Guest Friends

Μελίνα Σκούφου – Μια προσευχή

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Μια προσευχή για της καρδιάς το ελάχιστο το μέγα που κυρίεψε τους κήπους της αιωνιότητας και της αρμονίας.
Ας συγχωρεθούν τα λάθη και τα σημεία της κραυγής από τη σπίθα μας να σβήσουν.
Ας αγαλλιάσουν οι ψυχές μες στο γαλάζιο τ’ ουρανού και ας ξεπλυθούν απ’ τον αγέρα.
Ας μπαλωθούν οι τρύπες που ‘κλεψαν τη ζωοδότη γη κι οι ανθισμένες πορτοκαλιές ας μας τιμήσουν με το νέο, φρέσκο, αμάραντο και πολύτιμο άρωμά τους.
Ας σκεπαστεί η Γης με αρώματα πορφυρά, να ανθίσει εκεί όπου η ζωή δεν κατοικείται, παρά μόνο από τους μάγους του ωκεανού και του αδιαπέραστου αιθέρα.
Ας δημιουργήσουμε κατά βούληση εκ του μηδενός παλάτια ενδότερα και πολιτείες που επέζησαν του πόνου, της αλαζονείας, της μοναξιάς και της αντίστροφης κιβωτού.
Ως πολυμήχανοι Οδυσσείς ας προσαράξουμε στα λιμανάκια έχοντας βρει το νήμα του Ενός και ρίχνοντας άγκυρα σε κάθε επιστροφή, τιμώντας όλους τους προγόνους που παρασύρθηκαν απ’ τις Σειρήνες και ρήμαξαν και ρημάχτηκαν στου Ποσειδώνα τα υδρόγεια κύματα.
Ώσπου, τέλος, το κατάρτι μας συνάμα φόρος τιμής και φάρος ντυμένος στα λευκά πανιά της νίκης, στα ανοιχτά να πλέει έχοντας βρει όσα ποτέ δεν χάνονται, τα αόρατα -μια αγάπη, τη Χαμένη του Ατλαντίδα.
Μελίνα Σκούφου

 

Έργο της Μελίνας Σκούφου

 

* Η Μελίνα Σκούφου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1982. Από πολύ μικρή ηλικία αγάπησε τη ζωγραφική και τον αθλητισμό, να γράφει ποιήματα και όταν αγόρασε την πρώτη της κιθάρα άρχισε να τα μελοποιεί. Το θέατρο ήρθε στη ζωή της ως ένας παραπάνω τρόπος έκφρασης και την κέρδισε γιατί είναι μία σύνθεση επιμέρους τεχνών και επιπλέον, μία ομαδική τέχνη. Σπούδασε Υποκριτική-Σκηνοθεσία στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Σχολή Καλών Τεχνών, Τμήματος Θεατρικών Σπουδών (2004-2008). Αργότερα σπούδασε στη σχολή σωματικού θεάτρου Duende School of Ensemble Physical Theatre (2015). Μεταπτυχιακό Υποκριτικής-Σκηνοθεσίας στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Έχει παρακολουθήσει -μεταξύ άλλων- μαθήματα και σεμινάρια ζωγραφικής, ακροβατικών, τελετουργικού (ολιστικού) θεάτρου, Σωματικού Θεάτρου, δραματοθεραπείας, εναλλακτικών θεραπειών, κιθάρας, μουσικής σύνθεσης κ.ά. Επιστρέφοντας στην Αθήνα είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί ως βοηθός σκηνοθέτη με το Εθνικό Θέατρο («Αίας», σκηνοθεσία Μάρθας Φριντζήλα, Νέα Σκηνή Εθνικού, 2008, -«Wolfgang», σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου, Νέα Σκηνή Εθνικού, 2008), με το Αμφι-Θέατρο («Λέσχη της Αυτοκτονίας», σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου, 2009), και άλλες θεατρικές παραγωγές σε Αθήνα, δίπλα στους σκηνοθέτες Παντελή Δεντάκη, Δημήτρη Μυλωνά κ.ά. Εργάστηκε επί δυόμισι χρόνια συντονίζοντας ομάδες θεάτρου στα 3 οικοτροφεία και στο Κέντρο Ημέρας «Ίρις», κέντρο ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ψυχικά ασθενών. Παράλληλα σε συνεργασία με το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Ελληνικού και αργότερα και στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Ελληνικού, δημιούργησε παιδικές ομάδες θεάτρου για τις οποίες έγραψε και σκηνοθέτησε θεατρικά έργα για παιδιά (2011-2016). Η αγάπη της για τη ζωγραφική επανέρχεται και ως αποτέλεσμα τον Νοέμβριο του 2011 παρουσίασε την πρώτη προσωπική έκθεση ζωγραφικής με τίτλο «Από το Πένθος στο Χρώμα», στο ArtGarage, στα Εξάρχεια. Ακολούθησε η δεύτερη έκθεση ζωγραφικής με τίτλο «Από το Πένθος στο Χρώμα-από το Χρώμα στο Φως», στον εκθεσιακό χώρο του Βουλευτικού, στο Ναύπλιο. Το 2012 ίδρυσε τον χώρο τέχνης «Συμμορία του Ήλιου», όπου διεξάγονται σεμινάρια αλλά και πρόβες για θεατρικές παραστάσεις. Τον Μάιο του 2014 σκηνοθέτησε την παράσταση «Εβίβα!» στο πλαίσιο του 4ου φεστιβάλ νέων καλλιτεχνών στο θέατρο Τρένο στο Ρουφ, η οποία ξεχώρισε αμέσως για την ευρηματικότητά της. Ακολούθησαν δύο θεατρικοί χειμώνες για το «Εβίβα!» (2014-2016) στην κεντρική σκηνή του Τρένου στο Ρουφ. Ανέλαβε τη σκηνοθεσία της performance «Dog Game» της Ολίβιας Καλούδη που παρουσιάστηκε στο Θέατρο Επί Κολωνώ τον Ιούνιο του 2015. Τον Απρίλη του 2016, εμπνεύστηκε το Πλας ντε λα Κονκόρντ – Plateia Omonoias – Concord, τριήμερη περφόρμανς στην Πλατεία Ομονοίας, η οποία ήταν στο πλαίσιο του In Progress Feedback Festival και στην οποία συμμετείχε ως συν-σκηνοθέτης (με την Manjari Kaul) και περφόρμερ. Την άνοιξη του 2016, ανέλαβε τη σκηνοθεσία της παράστασης «Θάρρος και Αλήθεια», η οποία παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στην Αποβάθρα της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου Το Τρένο στο Ρουφ κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Σεπτέμβριο. Το 2017 σκηνοθέτησε την παράσταση «Ερωδιός» στο θέατρο ΠΚ και συμμετείχε ως περφόρμερ στo «The Glass between» της Νεφέλης Σταματογιαννοπούλου και στο «Gaze, a steady intent look» των Εύα Τσούρου και Μαρία Μεντή-Μερμίγκη. Από τον Νοέμβριο του 2017 συντονίζει ομάδες ψυχικής και σωματικής έκφρασης στο Σωματείο Καλυψώ.

 

eirini aivaliwtouΜελίνα Σκούφου – Μια προσευχή
Περισσότερα

Θανάσης Γιαννακόπουλος – Θανάσης Αντετοκούνμπο / Η συνάντηση

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Εκεί λοιπόν στη μέση του πουθενά, στο μέρος που δεν έχει αυτοκίνητα, παρά μόνο τρία δωμάτια και μια ταβέρνα, αλλά μια θάλασσα γαλαζοπράσινη κι έναν ουρανό μ’ αστέρια όλο δικό σου, συντελείται απλά ένα ακόμα θαύμα.
Έρχεται χθες (δια θαλάσσης ασφαλώς) μια παρέα, απόλυτα ταιριαστή με τα παραπάνω. Γιατί ξέρει τι αξία έχει να ζει κανείς με τα απλά.
Κι έτσι πολύ… απλά, μοιραζόμαστε τις διακοπές μας για λίγο με τον Γιάννη Αντετοκούνμπο, τον Θανάση, τον Κώστα, τον Αλέξη και τους φίλους τους απ’ τον «Φιλαθλητικό», την ομάδα στου Ζωγράφου που ήταν ο Γιάννης (αλλά και τ αδέρφια του) πριν πάει στον NBA.
Ποτέ δεν ξέχασε από πού ξεκίνησε..!
Και τότε γύρισε και το δικό μου μυαλό πίσω.
Στου Ζωγράφου κι εγώ. Εκεί όπου μεγάλωσα.
Στην εφηβεία. Στην αφίσα του Άρη Θεσσαλονίκης με Γκάλη, Γιαννάκη και τους υπόλοιπους που είχα στο δωμάτιό μου…!
Τότε που όλοι εμείς οι πιτσιρικάδες, θαυμάζαμε φυσικά εκτός απ’ τον Γκάλη και τον Μάικλ Τζόρνταν, τον Τζαμπάρ, τον Λάρι Μπερντ κι όλα τα μεγάλα αστέρια του NBA.
Και το χθες με το τώρα να μπερδεύονται. Και να βλέπω το δεύτερο μεγαλύτερο αστέρι του NBA να είναι δίπλα μου.
Και ο γιος μου να πηγαίνει και να του λέει: «Εμένα με λένε Θανάση και είμαι πολύ καλός στο μπάσκετ. Βάζω πολλά γκολ και θα τους τσακίσω όλους» .
Κι ο Γιάννης να βάζει τα γέλια και μου λέει πόσο χρονών είναι. Κοντεύει 4, να του λέω.
Μετά να πηγαίνει στον Θανάση που είχε ακούσει από μένα τ’ όνομά του και να του λέει χτυπώντας τον φιλικά στον ώμο:
«Ξέρεις; Να σου πω κάτι. Εμείς οι δυο έχουμε το ίδιο όνομα, γιατί και μένα με λένε Θανάση, χα χα χα!».
Και η αμοιβαία χαρά να αποτυπώνεται στη φωτογραφία.
Και γω, εκτός από μπαμπάς και φωτογράφος, να γίνομαι παιδί ξανά.

Φωτογραφία από το Instagram του Γιάννη Αντετοκούνμπο

Το κείμενο και η αρχική φωτογραφία είναι του Κωνσταντίνου Γιαννακόπουλου -ηθοποιού, σκηνοθέτη και ευτυχή μπαμπά του Θανάση Γιαννακόπουλου.

  • Το περιστατικό συνέβη σε παραλία των Σφακίων.
eirini aivaliwtouΘανάσης Γιαννακόπουλος – Θανάσης Αντετοκούνμπο / Η συνάντηση
Περισσότερα

Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης: «Αν μπορούσαν να το κρύψουν για τους νεκρούς, να μην το μάθει κανείς, θα το έκαναν»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Ά, εσύ κακούργε. Καταραμένε κακούργε
Πώς μπορείς ακόμα να χαμογελάς. Να το θυμάμαι
Αυτό πρέπει να το θυμάμαι. Να έχεις σκοτώσει και να χαμογελάς. Να το γράψω στα χαρτιά μου.
Να ξέρω πως αυτό γίνεται στην Δανία
Μονάχα αυτό να ξέρω για την Δανία».
Αυτό το εύγλωττο απόσπασμα – σχόλιο από τον «Άμλετ» του Σαίξπηρ (Πρ.1 σκ. 5 / Μετάφραση: Γ. Χειμωνάς) ανάρτησε σήμερα ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης στο χρονολόγιό του στο F/B.

Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Άμλετ), Βέρα Κρούσκα (Γερτρούδη), 7/11/2003 – 15/2/2004. Εθνικό Θέατρο – Κοτοπούλη-REX. Σκηνοθεσία: Μιχάλης Κακογιάννης

Συμπληρωματικά δε σχολιάζει, αναφερόμενος στη φονική πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου και στη χρονική της γειτνίαση με τα γενέθλιά του:

«Από τις 24 Ιουλίου, απ’ τα γενέθλιά μου, κάθε μέρα όλο και πιο πολύ, κοιμάμαι και ξυπνάω μ’ αυτά τα λόγια στο μυαλό μου. Η ρήξη είναι οριστική -αυτό που μας χωρίζει δεν είναι πολιτικό, είναι θεμελιώδες. Η 24η Ιουλίου, για μένα πια, δε σημαίνει γενέθλια, σημαίνει τη γνώση ότι αυτό μπορεί να συμβεί. Αυτοί οι άνθρωποι υπάρχουν. Είναι κι αυτό κάτι σα γενέθλια – σαν οριστική ενηλικίωση».

***

Αργότερα -και πάλι στο facebook- έγραψε:
«Γνωρίζουμε πως οι φυσικές καταστροφές μπορεί να έχουν θύματα, προφανώς. Δυστυχώς, συμβαίνουν – όπως ο θάνατος. Στην αρχή, αν και σοκαρισμένος, ήμουν πολύ προσεκτικός. Από την πρώτη μέρα όμως περίμενα να ακούσω το εξής αυτονόητο:
«Αποτύχαμε. Έχουμε μια βασική αποστολή, μία κύρια ευθύνη: να προστατεύουμε τους πολίτες. Δεν τα καταφέραμε, κι ας κάναμε το καλύτερο που μπορούσαμε. Το καλύτερο που μπορούσαμε απλώς δεν είναι αρκετό. Με καλύτερη οργάνωση, περισσότερη προετοιμασία, ίσως να σώζονταν δέκα, πέντε, ένας. Αυτός, ο ένας, θα μας βαραίνει για πάντα. Θα βρούμε τι έφταιξε. Και ποιοι έχουν ευθύνες. Και δεν θα επιτρέψουμε να ξανασυμβεί».
Αντ’ αυτού, η μπάλα στην εξέδρα, συζητήσεις για αυθαίρετα, γκρεμούς και μάντρες έπαρση, αλαζονεία, έλλειψη ενσυναίσθησης και στοχοποίηση των θυμάτων. Ασέβεια στους νεκρούς – μου προκαλεί εμετό. Νομίζω, αν μπορούσαν να το κρύψουν για τους νεκρούς, να μην το μάθει κανείς, θα το έκαναν. Δεν έχω τίποτε κοινό με τους ανθρώπους αυτούς, ούτε μ’ εκείνους που δεν καταλαβαίνουν. Δεν μπορώ καν να διασκεδάσω με τα στιχάκια για τον Αύγουστο στα μάτια των παιδιών. Αισθάνομαι ντροπή».

***

• Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης είναι ηθοποιός και σκηνοθέτης. Το catisart.gr με την άδειά του αναδημοσιεύει τις σκέψεις του για την τραγωδία που προκάλεσε η φωτιά της 23ης Ιουλίου 2018 στο Μάτι Αττικής.

Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Ορέστης)

Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Ορέστης), 8 και 9 Ιουλίου 2016, Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς

eirini aivaliwtouΚωνσταντίνος Μαρκουλάκης: «Αν μπορούσαν να το κρύψουν για τους νεκρούς, να μην το μάθει κανείς, θα το έκαναν»
Περισσότερα

Βυζάντιο, Ρωμανία, Ελλάς: περί ονοματοδοσίας στο Βυζάντιο. Γράφει ο ιστορικός Γιώργος Θεοτόκης

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Βυζάντιο, Ρωμανία, Ελλάς: Περί ονοματοδοσίας στο Βυζάντιο και αργότερα Βυζάντιον, Βυζαντίς, Βυζαντινοί, Βυζαντῖνοι, Βυζαντιακοί.

 

Οι πολίτες των Μέσων Χρόνων, δηλαδή της Μεσαιωνικής Περιόδου (περίοδος 324 – 1453), δεν χρησιμοποιούσαν το όνομα Βυζάντιον με τη σημασία που του αποδίδουν οι σύγχρονοι Βυζαντινολόγοι, κατά τους οποίους τούτο αποτελεί το εκχριστιανισμένο κράτος της Ανατολής, στο οποίο υπερίσχυσε το ελληνικό στοιχείο και εκπήγασε από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Άκρως επιτυχής, επί του προκειμένου, είναι ο σχετικός ορισμός του κορυφαίου Βυζαντινολόγου Heisenberg (Χάιζενμπεργκ), κατά τον οποίο, όταν γίνεται λόγος περί Βυζαντίου, νοείται «τὸ ἐκχριστιανισθέν Ρωμαϊκὸν Κράτος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους» [i].

Κατά τους υπηκόους της Αυτοκρατορίας, λοιπόν, εκείνη την εποχή Βυζάντιον ή Βυζαντὶς ή Βυζαντίων πόλις ήταν η Κωνσταντινούπολις, που θεμελιώθηκε, όπως είναι γνωστό, από τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Α΄ τον Μεγάλο την 8η Νοεμβρίου του έτους 324. Οι κάτοικοι του Βυζαντίου ονομάζονταν Βυζαντινοί ή Βυζαντῖνοι (σπανιότερα Βυζάντιοι ή Βυζαντιακοί). Συνεπώς, Βυζάντιον, Βυζαντινοί κ.λπ. για τους μεσαιωνικούς ανθρώπους ήταν απλώς ονομασίες που αφορούσαν την Πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας και τον πληθυσμό της [ii].

Η επί μακρό διάστημα σπουδαία, ισχυρή και ένδοξη αυτή πόλη, η Δευτέρα Ρώμη κατά τον Μέγα Κωνσταντίνο ή Νέα Ρώμη, όπως ονομαζόταν από το 381 και εξής, είχε και άλλα ονόματα: Βασιλεύουσα (ενν. πόλις), Βασιλὶς τῶν πόλεων, Ἑπτάλοφος τῆς Ἀνατολῆς ή απλώς Πόλις. Έχοντας οπωσδήποτε και θρησκευτικό χαρακτήρα, φέρεται υπό τις ονομασίες Νέα Ἱερουσαλὴμ και Νέα Σιών [iii].

Όλα αυτά τα ονόματα είναι βεβαίως δηλωτικά της μεγάλης σημασίας της Κωνσταντινουπόλεως, κτισμένης από τον ρέκτη, καινοτόμο, δραστήριο και διορατικό Μέγα Κωνσταντίνο στη θέση της παλαιάς (από το 657 π.Χ.) και ομώνυμης αποικίας των Μεγαρέων υπό τον Βύζαντα. Τη θέση του Βυζαντίου (της μετέπειτα Κωνσταντι­νουπόλεως δηλαδή) από απόψεως θαλασσίων επικοινωνιών τονίζει ιδιαιτέρως ο Πολύβιος [iv], ενώ από τα γραφόμενα του Κασσίου Δίωνος προκύπτει, ότι το Βυζάντιον αποτελούσε την ασπίδα των Ρωμαίων έναντι των βαρβάρων που προέρχονταν από τον Πόντο και την Ασία [v].

Η διεύρυνση της σημασίας του ονόματος Βυζάντιον, δηλαδή η επέκτασή της από την περιοχή της Κωνσταντινουπόλεως προς σύμπασα τη Βυζαντινή Επικράτεια, οφείλεται στον λόγιο Ιερώνυμο Wolf (Βολφ), άριστο μαθητή του Desiderius (Μελάγχθονος) και βιβλιοθηκάριο του τραπεζικού οίκου των Fugger (Φούγκερ). Πράγματι, ο ευπαίδευτος εκείνος Γερμανός Ιστορικός και Ελληνιστής (1516-1580), έχοντας αντιληφθεί την αυτοτελή σημασία του Βυζαντίου, χρησιμοποίησε για πρώτη φορά το όνομα αυτό, για να χαρακτηρίσει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το 1562 ο Βολφ άρχισε να εκδίδει έργα Βυζαντινών Ιστορικών (Χρονογραφία Ζωναρά, Ιστορία Νικήτα Χωνιάτου και μέρος της Ιστορίας Νικηφόρου Γρηγορά) υπό τον γενικό τίτλο «Corpus Historiae Byzantinae» (Σώμα Βυζαντινής Ιστορίας). Έτσι, εισήχθησαν τότε, για πρώτη φορά, στην επιστημονική ορολογία τα ονόματα Βυζάντιον, Βυζαντινοί κ.λπ. με τη σημασία που χρησιμοποιούνται σήμερα από τους Βυζαντινολόγους.

Τα εν λόγω ονόματα οριστικώς καθιερώθηκαν μέσω της εκδόσεως της «Βυζαντίδος» του Λούβρου (από το 1648 Επρόκειτο για πολύτομο έργο εκδιδόμενο υπό την αιγίδα του Βασιλέως – Ἡλίου, δηλαδή του Λουδοβίκου ΙΔ΄, και με την επιμέλεια του Ιησουίτη μοναχού Phil. Labbe (Φιλ. Λαμπ) (1607-1667). Ο α΄ τόμος φέρει τον τίτλο: «De Byzantinae Historia e Scriptoribus, subfelicissimi Ludovici XIV, Franco rumac Navar rae or umregis christianis simi auspiciis publica min Lucem e Luperaea Typographia emittendis: Ad omnes per Orbem Eruditos Προτρεπτικόν» (= Περὶ τῶν Συγγραφέων τῆς Βυζαντινῆς Ἱστο­ρίας, ἐκδιδομένων ἐπὶ τοῦ εὐτυχεστάτου Λουδοβίκου ΙΔ΄, χριστιανικωτάτου Βασιλέως τῶν Φράγκων καὶ τῆς Ναβάρρας ἐκ τῆς Λουπεραίας Τυπογραφίας: Πρὸς πάντας τοὺς ἀνὰ τὴν Οἰκουμένην εὐπαιδεύτους Προτρεπτικόν). Στον προτρεπτικής φύσεως πρόλογο της εκδόσεως αυτής ο Λαμπ δεν παραλείπει να εξάρει τη Βυζαντινή Ιστορία, την οποία χαρακτηρίζει ως θαυμαστή για το πλήθος των πραγμάτων, χαρίεσσα ένεκα της ποικιλίας της, σεβαστή για τη μακρά διάρκειά της και σχεδόν εφάμιλλη προς την παλαιά Ρωμαϊκή Ιστορία [vi].

Η περαιτέρω κατίσχυση των ονομάτων Βυζάντιον, Βυζαντινοί κ.τ.ό. οφείλεται στον εξαίρετο Γάλλο λόγιο Charles Du Fresne Sieur Du Cange, γνωστότερο στους Έλληνες διά του εξελληνισμένου ονόματός του Δουκάγγιος (1610-1688). Αυτός ο Φιλόλογος, Λεξικογράφος και Ιστορικός, εργαζόμενος με ακατάβλητη δύναμη πνεύματος και σώματος, εξέδωσε κατά τρόπο υποδειγματικό πολλά και δυσχερή έργα Βυζαντινών συγγραφέων, καθώς και το, κλασικό στο είδος του, «Glossarium ad scriptores mediae et infimae Graecitatis», I-I I Lugduni 1688 (μηχ. ανατ. 1958), ήτοι «Λεξικόν της Ελληνικής Μεσαιωνικής Γλώσσης» Α΄-Β΄, εν Λυώνι 1688. Τριάντα ένα έτη νωρίτερα είχε δημοσιευθεί το έργο του «Histoire de l’ empire de Constantinople sous les empereurs françois» («Ιστορία της Αυτοκρα­τορίας της Κωνσταντινουπόλεως υπό τους Φράγκους Αυτοκρά­τορες»), ενώ το 1680 εκδόθηκε ἐν Παρισίοις (Lutetiae Parisiorum) το άλλο σπουδαίο ιστορικό έργο του «Historia byzantina duplici commentario illustrata» («Βυζαντινή Ιστορία εικονογραφημένη μετά διπλού υπομνηματισμού»), το οποίο ανατυπώθηκε φωτομηχανικώς το 1964. Με τα εν λόγω έργα του Καρόλου Ντυ Κανζ παγιώθηκε η χρήση των προαναφερθέντων ονομάτων που αφορούν και χαρακτηρίζουν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία [vii].

Ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα ο γνωστός για το εύρος της ελληνικής παιδείας του Αδαμάντιος Κοραής (1748-1833) αδιστάκτως χρησιμοποίησε τους όρους Βυζαντινή Ιστορία και Βυζαντινός Ελληνισμός [viii].  Λίγο μετά τα μέσα του 19ου αιώνα ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος, περιλαμβανόμενος στους σκαπανείς της Βυζαντινολογίας, δημο­σίευσε το έργο του «Βυζαντιναί Μελέται. Περί πηγών Νεοελληνικής εθνότητος από Η΄ άχρι Ι΄ εκατονταετηρίδος», εν Αθήναις 1857, στο οποίο επίσης συνεχώς χρησιμοποιεί τα ονόματα Βυζάντιον και Βυζαντινοί, προς χαρακτηρισμό του Μεσαιωνικού Ελληνικού Κράτους της Ανατολής.
Παρά ταύτα, ορισμένοι Ευρωπαίοι συγγραφείς, όπως ο Ans. Banduri (Άνσ. Μπαντούρι), ο Charles Le Beau (Κάρολος Λε Μπω) και ο Montaigne (Μονταίν), χρησιμοποίησαν προς δήλωση του Βυζαντίου άλλα ονόματα, δηλαδή: Imperium Orientale (Ανατολική Αυτοκρατορία), Bas-Empire (Μεταγενέστερο Ρωμαϊκό Κράτος) και Empire Grec d’ Orient (Ελλ. Αυτοκρατορία της Ανατολής) [ix].

Ο Εθνικός μας Ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος (1815-1891), ίσως επηρεασμένος από το ότι οι σχετικοί όροι συνδέονταν με συγγραφείς της Δύσεως, δεν αποδεχόταν τους όρους Βυζάντιον κλπ. Κατ’  αυτόν, το όνομα Βυζαντινός «δὲν κατίσχυσε ποτὲ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἡ δὲ προσηγορία τῶν Βυζαντινῶν ἐπενοήθη ὑπὸ τῶν Δυτικῶν, ἀπὸ τῶν ὁποίων παρελάβομεν ἡμεῖς οἱ νεώτεροι ἄχρι τοῦδε. (….) Ἐν πρώτοις (ἡ προσηγορία) συνδέεται παρὰ τοῖς Ἑσπερίοις μετὰ χλευαστικῶν καὶ περιφρονητικῶν ἐκδοχῶν (….) Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὁ μεσαιωνικός Ἑλληνισμὸς δικαιοῦται να φέρῃ τὸ ὄνομα (τῶν Ἑλ­λήνων) τοὐλάχιστον ὅσον καὶ ὁ νεώτερος Ἑλληνισμός». [x]

Πάντως, τόσο η ανωτέρω γνώμη του Παπαρρηγοπούλου, όσο και οι ονομασίες Μεταγενέστερον ή Ἀνατολικὸν Ῥωμαϊκὸν Κράτος, τις οποίες θέλησαν να καθιερώσουν Ιστορικοί, όπως ο J.B. Bury (Τζ. Μπ. Μπέρι) και ο Ernst Stein (Έρνστ Στάιν)  [xi], τελικώς δεν επικράτησαν. Έτσι, τα ονόματα Βυζάντιον, Βυζαντινοί κ.τ.ό. καθιερώθηκαν τελικώς στη διεθνή επιστημονική ορολογία, αφού προηγουμένως είχαν αποκαθαρθεί από τα στοιχεία της εσκεμμένης χλεύης, που προέρχονταν από τη γραφίδα Δυτικών Ιστορικών [xii].

Ῥωμαῖοι, Ῥωμεῖς, Αὔσονες, Ῥωμανία

Οι Βυζαντινοί, από τον Αυτοκράτορα μέχρι τον τελευταίο πολίτη της Αυτοκρατορίας, θεωρούσαν πάντοτε, ότι αποτελούσαν τους διαδόχους και τους συνεχιστές του Ρωμαϊκού Κράτους (Imperium Romanum) και της Ρωμαϊκής Παραδόσεως (Traditio Romana). Κατόπιν αυτού, δεν είναι παράδοξο ότι το επίθετο ῥωμαϊκὸς χαρακτήριζε όλες τις εκδηλώσεις που σχετίζονταν με τον ιδιωτικό και τον δημόσιο βίο των Βυζαντινών, οι οποίοι είχαν ενστερνισθεί την ιδέα ότι αποτελούσαν τους απ’ ευθείας κληρονόμους του Μεγάλου Κωνσταντίνου και των προκατόχων του Ρωμαίων Αυτοκρατόρων. Πέραν αυτού, δεν πρέπει να παραβλέψουμε ότι το 212 μ.Χ. ο Αυτοκράτωρ Caracalla (Καρακάλλας) (211-217) διά σχετικού του Διατάγματος (Constitutio Antoniniana) παρέσχε την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη σ’ όλους τους υπηκόους του (πλην αυτών που ήταν δούλοι), ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής [xiii]. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα να λάβει ταχεία διάδοση το ανωτέρω επίθετο. Εκ παραλλήλου, το όνομα Ῥωμαῖος, (καθώς και ο κατά πολύ μεταγενέστερος τύπος Ρωμιός), ενωρίτατα χαρακτήριζε τους Έλληνες, και μάλιστα ήδη από την Πρωτοβυζαντινή Περίοδο (324-610) [xiv]. Αυτό είναι ευνόητο και ευεξήγητο, διότι οι Έλληνες διακρίνονταν και είχαν επικρατήσει από εθνική, πολιτιστική και ιδίως γλωσσική άποψη, συγκρινόμενοι με άλλους λαούς της Αυτοκρατορίας.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Αυτοκρατορία, παρά την αναμφισβήτητη ελληνικότητά της, χαρακτηριζόταν μέχρι το τέλος της (1453) ως Ρωμαϊκή, οι δε πολίτες της ονομάζονταν Ῥωμαῖοι, Ῥωμεῖς και σπανιότατα Αὐσονῖται ή Αὔσονες (από την Αὐσονίαν της Ιταλίας). Η Αυτοκρατορία φέρεται υπό τα ονόματα Ῥωμαΐς γῆ ή Αὐσονία, ενώ συνηθέστερο είναι το όνομα Ῥωμανία, που επικράτησε ως επίσημος τίτλος της από την εποχή του Αυτοκράτορος Αλεξίου Α΄ Κομνηνού (1081-1118), που ήταν ο ιδρυτής της ομώνυμης Δυναστείας. Πράγματι, από τον 11ο αιώνα και εξής η Αυτοκρατορία ονομάζεται επισήμως Ῥωμανία, όπως προκύπτει από τα σχετικά αυτοκρατορικά χρυσόβουλλα, δηλαδή τα έγγραφα των Αυτοκρατόρων, στα οποία υπάρχουν αἱ χρυσαῖ βοῦλλαι (δηλαδή σφραγίδες) [xv]. Εν τούτοις, ο όρος Ῥωμανία εμφανίζεται κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ. [xvi]. Εκτός αυτών, επί πολλούς αιώνες ο εκάστοτε Αυτοκράτωρ έφερε τον τίτλο «Πιστὸς ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ Βασιλεὺς καὶ Αὐτοκράτωρ Ῥωμαίων». Ο τίτλος αυτός προβαλλόταν ακόμη περισσότερο από τους Βυζαντινούς μετά τα Χριστούγεννα του έτους 800, όταν δηλαδή ο Πάπας Λέων Γ΄ έστεψε τον Βασιλέα των Φράγκων Κάρολο (γνωστότερο ως Καρλομάγνο) Αυτοκράτορα, ο οποίος συνήθως προσαγορευόταν Imperator Romanum Gubernans Imperium (= Αὐτοκράτωρ Κυβερνῶν τὸ Ῥωμαϊκὸν Κράτος) [xvii]. Επομένως, η στέψη αυτή του Καρόλου υπήρξε ένας ακόμη λόγος για να τιτλοφορούνται οι Ηγεμόνες του Βυζαντίου Βασιλεῖς καὶ Αὐτοκράτορες Ῥωμαίων, για να καταδείξουν δηλαδή, ότι αναντιρρήτως αυτοί και μόνο ήταν οι κληρονόμοι, διάδοχοι και συνεχιστές των αρχαίων Αυτοκρατόρων της Γηραιάς Ρώμης και όχι ο νεότευκτος Αυτοκράτωρ Κάρολος ο Μέγας [xviii].

Ἑλλάς, Ἕλληνες, Ἑλλαδικοί, Γραικοὶ

Δεν πρέπει να φανεί παράδοξο, ότι το όνομα Ἕλληνες έχει περιπέσει σε αχρησία κατά τους έξι πρώτους αιώνες του βίου της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και η αναβίωσή του συμπίπτει μόλις με τον 11ο και κυρίως με τον 12ο αιώνα. Πράγματι, το όνομα αυτό, συνδεδεμένο ήδη από τον 1ο αιώνα μ.Χ. με την αρχαία ελληνική θρησκεία, δηλαδή την ειδωλολατρία, δεν είχε τη δυνατότητα ν’ ανεύρει πρόσφορο έδαφος στο εκχριστιανισμένο πλέον Κράτος της Ανατολής από τον 4ο αιώνα και εξής. Αμέσως, λοιπόν, μετά τον θρίαμβο του Χριστιανισμού επί Μεγάλου Κωνσταντίνου, το όνομα Ἕλληνες ήταν συνώνυμο των οπαδών της εθνικής θρησκείας, των ειδωλολατρών, οι οποίοι, βάσει διαφόρων διαταγμάτων – επί Μεγάλου Θεοδοσίου (379-395) και των διαδόχων του, ιδίως επί Θεοδοσίου Β΄ του Μικρού (408-450), είχαν τελείως παραγκωνισθεί και διώκονταν, πράγμα που συνέβαινε με τους Χριστιανούς εκ μέρους των ειδωλολατρών Αυτοκρατόρων μέχρι τις αρχές του 4ου αιώνα. [xix]

Το όνομα Ἑλλὰς δεν είχε μεν τεθεί πλήρως στο περιθώριο, αλλά πάντως η χρήση του ήταν αρκετά περιορισμένη. Τούτο είχε απλώς γεωγραφική σημασία και υπ’ αυτό φέρονταν οι περιοχές της Στερεάς Ελλάδος και της Πελοποννήσου, μόλις δε από το 695, όταν δηλαδή ιδρύθηκε η συνώνυμη πολιτικοστρατιωτική περιφέρεια, χρησιμο­ποιήθηκε προς δήλωση του σχετικού διοικητικής φύσεως όρου, ήτοι του Θέματος  Ἑλλάδος. Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι κάτοικοί του δεν ονομάζονταν Ἕλληνες (ήτοι ειδωλολάτρες), αλλ’ Ἑλλαδικοὶ (ήτοι κάτοικοι του Θέματος Ἑλλάδος). Παραλλήλως, εμφανίσθηκε και το όνομα Κατωτικοί, δηλαδή οι πολίτες που κατοικούσαν στα κατώτατα, στα νότια τμήματα του Βυζαντινού Κράτους [xx].

Το όνομα Γραικοί σπανίως χρησιμοποιούνταν από τους Βυζαντινούς. Η μνεία του συνήθως είναι ευκαιριακή. Έτσι, π.χ., από τον ιστορικό συγγραφέα Πρίσκο (περ. 410-472) γίνεται λόγος για κάποιο Γραικό έμπορο που ταξίδευε για επαγγελματικούς λόγους, όπως δήλωσε ο ίδιος [xxi]. Ο Αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος  Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος (913-959) αναφέρεται σε μία επίθεση των Σλάβων κατά των Γραικῶν, δηλαδή των κατοίκων των Πατρών, επί του Αυτοκράτορος Νικηφόρου Α΄ (802-811) [xxii].

Το εν λόγω όνομα συσχετίσθηκε με τα ονόματα βαρβαρικών φύλων, δηλαδή με τους Γότθους και τους Γαλάτες, οι οποίοι περιλαμβάνονται στη μετανάστευση των λαών κατά τον 4ο και 5ο αιώνα μ.Χ., οπότε συνέβησαν οι εκτεταμένες επιδρομές των βαρβάρων κατά του Ανατολικού Τμήματος της Αυτοκρατορίας. Οι Οστρογότθοι, που εγκαταστάθηκαν από το 379 μ.Χ. στη Μικρά Ασία, αλλά και οι Γαλάτες που κατοικούσαν ήδη εκεί, είχαν σχέσεις με τους ελληνικής καταγωγής κατοίκους της Μικράς Ασίας. Ιδίως οι Οστρογότθοι συγχω­νεύθηκαν με το ελληνικό στοιχείο, τους Γραικούς, και γι’ αυτόν τον λόγο εμφανίσθηκαν από τότε τα σύνθετα ονόματα Γραικογαλάται και Γοτθογραῖκοι [xxiii], που υποδηλώνουν τον εξελληνισμό του βαρβαρικού στοιχείου (περισσότερο των Γότθων και λιγώτερο των Γαλατών).

Πάντως, η χρήση του ονόματος Γραικοί δεν είναι συνήθης [xxiv], ενώ, αντιθέτως, χρησιμοποιείται συχνότατα το όνομα Ρωμαίοι, με το οποίο νοούνται οι Έλληνες υπήκοοι της Αυτοκρατορίας, αφού οι Χριστιανοί, όπως έχει ήδη γραφεί, απεύφευγαν να χρησιμοποιήσουν το όνομα Έλληνες (= ειδωλολάτρες). Γι’ αυτό ακριβώς ο Κωνσταντίνος Ζ΄, αναφερόμενος στο Θέμα της καταγωγής των Μανιατών, διευκρινίζει, ότι αυτοί δεν προέρχονται από τη γενεά των Σκλάβων (=Σλάβων), αλλ’  από τους παλαιούς Ρωμαίους, οι οποίοι μέχρι την εποχή του προσαγορεύονταν από τους ντόπιους «Ἕλληνες (…) διὰ τὸ ἐν τοῖς προ παλαιοῖς χρόνοις εἰδωλολάτρας εἶναι καὶ προσκυνητὰς τῶν εἰδώλων κατὰ τοὺς παλαιοὺς Ἕλληνας (…)» [xxv]. Συνεπώς, και από αυτό το χωρίο προκύπτει, ότι, για λόγους θρησκεύματος, είχε εκλείψει επί πολλούς αιώνες η χρήση του ονόματος Έλληνες, πλην βεβαίως της περιπτώσεως, κατά την οποία με αυτό χαρακτηρίζονταν οι ειδωλολάτρες.

Από τον 11ο αιώνα και εξής, αφού ήδη είχε παγιωθεί η θρησκευτική ομοιογένεια του πληθυσμού, η οποία επέβαλε τον παραμερισμό των ονομάτων Ἑλλάς, Ἕλληνες, ἑλληνικὸς κ.τ.ό., παρα­τηρείται η, κατά καιρούς, χρήση αυτών των ονομάτων. Ως κλασσικό παράδειγμα αυτής της περιπτώσεως είναι δυνατό ν’ αναφερθεί ο περίφημος λόγιος της εποχής εκείνης Μιχαήλ Ψελλός (1018-1096), ο οποίος χρησιμοποιεί στα έργα του τα εν λόγω ονόματα ως δηλωτικά καταγωγής των υπηκόων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας [xxvi].

Από το 1204, οπότε αρχίζει η Περίοδος της Φραγκοκρατίας, η Ελληνική Συνείδηση αφυπνίζεται, με αποτέλεσμα την κατά κόρον χρήση των ανωτέρω ονομάτων: τόσο ο εκάστοτε Αυτοκράτωρ [xxvii], οι κρατικοί λειτουργοί και αξιωματούχοι, όσο και οι υπήκοοι του Βυζαντίου έχουν συναίσθηση της ελληνικής καταγωγής τους και προβάλλουν την ελληνικότητά τους ως ασπίδα κατά της επιβουλής των Φράγκων κατακτητών που είναι οι παρείσακτοι και συνεπώς εξοβελιστέοι από τον αναμφιβόλως ελληνικό χώρο της Κωνσταντινου­πόλεως και εν γένει της, ήδη βαρύτατα τραυματισμένης, Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Τόσο ο ελληνολάτρης και πατριώτης Αυτοκράτωρ της Νικαίας Θεόδωρος Β΄ ο Λάσκαρις(1254-1258), όσο και σπουδαίοι λόγιοι και συγγραφείς του Βυζαντίου (Θεόδωρος Μετοχίτης, Δημήτριος Κυδώνης, Νικόλαος Καβάσιλας κ.ά.) χρησιμοποιούν ευρύτατα τα ονόματα Ἑλλάς, Ἕλληνες, Ἑλληνικὸν (ενν. Κράτος), για να τονίσουν έτσι την ελληνι­κότητα του τόπου τους και να προβάλουν την καταγωγή των συμπατριωτών τους [xxviii].

Από το 1261 που ο Αυτοκράτωρ Μιχαήλ Η΄ ο Παλαιολόγος κατόρθωσε να εκδιώξει τους Φράγκους και ν’ ανακτήσει την περιοχή της Κωνσταντινουπόλεως, καθώς και περιορισμένη μόνο έκταση της άλλοτε ακμαίας και ένδοξης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η χρήση των ανωτέρω ονομάτων όχι μόνο συχνότερη γίνεται, αλλά καθίσταται εκ των πραγμάτων και επιβεβλημένη, προς τόνωση του ηθικού των Βυζαντινών. Έτσι, ο σπουδαίος διανοούμενος Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός, σ’ επιστολή του προς τον Αυτοκράτορα Μανουήλ Β΄ τον Παλαιολόγο, ευθέως γράφει προς τον εστεμμένο εκείνο Ηγεμόνα, ότι ηγείται και βασιλεύει υπηκόων που είναι Έλληνες το γένος, όπως αποδεικνύεται από τη γλώσσα τους και την προγονική (=αρχαία ελληνική) παιδεία τους [xxix].

 

***

Γεώργιος Θεοτόκης. Ερευνητής στο Κέντρο Βυζαντινών Σπουδών του Πανεπιστημίου Boğaziçi της Κωνσταντινούπολης.

Ο Γεώργιος Θεοτόκης ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιστορία (2010, Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης), και ειδικεύεται στη στρατιωτική ιστορία της ανατολικής Μεσογείου κατά την ύστερη αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα. Έχει δημοσιεύσει πολυάριθμα άρθρα και μονογραφίες σχετικά με την ιστορία των συγκρούσεων και των πολέμων στην Ευρώπη. Η πρώτη του μονογραφία ήταν σχετικά με τις επιδρομές των Νορμανδών στο Βυζάντιο, την περίοδο 1081-1108 (Boydell & Brewer, 2014), ενώ το δεύτερο βιβλίο του για τις βυζαντινές στρατιωτικές τακτικές στη Συρία τον 10ο αιώνα θα κυκλοφορήσει το φθινόπωρο του 2018 (Πανεπιστημιακός Τύπος του Εδιμβούργου). Έχει διδάξει σε τουρκικά και ελληνικά πανεπιστήμια. Τώρα είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Κέντρο Ερευνών Βυζαντινών Σπουδών του Πανεπιστημίου Boğaziçi της Κωνσταντινούπολης.

***

Σημειώσεις

 

[i].     Aug. Heisenberg, Staat und Gesellschaft des byzantinischen Reiches: Die Kultur der Gegenwart, II, 1, Leipzig 1923, 364.

[ii].     Διον. Α. Ζακυθηνού, Βυζαντινή Ιστορία 324-1071, Αθήναι 1972, 10.

[iii].    Ελ. Γλύκατζη – Ahrweiler, Ελληνισμός και Βυζάντιο, ΙΕΕ, Ζ΄, Αθήναι 1978, 6.

[iv].    Πολ. IV, 38 και εξής.

[v].     Κασσ. Δ. LXXIV 14, 4: «…. τῶν Ῥωμαίων μέγα φυλακτήριον καὶ ὁρμητήριον πρὸς τοὺς ἐκ τοῦ Πόντου καὶ τῆς Ἀσίας βαρβάρους». Βλ. και Ζακυθηνό, έ.α., 34.

[vi].    «… multitudine rerum mirabilem, varietate iucundam, diuturni tate temporis spectabile macveteri, Romana et antum non parem».

[vii].   Περισσότερα στοιχεία για τα έργα αυτά του Δουκαγγίου βλ. Αικ. Χριστοφιλοπούλου, Βυζαντινή Ιστορία, Α΄ 324-610, Αθήναι 1975, 4.

[viii].   Βλ. αντιστοίχως: Αδ. Κοραή, Πρόδρομος Ελληνικής Βιβλιοθήκης (….), εν Παρισίοις 1805, ξζ΄ και Επιστολαί Αδαμαντίου Κοραή, έκδ. Ν. Μ. Δαμαλά, Β΄, εν Αθήναις 1885, 184.

[ix].    Τα ονόματα αυτά υπάρχουν στα εξής συγγράμματα περί Βυζαντίου: Ans. Banduri, Imperium orientale sive Antiquitates Constantinopolitanae, Paris 1711 (νεώτ. έκδοση Βενετία 1729).Ch. Le Beau, Histoire du Bas-Empire, Paris 1757-1786. Alfr. Rambaud, L’ Empire Grec au dixième siècle. Constantin VII Porphyrogénète, Paris 1870.

[x].     Κωνστ. Παπαρρηγοπούλου, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Γ΄1, 19 κεξ, εκδ. «Ελευθερουδάκης» εν Αθήναις 1932.

[xi].    John B. Bury, A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene (395-800), I-II, London 1889 (ανατ. Amsterdam 1966).του αυτού, A History of the Eastern Roman Empire from the Fall of Irene to the Accession of Basil I (A.D. 802 to A.D. 867), London 1912. Ernst Stein, Histoire du Bas-Empire, I, Bruxelles 1959. II, Paris, Bruxelles, Amsterdam 1949 (ed. fr. par J.-R. Palanque).

[xii].   Περί αυτού λεπτομερώς βλ. L. Bréhier, Byzance et Empire Byzantin, BZ 30 (1929-30) 360-364.

[xiii].   Βλ. σχετικώς: Ζακυθηνό, έ.α., 13.Χριστοφιλοπούλου, έ.α., Α΄, 107.της αυτής, Το Πολίτευμα και οι θεσμοί της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 324-1204. Κράτος, διοίκηση, οικονομία, κοινωνία, Αθήνα 2004, 12-13. Ειδικώς περί της Constitutio Antoniniana βλ. J. Straub, Caracalla, RACII, 1954, 895.C.A. Sasse, Die Constitutio Antoniniana, Wiesbaden 1958, 134-143 και Κων. Μπουραζέλη, Θεία δωρεά. Μελέτες πάνω στην πολιτική της δυναστείας των Σευήρων και την Constitutio Antoniniana, Αθήνα 1989 (σποράδην).

[xiv].   Ν. Πολίτου, Έλληνες ή Ρωμιοί; Λ Σύμμ., Α΄, εν Αθήναις 1920, 122-133.επίσης: M. Mantouvalou, Romaios-Romios-Romiosyni-La notion de «Romain» avant et après la chute de Constantinople, ΕΕΦΣΠΑ, περ. Β΄, 28 (1979-1985) (1985) 169-198. Βλ. και: Κ. Πιτσάκη, Έννοια και έπαινος της ρωμιοσύνης, στο συλλογικό έργο των P. Catalano – P. Siniscalco (εκδ.), Idea giuridica e politica di Roma e personalità storiche, Roma 1991, 95-131. Πρβλ. J. Koder, Byzanz, die Griechen und die Romaiosyne-eine «Ethnogenese» der «Römer», εν H. Wolfram-W. Pohl (εκδ.), Typen der Ethnogenese (….) der Bayern, I, Wien 1990, 103-111.

[xv].    Επρόκειτο για χρυσά πλακίδια, των οποίων η διάμετρος ποικίλλει μεταξύ 10 και 45 χιλιοστών. Κάθε βούλλα (λατ. bulla) στερεωνόταν στο άκρο της μηρίνθου (= σπάγγου), η οποία περιέβαλλε το έγγραφο. Λόγω του πολυτίμου υλικού της, η βούλλα αποτελούσε κόσμημα του εγγράφου και συγχρόνως το ασφάλιζε, μη επιτρέποντας το άνοιγμά του, δηλ. την παραβίαση του απορρήτου του περιεχομένου. Επί της μιας όψεως της βούλλας εικονιζόταν η μορφή του Ιησού Χριστού και επί της άλλης η μορφή αυτού που εξέδιδε το έγγραφο, δηλ. του Αυτοκράτορος. Αυτοκρατορικά χρυσόβουλλα ήταν έγγραφα που απηύθυνε ο Αυτοκράτωρ προς τους ομολόγους των ξένων Κρατών. Περί των χρυσοβούλλων βλ. Ph. Grierson, Byzantine gold bullae, with a catalogue of those at Dumbarton Oaks, DOP 20 (1966) 23-253. Λεπτομερώς περί του τρόπου σφραγίσεως των διαφόρων αυτοκρατορικών εγγράφων βλ. Ιω. Καραγιαννοπούλου, Βυζαντινή Διπλωματική, Θεσσαλονίκη 19782, 119-128. Περισσότερα στοιχεία περί της σημασίας των χρυσοβούλλων, αργυροβούλλων και μολυβδοβούλλων, ως και την παραπομπή στην οικεία βιβλιογραφία βλ. Χριστοφιλοπούλου, Βυζαντινή Ιστορία, Α΄, 44-45.

[xvi].   Κάπως προγενέστεροι είναι οι όροι Φραγκία, Γοτθία, Ἀλαμαννία, που σημαίνουν τις υπό τους Ρωμαίους εθνότητες. Βλ. σχετικώς A. Piganiol, L’ empire chrétien (325-395) Paris 19722, 458-459.

[xvii].  Θεοφ. Χρον., 47230-4734: «ὁδὲ (sc. Πάπας) τὸν Κάρολον ἀμειβόμενος ἔστεψεν αὐτὸν εἰς βασιλέα Ῥωμαίων ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου, χρίσας ἐλαίῳ ἀπὸ κεφαλῆς ἕως ποδῶν καὶ περιβαλών βασιλικὴν αἰσθῆτα καὶ στέφος, μηνὶ Δεκεμβρίῳ κε΄, ἰνδικτιῶνος θ΄».Αναλυτικώς τα της στέψεως αυτής βλ. Χριστοφιλοπούλου, Βυζαντινή Ιστορία, Β΄1, 157 και εξής.

[xviii]. Είναι ενδιαφέρον, ότι το όνομα Ῥωμανία ή Αὐτοκρατορία τῆς Ῥωμανίας (Romania, Imperium Romaniae) κατά κόρον χρησιμοποίησαν οι Λατίνοι της Ανατολής επί Φραγκοκρατίας (1204-1261) περί των βυζαντινών εδαφών που βρίσκονταν τότε υπό την κατοχή τους. Βλ. Ζακυθηνό, έ.α., 14, με παραπομπή στην οικεία βιβλιογραφία.

[xix].   Ήδη από το 356 ο διάδοχος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Κωνστάντιος Β΄ είχε απαγορεύσει τη λατρεία των ειδώλων και τις προς τιμήν τους θυσίες. Με διάταγμα της 8ης Νοεμβρίου 392 ο Μέγας Θεοδόσιος έθεσε εκτός νόμου την ειδωλολατρία, ενώ οι γιοί και διάδοχοί του Αρκάδιος και Ονώριος προέβησαν στις 7 Αυγούστου 395 στην επικύρωση των σχετικών διαταγμάτων του πατέρα τους, πλήττοντας έτσι ακόμη περισσότερο τους ειδωλολάτρες. Σαράντα έτη αργότερα, από τις 14 Νοεμβρίου 435, οι Αυτοκράτορες Θεοδόσιος Β΄ ο Μικρός και Ουαλεντινιανός Γ΄, βάσει σχετικού διατάγματός τους, επέτρεψαν τη μετατροπή των ειδωλολατρικών ναών σε χριστιανικούς. Βλ. σχετικώς: Cod. Theod. XVI, 10, 25 και Ζακυθηνό, έ.α., 43-44.

[xx].    Περί Ελλαδικών – Θέματος Ελλάδος και Κατωτικών βλ. P. Charanis, Hellas in the Greek sources of the sixth, seventh and eighth Centuries, Studies Alb. Math. Friend, Jr., Princeton 1955, 161 και εξής Κων. Αμάντου, Κατωτικά – Ελλάς, Ελληνικά 1 (1928) 244. Πρβλ. αυτ. 8 (1935) 28. J. Koder – F. Hild, HellasundThessalia, Wien 1976, 38-40.

[xxi].   Πρίσκου Ιστ. Βυζ. Ι, σελ. 135: «Γραικὸς μὲν εἶναι τὸ γένος, κατ’  ἐμπορίαν δὲ  εἰς τὸ Βιμινάκιον ἐληλυθέναι».

[xxii].  Κωνστ. Πορφυρ., Πρὸς τὸν ἴδιον υἱὸν Ῥωμανόν, 49, 6-10: «Νικηφόρος τὰ τῶν Ῥωμαίων(= Βυζαντινῶν) σκῆπτρα ἐκράτει καὶ οὗτοι (sc. Σκλάβοι) ἐν τῷ Θέματι ὄντες Πελοποννήσου (….) τάς τῶν γειτόνων οἰκίας τῶν Γραικῶν ἐξεπόρθουν (….) καὶ κατὰ τῶν οἰκητόρων τῆς τῶν Πατρῶν ὁρμήσαντες πόλεως (….) καὶ ταύτην ἐπολιόρκουν (….)».

[xxiii]. Εκτενώς περί αυτού βλ. Κ. Αμάντου, Γοτθογραίκοι-Γοτθογραικία, Ελληνικά 5 (1932) 306.

[xxiv].  Εδώ πρέπει να λεχθεί, ότι ο Θεοφάνης χρον., 455, 23-25 (έκδ. de Boor) χρησιμοποιεί το όνομα Γραικοί, για να χαρακτηρίσει τον λαό του Βυζαντίου που ομιλεί ελληνικά και έχει ελληνική παιδεία. Παραλλήλως, υπάρχει και ο όρος Γραικία, προς δήλωση του Βυζαντινού Κράτους (Θεοδ. Στουδ. επ. 458, 27-28, έκδ. Fatouros).

[xxv].  Αυτ., 50, 71-75.

[xxvi].  Βλ. σχετικώς Κων. Σάθα, Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη, Ε΄, με΄. Επίσης: Χριστοφιλο­πούλου, Το πολίτευμα …, 351-352.

[xxvii]. Στην προκειμένη περίπτωση νοούνται τα μέλη της Δυναστείας των Λασκαριδών (ή Λασκάρεων) που βασίλευσαν στη Νίκαια της Μ. Ασίας, διασώζοντας έτσι εκ των ενόντων την τιμή και το μεγαλείο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

[xxviii].     Βλ. Ζακυθηνό, έ.α., 16, με παράθεση της σχετικής βιβλιογραφίας. Επίσης: Απ. Βακαλοπούλου, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, Α΄, Θεσσαλονίκη 19742, 77.Στ. Ιω. Κουρούση, Ελληνική Παιδεία και Εθνική Συνείδησις των Ελλήνων από της Αρχαιότητος εις το Βυζάντιον, εν Αθήναις 1993, 32.Νικ. Σ. Δεπάστα, Η Αυτοκρατορία της Νικαίας και η ενίσχυσις του Ελληνισμού και της Μεγάλης Ιδέας μέσω του Στρατεύματος και της Παιδείας, εν Αθήναις 1999, 1-8 (= Ανάτυπον εκ του τόμου Α΄, τεύχους 2 των Πρακτικών του Συνεδρίου του Κοινωφελούς Λουριδείου Ιδρύματος «Το Βυζαντινόν Φως», Αθήναι 27-29 Μαρτίου 1998).

[xxix].  «…ἐσμὲν γὰρ οὖν ὧν ἡγεῖσθέτε καὶ βασιλεύετε Ἕλληνες τὸ γένος, ὡς ἥτε φωνὴ καὶ ἡ πάτριος παιδεία μαρτυρεῖ». Το σχετικό κείμενο του Πλήθωνος δημοσιεύεται υπό Σπ. Λάμπρου, Παλαιολόγεια καὶ Πελοποννησιακά, Γ΄, εν Αθήναις 1912, 247.

 

  • Αρχική εικόνα: Η μορφή του Ιουστινιανού (κέντρο) στα ψηφιδωτά του ναού του Αγίου Βιταλίου, στη Ραβέννα
eirini aivaliwtouΒυζάντιο, Ρωμανία, Ελλάς: περί ονοματοδοσίας στο Βυζάντιο. Γράφει ο ιστορικός Γιώργος Θεοτόκης
Περισσότερα

Μάριος Λεβέντης: «Είμαστε καμένοι από χέρι»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Καταγράφω τα χαρακτηριστικά του φετινού καλοκαιριού: Ακαριαία και σοβαρά. Καταλυτικά και θανατηφόρα. Προσπαθώντας να φτιάξω ένα σκίτσο μνήμης.

Αν δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο, έχω την υποχρέωση να θυμάμαι. Δεν μου επιτρέπει το ίδιο το κακό να το προσπεράσω. Μια εξίσωση της ανθρωπότητας, επαληθεύει θριαμβευτικά την ανευθυνότητα.

Αυτή που μου ανήκει, σου ανήκει και τους ανήκει.

Καλύτερα μια ανάληψη ευθύνης, παρά οτιδήποτε άλλο. Γιατί και η ανευθυνότητα τελικά ζητάει πολλά, πάρα πολλά. Μας εκβιάζει, μας ληστεύει και μας φονεύει.

Με τη σωστή διανομή μιας εγκληματικής οργάνωσης και τη φήμη της σπείρας που πληρώνεται με ζωές. Χιλιάδες οριζόντιες ζωές. Νεκρές, παγωμένες.

Μάθαμε όλες τις αποχρώσεις του μαύρου. Τη διαφανή του νερού, το πορτοκαλί της λάβας, το μπορντό του γκρεμού. Όλα κατά βάθος είναι μαύρα. Ολόκληρο το έθνος τα δοκίμασε.

Είμαστε καμένοι από χέρι. Από ένα χέρι που δεν μπορεί να υποστεί τη συνέπεια της πράξης του, δεν καταδέχεται ποτέ την άγνοιά του, δεν αντέχει να σωφρονίσει λίγο την αλαζονεία του και να κάνει κάποια εντατικά στην «παντογνωσία» του.

Εκείνου που δεν εμπεδώνει και μόνο ισοπεδώνει. Φταις, παραδέξου το.

Τουλάχιστον πες το όταν δεν θα σ’ ακούει κανείς. Στο άδειο σπίτι, στην άδεια σου ζωή. Αλλά καν’ το. Πες το: «ΦΤΑΙΩ», να φανείς λίγο δίκαιος στο «πολύ άδικο».

Αν δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο, έχω την υποχρέωση να θυμάμαι…

Υ.Γ. Καλό τους ταξίδι στο φως…».

  • Ο Μάριος Λεβέντης είναι φοιτητής Θεατρικών Σπουδών και λογοτέχνης. Στο catisart.gr καταθέτει τις σκέψεις του για την τραγωδία που προκάλεσε η πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου 2018 στο Μάτι Αττικής.
eirini aivaliwtouΜάριος Λεβέντης: «Είμαστε καμένοι από χέρι»
Περισσότερα

Και σκέφτομαι – κατακαλόκαιρο – κοιτώντας το Αιώνιο. O Πέτρος Γάλλιας γράφει για το catisart.gr

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Και σκέφτομαι – κατακαλόκαιρο – κοιτώντας το Αιώνιο. (Ένα παιχνίδι. Ακίνδυνο. Επικίνδυνο. Μεσονύχτιο. Ενύπνιο. Σημαντικό. Και ασήμαντο. Με λέξεις. Σκέψεις. Δοκιμές)

Κοιτάζω. Αφουγκράζομαι. Μιλάω. Και κουράζομαι. Θυμώνω. Και αγωνίζομαι. Πληγώνομαι. Απελπίζομαι. Κι όμως. Ξανά. Ονειρεύομαι.

Θυμάμαι τόπους. Θάλασσες. Θυμάμαι ανθρώπους. Και σκηνές. Θυμάμαι βλέμματα. Και μουσικές. Ήχους. Φωνής. Σιωπής. Θυμάμαι το φως. Και τη σκιά.

Θυμάμαι. Περιπάτους. Αγορές. Ποτάμια. Και σκιές. Έρωτες. Και φυγές. Διαφυγές. Εκδρομές. Επιστροφές. Δραπετεύσεις. Φυλακίσεις. Πρωτιές. Αστραπές. Μαθήματα. Ποιήματα. Ταξίδια. Διαστήματα. Πένθη. Γιορτές. Αγκαλιές. Μοναξιές.

Θυμάμαι. Το μπλε. Του ουρανού. Του τρομερού. Της θάλασσας. Το άγριο κύμα. Θυμάμαι. Τόπους. Πόλεις. Δρόμους. Σπίτια. Αυλές. Θυμάμαι. Πίνακες. Αγάλματα. Συγγραφείς. Και ποιητές. Θυμάμαι αγγέλους. Έρωτες. Πραγματευτές. Ζωγράφους. Του πάθους. Ηθοποιούς. Μουσικούς. Και χορευτές. Θυμάμαι. Ωραίους. Θεατές.

Και σκέφτομαι. Κατακαλόκαιρο. Κοιτώντας το Αιώνιο. Πως. Φεύγουν. Όλα. Τρέχοντας. Καλπάζοντας. Χαράζοντας. Η ζωή. Η πνοή. Η χαρά. Χαρακιά. Η ομορφιά. Τα δειλινά. Τα πρωινά.

Και εσύ κοιτάς. Και πονάς. Και γλεντάς. Και κερδίζεις. Και Χάνεις. Και ζητάς. Και φιλάς. Και κρατάς. Και αποχαιρετάς.

Και σκέφτεσαι. Πως μπορείς. Να αποχαιρετάς. Κάθε λεπτό. Τον καιρό. Το φως. Τη σκιά. Τον ήλιο. Τα φεγγάρια. Τα χείλη. Τα σημάδια. Τα σώματα. Που λάτρεψες. Που γιάτρεψες. Που ζέσταινες. Που πέθαινες.

Και οι άνθρωποι. Ομορφαίνουν. Κι αστράφτουν. Και ανασαίνουν. Όταν μονιάζουν. Μοιράζουν. Αγκαλιάζουν. Όταν δεν φοβούνται. Αλλά αγαπιούνται. Όταν το χέρι δίνουν. Προτείνουν. Προεκτείνουν. Προστατεύουν. Γιατρεύουν. Όταν γεννούν. Παιδιά. Ιδέες. Παρέες. Με αξίες. Ωραίες. Σπουδαίες. Όταν ονειρεύονται. Και προσδοκούν. Και προσπαθούν. Όταν νικούν. Τη λήθη. Τα πλήθη. Όταν γιατρεύουν. Όταν προχωρούν. Όταν δημιουργούν. Μελοποιούν. Αστέρια. Παρτέρια. Πλατείες. Σχολεία.

Και οι άνθρωποι. Σκοτεινιάζουν. Και ασκημαίνουν. Όταν. Εύθραυστοι. Ευέξαπτοι. Παράλογοι. Ευάλωτοι. Στον πόνο. Στην αγωνία. Στην κάθε τους γωνία. Κι ο φόβος. Τους αλλάζει. Τους παίρνει. Τους δαμάζει. Το βλέμμα. Τη φωνή. Τη σκέψη. Τη ζωή. Γίνονται. Επιθετικοί. Άδικοι. Και πικροί. Θλιβεροί. Αγνώμονες. Και τρομαγμένοι.

Και σαστίζεις. Και ρωτάς. Πώς κοινωνάς. Όταν δεν γνωρίζεις. Πια. Πρόσωπα. Αλλοιωμένα. Από τον φόβο. Την ανασφάλεια. Την υστερία. Την κακία. Τη βλακεία. Την αλαζονεία. Την εξουσία. Και η εξουσία. Φθείρει. Διαφθείρει. Τόσο γελοία. Και εσύ. Απλά. Τα ξεχνάς. Και προσπερνάς. Και πας.

Και σκέφτομαι. Κατακαλόκαιρο. Κοιτώντας το Αιώνιο. Πως μόνη μνήμη. Λύση. Αληθινή. Είναι το φως. Του νου. Και η αστραπή.

Και λες το Φως. Να δίνεις. Απλόχερα. Μεγαλειώδης κίνηση. Ουράνιων Σωμάτων. Ψυχών αθανάτων. Να δίνεις φως. Και χαρά. Και αγάπη. Με εντιμότητα. Με τρυφεράδα. Σαν λιακάδα. Με παρρησία. Και γενναιοδωρία.

Και αλήθεια. Πώς χαιρετάς. Αποχαιρετάς. Έναν δικό σου. Τον κολλητό σου. Ένα δέντρο. Ένα ακρογιάλι. Ένα δάσκαλο. Έναν φίλο. Έναν σκύλο. Έναν εργάτη. Και συνεργάτη. Έναν εμπνευστή. Θηριοδαμαστή.

Πώς αποχαιρετάς μιαν ολόκληρη εποχή. Μια εποχή ποιητική. Μυθική. Μακρινή. Κοντινή. Τη δική σου. Πνοή.

Και σκέφτομαι. Κατακαλόκαιρο. Κοιτώντας το Αιώνιο. Πως τ’ αστεία τελειώσανε. Και τα παιχνίδια σώσανε. Καιρός να δούμε καθαρά. Να δούμε λίγο πιο σωστά. Το αύριο που θα ‘ρθει.

Και νιώθεις. Πως δεν χωράει. Αναβολή. Προέχει τώρα η ζωή. Να χτίσουμε. Το αύριο. Με ύλη. Καθαρή. Η σκυτάλη. Δόθηκε. Σε μας. Και η ευχή. Μία. Και η ευλογία. Η ευστοχία. Των πράξεων μας. Των σωστών. Η Σωτηρία. Ας πέσει. Τρυφερά. Πάνω σε μας. Και στα παιδιά μας.

Πέτρος Γάλλιας / Αθήνα / 5 προς 6 Αυγούστου 2018/ Κοιτάζοντας τον Παρθενώνα (το Αιώνιο) / για το cat is art /

Ράλλης Κοψίδης

***

 

Ο Πέτρος Γάλλιας γεννήθηκε στην Κέρκυρα όπου κι έκανε τις πρώτες του μουσικές και χορευτικές σπουδές. Παρακολούθησε μαθήματα χορού στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης και σε σεμινάρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το 1993 αποφοίτησε από την Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης του Εθνικού Θεάτρου.Ως ηθοποιός και χορευτής συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο, τη Μαρία Χορς, το Θίασο Πορφύρα της Ειρήνης Παπά, τον Μιχάλη Κακογιάννη, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τα Χορικά της Ζουζούς Νικολούδη, το Χοροθέατρο Ροές, το Θέατρο Τέχνης κ.ά.Το 1994 πρωταγωνίστησε στην ταινία «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου.Έχει χορογραφήσει ή σκηνοθετήσει: 89 Θεατρικά Έργα, 36 Όπερες, 30 Χοροθεατρικά Έργα, 4 μικτά θεάματα, 3 Κουκλοθέατρα, 9 Έργα με Παιδιά και 6 με Εφήβους, μεταξύ άλλων, για την Fujiwara Opera του Τόκιο, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Θέατρο (Κεντρική, Πειραματική, Παιδική Σκηνή), την Εθνική Λυρική Σκηνή (Κεντρική, Παιδική Σκηνή), την Όπερα Δωματίου Αθηνών, το Φεστιβάλ Αθηνών, τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βόλου, Κέρκυρας, Κοζάνης, Κρήτης και Ρούμελης, την Έξοδο Λάρνακας, τα Θέατρα: 104, Εγνατία, Θέατρον, Κιβωτός, Πειραιώς 131, Χορν, Ίδρυμα Κακογιάννη.

Από το 1997 διδάσκει σε σεμινάρια και στο Εργαστήρι Ηθοποιών του Εθνικού Θεάτρου (1999-2001), στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιόνιου Πανεπιστήμιου (2008), στο Όπερα Στούντιο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (2009) και στη Θερινή Ακαδημία Όπερας (Όπερα Δωματίου Κέρκυρας / τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιόνιου Πανεπιστήμιου / ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κέρκυρας (2012), στο Centro Sociale di Salerno στο πλαίσιο του προγράμματος «CFP D e per il progetto Quelli che la Danza/Ra.i.d. Festival» (2014), Dance Days 4 Χανιά (2014), στο Μεταπτυχιακό Τμήμα των Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου / Ναύπλιο (2016, 2017).

Έχει σκηνοθετήσει τις παραστάσεις του Χοροθεατρικού Ομίλου του Κολεγίου Αθηνών (1997-2001) και του Μουσικού Ομίλου του Αρσάκειου Τοσίτσειου Ιδρύματος Αθηνών (2006).

Για το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κέρκυρας έχει σκηνοθετήσει: την όπερα του Τζιακίνο Ροσίνι, «La cambiale di matrimonio» (2008 – στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος Εδαφικής Συνεργασίας Ελλάδα – Ιταλία 2007 – 2013 / «La bottega delle voci – opera dei Giovani»), «Το Καμπιέλο» του Γκολντόνι (2012), τις «ασκήσεις ετοιμότητας» (2013 – «in readiness» στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος La bottega delle voci – centro di produzione teatrale II»), τις  βραδιές «κάτω απ’ τον έναστρο ουρανό» (2012 – 2014), τις  βραδιές «υπό το φως των κεριών» (2012-2014) , τις μουσικές βραδιές «στην Πανσέληνο» (Ιούνιος, Ιούλιος, Αύγουστος, Σεπτέμβριος 2012, 2013, 2014), το έργο του Μπρεχτ «Η Μάνα Κουράγιο και τα παιδιά της» (2014) και τη μαύρη κωμωδία «λευκή δαντέλα» (2015).

Το 1993 ίδρυσε το Χοροθέατρο Ήρος Άγγελος για το οποίο έχει σκηνοθετήσει και χορογραφήσει τα έργα: Τα Ερωτικά (1993), Εξέδυσάν Με (1995), Λίλιθ (1996), Σαλώμη (1998), Εν Πλω (1999), Έκτοτε (1999), Φαίδρα (2000), Φαίδρα (Νέα εκδοχή-2003), Solitude (2004), Εδουάρδος Β΄ (2005), Εδουάρδος Β΄ (Νέα εκδοχή-2006), A.Y.O.R.: Με δική σου ευθύνη (work in progress -2007), ασκήσεις ετοιμότητας I (2008), ασκήσεις ετοιμότητας II (2008), ασκήσεις ετοιμότητας III (2008), ασκήσεις ετοιμότητας IV (2008), ασκήσεις ετοιμότητας V (2009), ασκήσεις ετοιμότητας V (2010), μνήμες στο νερό (2010), the forbidden city (2011), ασκήσεις ετοιμότητας V (Νέα εκδοχή-2011), ασκήσεις ετοιμότητας VI (2012), ασκήσεις ετοιμότητας VΙI (2013), ασκήσεις ετοιμότητας (Νέα εκδοχή-2014), ρωμαίος + (2014), corpus poeticus I (2015), Αντίνοος (2015), Τα σπίτια που είχα μου τα πήραν (2015), Δες, τα χέρια μου είναι άστρα, είναι πουλιά, είναι θηλιά, είναι αγκαλιά…(2016), Ηρακλής (2016), Άκου έν’ όνειρο, ψυχή μου (2017),  Eφωνάξαν ως τ’ αστέρια του Iονίου και τα νησιά (2017).

Είναι μέλος και από το 2011 πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού CID της UNESCO. Υπήρξε Αντιπρόεδρος της Γνωμοδοτικής Επιτροπής για τις Σχολές Χορού και μέλος της Επιτροπής Τιμητικών Συντάξεων του Υπουργείου Πολιτισμού, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού. Είναι ιδρυτικό μέλος και από το 2002, πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Χορογράφων. Από το 2012 έως το 2015 ήταν Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κέρκυρας.

 

  • Αρχική φωτογραφία: Sven Wlf
eirini aivaliwtouΚαι σκέφτομαι – κατακαλόκαιρο – κοιτώντας το Αιώνιο. O Πέτρος Γάλλιας γράφει για το catisart.gr
Περισσότερα

Τίνα Αλεξοπούλου: Ευθύνη νωπή…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ένα μετέωρο «γιατί» καμένο θα απομείνει
ευθύνη νωπή χωρίς τιμωρία να μη μείνει…

  • Ένα σκίτσο και μια σκέψη της Τίνας Αλεξοπούλου για την τραγωδία που προκάλεσε η φονική πυρκαγιά στο Μάτι Αττικής, την 23η Ιουλίου 2018.

 

Η Τίνα Αλεξοπούλου είναι αριστούχος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών και απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Με υποτροφία του Ι.Κ.Υ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Master in Performing Arts, University of Exeter. Έχει συμμετάσχει σε θεατρικές παραστάσεις στην Επίδαυρο και στο Ηρώδειο. Mε το συγκρότημα της έχει εμφανιστεί σε πολλές μουσικές σκηνές (Half Note Jazz ClubFaust, Νομισματικό  Μουσείο κ.τ.λ.) και ερμηνεύει τραγούδια από όλο τον κόσμο σε εφτά γλώσσες. Έχει παρουσιάσει το μουσικό αφιέρωμα στη μνήμη της Μελίνας Μερκούρη με μεγάλη επιτυχία στο Παρίσι και ακολούθησε περιοδεία σε Νάντη, Μασσαλία, Νίκαια, Saint-Germain- en- Laye, Evry και Γενεύη. Παράλληλα είναι art director στην εταιρεία Lifeworks Productions που αναλαμβάνει εταιρικά events και μουσικοθεατρικές παραγωγές.

eirini aivaliwtouΤίνα Αλεξοπούλου: Ευθύνη νωπή…
Περισσότερα

Ναταλία Κατσού: Nα ακούσουμε το κύμα της επανάληψης θρεμμένο από αμέλεια, μικροσύνη και επιπολαιότητα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Η πρόσφατη τραγωδία στο Μάτι και στις γύρω περιοχές ξεπέρασε, ή μάλλον λειτούργησε αθροιστικά σε σχέση με κάθε προηγούμενο. Τα συναισθήματα που μοιραζόμαστε, νομίζω όλοι, είναι μια παλίρροια εναλλασσόμενης θλίψης και θυμού και τα λόγια περιττεύουν. Η απώλεια μιας ξεχωριστής γυναίκας και χαρισματικής δημιουργού, της Χρύσας Σπηλιώτη, αποτύπωσε εντός μου πολύ έντονα το μέγεθος της καταστροφής και τον παραλογισμό. Μέσα σε αυτές τις σκηνές μιας Πομπηϊας ανθρωπογέννητης, με τον αριθμό τόσων αγνοούμενων να αυξάνεται και να τρέπεται σε καταμέτρηση πτωμάτων, η εικόνα αυτού του οικείου και πολύ αγαπητού μου ανθρώπου έδωσε ένα πολύ συγκεκριμένο πρόσωπο στην αγωνία και στην απώλεια και μεγάλωσε μέσα μου την απορία.
Οι αιτίες ξεκάθαρες κι ενέχουν πολλούς υπεύθυνους, ενώ η όποια άρνηση και ο στρουθοκαμηλισμός απλώς τείνει να μεταβάλλει την τραγωδία σε παρωδία. Πρόκειται για την επανάληψη ενός μοτίβου που ενσωματώνει άλλα μοτίβα, μία εφιαλτική μπάμπουσκα που καταφέρνει να επιβιώνει και να αναπαράγει. Οι γνώμες κι οι απόψεις είναι πολλές, όλοι έχουμε από μία, και ίσως όταν κάποιες συμπίπτουν, πρόσκαιρα να ανακουφίζεται η ατομική μας σύγχυση. Όμως αυτό δεν αρκεί· κι εγώ η ίδια νιώθω ότι αυτή τη στιγμή καταχρώμαι της ελευθερίας της έκφρασης μέσα σε τόση οδύνη διότι η ουσία βρίσκεται αλλού: όχι στο να μιλήσουμε, αλλά να ακούσουμε. Να ακούσουμε τους ειδικούς που βοούσαν εν τη ερήμῳ και να τους σεβαστούμε, να ακούσουμε το κύμα της επανάληψης θρεμμένο από αμέλεια, μικροσύνη και επιπολαιότητα που θέριεψε ως εδώ, και να το σταματήσουμε. Το ότι όσα λέω αυτή τη στιγμή είναι κοινότοπα και όλοι τα έχουμε σκεφτεί, τονίζει περισσότερο την α-πορία: τότε γιατί συνέβη; Αυτή η απερίγραπτη καταστροφή μπορούσε να αποφευχθεί, όπως και όλες οι άλλες που καρκινικά διαμορφώνονται επί δεκαετίες είτε στο φυσικό τοπίο είτε στο αστικό είτε στο θεσμικό-λειτουργικό μέσα από μια νοοτροπία λερωμένη, παραμορφωμένη και αγκιστρωμένη στην προσωρινότητα και στην προχειρότητα. Με την αφελή ελπίδα ότι αυτό που ακούμε να αφρίζει και να καλπάζει καταπάνω μας, εντέλει θα υποκύψει στη μικροσκοπική μας ασημαντότητα και στη γοητεία μιας ακόμη παράκαμψης.
Να ακούσουμε τα αποκαΐδια που καπνίζουν ακόμη και τα νοήματα που αχνίζουν για τη συνέχεια. Και τη μεγάλη σιωπή για ό,τι αφήνουμε να χάνεται ανεπιστρεπτί.

  • Η Ναταλία Κατσού είναι σκηνοθέτις και συγγραφέας. Στο catisart.gr καταθέτει τις σκέψεις της για την τραγωδία που προκάλεσε η πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου 2018, στο Μάτι Αττικής.
eirini aivaliwtouΝαταλία Κατσού: Nα ακούσουμε το κύμα της επανάληψης θρεμμένο από αμέλεια, μικροσύνη και επιπολαιότητα
Περισσότερα

Ευσταθία: Απαιτούμε να μάθουμε…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Δεν αισθανόμαστε πια ασφαλείς. Είμαστε μια βαθιά πληγείσα κοινωνία που πενθεί τους ανθρώπους της ενταγμένη στο κάθε εγκληματικό σχέδιο ανά πάσα στιγμή. Απαιτούμε πραγματική ανάληψη ευθυνών και όχι θέατρο. Απαιτούμε να μάθουμε το «ποιος» το ‘κανε και το «γιατί» το ‘κανε, για τις ψυχές που χάθηκαν, για το οικοσύστημα που εξαφανίστηκε και για μας που απομείναμε και που από δω και πέρα τίποτα δε θα είναι το ίδιο στις ζωές μας. Εύχομαι παρ’ όλα αυτά να γίνουμε πιο προνοητικοί, πιο υπεύθυνοι αλλά να μη γίνουμε περισσότερο φοβισμένοι…».

  • Η Ευσταθία είναι τραγουδίστρια, τραγουδοποιός και συγγραφέας. Στο catisart.gr καταθέτει τις σκέψεις της για τη φονική πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου 2018 στο Μάτι Αττικής.
eirini aivaliwtouΕυσταθία: Απαιτούμε να μάθουμε…
Περισσότερα

Όμηρος Πουλάκης: Τραγωδία. Καταστροφή για την οποία έστω και μία μόνη λέξη μοιάζει βαθιά περιττή σαν ασέβεια και σαν Ύβρις

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Η Τραγωδία είναι για να λέει μια ιστορία
Σαν αυτή που μας λένε τα βιβλία τα παλιά
Γι’ αυτόν που ζούσε ευτυχισμένος στα κραταιά του μεγαλεία
Και ξέπεσε από τα ύψη της χαράς
Μες στη μιζέρια και την απέραντη συμφορά.»

Η αφήγηση ενός Καλόγερου

Τζέφρυ Τσώσερ

• • •

Τραγωδία.

(Ενδογενής ή Εξωγενής Καταστροφή για την οποία ακόμα και όλες οι λέξεις του Κόσμου δεν θα επαρκούσαν ώστε να εκφραστεί.)

Τραγωδία.

(Ενδογενής ή Εξωγενής Καταστροφή για την οποία έστω και μία μόνη λέξη μοιάζει βαθιά περιττή σαν ασέβεια και σαν Ύβρις.)

Όμηρος Πουλάκης, 2/8/2018

  • Ο Όμηρος Πουλάκης είναι ηθοποιός και σκηνοθέτης. Στο catisart.gr καταθέτει τις σκέψεις του για την τραγωδία της 23ης Ιουλίου 2018, που προκάλεσε η πυρκαγιά στο Μάτι Αττικής.

-Η φωτογραφία ανήκει στο catisart.gr

eirini aivaliwtouΌμηρος Πουλάκης: Τραγωδία. Καταστροφή για την οποία έστω και μία μόνη λέξη μοιάζει βαθιά περιττή σαν ασέβεια και σαν Ύβρις
Περισσότερα