και ένα αστέρι του κινηματογραφικού στερεώματος, τον Ίθαν Χοκ. Επειδή και τότε ήμουν εκεί και είδα, περιμένω με αδημονία την τωρινή μεταφορά επί σκηνής του «Ριχάρδου του Γ’» του William Shakespeare, σε σκηνοθεσία Σαμ Μέντες. Η παράσταση θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 29, το Σάββατο 30 και την Κυριακή 31 Ιουλίου.

Ο Σαμ Μέντες επιστρέφει για να σκηνοθετήσει τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Old Vic Theatre, Κέβιν Σπέισι, στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Ριχάρδου του 3ου στην τελική σεζόν του Bridge Project. Αυτή η υπερατλαντική συνεργασία επανενώνει τους δύο άντρες για πρώτη φορά μετά το «American Beauty», για το οποίο κέρδισαν και οι δύο τα βραβεία BAFTA και Όσκαρ.
To Bridge Project θα συμπεριλάβει ξανά κορυφαίους Αμερικανούς και Άγγλους ηθοποιούς και θα πραγματοποιήσει παγκόσμια περιοδεία, αφού κάνει πρεμιέρα στην Brooklyn Academy of Music στη Νέα Υόρκη. Eκτός από τον Κέβιν Σπέισι, συμμετέχουν κι άλλοι ταλαντούχοι ηθοποιούς του West Ed και του Broadway. Στο ρόλο της δούκισσας του Γιορκ έχουμε την υποψήφια για Tony Μορίν Άντερμαν, ενώ βασίλισσα Ελισάβετ είναι η Χέιδν Γκουίν, υποψήφια για Tony για τον ρόλο της στον “Μπίλι Έλιοτ”.
Σκηνικά: Τομ Πάιπερ, κοστούμια: Κάθριν Ζούμπερ, φωτισμοί: Πολ Πάιαντ, προβολές: Τζον Ντρίσκολ, ήχος: Γκάρεθ Φράι, μουσική: Μαρκ Μπένετ. Ηθοποιοί: Κέβιν Σπέισι, Μορίν Άντερμαν, Στέφεν Λι Άντερσον, Τζέρεμι Μπομπ, Νέιθαν Ντάροου, Ζαντς Ντάγκαν, Χέιδν Γκουίν κ.ά.

Γέφυρα συνεργασίας

Τo Bridge Project ξεκίνησε το 2009, με το «Χειμωνιάτικο Παραμύθι» του William Shakespeare, ως μία τριετής καλλιτεχνική γέφυρα συνεργασίας μεταξύ του Old Vic Theatre (Λονδίνο), της Brooklyn Academy of Music (ΗΠΑ) και της εταιρείας παραγωγής Neal Street Productions.
Η παράσταση θα παρουσιαστεί στα αγγλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Υπόθεση

Το έργο ξεκινά με τον Ριχάρδο, δούκα του Γκλούτσεστερ, να περιγράφει την άνοδο στην εξουσία του αδελφού του, Εδουάρδου του Ε΄, δούκα του Γιορκ. Ο Ριχάρδος είναι ένας «σακάτης, ένας παραμορφωμένος, ένας ατελής». Αυτό δεν τον εμποδίζει να μηχανορραφεί, για να στρέψει τους δύο αδελφούς του, Εδουάρδο Ε΄ και Γεώργιο, δούκα του Κλάρενς, τον έναν ενάντια στον άλλο, με σκοπό να κερδίσει ο ίδιος τον θρόνο. Φυλακίζει τον Γεώργιο με υπονοούμενα προδοσίας, φλερτάρει και παντρεύεται την Άννα, χήρα του πρίγκιπα της Ουαλίας, τον οποίο ο ίδιος σκότωσε. Όταν ο Εδουάρδος Δ΄ πεθαίνει, εκείνος διατάζει τη δολοφονία του Γεωργίου και καταλήγει αντιβασιλέας του ανήλικου γιου του, Εδουάρδου.

Τι οφείλουμε να ξέρουμε για τον Ριχάρδο τον Γ’

Ας κάνουμε μια ανακεφαλαίωση. Τι γνωρίζουμε για τον Ριχάρδο τον Γ’ ως ιστορικό πρόσωπο; Ο Ριχάρδος Γ’ (1452 – 1485) ήταν βασιλιάς της Αγγλίας (1483 – 1485), τελευταίος βασιλιάς του Οίκου της Υόρκης και έσχατος βασιλιάς της δυναστείας των Πλανταγενετών. Η μάχη του Μπόσγουορθ έφερε την αποκορύφωση του Πολέμου των Ρόδων και την πτώση της δυναστείας των Πλανταγενετών από το θρόνο της Αγγλίας.
Μετά το θάνατο του αδελφού του, βασιλιά Εδουάρδου Δ’, διετέλεσε αντιβασιλιάς για λογαριασμό του ανήλικου ανιψιού του βασιλιά Εδουάρδου Ε’. Σύντομα και μάλιστα μέσα σε διάστημα δύο μηνών τον ανέτρεψε, τον φυλάκισε στον πύργο του Λονδίνου και σφετερίστηκε το θρόνο. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Αγγλίας στις 6 Ιουνίου 1483. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του πραγματοποιήθηκαν δύο σημαντικές εξεγέρσεις. Η πρώτη ήταν το 1483 με τον Ερρίκο Στάφορντ, δεύτερο κόμη του Μπάκιγχαμ, που κατεστάλη με την εκτέλεση του δούκα. Η δεύτερη (1485) με τον Ερρίκο Τυδώρ, δεύτερο κόμη του Ρίτσμοντ, και το θείο του, Τζάσπερ. Ο Ριχάρδος έπεσε στο πεδίο της μάχης του Μπόσγουορθ. Τότε έληξε και η δυναστεία των Πλανταγενετών.
Γεννήθηκε στο κάστρο του Φόθερινγκεϊ, νεότερος γιος του Ριχάρδου της Υόρκης και της Σεσίλ Νέβιλ. Παιδί ακόμα στάλθηκε στο κάστρο του Γουένσλιντεϊλ υπό την κηδεμονία του Ριχάρδου Νέβιλ, δέκατου έκτου κόμη του Γουόρικ. Την εποχή του θανάτου του πατέρα του και του αδελφού του Εδμόνδου στη μάχη του Γουέικφιλντ, ο Ριχάρδος, που ήταν ακόμα ανήλικος, βρισκόταν υπό την επίβλεψη του Γουόρικ. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Εδουάρδου Δ’, απέδειξε τις ικανότητές του σαν στρατιωτικός αρχηγός, ανταμείφθηκε με πολλά εδάφη στη βόρεια Αγγλία και έλαβε τον τίτλο του δούκα του Γκλόστερ. Έγινε ο ισχυρότερος και πλουσιότερος ευγενής της εποχής του και ήταν ο δυναμικότερος βοηθός του Εδουάρδου Δ’, σε αντίθεση με τον άλλο τους αδελφό, Γεώργιο Πλανταγενέτη, πρώτο δούκα του Κλάρενς, που εκτελέστηκε για προδοσία.
Με το θάνατο του αδελφού του Εδουάρδου Δ’ στις 9 Απριλίου 1483, οι δύο γιοι του ήταν ακόμα ανήλικοι, ο διάδοχός του βασιλιάς Εδουάρδος Ε’ ήταν 12 ετών και ο μικρότερος αδελφός του, Ριχάρδος της Υόρκης, μόλις 9. Ο Ριχάρδος εκτόπισε τους φρουρούς τους, τους φυλάκισε, τους εκτέλεσε και ανέλαβε ο ίδιος τη φύλαξή τους, με μελλοντικά σχέδια να εκτελέσει και τους ίδιους τους πρίγκιπες αργότερα. Φυλάκισε τον Εδουάρδο και το μικρότερο αδελφό του στον πύργο του Λονδίνου. Από εκεί και πέρα, όλοι οι επισκέπτες που έφταναν να δουν τον ανήλικο βασιλιά δολοφονούνταν, ενώ παντού κυκλοφορούσαν φήμες ότι ο Ριχάρδος σκότωσε τα ανίψια του.
Συγκάλεσε το Κοινοβούλιο και ανακήρυξε τα ανίψια του νόθα παιδιά του αδελφού του, βασιλιά Εδουάρδου Δ’. Για να πετύχει τον σκοπό του, χρησιμοποίησε τη μαρτυρία ενός επισκόπου, που δήλωσε ότι πάντρεψε τον Εδουάρδο Δ’ με την Ελεονώρα Μπάτλερ, η οποία ζούσε όταν παντρεύτηκε την Ελισάβετ Γούντβιλ. Έτσι, ο Ριχάρδος μέσω του Κοινοβουλίου ανακηρύχθηκε νόμιμος βασιλιάς στις 26 Ιουνίου 1483 και τον Ιούλιο έγινε και τυπικά η στέψη του στο αββαείο του Ουέστμινστερ. Οι φήμες ότι σκότωσε τα ανήλικα ανίψια του τον έκαναν μισητό στον λαό.Στις 22 Αυγούστου 1485 αντιμετώπισε τις δυνάμεις του Ερρίκου Τυδώρ στη μάχη του Μπόσγουορθ. Κατά τη διάρκειά της εγκαταλείφθηκε από τον Τόμας Στάνλεϊ, πρώτο κόμη του Ντέρμπι, τον Γουλιέλμο Στάνλεϊ και τον Ερρίκο Πέρσι. Οι δυνάμεις του διαλύθηκαν, η συντριβή του ήταν βέβαιη, αλλά ο Ερρίκος Τυδώρ τα βρήκε πολύ δυσκολότερα από ό, τι υπολόγιζε, αφού ο Ριχάρδος πολέμησε σκληρά με μεγάλη γενναιότητα, αν και ήταν χωρίς άλογο. Κατάφερε μόνος του να σκοτώσει τους ακολούθους του Ερρίκου Τυδώρ, ενώ ο ίδιος σκοτώθηκε λίγο πριν φτάσει στον ίδιο τον Ερρίκο.
Έγινε περιφορά της σορού του στους δρόμους προς επιβεβαίωση του θανάτου του. Τάφηκε στην εκκλησία του Λέστερ, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, όταν το μοναστήρι διαλύθηκε τα οστά του ρίχτηκαν στο διπλανό ποταμό Σόαρ. Μια άλλη πηγή υποστηρίζει ότι βρίσκονται ακόμα στο Λέστερ.
Τον διαδέχθηκε ο ίδιος ο νικητής του, Ερρίκος Τυδώρ, σαν Ερρίκος Ζ’, που νομιμοποίησε τη διαδοχή του, αφού παντρεύτηκε την Ελισάβετ της Υόρκης. Ο Ριχάρδος είχε παντρευτεί την Άννα Νέβιλ, κόρη του κόμη του Γουόρικ, η οποία είχε παντρευτεί στον πρώτο της γάμο τον Εδουάρδο του Ουέστμινστερ, γιο του Ερρίκου ΣΤ’, στις 12 Ιουνίου 1472.
Είχε μαζί της έναν γιο, τον Εδουάρδο Πλανταγενέτη (1473 – 1484), που πέθανε αμέσως μετά αφού πήρε τον τίτλο του κόμη της Ουαλίας. Μετά το θάνατο του ανήλικου γιου του, ο Ριχάρδος όρισε ως διάδοχό του τον Εδουάρδο, κόμη του Γουόρικ, νεότερο γιο του αδελφού του, δούκα του Κλάρενς και της Άννας Νέβιλ, που εκτελέστηκε (1499) με διαταγή του Ερρίκου Ζ’. Με την πτώση του τελειώνει για την Αγγλία η δυναστεία των Πλανταγενετών, που βασίλευσε από το 1154 με την άνοδο του Ερρίκου Β’.
Ο Ριχάρδος Γ’ παρουσιάζεται με μελανά χρώματα υπερβολής από τους διαδόχους του, Τυδώρ. Ιστορικοί διατείνονται πως οι περιγραφές για το άτομό του πολλές φορές είναι ψευδείς, προκειμένου να δικαιολογήσουν την ανατροπή του.