Προσωπολατρία

Μίλτον Γκλέιζερ: Δεν αισθάνομαι 90, δουλεύω σε καθημερινή βάση και αυτό μου δίνει ζωή…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Η παραπάνω φωτογραφία είναι μέσα στο ατελιέ του την ημέρα των 90ων γενεθλίων του. Όταν τον φωτογράφιζαν ο Μίλτον Γλέιζερ (Milton Glaser) είπε: Δεν αισθάνομαι 90. Δουλεύω σε καθημερινή βάση και τίποτα δεν θα μπορούσε να με ευχαριστήσει περισσότερο.

Ήταν 26 Ιουνίου 2019 όταν έλεγε αυτά τα λόγια ο γραφίστας Μίλτον Γκλέιζερ ο οποίος είχε γεννηθεί στις 26 Ιουνίου 1929, στο Μπρονξ, της Νέας Υόρκης.

Ύστερα από ένα χρόνο, μερικά τετράγωνα πιο κάτω, στο Μανχάταν και πάλι την ημέρα των γενεθλίων του, των 91ων αυτή τη φορά, ο διάσημος και εμβληματικός γραφίστας «επέλεξε να βγει από το κάδρο».

***

Ανήμερα της γιορτής η σύζυγός του Σίρλεϊ Γκλέιζερ ανακοίνωσε τον θάνατό του στους New York Times. Σύμφωνα με την ίδια, οφείλεται σε εγκεφαλικό επεισόδιο.

 

 

Ο Γκλέιζερ έγινε γνωστός σε κάθε γωνιά του πλανήτη για το λογότυπο «I love NY».

 

Το 1977, έπειτα από αίτημα της δημοτικής αρχής για τις ανάγκες μιας τουριστικής καμπάνιας, ο Γκλέιζερ δημιούργησε το logo το οποίο έγινε τόσο δημοφιλές, που «ξεπέρασε κάθε προσδοκία», όπως εξηγούσε ο ίδιος σε μια συνέντευξη που παραχώρησε το 2018.

Εκτός του διάσημου «I love NY», με την κόκκινη καρδιά στο λευκό φόντο, ο Γκλέιζερ δημιούργησε, επίσης, το περίφημο πόστερ του Μπομπ Ντίλαν με τα ψυχεδελικά μαλλιά και το αντίστοιχο πορτρέτο της Αρίθα Φράνκλιν.

 

[Πατήστε “κλικ” επάνω στις φωτογραφίες για τις δείτε μεγαλύτερες].

 

 

Ο σχεδιαστής – ο οποίος ήταν συνιδρυτής του New York Magazine – τιμήθηκε με το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών το 2009, το οποίο του απένειμε ο τότε πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα. Έγινε έτσι ο πρώτος γραφίστας που βραβεύτηκε με την υψηλότερη διάκριση που δίνει η αμερικανική κυβέρνηση στους καλλιτέχνες.

 

 

«Αυτό που ο Μίλτον Γκλέιζερ προσέφερε στη Νέα Υόρκη θα παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα έπειτα από εκείνον. Το «I love NY» ήταν το τέλειο λογότυπο εκείνη την εποχή και εξακολουθεί και σήμερα. Χάσαμε έναν εξαιρετικό σχεδιαστή και έναν μεγάλο Νεοϋορκέζο», δήλωσε ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης Άντριου Κουόμο.

Παναγιώτης ΜήλαςΜίλτον Γκλέιζερ: Δεν αισθάνομαι 90, δουλεύω σε καθημερινή βάση και αυτό μου δίνει ζωή…
Περισσότερα

Ο διάσημος dj Avicii αποκτά μετά θάνατον το δικό του Μουσείο ενώ η Μαρία Κάλλας ακόμα περιμένει…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ασφαλώς και ο τίτλος, και ο πρόλογος είναι λάθος. Κυρίως επειδή «μπλέκω» την είδηση με το σχόλιο. Επίσης ένα άλλο βασικό λάθος είναι το γεγονός ότι αυθαίρετα κάνω σύγκριση δύο ανόμοιων προσώπων. Σύγκριση δύο διαφορετικών εποχών. Σύγκριση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για τον πολιτισμό και – για να το πω κυνικά – σύγκριση δύο διαφορετικών πολιτιστικών προϊόντων. Όμως εκ του αποτελέσματος είναι σαφές ότι χάσαμε πριν καν αρχίσει ο αγώνας…
Ο διάσημος Σουηδός dj Avicii πέθανε το 2018, σε ηλικία 28 ετών και ύστερα από 2 χρόνια η πατρίδα του τον τιμά με τη δημιουργία ενός Μουσείου.
Η παγκόσμια Diva Μαρία Κάλλας πέθανε το 1977, σε ηλικία 54 ετών και ύστερα από …43 χρόνια η πατρίδα της, την έχει ολοσχερώς ξεχάσει.

Παν. Μήλας

***

Ας έρθω τώρα στην είδηση έτσι όπως τη μετέδωσε το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων:

***

Μουσείο προς τιμήν του αείμνηστου DJ Avicii πρόκειται να ανοίξει τις πύλες στη γενέτειρά του τη Στοκχόλμη, στη Σουηδία το καλοκαίρι του 2021.
Ο διάσημος dj Avicii βρέθηκε νεκρός σε ξενοδοχείο του Ομάν τον Απρίλιο του 2018. Τώρα το «Avicii Experience» θα επιτρέψει στους επισκέπτες να έχουν πρόσβαση σε ακυκλοφόρητη μουσική του DJ και παραγωγού, το πραγματικό όνομά του οποίου ήταν Τιμ Μπέργκλινγκ, καθώς και φωτογραφίες, αναμνηστικά και άλλα.
«Θα υπάρξει μια ιστορία για τη ζωή του Τιμ», δήλωσε ο Περ Σουντίν, διευθύνων σύμβουλος της Pophouse Entertainment, «από το δωμάτιο των παιδικών του χρόνων, όπου έπαιζε World of Warcraft με τους φίλους του, τα πρώτα του τραγούδια, τα πρώτα demos».
Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να δουν τη δημιουργική διαδικασία και τις πολλές συνεργασίες του Avicii με μουσικούς καλλιτέχνες.
Το Μουσείο θα στεγαστεί στο κέντρο ψηφιακού πολιτισμού Space και είναι από κοινού συνεργασία της Pophouse Entertainment Group και του Ιδρύματος Τιμ Μπέργκλινγκ, που δημιούργησαν οι γονείς του, Κλας Μπέργκλινγκ και Άνκι Λιντέν, με στόχο την ευαισθητοποίηση για την ψυχική υγεία και την αποτροπή αυτοκτονιών.
Ο Avicii θεωρούνταν ένας από τους καλύτερους DJ του κόσμου και είχε γίνει γνωστός στο ευρύ κοινό κυρίως με το τραγούδι «Wake me up» του 2013 στο οποίο συνεργάστηκε με τον Aloe Blacc.
Στην καριέρα του είχε συνεργαστεί με μεγάλα ονόματα του καλλιτεχνικού χώρου όπως με τη Μαντόνα και το συγκρότημα Coldplay.
Τα τελευταία χρόνια ο Σουηδός δεν είχε κρύψει τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η υγεία του, όπως η παγκρεατίτιδα που είχε πάθει εξαιτίας της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
Το 2014 είχε αναγκαστεί να ακυρώσει τις εμφανίσεις του για να αφαιρέσει τη χολή του και τη σκωληκοειδίτιδα.
Ο Avicii πέθανε το 2018 σε ηλικία 28 ετών.
Ο θάνατός του αποδόθηκε σε αυτοκτονία, ενώ το άλμπουμ του, TIM, κυκλοφόρησε μετά θάνατον.

Ένα ίδρυμα για την ψυχική υγεία

Ο πατέρας του Avicii, Κλας Μπέργκλινγκ, δημιούργησε το Ίδρυμα Tim Bergling, το οποίο φέρει το πραγματικό όνομά του γιου του.
«Θα επικεντρωθούμε στην ψυχική υγεία και θα αποτρέψουμε την αυτοκτονία, αυτός είναι ο σκοπός του Ιδρύματος», εξήγησε ο Κλας Μπέργκλινγκ. «Η επιθυμία μου είναι να υπάρξει αλλαγή, οι νέοι μπορούν να έχουν βοήθεια πολύ νωρίς, όταν τα προβλήματα είναι μικρά», επισήμανε.
Για τον θάνατο του γιου του είπε: «Η θεωρία μας είναι ότι δεν σχεδίαζε την αυτοκτονία – περισσότερο ότι ήταν σαν ένα τροχαίο δυστύχημα. Πολλά πράγματα συνέβησαν και συσσωρεύτηκαν και τον έβγαλαν εκτός ελέγχου».
«Ως DJ ή καλλιτέχνης πρέπει να κάνεις πολλά πράγματα που δεν θέλεις να κάνεις, (και) στο τέλος σου παίρνει ένα κομμάτι του εαυτού σου», είπε ο πατέρας του Avicii. «Παίρνουν ένα κομμάτι από αυτούς τους ανθρώπους – τα ταξίδια, η αναμονή στα αεροδρόμια, τα ξενύχτια», παρατήρησε.

Παναγιώτης ΜήλαςΟ διάσημος dj Avicii αποκτά μετά θάνατον το δικό του Μουσείο ενώ η Μαρία Κάλλας ακόμα περιμένει…
Περισσότερα

Ξενοφών Ζολώτας. Όταν μιλούσε ελληνικά τον καταλάβαιναν όλοι οι ξένοι ακροατές του…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ως διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, ο Ξενοφών Ζολώτας, είχε εκφωνήσει στην Ουάσιγκτον, στις 26 Σεπτεμβρίου 1957 και στις 2 Οκτωβρίου 1959, δύο λόγους που έχουν χαρακτηριστεί ιστορικοί.

Αν και μίλησε… ελληνικά τον κατάλαβαν όλοι οι ξένοι ακροατές του. Ο Ζολώτας χρησιμοποίησε αγγλικές λέξεις με ελληνική ρίζα και προέλευση. Παράλληλα έκανε χρήση λίγων συνδέσμων, άρθρων και προθέσεων. Οι ομιλίες του έκαναν μεγάλη εντύπωση και πέτυχαν απόλυτα τον στόχο του ο οποίος ήταν να υπενθυμίσει την ύπαρξη της Ελλάδας στους κορυφαίους τραπεζίτες, οικονομολόγους και ισχυρούς της παγκόσμιας οικονομίας.

Ήταν η εποχή που η Ελλάδα προσπαθούσε να σταθεί και πάλι στα πόδια της…

***

Ο πρώτος λόγος εκφωνήθηκε στο κλείσιμο της 12ης ετήσιας συνεδρίασης της Παγκόσμιας Τράπεζας, τον Οκτώβριο του 1957 στη Νέα Υόρκη, όπου παραβρέθηκε ως Διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος.
Ξεκίνησε την ομιλία του στα αγγλικά, αλλά με ελληνογενείς λέξεις.

«Πάντα ήθελα να απευθυνθώ σε αυτή τη Συνέλευση στα ελληνικά, αλλά συνειδητοποίησα ότι αν το έκανα θα ήταν ακαταλαβίστικα. Ανακάλυψα, ωστόσο, ότι θα μπορούσα να κάνω την ομιλία μου στα ελληνικά, η οποία θα ήταν ακόμα αγγλική σε όλους. Με την άδειά σας, κύριε πρόεδρε, θα το κάνω τώρα και θα χρησιμοποιήσω ελληνικές λέξεις, με εξαίρεση τα άρθρα και τις προθέσεις», είπε ο Ξενοφών Ζολώτας.
Με αυτό τον τρόπο θέλησε να στρέψει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης στη λαβωμένη από τον Εμφύλιο Ελλάδα. Με ύφος εύστοχο μίλησε στην πρώτη ομιλία για όσα πρέπει να γίνουν για την καταπολέμηση του πληθωρισμού. «Έχουμε τη δύναμη να προγραμματίσουμε θεραπευτικές πρακτικές ως έναν τρόπο προφύλαξης από το χάος και την καταστροφή», είπε μεταξύ άλλων.

 

***

 

Δημοσίευμα για την ομιλία του...

Ο Ξενοφών Ζολώτας.

 

Ακολουθεί η πρώτη ομιλία:

«Kyrie, I eulogize the archons of the Panethnic Numismatic Thesaurus and the Oecumenical Trapeza for the orthodoxy of their axioms methods and policies, although there is an episode of cacophony of the Trapeza with Hellas. With enthusiasm we dialogue and synagonize at the synods of our didymous Organizations in which polymorphous economic ideas and dogmas are analyzed and synthesized. Our critical problems such as the numismatic plethora generate some agony and melancholy. This phenomenon is charateristic of our epoch. But, to my thesis we have the dynamism to program therapeutic practices as a prophylaxis from chaos and catastrophe. In parallel a panethnic unhypocritical economic synergy and harmonization in a democratic climate is basic. I apologize for my eccentric monologue. I emphasize my eucharistia to your Kyrie to the eugenic and generous American Ethnos and to the organizers and protagonists of this Ampitctyony and the gastronomic symposia».

***

Δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1959, και μετά τη μεγάλη εντύπωση που προκάλεσε ο πρώτος λόγος, ο Ξενοφών Ζολώτας αποφάσισε να επαναλάβει το εγχείρημα και να περιγράψει τα προβλήματα που προκαλεί «η Σκύλλα του πληθωρισμού και η Χάρυβδη της οικονομικής ύφεσης».

***

Ακολουθεί η δεύτερη ομιλία:

 

«Kyrie, It is Zeus’ anathema on our epoch for the dynamism of our economies and the heresy of our economic methods and policies that we should agonize the Scylla of numismatic plethora and the Charybdis of economic anaemia. It is not my idiosyncrasy to be ironic or sarcastic, but my diagnosis would be that politicians are rather cryptoplethorists. Although they emphatically stigmatize numismatic plethora, they energize it through their tactics and practices. Our policies have to be based more on economic and less on political criteria. Our gnomon has to be a metron between political, strategic and philanthropic scopes. Political magic has always been anti-economic. In an epoch characterized by monopolies, oligopolies, monophonies, monopolistic antagonism and polymorphous inelasticities, our policies have to be more orthological. But this should not be metamorphosed into plethorophobia, which is endemic among academic economists. Numismatic symmetry should not hyper-antagonize economic acme. A greater harmonization between the practices of the economic and numismatic archons is basic. Parallel to this, we have to synchronize and harmonize more and more our economic and numismatic policies panethnically. These scopes are more practicable now, when the prognostics of the political and economic barometer are halcyonic. The history of our didymus organizations in this sphere has been didactic and their gnostic practices will always be a tonic to the polyonymous and idiomorphous ethnical economies. The genesis of the programmed organization will dynamize these policies. Therefore, I sympathize, although not without criticism on one or two themes, with the apostles and the hierarchy of our organs in their zeal to program orthodox economic and numismatic policies, although I have some logomachy with them. I apologize for having tyrannized you with my Hellenic phraseology. In my epilogue, I emphasize my eulogy to the philoxenous autochthons of this cosmopolitan metropolis and my encomium to you, Kyrie, and the stenographers».

 

***

 

Συνομιλία δύο σταρ. Εκείνη, η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, στον κινηματογράφο. Εκείνος, ο Ξενοφών Ζολώτας, στην οικονομία. Δεξίωση προς τιμήν της το 1958 στην Αθήνα. © Πηγή: Ιστορικό Αρχείο της Τράπεζας της Ελλάδος.

 

Ο Ξενοφών Ζολώτας (26 Απριλίου 1904 – 10 Ιουνίου 2004) υπήρξε πολύπλευρη προσωπικότητα και ήταν ο μακροβιότερος Διοικητής στην ιστορία της Τράπεζας της Ελλάδος. Διετέλεσε καθηγητής Πανεπιστημίου (1928-1968) και Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος (1955-1967 και 1974-1981). Επίσης είχε καταλάβει κορυφαίες θέσεις σε διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς, όπως το ΔΝΤ, τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, τη Νομισματική Επιτροπή και την Οικονομική Επιτροπή της Ευρώπης. Υπήρξε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1952-2004), υπουργός υπηρεσιακών κυβερνήσεων (1952, 1974) και Πρωθυπουργός (από τις 23 Νοεμβρίου 1989 έως και τις 11 Απριλίου 1990).

Παναγιώτης ΜήλαςΞενοφών Ζολώτας. Όταν μιλούσε ελληνικά τον καταλάβαιναν όλοι οι ξένοι ακροατές του…
Περισσότερα

Ασπασία Παπαθανασίου. «Έφυγε» αφού πρώτα ταξίδεψε το αρχαίο δράμα σε ολόκληρο τον κόσμο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Μία από της σημαντικότερες μορφές της αναβίωσης του αρχαίου δράματος, η σπουδαία ηθοποιός και συγγραφέας Ασπασία Παπαθανασίου, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 102 ετών και θα ταφεί σε στενό φιλικό κύκλο.
Υπήρξε μία από τις γνωστότερες Ελληνίδες τραγωδούς, η οποία ταξίδεψε το αρχαίο δράμα σε ολόκληρο τον κόσμο κερδίζοντας μεγάλες τιμητικές διακρίσεις για την ανεκτίμητη προσφορά της στον πολιτισμό.

***

Η Ασπασία Παπαθανασίου γεννήθηκε το 1918 στην Άμφισσα και ήταν κόρη του καθηγητή γυμνασίου Ευθύμιου Παπαθανασίου. Αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου με άριστα και πρωτοεμφανίστηκε στη σκηνή το 1940, με το θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη. Ακολούθησαν οι συνεργασίες με τους θιάσους Κατερίνας Ανδρεάδη, Ενωμένων Καλλιτεχνών, Τζαβάλα Καρούσου, με τον οποίο ίδρυσαν και την Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου, Μάνου Κατράκη, Σπύρου Μουσούρη και Κρινιώς Παπά κ.ά.

Η Ασπασία Παπαθανασίου, το 1962, ως Μήδεια.

Στο Πειραϊκό Θέατρο του Δημήτρη Ροντήρη ερμήνευσε, από το 1957 έως το 1966, κορυφαίους τραγικούς ρόλους όπως αυτοί της Μήδειας, της Ηλέκτρας, της Κλυταιμνήστρας κ.α., στην Ελλάδα αλλά και σε δεκάδες χώρες του εξωτερικού όπου επίσης διέπρεψε. Ανάμεσα στα ξένα θέατρα με τα οποία συνεργάστηκε ήταν το Θέατρο Μαγιακόφσκι της Μόσχας, ο θίασος Μαρτανιβίλι της Τιφλίδας και το Ακαδημαϊκό Ουκρανικό Θέατρο του Κιέβου. Στη Μόσχα, εξάλλου, βρισκόταν όταν επιβλήθηκε στην Ελλάδα η Δικτατορία εξαιτίας της οποίας αναγκάστηκε να μείνει αυτοεξόριστη στην Ευρώπη ως το 1974.

***

Το 1975 ίδρυσε, μαζί με τον σύντροφό της Κώστα Μαυρομάτη, την Πνευματική και Καλλιτεχνική Εταιρεία «Δεσμοί», με βασικό στόχο τη θεατρική και πολιτιστική αποκέντρωση, μέσω της οποίας παρουσίασε πολλές παραστάσεις αρχαίου δράματος σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το 1991 οι «Δεσμοί» ίδρυσαν το Κέντρο Έρευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος στο οποίο ανέλαβε νευραλγικά πόστα.

***

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και για την επόμενη 20ετία πρωταγωνίστησε σε μεγάλες παραγωγές αρχαίου δράματος που ανέβασαν, μεταξύ άλλων, το Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, ο ιαπωνικός θίασος Toho, το Εθνικό Θέατρο, το ΔΗ.ΠΕ,ΘΕ Καλαμάτας κ.α.

Πολυβραβευμένη, τιμήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον τίτλο του Officier της Τάξεως των Τεχνών και των Γραμμάτων από τη Γαλλική Κυβέρνηση, το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, τον τίτλο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος, το Α’ Βραβείο του Φεστιβάλ του Θεάτρου των Εθνών, το Χρυσό Μετάλλιο του Δήμου Αθηναίων κ.α.

***

Παράλληλα, υπήρξε και μια εξέχουσα προσωπικότητα και αγωνίστρια της Αριστεράς στους κόλπους της οποίας είχε ενταχθεί από νεαρή ηλικία. Η κοινωνική και πολιτική της ευαισθησία παρέμενε αμείωτη μέχρι και τα τελευταία χρόνια της ζωής, ενώ δεν δίσταζε να παρεμβαίνει κατά καιρούς δημόσια μέσα από δηλώσεις και κείμενά της.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής ήταν ενταγμένη στις τάξεις του εφεδρικού ΕΛΑΣ ενώ συμμετείχε και στα Δεκεμβριανά. Μαζί με άλλους αριστερούς συναδέλφους της – κυρίως την Αλέκα Παΐζη, κατηγορήθηκε για τη δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη. Η ίδια έχει πει ότι «στο δικαστήριο βγήκε όλη η αλήθεια, ότι την Παπαδάκη τη σκότωσε ένας πράκτορας των Εγγλέζων που είχε κάνει κι άλλα πράγματα. Εμείς δώσαμε τα πάντα στον απελευθερωτικό αγώνα και μας έγραφαν έξω από το σπίτι “θα πεθάνετε κουμμούνια”.»

 

 

Το 1996 η Ασπασία Παπαθανασίου, ως Κλυταιμνήστρα με τη Λυδία Κονιόρδου (Ηλέκτρα) στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, με το Εθνικό Θέατρο.

 

Η Ασπασία Παπαθανασίου πρωτοστάτησε στην αναβίωση του αρχαίου δράματος και μετά την επιστροφή της στην Ελλάδα, το 1975 –είχε αυτοεξοριστεί στο Λονδίνο κατά τη διάρκεια της Χούντας, ίδρυσε τους «Δεσμούς» και μετέπειτα (1991), το Κέντρο Αρχαίου Δράματος. Η ίδια αφιέρωσε μεγάλο κομμάτι της ζωής της στην προαγωγή της θεωρητικής μελέτης και της έρευνας γύρω από το αρχαίο δράμα καθώς και στην ανάδειξη της κληρονομιάς του.

 

 

 

 

Παναγιώτης ΜήλαςΑσπασία Παπαθανασίου. «Έφυγε» αφού πρώτα ταξίδεψε το αρχαίο δράμα σε ολόκληρο τον κόσμο
Περισσότερα

Κωνσταντίνος Ξενάκης. «Έφυγε» ο κοσμοπολίτης εικαστικός της ελληνικής διασποράς

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Όταν ο Αλέξης Τσίπρας έγινε πρωθυπουργός και εγκαταστάθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου έκανε μια εικαστική αλλαγή στο γραφείο του.
Ακριβώς πίσω από το προσωπικό του γραφείο ζήτησε να τοποθετηθεί το έργο του Κωνσταντίνου Ξενάκη με τον τίτλο «Εντολές ΗΗΒ». Είναι ένα ακρυλικό σε μουσαμά διαστάσεων 100Χ81. Πρόκειται για ένα έργο με έντονους συμβολισμούς, που ο Ξενάκης δημιούργησε το 1991 ασκώντας κριτική στον τρόπο που διοχετεύεται η πληροφορία από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.

***

Το Σάββατο 6 Ιουνίου 2020, ο Κωνσταντίνος Ξενάκης πέθανε σε ηλικία 89 ετών. Ο διεθνής, κοσμοπολίτης εικαστικός της ελληνικής διασποράς γεννήθηκε το 1931 στο Κάιρο, όπου έκανε και τα πρώτα του βήματα στη ζωγραφική. Σπούδασε στο Παρίσι (1956-1961), αρχιτεκτονική και διακόσμηση εσωτερικών χώρων, και ζωγραφική. Η πρώτη του ατομική έκθεση έγινε στη Σουηδία (1969, Sôdertalje Konsthal). Δίδαξε στο Βερολίνο και στο Παρίσι, όπου εγκαταστάθηκε το 1973.

 

***

 

Το έργο του Ξενάκη με τον τίτλο «Εντολές ΗΗΒ», είχε τοποθετηθεί στο γραφείο του Αλέξη Τσίπρα στο Μέγαρο Μαξίμου.

 

Παρουσίασε την πρώτη του ατομική έκθεση στην Ελλάδα το 1971, μέσα στη δικτατορία των συνταγματαρχών, στο Ινστιτούτο Γκαίτε, στην Αθήνα. Η έκθεση του είχε λειτουργήσει σαν μια τολμηρή παρέμβαση σε καλλιτεχνικό και πολιτικό επίπεδο.

Το έργο του Κωνσταντίνου Ξενάκη βρίσκεται σε διάλογο με το πολιτιστικό παρελθόν, η προσωπική του ποιητική σημειολογία δανείζεται στοιχεία από τη σύγχρονη ζωή, αλλά και από συστήματα γραφής παλιών πολιτισμών. Ήδη πριν από το τέλος της δεκαετίας του 1960 είχε ξεκινήσει την ενασχόλησή του με το κατεξοχήν χαρακτηριστικό θέμα της ώριμης δουλειάς του: τους κώδικες, τα σημεία και τα σύμβολα που μεταφέρουν μηνύματα και ορίζουν τρόπους επικοινωνίας. Ο κόσμος των ιερογλυφικών, το φοινικικό και το ελληνικό αλφάβητο αλλά και το ιαπωνικό και το λατινικό διαμορφώνουν την προσωπική εκφραστική του γλώσσα.

***

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 οι επισκέψεις του στην Ελλάδα πυκνώνουν και, βαθμιαία, αρχίζει να μοιράζει το χρόνο του μεταξύ Παρισιού και Αθήνας. Το 1996, τιμώντας την αιγυπτιώτικη καταγωγή του, παρουσιάζει στην Αλεξάνδρεια και στο Κάιρο αναδρομική έκθεση με τίτλο «Η Επιστροφή του Καλλιτέχνη», 1958-1996. Στην Ελλάδα εκθέτει σε τρία μέρη την αυτοβιογραφική σειρά με τίτλο «Το βιβλίο της ζωής» (1995, 1997, 2003), ενώ το 2003 γίνεται και αναδρομική παρουσίαση έργων του της τελευταίας εικοσαετίας (Κ.Μ.Σ.Τ., Θεσσαλονίκη).
Στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει δύο μονογραφίες για το έργο του, το 1995 και το 2009.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Παναγιώτης ΜήλαςΚωνσταντίνος Ξενάκης. «Έφυγε» ο κοσμοπολίτης εικαστικός της ελληνικής διασποράς
Περισσότερα

Χάρης Λυμπερόπουλος: Ο δημοσιογράφος που άλλαξε για πάντα το τοπίο του αθλητικού έντυπου Τύπου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Τον Φεβρουάριο του 2018 το Μορφωτικό Ίδρυμα της Ενώσεως Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών τίμησε τους σκαπανείς του αθλητικού ρεπορτάζ. Πρώτος μεταξύ ίσων ήταν ο Χάρης Λυμπερόπουλος, ο πρωταθλητής στίβου, ο οδηγός αγώνων αυτοκινήτου αλλά κυρίως ο πρωτεργάτης του αθλητικού ρεπορτάζ.

Στην εκδήλωση αυτή ο Λυμπερόπουλος ήταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων των συναδέλφων του μιας και ήταν αυτός ο οποίος άλλαξε για πάντα το τοπίο του αθλητικού έντυπου Τύπου, με την καινοτομία της τοποθέτησης ένθετου αθλητικού φύλλου μέσα σε πολιτική εφημερίδα.

 

***

 

Ο Χάρης Λυμπερόπουλος άγγιξε τα 100 χρόνια και «αποχώρησε από το γήπεδο» τη Δευτέρα 1η Ιουνίου 2020.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ εξέφρασε τη λύπη του για την απώλεια του δημοσιογράφου με την παρακάτω ανακοίνωση:

«Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ με θλίψη ανακοινώνει ότι «έφυγε» από τη ζωή, πλήρης ημερών, ο παλαίμαχος δημοσιογράφος και πρωτεργάτης του αθλητικού ρεπορτάζ Χαράλαμπος (Χάρης) Λυμπερόπουλος, σε ηλικία 98 ετών.
Ο Χάρης Λυμπερόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1922. Σπούδασε Δημοσιογραφία στο Syracuse University των Ηνωμένων Πολιτειών. Έχοντας διαγράψει μια επιτυχημένη πορεία ως αθλητής, όντας ο ίδιος πρωταθλητής Ελλάδος στο άλμα εις μήκος και το πένταθλο (1946) και μέλος της Εθνικής Ομάδας Στίβου στα νεανικά του χρόνια, ποδοσφαιριστής του Πανιωνίου αλλά και μετέπειτα οδηγός αγώνων στο Ράλι Ακρόπολις, δεν έπαψε ποτέ να ασχολείται με τον αθλητισμό. Με αυτήν την προϋπηρεσία, η ενασχόληση με την αθλητική δημοσιογραφία υπήρξε για εκείνον μονόδρομος.

 

Ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία στην «Αθηναϊκή» το 1951 και συνέχισε στο «Ελληνικό Μέλλον», τον «Ελεύθερο Λόγο», και από το 1959 στην «Ακρόπολη» και την «Απογευματινή» έως το 1988. Εργάστηκε παράλληλα και στον «Ελεύθερο Τύπο» ενώ διετέλεσε Διευθυντής του Αθλητικού Τμήματος της ΕΡΤ και ιδρυτικό στέλεχος του «Αθήνα 9,84». Ορόσημο στην καριέρα του αποτέλεσε η θητεία του ως Διευθυντής του Αθλητικού Τμήματος της «Απογευματινής», με εκδότη τον Νάσο Μπότση, όπου μεγαλούργησε αλλάζοντας για πάντα το τοπίο του αθλητικού έντυπου Τύπου, με την καινοτομία της τοποθέτησης ένθετου αθλητικού φύλλου μέσα σε πολιτική εφημερίδα που εδραιώθηκε το 1968.

Το Ίδρυμα Προαγωγής της Δημοσιογραφίας Αθανασίου Μπότση τον βράβευσε δύο φορές, μία το 1987 για τη δράση του στο αθλητικό ρεπορτάζ και μία το 2019 για τη συνολική προσφορά του ενώ ένα χρόνο νωρίτερα, τον Φεβρουάριο του 2018, η δημοσιογραφική οικογένεια τον τίμησε ως έναν από τους σκαπανείς της αθλητικογραφίας και δασκάλους της νεότερης γενιάς, σε ειδική εκδήλωση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Ενώσεως Συντακτών.

 

Ο Χάρης Λυμπερόπουλος (γνωστός και ως ο «Παρατηρητής» – ψευδώνυμο πασίγνωστο στους αναγνώστες του έντυπου αθλητικού Τύπου) υπήρξε πρωτοπόρος στον τομέα του και διακόνησε το δημοσιογραφικό λειτούργημα με ήθος, συνέπεια και αίσθημα ευθύνης. Η μακρά και πολυσήμαντη σταδιοδρομία του χαρακτηρίστηκε από μέγιστες δημοσιογραφικές επιτυχίες, με την επιτόπια κάλυψη έξι Ολυμπιακών Αγώνων, τεσσάρων Παγκοσμίων Κυπέλλων Ποδοσφαίρου και πλείστων άλλων κορυφαίων αθλητικών διοργανώσεων, ενώ διετέλεσε και Πρόεδρος της Φιλίππου Ενώσεως. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι το αθλητικό τμήμα της «Απογευματινής» που διηύθυνε, υπήρξε σχολείο για τις επόμενες γενιές αθλητικογράφων που διδάχθηκαν από εκείνον και συνέχισαν το έργο του στο αθλητικό ρεπορτάζ.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ αποχαιρετά τον εκλεκτό συνάδελφο, συλλυπείται την αγαπημένη του σύζυγο Αθηνά και εκφράζει την αμέριστη συμπαράστασή του στις λατρεμένες του κόρες Κατερίνα και Γκρέτα, οι οποίες συνεχίζουν στο δρόμο που χάραξε ο αξέχαστος Χάρης».

 

***

Η κόρη του Κατερίνα, η οποία είναι μέλος του Μορφωτικού της ΕΣΕΗΑ, έγραψε και την αυτοβιογραφία του πατέρα της, που θα κυκλοφορήσει σύντομα σε βιβλίο με τον τίτλο «Κοντά στον αιώνα».

***

Ο αποχαιρετισμός του Χάρη Λυμπερόπουλου έγινε σε στενό οικογενειακό κύκλο.

 

 

 

Παναγιώτης ΜήλαςΧάρης Λυμπερόπουλος: Ο δημοσιογράφος που άλλαξε για πάντα το τοπίο του αθλητικού έντυπου Τύπου
Περισσότερα

Παύλος Μελάς: Η εξοχική του κατοικία στην Κηφισιά αρχίζει μια νέα σταδιοδρομία

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Η εξοχική κατοικία της οικογένειας του Παύλου Μελά βρίσκεται στην Κηφισιά, που αποτελούσε δημοφιλές παραθεριστικό κέντρο της μεγαλοαστικής κοινωνίας των Αθηνών, τον 19ο αιώνα. Ο Παύλος Μελάς ήταν εθνικός ήρωας και σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα.

 

Αυτή την οικία επισκέφθηκαν την Παρασκευή 29 Μαΐου 2020 το απόγευμα οι Υπουργοί Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος, Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη και ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αλκιβιάδης Στεφανής.
Τους υποδέχθηκε η εγγονή του Παύλου Μελά, η κυρία Ναταλία Ιωαννίδη, που με τις αφηγήσεις της συγκίνησε όλους τους επισκέπτες της.

 

«Οικία Παύλου Μελά». Απεικόνιση αρχιτεκτονικής μελέτης Μ. Μαγνήσαλη

 

 

Από το 1895 μέχρι και το 1904, κατοίκησε εκεί ο Μελάς με τη σύζυγό του Ναταλία – το γένος Δραγούμη – και τα δύο παιδιά τους, τον Μιχαήλ και τη Ζωή – μητέρα της κ. Ναταλίας Ιωαννίδη.
Φωτογραφίες της εποχής, δείχνουν τον Παύλο Μελά να παίζει με τα παιδιά του, στην πίσω αυλή. Τα σχέδια της εξοχικής κατοικίας είχε κάνει ο ίδιος γράφοντας επάνω τους και ποιος θα έμενε σε κάθε δωμάτιο.

 

Ο Παύλος Μελάς, στις 21 Αυγούστου 1904 φωτογραφήθηκε από το Λαρισαίο φωτογράφο Γεράσιμο Δαφνόπουλο, ένοπλος και ένστολος, ενδεδυμένος το μαύρο κεντητό ντουλαμά.

Τον Αύγουστο 1904, με παρέμβασή του πρωθυπουργού Γεώργιου Θεοτόκη, ο Παύλος Μελάς διορίστηκε αρχηγός των σωμάτων που δρούσαν στην περιοχή του Μοναστηρίου και της Καστοριάς.
Αναχώρησε από αυτό το σπίτι, με πάσα μυστικότητα, αποχαιρετώντας μόνο τα παιδιά του. Ήταν βέβαιος ότι δεν θα επέστρεφε. Στις 21 Αυγούστου 1904 φωτογραφήθηκε από το Λαρισαίο φωτογράφο Γεράσιμο Δαφνόπουλο, ένοπλος και ένστολος, ενδεδυμένος το μαύρο κεντητό ντουλαμά. Έστειλε μάλιστα το πρώτο αντίτυπο της φωτογραφίας στη σύζυγό του, «υπό τον όρον να μην ιδή το φως της ημέρας», αλλά να μείνει ως ανάμνηση για την ίδια και τα παιδιά του, αν έχανε τη ζωή του στην αποστολή του.
«Θα ήταν «κωμικό» και «μαρτύριο», έγραψε, εάν επέστρεφε άπρακτος, να βλέπει «την φάτσαν του έτσι μασκαρεμένην».
Η παραπάνω φωτογραφία – σε μεγέθυνση – βρίσκεται στην είσοδο της οικίας της κ. Ναταλίας Ιωαννίδη, η οποία υποδέχθηκε τους υπουργούς, λέγοντας ότι «τώρα το σπίτι του Παύλου Μελά βρίσκεται στα καλύτερα και αρμοδιότερα χέρια, πράγμα που θα του έδινε μεγάλη χαρά και ικανοποίηση».

***

Η εξοχική οικία εγκαταλείφθηκε στη δεκαετία του ’80. Το 1982 κηρύχτηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού μνημείο και αφέθηκε στο χρόνο. Η αποκατάσταση γίνεται με απόλυτη ακρίβεια χάρη στα σχέδια που υπήρχαν, το πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αλλά και τη ζωντανή μαρτυρία της κ. Ναταλίας Ιωαννίδη, που περνούσε τα καλοκαίρια της σ’ αυτό το σπίτι της γιαγιάς, με τον αδελφό της.
Η κ. Ναταλία Ιωαννίδη δώρισε την οικία στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Η αποκατάστασή της υλοποιείται χάρη στη γενναία χορηγία του Δραμινού, κ. Άρη Θεοδωρίδη.

***

Το κτήριο έχει σαφείς αναφορές στο γραφικό στυλ της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής εξοχικών κατοικιών των μέσων του 19ου αιώνα. Είναι μονώροφο, με μικτό εμβαδόν 198 μ2, κεραμοσκεπές και ελαφρά υπερυψωμένο από το έδαφος. Αποτελείται από ένα μεγάλο καθιστικό με τζάκι και σε διάταξη – αριστερά και δεξιά – βρίσκονται τέσσερα μεγάλα, ψηλοτάβανα δωμάτια, στα οποία διατηρούνται τα αρχικά χρώματα και οροφοδιακόσμηση.

 

Η οικία του Παύλου Μελά στην Κηφισιά. Δημοσιευμένη στο: Athens 1839-1900, A Photographic Record, Benaki Museum Athens 1985, αρ.551

 

Υπάρχουν οι βοηθητικοί χώροι. Η κατοικία είναι υπερυψωμένη κατά ένα μέτρο από το έδαφος πράγμα που της εξασφάλιζε στεγανότητα. Οι κορμοί – αγιορείτικη καστανιά – πάνω στους οποίους εδράζεται το οικοδόμημα παραμένουν άθικτοι.

Το στυλ αυτό διαδόθηκε μέσω πολλών έντυπων εκδόσεων τα οποία κυκλοφόρησαν ευρέως στην Ευρώπη και στην Αμερική. Ειδικότερα, στο συγκεκριμένο αρχιτεκτόνημα διακρίνουμε τις επιρροές αυτές με βάση τόσο την πολύπλοκη διαμόρφωση της κάτοψης όσο και τις επιμέρους διακοσμητικές μορφές, που βασίζονται κυρίως στη χρήση διάτρητων ξύλινων στοιχείων, τα οποία κοσμούν ως δαντέλα την κύρια όψη της οικίας. Περιβάλλεται από μεγάλο κήπο.

***

Η «Οικία Μελά», κομμάτι από τη ζωή ενός σπουδαίου Έλληνα και μακεδονομάχου, που θυσιάστηκε στα 34 του χρόνια, θα παραδοθεί στη Σχολή Ευελπίδων στις 14 Οκτωβρίου 2020. Είναι η ημέρα που συμπληρώνονται 116 χρόνια από τον θάνατό του στη Σιάτιστα, από πυρά οθωμανικού αποσπάσματος, αν και παραμένουν αδιευκρίνιστες οι συνθήκες κάτω από τις οποίες πέθανε.

Παναγιώτης ΜήλαςΠαύλος Μελάς: Η εξοχική του κατοικία στην Κηφισιά αρχίζει μια νέα σταδιοδρομία
Περισσότερα

Η συγκλονιστική μαρτυρία των δυτών που έβγαλαν από τη θάλασσα την Ελένη Τοπαλούδη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Οι επαγγελματίες δύτες, Βασίλης Μαντικός και Κώστας Μπαλάφας, λίγο πριν από την κρίση του Μεικτού Ορκωτού Δικαστηρίου της Αθήνας για τη δολοφονία και τον βιασμό της Ελένης Τοπαλούδη, μοιράζονται σε συνέντευξη που παραχώρησαν στη rodiaki.gr το θέαμα που αντίκρισαν πριν από περίπου 18 μήνες.

Να σημειώσουμε ότι ισόβια και 15 έτη κάθειρξης στον καθένα ήταν η απόφαση του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου στους δύο κατηγορούμενους για τη φρικτή δολοφονία ύστερα από βιασμό της φοιτήτριας Ελένης Τοπαλούδη.

«Δεν υπάρχουν λόγια να το περιγράψουμε όλο αυτό. Νιώθουμε οργή και αγανάκτηση. Είμαστε γονείς κι εμείς. Μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, κι αυτό που αντικρίσαμε μας άφησε σημάδια. Ήταν πολύ σκληρό. Έχουν δει πολλά τα μάτια μας. Μια κοπέλα σχεδόν 1.90 την είχαν κατακρεουργήσει».

Μια κοπέλα σχεδόν 1.90 την είχαν κατακρεουργήσει

«Κοιτάξτε, από σύμπτωση είχαμε φθάσει νωρίς και συνθήκες ήταν τέτοιες που τυχαία μπορέσαμε να τη βρούμε. Αν ο καιρός την έβγαζε έξω από την αγκάλη του κόλπου, δεν θα τη βρίσκαμε ποτέ. Αυτό που είδαμε όταν φθάσαμε κοντά της ήταν φριχτό. Είδαμε τους αφρούς στο στόμα της και καταλάβαμε ότι έπεσε ζωντανή».

«Αμέσως καταλάβαμε ότι πρόκειται για έγκλημα. Τη βγάλαμε από τη θάλασσα με λύση ανάγκης, δένοντάς τη, γιατί φοβηθήκαμε ότι θα τη χάναμε. Όταν ο κ. Κώστας την γύρισε ανάποδα και την είδαμε, μας κόπηκε η αναπνοή και τους δύο».

«Αυτό που αντικρίσαμε ήταν εξαιρετικά φριχτό. Όμως μας άφησε σημάδια όλο αυτό για μέρες, θέλω να σας πω ότι έβγαινα στο μπαλκόνι κάθε μέρα, περιμένοντας με αγωνία το παιδί μου να επιστρέψει από το φροντιστήριο».

«Για να επανέλθω, έκανα καιρό. Ήταν πολύ σκληρό. Σκεφτείτε μόνο ότι ούτε στους γονείς του παιδιού αυτού επιτράπηκε να το δουν και να το αποχαιρετήσουν».

 

 

Δίκη Τοπαλούδη: Ισόβια και 15 χρόνια κάθειρξη στον καθένα από τους δύο κατηγορουμένους

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΗ συγκλονιστική μαρτυρία των δυτών που έβγαλαν από τη θάλασσα την Ελένη Τοπαλούδη
Περισσότερα

Σώτια Τσώτου: Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει, γέρνεις και ο ίσκιος σου μ’ αγγίζει…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ήταν το πέμπτο παιδί της οικογένειας του αγωνιστή του ΕΛΑΣ Γιώργου Κρανιώτη, που εκτελέστηκε από τους Γερμανούς μπροστά στο σπίτι του τον Σεπτέμβριο του 1943. Το μένος των Γερμανών κατά του Γιώργου Κρανιώτη τους οδήγησε και στην πυρπόληση του σπιτιού του, με αποτέλεσμα να μείνει η οικογένεια του στο δρόμο.
H Ειρήνη, η μητέρα της Σώτιας, τρομοκρατημένη από τις βιαιότητες των Γερμανών, χάθηκε από τους δικούς της. Ήταν αγνοούμενη μέχρι το 1950, οπότε βρέθηκε να νοσηλεύεται στο Νοσοκομείο της Βούλας. Η δραματική περιπέτεια της οικογένειάς της είχε ως αποτέλεσμα τη φυγή της μικρής Σώτιας.

 

Η Σώτια είχε γεννηθεί στη Λιβαδειά, στις 14 Μαΐου 1942.

 

Οι αδελφές Ιορδανού, συγγενείς της μητέρας της, την έφεραν σε ηλικία δύο ετών στην Αθήνα όπου υιοθετήθηκε από την οικογένεια του Χαράλαμπου και της Δέσποινας Τσώτου. Η μικρή φοίτησε στο Ιδιωτικό Δημοτικό Σχολείο «Μαρσέλου». Στη συνέχεια στο Α’ Γυμνάσιο της Αθήνας (Πλάκα) τα τρία πρώτα χρόνια και κατόπιν στην Ελληνογαλλική Σχολή Καλογραιών «Άγιος Ιωσήφ» στην οδό Χαριλάου Τρικούπη.
Από τα 18 της χρόνια εργαζόταν ως δημοσιογράφος, παράλληλα με τις σπουδές της στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και τις δραματικές σχολές του Πέλου Κατσέλη και του Κωστή Μηχαηλίδη. Η Δικτατορία της 21ης Απριλίου τη βρήκε στην εφημερίδα “Ελευθερία”, η οποία διέκοψε αυθημερόν την έκδοσή της. Η Σώτια έκαψε τη δημοσιογραφική της ταυτότητα και έθεσε τέρμα στη δημοσιογραφική της καριέρα. Στη διάρκεια της Χούντας, συνελήφθη και κρατήθηκε πολλές φορές. Στην απομόνωση εμπνεύστηκε τα τραγούδια που θα την έκαναν λίγους μήνες αργότερα γνωστή ως στιχουργό, το «Βρε δε βαριέσαι, αδελφέ» και το «Να ‘τανε το ’21».

***

Η Σώτια Τσώτου πέθανε στις 10 Δεκεμβρίου 2011, από καρκίνο, αφήνοντας πίσω της μεγάλα στιχουργικά έργα.

***

Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει

1976

Στίχοι: Σώτια Τσώτου
Μουσική: Κώστας Χατζής
Ερμηνεία: Μαρινέλλα και Κώστας Χατζής

*

Άσε με να κάτσω πλάι σου
κι ό, τι θέλεις συλλογίσου,
δε θα σου μιλήσω, δε θα σου μιλήσω.
Μίλα με τους άλλους γύρω σου
για ν’ ακούω τη φωνή σου,
σε παρακαλώ, σε παρακαλώ.

*

Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει,
πόσο σ’ αγαπώ, πόσο σ’ αγαπώ.
Γέρνεις και ο ίσκιος σου μ’ αγγίζει
κι εγώ ριγώ, κι εγώ ριγώ.

*

Άσε με απ’ το ποτήρι σου
μια γουλιά να πιω ακόμα,
δίψασα πολύ, δίψασα πολύ.
Φεύγει η ζωή και χάνεται
και τ’ αφίλητό μου στόμα
καίει για ένα φιλί, καίει για ένα φιλί.

Παναγιώτης ΜήλαςΣώτια Τσώτου: Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει, γέρνεις και ο ίσκιος σου μ’ αγγίζει…
Περισσότερα

Ιρένα Σέντλερ: Ο άγγελος που έσωσε 2.500 παιδιά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τα χέρια των ναζί

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

«Κάθε παιδί που σώθηκε με τη βοήθειά μου αποτελεί δικαίωση της ύπαρξής μου στη γη και όχι έναν τίτλο δόξας».

(Every child saved with my help is the justification of my existence on this Earth and not a title to glory), Ιρένα Σέντλερ

 

 

«Μέσα σ’ εκείνο το ταραγμένο τοπίο, μες στη θλίψη των γκρίζων σπιτιών και της σιωπής, η σκηνή είχε κάτι το εξωπραγματικό. Μια γυναίκα προχωρούσε κυκλωμένη από τον φόβο, τα ερείπια, την πείνα, την ανθρώπινη αθλιότητα στον υπέρτατο βαθμό, κρατώντας στην αγκαλιά της ένα παιδί, που σίγουρα δεν θα θυμόταν ποτέ εκείνες τις στιγμές κατά τη διάρκεια των οποίων παιζόταν το μέλλον του». Από το βιβλίο του Ζιλμπέρ Σινουέ “Ιρένα Σέντλερ – Η γυναίκα που έσωσε 2.500 παιδιά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο”. Μετάφραση Βασιλική Κοκκίνου, Εκδόσεις Ψυχογιός.

 

Από το 1942, με κίνδυνο της ζωής της, η Ιρένα Σέντλερ, υπάλληλος της Κοινωνικής Πρόνοιας στη Βαρσοβία, κατάφερε να φυγαδεύσει περίπου δυόμισι χιλιάδες παιδιά από το εβραϊκό γκέτο, ενώ φυλάσσονταν νύχτα και μέρα από τους Ναζί. Ξεγελώντας τις Αρχές, κατάφερε να τα περάσει μέσα από υπόγεια ή υπονόμους, μέσα σε κούτες από χαρτόνι, σε βαλίτσες, σε σακίδια, σε μαξιλαροθήκες, κάτω από σκουπίδια. Το 1965 ανακηρύχθηκε «Δίκαιη των Εθνών».

Μέσα από τη γλαφυρή του πένα, ο Ζιλμπέρ Σινουέ φέρνει στο φως την άγνωστη για πολλούς αληθινή ιστορία μιας γυναίκας που αψήφησε τον φόβο και τον θάνατο και ανέδειξε το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.

Η Ιρένα Σέντλερ (πολωνικά: Irena Stanisława Sendler‎) (15 Φεβρουαρίου 1910 – 12 Μαΐου 2008) ήταν κοινωνική λειτουργός από την Πολωνία και μέλος της αντίστασης κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής της χώρας. Μαζί με τους συνεργάτες της κατάφερε να βγάλει από το Γκέτο της Βαρσοβίας και να σώσει δυόμισι χιλιάδες παιδιά εβραϊκής καταγωγής. Κάποια στιγμή η δράση της έγινε γνωστή, συνελήφθη από τις ναζιστικές δυνάμεις, βασανίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο αλλά κατάφερε να δραπετεύσει.

Το 1965 της απονεμήθηκε από το κράτος του Ισραήλ ο τίτλος του Δικαίου των Εθνών. Το 2007 προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

Η Ιρένα Σέντλερ γεννήθηκε στην πόλη Otwock, κοντά στη Βαρσοβία, στις 15 Φεβρουαρίου του 1910. Ο πατέρας της, Stanisław Krzyżanowski, ήταν γιατρός και πέθανε όταν η Ιρένα ήταν 7 χρονών, έχοντας προσβληθεί από τύφο καθώς φρόντιζε ασθενείς που έπασχαν από αυτήν την αρρώστια. Όσο ζούσε είχε βοηθήσει πολλούς άπορους ασθενείς μεταξύ των οποίων και πολλούς Εβραίους. Έτσι μετά το θάνατό του η ηγεσία της εβραϊκής κοινότητας της περιοχής προσφέρθηκε να βοηθήσει οικονομικά για τη μόρφωση της Ιρένα. Η Ιρένα Σέντλερ σπούδασε πολωνική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας, από όπου όμως εκδιώχθηκε για τρία χρόνια επειδή διαμαρτυρήθηκε για το καθεστώς διακρίσεων εις βάρος των Εβραίων φοιτητών που επικρατούσε στο εν λόγω πανεπιστήμιο (οι Εβραίοι φοιτητές ήταν υποχρεωμένοι να κάθονται σε συγκεκριμένες θέσεις στα αμφιθέατρα και στις αίθουσες). Κατά τη διάρκεια των σπουδών της έγινε μέλος του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος.

 

 

Λίγο πριν από το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η Σέντλερ εγκαταστάθηκε στη Βαρσοβία και άρχισε να εργάζεται στην Κοινωνική Πρόνοια. Μετά τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία, μαζί με συναδέλφους της βοήθησε στη διάσωση πολλών Εβραίων, εφοδιάζοντάς τους με πλαστά χαρτιά. Τον Αύγουστο του 1943 η παράνομη οργάνωση Żegota (κωδική ονομασία του Πολωνικού Συμβουλίου για τη βοήθεια προς τους Εβραίους – Polish Council to Aid Jews) έθεσε την Ιρένα Σέντλερ επικεφαλής ενός ειδικού τμήματος της στόχος του οποίου ήταν η διάσωση των Εβραίων παιδιών.

 

 

Καθώς η Σέντλερ ήταν υπάλληλος της Πρόνοιας στην πολωνική πρωτεύουσα είχε ειδική άδεια να μπαίνει στο Γκέτο της Βαρσοβίας για να ελέγχει την κατάσταση της υγείας των εγκλείστων και γενικότερα τις συνθήκες υγιεινής που επικρατούσαν εκεί. Αφού ήρθε σε συνεννόηση με Εβραίους γονείς που ζούσαν μέσα στο Γκέτο, έβγαλε κρυφά, μαζί με τους συνεργάτες της 2.500 παιδιά Εβραίων (μόνη η Σέντλερ υπολογίζεται έβγαλε περίπου 400), τα οποία στη συνέχεια, αφού εφοδιάστηκαν με πλαστά χαρτιά και εμφανίζονταν ως χριστιανόπουλα, δόθηκαν σε πολωνικές οικογένειες ή μεταφέρθηκαν στο ορφανοτροφείο των Sisters of the Family of Mary και σε ρωμαιοκαθολικά μοναστήρια όπως στο Little Sister Servants of the Blessed Virgin Mary Conceived Immaculate. Τόσο οι οικογένειες που μεγάλωσαν αυτά τα παιδιά όσο και οι μοναχές στο ορφανοτροφείο και στα μοναστήρια γνώριζαν ότι επρόκειτο για Εβραιόπουλα και συνεργάζονταν με την οργάνωση Żegota. Για να βγάλουν η Σέντλερ και οι συνεργάτες της τα παιδιά (ανάμεσά τους και πολλά μωρά) από το Γκέτο τα έκρυβαν μέσα σε βαλίτσες, σε καλάθια, σε καρότσια τα οποία ήταν φορτωμένα και με άλλα υλικά κ.α. Για τα παιδιά αυτά η Σέντλερ και οι συνεργάτες της είχαν λίστες με τα ονόματά τους, που η Σέντλερ τα είχε είχε βάλει μέσα σε βάζα και τα είχε θάψει στον κήπο της, προκειμένου μετά τον πόλεμο να τα επιστρέψουν στους γονείς τους. Όμως τελικά σχεδόν όλοι γονείς των παιδιών αυτών εξοντώθηκαν στο Στρατόπεδο εξόντωσης της Τρεμπλίνκα.

Το 1943 η Ιρένα Σέντλερ συνελήφθη από την Γκεστάπο. Υπέστη βασανιστήρια (μεταξύ άλλων της έσπασαν τα χέρια και τα πόδια) όμως δεν αποκάλυψε τους συνεργάτες της ούτε έδωσε στοιχεία για τα παιδιά που είχαν βγάλει από το Γκέτο. Καταδικάστηκε σε θάνατο αλλά τελικά κατάφερε να δραπετεύσει, με τη βοήθεια της οργάνωσης Żegota, που δωροδόκησε τους φρουρούς της και ενώ η Σέντλερ μεταφερόταν για να εκτελεσθεί. Αφού κρύφτηκε για ένα διάστημα επέστρεψε στη Βαρσοβία με άλλο όνομα και συνέχισε τη δράση της μέσω της Żegota. Κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας ήταν νοσοκόμα σε δημόσιο νοσοκομείο όπου έκρυψε πέντε Εβραίους.

 

 

Εξαιτίας των σχέσεων που είχε στη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής της Πολωνίας με τον πιστό στην εξόριστη πολωνική κυβέρνηση «Στρατό της Πατρίδας» (Armia Krajowa –AK), το 1948-49 φυλακίστηκε και ανακρίθηκε από την κομμουνιστική μυστική αστυνομία της Πολωνίας, Urząd Bezpieczeństwa. Μετά την απελευθέρωσή της εντάχθηκε στο Ενωμένο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR) όμως η σχέση της με τον Στρατό της Πατρίδας είχε ως συνέπεια να μην αναγνωριστεί η προσφορά της στην κομμουνιστική Πολωνία. Το 1965, όταν της απονεμήθηκε ο τίτλος του Δικαίου των Εθνών από το Γιαντ Βάσεμ, η κομμουνιστική κυβέρνηση της Πολωνίας δεν της επέτρεψε να ταξιδέψει στο Ισραήλ και να πάρει το βραβείο, κάτι που τελικά έγινε εφικτό σχεδόν 20 χρόνια μετά, το 1983. Στο μεταξύ η Σέντλερ είχε παραιτηθεί από το Ενωμένο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας, μετά τα γεγονότα του Μαρτίου του 1968 στην Πολωνία και είχε εξαναγκαστεί σε πρόωρη συνταξιοδότηση επειδή είχε υποστηρίξει δημόσια το Ισραήλ, στον πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967. Το 1980 εντάχθηκε στο κίνημα Αλληλεγγύη.

 

 

Η Ιρένα Σέντλερ εργάστηκε ως δασκάλα και βοήθησε στην οργάνωση ορφανοτροφείων και κέντρων φροντίδας για την οικογένεια, τα παιδιά και τους ηλικιωμένους καθώς και ενός κέντρου για εκδιδόμενες γυναίκες στο Henryków. Το 1931 παντρεύτηκε τον Mieczysław Sendler αλλά χώρισαν το 1947. Αργότερα παντρεύτηκε τον Stefan Zgrzembski, με τον οποίο απέκτησε τρία παιδιά. Ο δεύτερος γάμος της κράτησε μέχρι το 1959. Μετά το δεύτερο διαζύγιό της παντρεύτηκε ξανά τον πρώτο της σύζυγο Mieczysław Sendler.

 

 

Πέθανε στις 12 Μαΐου του 2008 και τάφηκε στο νεκροταφείο Powązki στη Βαρσοβία.

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΙρένα Σέντλερ: Ο άγγελος που έσωσε 2.500 παιδιά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τα χέρια των ναζί
Περισσότερα