27.7 C
Athens
Τρίτη 21 Μαΐου 2024

Χαριτίνη Ξύδη, η ποίηση σε περιμένει στη γωνία

Συλλαβές, στροφές, λόγος, κτύποι, ανάσες που σε αφοπλίζουν. H Χαριτίνη Ξύδη μοιάζει να είναι η φωτεινή πλευρά μιας δύναμης που ορμά μέσα από βαθύ, γαλήνιο μαύρο. Μια περήφανη γραφή που τα ίχνη της οδηγούν απευθείας στην οδό Lepsius, στο δρόμο του Καβάφη. Ό, τι γράφει δεν είναι τίποτε άλλο από ποίηση. Καθαρή, ατόφια ποίηση που ρεμβάζει, αυτοσχεδιάζει, θωπεύει, υποφέρει, εκρήγνυται και τρυφερά μετουσιώνεται σε αγάπη για τη ζωή. Λέξη τη λέξη, μύθο το μύθο, η ομορφιά σε περιμένει στη γωνία του στίχου της. Τη γνώρισα, προσκεκλημένη από την «Άνεμος Εκδοτική», στην παρουσίαση της συλλογής της «Τακούνια Καίγονται στο Φούρνο». Μια γυναίκα ολάνθιστη, γεμάτη σφυγμούς, γελαστή, υπέροχη κι ανθρώπινη. «Ζωή θα λες είναι μια γάτα με το όνομα Ιγκόρ», διάβασα στα μάτια της. Στα ποιήματά της διάβασα λυπημένο μελάνι, αρχικά ονομάτων, θηλυκούς παλλόμενους βηματισμούς. Ανακάλυψα νησιά, θάλασσα κατά συρροήν, μικρούς και μεγάλους παραδείσους, σημάδια, νύχτες, περιπλάνηση. Συνάντησα λέξεις αντίπαλες, φόβο και τόλμη, μοναξιά και θάρρος, κήπους γεμάτους αίμα, προσφορές από κοχύλια και δώρα που φέρνουν οι παλίρροιες. Και δεν είναι «που νομίζω πως κάθε πρωί ο ήλιος βγαίνει για να φωτίσει ό, τι εμείς ζούμε μυστικά…», είναι που ο τρόπος της Χαριτίνης Ξύδη έχει πνεύμα ζεστό και ολοζώντανο, αψηφά τα σύνορα και αναζητά το ανεξήγητο. Τα ποιήματά σου, Χαριτίνη, δεν με έκαναν να ανακαλύψω κάτι καινούργιο αλλά να θυμηθώ κάτι σπουδαίο που ολότελα είχα ξεχάσει: το εσώτερο στοργικό καταφύγιο της αληθινής ποίησης.

* Η ποιητική συλλογή «Τακούνια Καίγονται στο Φούρνο» της Χαριτίνης Ξύδη κυκλοφορεί από την «Άνεμος Εκδοτική».

* Γεννήθηκα στο Βόλο. Έζησα ως τα 17 στον Αλμυρό. Οι πιο έντονα ευχάριστες αναμνήσεις είναι τα καλοκαίρια στο Χορευτό, στο Ανατολικό Πήλιο. Η ανατολή εκεί είναι μαγική. Τα πεύκα, το κολύμπι στα νερά του Αιγαίου. Οι θερινές βραδιές στην τεράστια παραλία, οι τζίτζικες και οι γρύλοι, τα ολόλευκα βότσαλα, τα πανηγύρια. Οι βόλτες με τα ποδήλατα στις διπλανές παραλίες. Αυτά νοσταλγώ…

Ποια ήταν η πρώτη επαφή σου με την ποίηση;

* Άρχισα να διαβάζω ποίηση σε πολύ μικρή ηλικία. Έγραφαν ποιήματα ο πατέρας και ο θείος μου. Με τα ξαδέρφια και τους φίλους μου, ξεθάβαμε τα παλιά κιτρινισμένα χαρτιά από τα μπαούλα, σ’ ένα μικρό πλίνθινο σπιτάκι της γιαγιάς στο χωριό, καταμεσής ενός ελαιώνα και διαβάζαμε με μια λάμπα θυέλλης. Αυτός ο ποιητικός κόσμος με μεθούσε…Πράυνε τα προβλήματα, τα δύσκολα, τις αγωνίες μου και νομίζω πως αυτό ήταν και το πρώτο μου κίνητρο για να ξεκινήσω κι εγώ να γράφω μικρά κείμενα από την Τετάρτη Δημοτικού, όπως μπορώ να θυμηθώ.

Η πεζογραφία ή η ποίηση σε αντιπροσωπεύει καλύτερα;

* Η ποίηση και το λέω με ικανή ασφάλεια. Η πεζογραφία απαιτεί ένα οργανωμένο μυαλό, καλή μνήμη, πολύ χρόνο και διάθεση να διαβάζεις και να ξαναδιαβάζεις ό, τι έχεις γράψει προηγουμένως. Προνόμια και «αρετές» που δεν διαθέτω δυστυχώς. Αν και έχω ασχοληθεί στο παρελθόν με την πεζογραφία. Και τώρα, καμιά φορά, γράφω μικροκείμενα, πεζοποιήματα και διηγήματα ή νουβέλες. Στην ποίηση είναι αλλιώς. Είναι αυτόματη η διαδικασία της γραφής. Πιθανώς γιατί έχεις ήδη περάσει διά μέσου ενός έντονου -ή περισσότερων- συναισθήματος ή μιας κατάστασης και τα καταγράφεις. Δεν το αναπλάθεις, δεν το ξαναφτιάχνεις. Είναι αυτό.

Γιατί τα «τακούνια καίγονται στο φούρνο»; Τα τακούνια είναι ένα σύμβολο;

* Τα τακούνια είναι τρόπον τινά ο θηλυκός «βηματισμός»… Τα χρησιμοποίησα ως σύμβολο για τις χιλιομετρικές, τις συναισθηματικές, τις ψυχικές αποστάσεις που διανύει ένας άνθρωπος εντός του πρωτίστως, αλλά και για να φτάσει σ’ έναν άλλον άνθρωπο. Συμβαίνει συχνά, ο προορισμός αυτής της πορείας, να ματαιώνει, να «καίει» αλλιώς, τη διαδρομή. Δεν θέλω να πω μ’ αυτό, πως προοικονομείται μέσω του στίχου και του τίτλου, η ματαίωση. Όμως είναι σημαδευτική για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Γι’ αυτό εκτίμησα πως ο στίχος θα προκαλούσε μία έλξη στον αναγνώστη που θα τον έφερνε πιο κοντά στις οικείες του ματαιώσεις που ενδεχομένως αναγνωρίζει.

Στα ποιήματά σου διαβιούν ιστορικά και μυθολογικά πρόσωπα, ήρωες παραμυθιών. Ζεις μέσα σε μια πολιτιστική και ιστορική όσμωση που καταργεί το χρόνο;

* Ούτως ή άλλως πιστεύω πως είμαστε άχρονα όντα αλλά με ιστορία που επανέρχεται σαν δυνατή ρίζα που μας ενώνει με μια καταγωγή αρχαία αλλά κραταιά.

Εμπνέεσαι από την Ιστορία και την Αρχαιολογία που σπούδασες;

* Συχνά μου συμβαίνει αυτό. Περισσότερο με την αρχαιολογία αλλά και τη μυθολογία. Ανεξάντλητες πηγές, ερεθίσματα αλλά και ερείσματα για ένα ποιητικό σύμπαν.

Ποια είναι η σχέση σου με την ποίηση του Καβάφη; Έχεις πάρει από την αύρα του;

* Οπωσδήποτε ο Καβάφης ήταν από τις πρώτες επιρροές μου. Και παραμένει. Έχω βρεθεί στην Αλεξάνδρεια, στο σπίτι του, έχω αναπνεύσει το οξυγόνο της κάμαράς του. Έχω αγγίξει προσωπικά του αντικείμενα. Έχω χαϊδέψει τα κάγκελα στο μπαλκονάκι του. Θα σου πω μια ιστορία. Κάποτε βρέθηκα στο κοιμητήριο της ελληνικής κοινότητας στην Αλεξάνδρεια. Έψαχνα τους τάφους. Εκεί συνάντησα μια γηραιά κυρία. Την κυρία Θάλεια. Μιλήσαμε και με κάλεσε στο σπίτι της για τσάι και γλυκό του κουταλιού. Εκεί,  με την αδελφή της, μου έπαιξαν στο πιάνο και τραγουδήσαμε ρετρό ελληνικά τραγούδια. Όταν ήταν πολύ μικρή, έβλεπε τον Καβάφη να βαδίζει κατά μήκος της Κορνίς, πάντα σκυφτός, με τα χέρια στις τσέπες. Συνήθως πέρναγε τα βράδια του στο Ρουαγιάλ – ένα καζίνο της Αλεξάνδρειας. Μου μίλησε για τις ιστορίες που είχε ακούσει από τον πατέρα της. Για τις φοβίες του Καβάφη σχετικά με το χρόνο, τις ρυτίδες, τις ασθένειες. Έχω έρθει πολύ κοντά στον κόσμο του Ποιητή, τον έχω αγαπήσει υπέρμετρα. Η προσωπικότητα του Καβάφη είναι έτσι κι αλλιώς σημαδευτική για μένα.

Ο έρωτας εμπεριέχει παράνοια;

* Θα απαντήσω με το στίχο του Γκάτσου: «Tο γαρ πολύ του έρωτος γεννά παραφροσύνη».

Αγαπάς τα ταξίδια και τους μακρινούς προορισμούς;

* Πολύ. Όσο πιο νότια και πιο ανατολικά γίνεται. Αλλά ο αγαπημένος μου τόπος παραμένει η Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, στην οποία θα επιθυμούσα,  διακαώς, κάποτε, να επιστρέψω για μόνιμη εγκατάσταση.

Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου συγγραφείς;

* Μαργκερίτ Ντιράς, Νίκος Καρούζος, Κωνσταντίνος Καβάφης, Στρατής Τσίρκας, Θωμάς Γκόρπας, Φερνάντο Πεσόα, Γιάννης Υφαντής, Γιάννης Φιλιππίδης.

Ποιον στίχο αγαπημένου ποιητή μπορείς να απαγγείλεις από μνήμης;

* Μεγάλωσα με μπαλωμένα ρούχα καβάλα σε τοπία όπου έπαιζαν όλες οι μουσικές της μελαγχολίας έτρεχαν οι ανοιχτές πληγές της δυστυχίας χαχάνιζαν οι ανοιχτές πληγές της προδοσίας και πότιζαν τα φαρμάκια της κοινωνίας καινούρια ρούχα ήταν τα φρέσκα χρώματα της ερημιάς παλιά τραγούδια ήταν κιόλας τα ρεμπέτικα… Του Θωμά Γκόρπα βεβαίως.

Συμβαίνει καμιά φορά να αποζητάς την ασφάλεια στο σκοτάδι;

* Ναι. Το αγαπημένο μου τοπίο – κατάσταση είναι να φαντάζομαι τον εαυτό μου ξαπλωμένο σε μαύρο βυθό, γαλήνιο όμως. Και εκεί μπορώ να συγκεντρωθώ να ημερέψω και να γράψω. Για έναν περίεργο λόγο, αυτό το μαύρο «φως» είναι εξιλαστήριο και θεραπευτικό.

Ποιο νομίζεις ότι είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που σε ευνόησε να οραματίζεσαι και να διηγείσαι φανταστικά περιστατικά;

* Δεν ξέρω αν πρόκειται για κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Πάντως από μικρή είχα μια αδυναμία στα έντομα και παρατηρούσα τις συμπεριφορές τους.

Όλος αυτός ο κόσμος στα ποιήματά σου από πού προκύπτει; Διότι σαφώς δεν προέρχονται όλοι οι ήρωες από προσωπικά βιώματα. Τουλάχιστον αυτό αντιλαμβάνομαι εγώ.

* Όπως σου είπα και πιο πριν, αυτός ο φανταστικός κόσμος που λες,  έχει μάλλον αρκετές αφετηρίες. Τη θάλασσα, τα καράβια, τους φάρους, τα ταξίδια, τα έντομα, τα ψάρια και την ελληνική μυθολογία.

Προτιμάς την ύπαιθρο ή είσαι άνθρωπος της πόλης;

* Προτιμώ την ύπαιθρο αναμφίβολα. Και συγκεκριμένα τη θάλασσα η οποία είναι μήτρα, η μεγάλη Μητέρα, και εκεί θα επιστρέψω κάποτε ως στάχτη.

Τα όνειρα παίζουν μεγάλο ρόλο στην ποίηση που γράφεις;

* Στηρίζομαι συχνά και πυκνά στον υποσυνείδητο κόσμο των ονείρων, αν εννοείς τα όνειρα που βλέπουμε στον ύπνο μας. Τα άλλα όνειρα, στον ξύπνιο, οι στόχοι με άλλα λόγια, έχουν κι αυτά τη θέση τους, στη ζωή μου περισσότερο και λιγότερο στη γραφή μου.

Σε απασχολεί η ιδέα να σε διαβάσουν και να σε αναγνωρίσουν νέοι άνθρωποι;

* Αυτό που επιθυμώ είναι να με διαβάζουν και να διαδίδεται η ποίησή μου. Το να με αναγνωρίζουν δεν με απασχολεί. Ίσως επειδή αυτό, ούτως ή άλλως, συμβαίνει από τη στιγμή που διευρύνεται το αναγνωστικό κοινό. Είναι, τρόπον τινά, αναπόφευκτο για να μην πω μοιραίο…

Ξαναδιαβάζεις πολλές φορές τα κείμενα και τα ποιήματά σου;

* Όχι, δεν τα διαβάζω. Σχεδόν ποτέ.

Ένας ποιητής μπορεί να αισθάνεται ευτυχισμένος σήμερα; 

* Θα ξεκινήσω από τον άνθρωπο. Όχι. Ένας άνθρωπος έχει ολοένα και λιγότερες αιτίες για να αισθάνεται σήμερα ευτυχισμένος. Απλώς, ο ποιητής και γενικότερα ο λογοτέχνης (αλλά και ο καλλιτέχνης) καταγράφει τις αιτίες ή τις αντι-αιτίες της ευτυχίας. Βαριά λέξη… δεν υποφέρεται πάντοτε… προτιμώ αντί αυτής, τη χαρά…

Αγαπάς τα ζώα; Έχεις κατοικίδιο;

* Λατρεύω τα ζώα. Ειδικότερα τα σκυλιά. Αλλά μια πρόσφατη τραυματική εμπειρία με το σκυλί μου (που πια δεν ζει) με απέτρεψε από το να συνδεθώ ξανά συναισθηματικά με κάποιο άλλο.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -