Πρόσωπα

Η ζωή του William Shakespeare

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Αϊβαλιώτου / catisart.gr

Ποιος ήταν στ’ αλήθεια ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ και γιατί τα τριάντα επτά (37) έργα του συγκροτούν το κέντρο του Δυτικού Κανόνα; Πώς είναι δυνατόν ένας (κατά τον μεγάλο θεωρητικό της λογοτεχνίας Χάρολντ Μπλουμ) «μέτριος μυθοπλάστης» να αποκαλύψει το εσωτερικό δράμα της μεταβαλλόμενης συνείδησης – και διά αυτής να ενοποιήσει ψυχικά και ηθικά την Ευρώπη; Και γιατί οι ήρωές του (ο Αμλετ, ο Μακμπέθ και η Λαίδη του, ο Οθέλλος, ο Ιάγος, ο Ληρ και τόσοι ακόμη), ίδιοι με τα μυθολογικά τέρατα, όσο περισσότερο αιμορραγούν τόσο γιγαντώνονται μέσα στο μυαλό μας – και στο φαντασιακό της ανθρωπότητας;

Τον ακρογωνιαίο λίθο της λογοτεχνίας των αιώνων, αυτόν που συνέλαβε πρώτος το ότι οι άνθρωποι σέρνουμε την ψυχή μας ως ίσκιο, ως φάντασμα, ως παλλόμενη συνείδηση που διακινδυνεύει στο βάθος του νου, σας παρουσιάζουμε σ’ αυτό το κείμενο.

Ποιητής; Δραματουργός; Στοχαστής; Ιστορικός συγγραφέας; Κωμωδιογράφος; Τραγωδός; Τι απ’ όλα είναι ο Σαίξπηρ –ή είναι όλα αυτά μαζί; Ο «Μεγάλος Βάρδος» παραμένει ανησυχαστικά σύγχρονος και καίρια διαχρονικός, μελωδικός όσο και δωρικός, ονειρικός μα και εφιαλτικός, σαγηνεύοντας έως σήμερα ανθρώπους από τελείως διαφορετικά υπόβαθρα, κουλτούρες και χώρες. Μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας και κουλτούρας, ο Σαίξπηρ συνεχίζει να γοητεύει διανοούμενους και απλούς θεατές, συνεχίζει να μαγεύει τους θιασώτες της υψηλής κουλτούρας όσο και εκείνους της λαϊκής: ο κινηματογράφος εμπνέεται από τον Σαίξπηρ, τον μεταφέρει στο σήμερα ή έλκεται από τον μύθο του και μεταφέρει ακέραια την ιδιότυπη, πληθωρική, άκρως ποιητική γλώσσα του.

 

 

 

Ο William Shakespeare ήταν Άγγλος ποιητής και θεατρικός συγγραφέας. Γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1564 και πέθανε στις 23 Απριλίου του 1616 σε ηλικία 52 ετών.

Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ είναι ο σημαντικότερος Άγγλος ποιητής και θεατρικός συγγραφέας που έγραψε στην αγγλική γλώσσα και ένας από τους σημαντικότερους δραματουργούς παγκοσμίως. Γνωρίζουμε μόνο την ημερομηνία της βάπτισής του, που είναι η 26 Απριλίου 1564.

Συχνά αποκαλείται εθνικός ποιητής της Αγγλίας και “Βάρδος του Έιβον”. Τα σωζόμενα έργα του, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων συνεργασιών, αποτελούνται από περίπου 38 θεατρικά έργα, 154 σονέτα, δύο μεγάλα αφηγηματικά ποιήματα και πολλά άλλα ποιήματα. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου και ερμηνεύονται περισσότερο συχνά από τα έργα οποιουδήποτε άλλου θεατρικού συγγραφέα.

Δεν έχουν σωθεί παρά λίγες καταγραφές για την ιδιωτική ζωή του Σαίξπηρ και έχουν σημειωθεί σημαντικές εικασίες για ζητήματα όπως η εξωτερική του εμφάνιση, η σεξουαλικότητά του, οι θρησκευτικές του πεποιθήσεις και κατά πόσον τα έργα που του αποδίδονται είναι γραμμένα από άλλους.

Ο Σαίξπηρ έγραψε τα περισσότερα από τα γνωστά έργα του μεταξύ του 1589 και του 1613 και κατάφερε να χειριστεί με απόλυτη δεξιοτεχνία τόσο την κωμωδία όσο και το δράμα και την τραγωδία. Τα έργα του διαπνέονται από μια βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης φύσης και παραμένουν επίκαιρα. Η επίδρασή του, ειδικότερα στην αγγλική λογοτεχνία, θεωρείται τεράστια. Οι Ρομαντικοί αναγνώρισαν την ιδιοφυΐα του και οι Βικτωριανοί τον λάτρεψαν κατά τρόπο που ο Τζορτζ Μπέρναρντ Σω αποκάλεσε “βαρδολατρεία”.

 

Τα παιδιά του Σαίξπηρ: Σουζάνα, Χάμνετ και Τζούντιθ.

 

Τα πρώτα χρόνια

Πολλοί ιστορικοί συμφωνούν πως ο ηθοποιός, ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Ουίλιαμ Σαίξπηρ αποτελεί πράγματι ένα και μοναδικό πρόσωπο, όπως πιστοποιούν σημαντικά ιστορικά ευρήματα.

Ο Σαίξπηρ γεννήθηκε στο χωριό Στράτφορντ-απόν-Έιβον (ή απλά Στράτφορντ) το 1564. Κανονικά, η ακριβής ημερομηνία γέννησης παραμένει έως σήμερα άγνωστη. Η μόνη γνωστή πληροφορία που υπάρχει σχετικά είναι πως η βάπτισή του έγινε στις 26 Απριλίου, όπως καταγράφεται στα μητρώα εκκλησίας του Στράτφορντ. Επιπλέον, είναι γνωστό πως την εποχή εκείνη η τελετή της βάφτισης γινόταν λίγες μόνο ημέρες μετά τη γέννηση. Παραδοσιακά έχει επικρατήσει να θεωρείται ως ημερομηνία γέννησης του Σαίξπηρ η 23η Απριλίου, ημέρα του Αγίου Γεωργίου. Η ημερομηνία αυτή, η οποία προέρχεται από μία λανθασμένη εκτίμηση ενός μελετητή του 18ου αιώνα, αποδείχθηκε ελκυστική για τους βιογράφους δεδομένου ότι ο Σαίξπηρ πέθανε στις 23 Απριλίου του 1616.

Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ ήταν το τρίτο από τα οκτώ παιδιά και ο μεγαλύτερος επιζών γιος του Τζων Σαίξπηρ και της Μαίρης Άρντεν. Η Μαίρη Άρντεν ήταν κόρη ενός εύπορου γαιοκτήμονα και ο Τζων Σαίξπηρ ήταν ένας από τους προύχοντες του χωριού. Ο Τζων Σαίξπηρ ανήκε επίσης στο σωματείο των κατασκευαστών γαντιών αλλά συμμετείχε και σ’ άλλες επιχειρήσεις, όπως στο εμπόριο δερμάτων. Είχε πολιτικές γνωριμίες και αρκετές φορές διορίστηκε σε ανώτερες θέσεις. Για ένα διάστημα μάλιστα, όταν ο Ουίλιαμ ήταν 4 ετών, υπήρξε δήμαρχος του Στράτφορντ.

Σαν μέλος λοιπόν μίας τόσο εξέχουσας οικογένειας ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ έμαθε από πολύ μικρός να γράφει και να διαβάζει. Αν και δεν έχουν σωθεί παρουσιολόγια εκείνης της περιόδου, οι περισσότεροι βιογράφοι συμφωνούν ότι ο Σαίξπηρ πιθανότατα εκπαιδεύτηκε στο Νέο Σχολείο του Στράτφορντ, το οποίο ιδρύθηκε το 1553 από το βασιλιά Εδουάρδο ΣΤ’. Κατά τη διάρκεια της Ελισαβετιανής εποχής, τα σχολεία διέφεραν μεταξύ τους ως προς την ποιότητα αλλά το πρόγραμμα σπουδών υπαγορεύτηκε με νόμο σε όλη την Αγγλία και το σχολείο παρείχε κλασική παιδεία και εντατική εκπαίδευση στη Λατινική γλώσσα. Έχοντας μελετηρό χαρακτήρα, ο Σαίξπηρ διάβαζε πολύ στα νεανικά του χρόνια, αν και δεν έγραφε πολύ. Τον περισσότερο καιρό του τον περνούσε μελετώντας Λατινικά απαγγέλλοντας απ’ έξω μεγάλα αποσπάσματα από ποιήματα. Χωρίς να το μαντεύει, ακόνιζε έτσι τη μνήμη του και την ομιλία του, στοιχεία απαραίτητα για τη μετέπειτα σταδιοδρομία του ως ηθοποιός.

Το Νοέμβριο του 1582 ο Σαίξπηρ παντρεύτηκε την κατά οκτώ χρόνια μεγαλύτερή του, Ανν Χάθαγουεϊ. Έξι μήνες αργότερα απέκτησαν μία κόρη, τη Σουζάνα, η οποία βαπτίστηκε στις 26 Μαΐου του 1583, ενώ σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, στις 2 Φεβρουαρίου του 1585, καταγράφεται η βάπτιση των δύο δίδυμων παιδιών τους, του Χάμνετ και της Τζούντιθ. Ο Χάμνετ πέθανε από άγνωστα αίτια σε ηλικία 11 ετών και τάφηκε στις 11 Αυγούστου του 1596.

Μετά τη γέννηση των διδύμων, ο Σαίξπηρ άφησε ελάχιστα ιστορικά ίχνη μέχρι που το 1592 αναφέρεται ως μέλος της θεατρικής σκηνής του Λονδίνου. Οι μελετητές αναφέρονται στα χρόνια μεταξύ του 1585 και του 1592 ως τα “χαμένα χρόνια” του Σαίξπηρ. Πολλά έχουν γραφτεί για τις προσπάθειες του Σαίξπηρ να επιβληθεί ως ηθοποιός και συγγραφέας στο Λονδίνο, αλλά ελάχιστα αποδίδουν την πραγματικότητα.

Μία ιστορία του 18ου αιώνα φέρει τον Σαίξπηρ να ξεκινά τη θεατρική του καριέρα ως ιπποκόμος που κέρδιζε τα προς το ζην φυλάσσοντας τα άλογα των πλούσιων θεατών και των αφεντικών των θεάτρων. Εντούτοις δεν υπάρχει κανένα ιστορικό στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο Σαίξπηρ βρέθηκε σ’ αυτή τη θέση. Αντιθέτως, στα 28 του χρόνια ήταν πλέον ένας φτασμένος ηθοποιός. Και ως τα 52 του, που πέθανε, ήταν πάντα δημοφιλής και περιζήτητος.

Λονδίνο και θεατρική σταδιοδρομία

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς άρχισε να γράφει ο Σαίξπηρ αλλά αναφορές της εποχής του και αρχεία παραστάσεων δείχνουν ότι κάποια από τα έργα του είχαν ανέβει στη λονδρέζικη σκηνή από το 1592. Οι βιογράφοι θεωρούν ότι η καριέρα του πρέπει να άρχισε μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1580. Αργότερα ο Σαίξπηρ καθώς και όλη η θεατρική ομάδα στην οποία ανήκε, τελούσε υπό την εύνοια της βασίλισσας Ελισάβετ Α’ της Αγγλίας. Συχνά έπαιζαν μπροστά στη βασίλισσα και την αυλή της τις μέρες των Χριστουγέννων ή άλλων εορτών. Ο Αρχιθαλαμηπόλος της Ελισάβετ ήταν ο ανάδοχός τους γι’ αυτό και τους έλεγαν “οι Άνθρωποι του Αρχιθαλαμηπόλου” (The Lord Chamberlain’s Men). Τα έργα του Σαίξπηρ εκτελούνταν μόνο από τους Lord Chamberlain’s Men, οι οποίοι ήταν πλέον η κορυφαία θεατρική ομάδα του Λονδίνου.

Μετά το θάνατο της Ελισάβετ Α’ το 1603, βασιλιάς της Αγγλίας ανέλαβε ο Ιάκωβος Α’. Όταν ο νέος βασιλιάς ήρθε στο Λονδίνο, ο Σαίξπηρ μαζί με άλλους εκλεκτούς ηθοποιούς και συγγραφείς της χώρας τον υποδέχτηκε στην είσοδο της πόλης. Ευτυχώς για τον Σαίξπηρ ο βασιλιάς Ιάκωβος αγαπούσε το θέατρο το ίδιο όπως κι η προκάτοχός του. Διανοούμενος ο ίδιος υποστήριζε τη φιλολογία και προστάτευε τις τέχνες. Δέκα μέρες μετά τη στέψη του ο βασιλιάς πήρε επίσημα υπό την προστασία του τον θίασο του Σαίξπηρ. Από τότε η θεατρική ομάδα μετονομάστηκε σε “οι Άνθρωποι του Βασιλιά” (The King’s Men).

Αρκετά νομικά έγγραφα της εποχής καταγράφουν επενδύσεις και αγορές ακινήτων που έκανε ο Σαίξπηρ, γεγονός που πιστοποιεί πως στη διάρκεια αυτής της περιόδου κέρδισε αρκετά χρήματα. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι το 1597 απέκτησε το New Place, το οποίο ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο σπίτι στο Στράτφορντ. Το 1599, ο Σαίξπηρ και άλλα μέλη του θιάσου έχτισαν το δικό τους θέατρο στη νότια όχθη του ποταμού Τάμεση και το ονόμασαν Γκλομπ (Globe). Το 1608 ανέλαβαν επίσης το θέατρο Μπλακφράιαρς (Blackfriars).

Κάποια από τα έργα του Σαίξπηρ άρχισαν να δημοσιεύονται από το 1594. Το 1598, και καθώς είχε γίνει ήδη γνωστός, το όνομα του Σαίξπηρ άρχισε να εμφανίζεται και στα εξώφυλλα. Παρά την επιτυχία του ως δραματουργός, ο Σαίξπηρ συνέχισε να παίζει τόσο στα δικά του έργα όσο και σε έργα άλλων δραματουργών.

Ο ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Μπεν Τζόνσον τον αναφέρει στους ηθοποιούς που έπαιξαν σε δικά του έργα γι’ αυτό και η απουσία του ονόματός του από τον κατάλογο των ηθοποιών που έπαιξαν το 1605 στο “Βολπόνε” έχει εκληφθεί από ορισμένους μελετητές ως ένδειξη ότι η καριέρα του Σαίξπηρ ως ηθοποιού πλησίαζε στο τέλος της. Ωστόσο αργότερα ο Σαίξπηρ εμφανίζεται ως ένας από τους κυριότερους ηθοποιούς σε έργα τα οποία ανέβηκαν για πρώτη φορά στη σκηνή μετά το “Βολπόνε”, αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποιους ρόλους έπαιξε.

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, ο Σαίξπηρ μοίραζε το χρόνο του μεταξύ του Λονδίνου και του Στράτφορντ. Το 1596, τη χρονιά πριν αγοράσει το New Place στο Στράτφορντ, ο Σαίξπηρ ζούσε στην ενορία της Αγίας Ελένης στο Μπίσοπσγκεϊτ του Λονδίνου, βόρεια του ποταμού Τάμεση. Μετακόμισε στην άλλη μεριά του Τάμεση, στο Σάουθγουορκ του Λονδίνου, το 1599, δηλαδή τη χρονιά που κατασκευάστηκε το θέατρο Γκλομπ. Το 1604 μετακόμισε και πάλι βόρεια του ποταμού, σε μία περιοχή με πολλά ωραία σπίτια βόρεια του Καθεδρικού ναού του Αγίου Παύλου. Εκεί νοίκιαζε δωμάτια από έναν Γάλλο Ουγενότο που κατασκεύαζε περούκες για κυρίες.

 

Με την οικογένειά του

 

Τα τελευταία χρόνια

Μετά το 1606 ο Σαίξπηρ έγραψε λίγα έργα και κανένα δεν αποδίδεται σ’ αυτόν μετά το 1613. Πέθανε στις 23 Απριλίου του 1616 αφήνοντας πίσω του τη σύζυγό του και δύο κόρες.

Στη διαθήκη του, ο Σαίξπηρ άφησε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στη μεγαλύτερη κόρη του, Σουζάνα, ενώ αναφέρεται ελάχιστα στη σύζυγό του, Άν, η οποία πιθανότατα δικαιούνταν αυτομάτως το ένα τρίτο της περιουσίας. Συγκεκριμένα έγραψε ότι της αφήνει “το δεύτερο καλύτερό μου κρεβάτι”, ένα κληροδότημα που έχει οδηγήσει σε πολλές εικασίες. Μερικοί μελετητές βλέπουν το κληροδότημα αυτό ως προσβολή για την Άν, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι το δεύτερο καλύτερο κρεβάτι είναι το γαμήλιο κρεβάτι και επομένως το κληροδότημα είναι πλούσιο σε σημασία.

Ο Σαίξπηρ τάφηκε δύο ημέρες μετά το θάνατό του, στο ιερό της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας στο Στράτφορντ-απόν-Έιβον. Στον τάφο του τοποθετήθηκε έπειτα από δική του επιθυμία μία επιγραφή, λαξευμένη στην πέτρινη πλάκα που καλύπτει τον τάφο. Η επιγραφή περιλαμβάνει μία κατάρα ενάντια στη μετακίνηση των οστών του, η οποία και αποφεύχθηκε επιμελώς κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης του ναού το 2008.

Η επιγραφή γράφει:

Good frend for Iesvs sake forbeare,
To digg the dvst encloased heare.
Bleste be ye man yt spares thes stones,
And cvrst be he yt moves my bones.
και σε ελεύθερη μετάφραση:

Καλέ φίλε, στο όνομα του Θεού συγκρατήσου,
Από το να σκάψεις τη σκόνη που εσωκλείεται εδώ.
Ευλογημένος ας είναι όποιος ήσυχες αφήσει αυτές τις πέτρες,
Και καταραμένος ας είναι όποιος μετακινήσει τα κόκαλά μου.

Σχετικά με την επιγραφή αυτή, καλλιεργήθηκε ένας μύθος, σύμφωνα με τον οποίο αδημοσίευτα έργα του Σαίξπηρ πιθανόν να βρίσκονται εντός του τάφου. Μέχρι σήμερα δεν έχει αποπειραθεί να διαπιστωθεί η αλήθεια αυτής της υπόθεσης.
Πριν από το 1623, στο βόρειο τοίχο του ναού της Αγίας Τριάδας στήθηκε ένα ταφικό μνημείο του Σαίξπηρ που τον απεικονίζει την ώρα που γράφει. Η επιγραφή τον συγκρίνει με τον Νέστορα, τον Σωκράτη και τον Βιργίλιο.

 

Το γενεαλογικό του δέντρο

 

Τα έργα του

Τα πρώτα καταγεγραμμένα έργα του Σαίξπηρ είναι ο “Ριχάρδος Γ'” και τα τρία μέρη του “Ερρίκου ΣΤ'”, τα οποία γράφτηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1590, σε μία εποχή που το ιστορικό δράμα ήταν της μόδας. Ωστόσο τα έργα του Σαίξπηρ είναι δύσκολο να χρονολογηθούν και οι μελέτες των κειμένων του δείχνουν ότι ο “Τίτος Ανδρόνικος”, η “Κωμωδία των Παρεξηγήσεων”, το “Ημέρωμα της Στρίγκλας” και οι “Δύο Άρχοντες από τη Βερόνα” ανήκουν επίσης στην πρώτη περίοδο του Σαίξπηρ. Οι πρώτες ιστορίες του, οι οποίες αντλήθηκαν από τα “Χρονικά της Αγγλίας, Σκωτίας και Ιρλανδίας” του Ραφαήλ Χόλινσεντ, δραματοποιούν τα καταστροφικά αποτελέσματα της αδύναμης ή διεφθαρμένης εξουσίας και έχουν ερμηνευθεί ως δικαιολόγηση της προέλευσης του Οίκου των Τυδώρ.

Τα πρώτα έργα ήταν επηρεασμένα από τα έργα άλλων Ελισαβετιανών δραματουργών, από τις παραδόσεις του μεσαιωνικού δράματος και από τα έργα του Σενέκα. Η “Κωμωδία των Παρεξηγήσεων” βασίστηκε επίσης σε κλασικά μοντέλα, αλλά δεν βρέθηκε καμία πηγή για το “Ημέρωμα της Στρίγκλας”, αν και σχετίζεται μ’ ένα άλλο έργο με τον ίδιο τίτλο και μπορεί να προέρχεται από τη λαϊκή παράδοση. Όπως οι “Δύο Άρχοντες από τη Βερόνα”, όπου δύο φίλοι φαίνεται να εγκρίνουν το βιασμό, έτσι και η ιστορία της Στρίγκλας, όπου το ανεξάρτητο πνεύμα μιας γυναίκας εξημερώνεται από έναν άντρα, προβληματίζουν μερικές φορές τους σύγχρονους κριτικούς και σκηνοθέτες.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1590, οι πρώιμες κλασικές και ιταλικού τύπου κωμωδίες του Σαίξπηρ παραχωρούν τη θέση τους στη ρομαντική ατμόσφαιρα των σημαντικότερων κωμωδιών του. Το “Όνειρο Θερινής Νυκτός” είναι ένα πνευματώδες μείγμα ρομαντισμού, μαγείας και κωμικών σκηνών. Η επόμενη κωμωδία του Σαίξπηρ, ο εξίσου ρομαντικός “Έμπορος της Βενετίας”, απεικονίζει τον εκδικητικό Εβραίο τοκογλύφο Σάιλοκ με τρόπο που αντανακλά τις απόψεις εκείνης της εποχής αλλά στα σημερινά ακροατήρια μπορεί να φαίνεται υποτιμητικός. Τα έξυπνα λογοπαίγνια του “Πολύ κακό για το τίποτα”, το μαγευτικό περιβάλλον του “Όπως Αγαπάτε” και το ζωντανό γλέντι της “Δωδέκατης Νύχτας” ολοκληρώνουν τη σειρά των μεγάλων κωμωδιών του Σαίξπηρ.

Μετά τον λυρικό “Ριχάρδο Β'”, ο οποίος είναι γραμμένος σχεδόν εξ ολοκλήρου σε ομοιοκατάληκτο στίχο, ο Σαίξπηρ εισήγαγε την κωμωδία πρόζας στα έργα “Ερρίκος Δ΄” (1ο και 2ο μέρος) και “Ερρίκος Ε΄”, περί τα τέλη της δεκαετίας του 1590.

Οι χαρακτήρες του γίνονται όλο και περισσότερο σύνθετοι και εναλλάσσοντας επιδέξια κωμικές και σοβαρές σκηνές, πρόζα και ποίηση, επιτυγχάνει την αφηγηματική ποικιλία του ώριμου έργου του. Η περίοδος αυτή αρχίζει και τελειώνει με δύο τραγωδίες: το “Ρωμαίος και Ιουλιέτα”, το διάσημο ρομαντικό δράμα για την εφηβεία, την αγάπη και το θάνατο, και τον “Ιούλιο Καίσαρα” -βασισμένο σε μία μετάφραση που έκανε το 1579 ο σερ Τόμας Νορθ στο έργο του Πλούταρχου “Βίοι Παράλληλοι”- που εισήγαγε ένα νέο είδος δράματος.

Στις αρχές του 17ου αιώνα, ο Σαίξπηρ έγραψε τις κωμωδίες “Με το Ίδιο Μέτρο”, “Τρωίλος και Χρυσηίδα” και “Τέλος Καλό Όλα Καλά” καθώς και μερικές από τις πιο γνωστές τραγωδίες του. Πολλοί κριτικοί πιστεύουν ότι οι μεγαλύτερες τραγωδίες του Σαίξπηρ αντιπροσωπεύουν την αιχμή της τέχνης του.

Ο Άμλετ, ο ήρωας της διάσημης ομώνυμης τραγωδίας του Σαίξπηρ, πιθανότατα έχει συζητηθεί περισσότερο από κάθε άλλο σαιξπηρικό χαρακτήρα, ειδικά για τον περίφημο μονόλογό του “Να ζει κανείς ή να μη ζει, ιδού η απορία”. Σε αντίθεση με τον εσωστρεφή Άμλετ, του οποίου ο δισταγμός αποδεικνύεται μοιραίος, οι ήρωες των τραγωδιών που ακολούθησαν, ο Οθέλλος και ο Βασιλιάς Ληρ, χαρακτηρίζονται από τη βιαστική και λανθασμένη εκτίμησή τους. Η εξέλιξη των τραγωδιών του Σαίξπηρ εξαρτάται συχνά από τέτοια μοιραία λάθη ή μειονεκτήματα, τα οποία ανατρέπουν την τάξη των πραγμάτων και καταστρέφουν τον ήρωα κι εκείνους που αγαπά. Στον “Οθέλλο”, ο κακόβουλος Ιάγος προκαλεί τη ζηλοτυπία του Οθέλλου, ο οποίος φτάνει στο σημείο να δολοφονήσει την αθώα γυναίκα του που τον αγαπά.

Στο “Βασιλιά Ληρ”, ο βασιλιάς διαπράττει το τραγικό λάθος να παραιτηθεί από το θρόνο του σηματοδοτώντας την έναρξη των γεγονότων που οδηγούν στη δολοφονία της κόρης του και στο βασανισμό και τη τύφλωση του Κόμη του Γκλόστερ. Στον “Μάκβεθ”, τη μικρότερη τραγωδία του Σαίξπηρ, η ανεξέλεγκτη φιλοδοξία υποκινεί τον Μάκβεθ και τη σύζυγό του, Λαίδη Μάκβεθ, να δολοφονήσουν το νόμιμο βασιλιά και να σφετεριστούν το θρόνο, μέχρι που καταστρέφονται από τις ενοχές τους. Οι τελευταίες μεγάλες τραγωδίες του Σαίξπηρ, “Αντώνιος και Κλεοπάτρα” και “Κοριολανός”, περιέχουν μερικά από τα καλύτερα ποιήματά του και θεωρήθηκαν ως οι πιο επιτυχημένες τραγωδίες του από τον ποιητή και κριτικό Τόμας Στερνς Έλιοτ.

Στην τελευταία του περίοδο, ο Σαίξπηρ στράφηκε στο ρομαντισμό και στην ιλαροτραγωδία και ολοκλήρωσε άλλα τρία μεγάλα έργα: “Κυμβελίνος”, “Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι” και “Η Τρικυμία”, καθώς και τον κατόπιν συνεργασίας “Περικλή”. Λιγότερο ζοφερά από τις τραγωδίες του, αυτά τα τέσσερα έργα είναι πιο σοβαρά σε ύφος από τις κωμωδίες της δεκαετίας του 1590 και τελειώνουν με συμφιλίωση και συγχώρεση των δυνητικά τραγικών λαθών.

Ορισμένοι σχολιαστές έχουν δει αυτή την αλλαγή στη διάθεση ως απόδειξη μιας πιο γαλήνιας άποψης της ζωής από την πλευρά του Σαίξπηρ, αλλά μπορεί να αντικατοπτρίζει απλώς τη θεατρική μόδα της εποχής. Ο Σαίξπηρ συνεργάστηκε με άλλο δραματουργό σε δύο επιπλέον σωζόμενα έργα: τον “Ερρίκο Η΄” και το “Οι Δύο Συγγενείς Άρχοντες”.

Τα “Σονέτα” δημοσιεύτηκαν το 1609 και ήταν τα τελευταία μη δραματικά έργα του Σαίξπηρ που εκδόθηκαν. Οι μελετητές δεν είναι βέβαιοι για το πότε γράφτηκε το καθένα από τα 154 σονέτα, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Σαίξπηρ έγραφε σονέτα σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του για ένα ιδιωτικό αναγνωστικό κοινό.

Σύμφωνα με κάποιους αναλυτές ο Σαίξπηρ σχεδίαζε να εκδώσει δύο αντίθετες σειρές: μία για την ανεξέλεγκτη επιθυμία για μία παντρεμένη γυναίκα και μία για την πολύπλοκη αγάπη για ένα νεαρό άντρα. Παραμένει ασαφές αν τα στοιχεία αυτά αντιπροσωπεύουν πραγματικά άτομα ή αν το συγγραφικό “εγώ” με το οποίο απευθύνεται σ’ αυτούς αντιπροσωπεύει τον ίδιο τον Σαίξπηρ. Πάντως η έκδοση του 1609 αφιερώθηκε σε κάποιον κύριο “W. H.”, ο οποίος πιστώνεται ως “ο μόνος γεννήτορας” των ποιημάτων.

Δεν είναι γνωστό αν αυτό γράφτηκε από τον ίδιο τον Σαίξπηρ ή από τον εκδότη, του οποίου τα αρχικά εμφανίζονται στο κάτω μέρος της σελίδας όπου γράφτηκε η αφιέρωση. Επίσης δεν είναι γνωστό ούτε ποιος ήτανε ο κύριος W. H., παρά τις πολυάριθμες θεωρίες, ούτε αν ο Σαίξπηρ είχε δώσει την άδειά του για τη δημοσίευση των σονέτων. Οι κριτικοί επαινούν τα Σονέτα ως μία βαθιά περισυλλογή σχετικά με τη φύση του έρωτα, το ερωτικό πάθος, το θάνατο και το χρόνο.

 

Το σπίτι του

 

Διάσημες φράσεις

*Άμλετ
Κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανίας.
Something is rotten in the state of Denmark.
Λόγια, λόγια, λόγια.
Words, words, words!
Να ζει κανείς ή να μη ζει-ιδού η απορία
To be, or not to be, — that is the question.
Οράτιε, υπάρχουν πράγματα σε αυτόν τον κόσμο που ούτε εμείς δεν μπορούμε να διανοηθούμε.
There are more things in heaven and earth, Horatio,
Than are dreamt of in your philosophy.
Καλησπέρα και καλή βραδιά, γεια σου ομορφιά
Good morning and good night, hello beautiful
*Ο Έμπορος της Βενετίας (1596–7)
Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός.
All that glisters is not gold.
πράξη ΙΙ, σκηνή VII
*Ρωμαίος και Ιουλιέτα
Τι είναι ένα όνομα; Αυτό που εμείς αποκαλούμε τριαντάφυλλο/ Με οποιοδήποτε άλλο όνομα θα μύριζε εξίσου γλυκά.
*Ριχάρδος ο 3ος
Το βασίλειό μου για ένα άλογο
My kingdom for a horse!
*Μάκβεθ
Τη ζωή! αυτή την ασήμαντη. Στην τύχη, ευκαιρία για ένα άγνωστο άνεργο ηθοποιό, που μέσα σε δέκα λέξεις, μέσα σε δέκα λέξεις, που είναι όλος κι όλος, ο ρόλος του, και μόνο για μία!, για μία παράσταση. Μέσα σε δέκα ανοησίες στριμώχνει, ξεπουλάει όλη του την ψυχή, κι αυτό ήταν: τελείωσε. Και ο ρόλος και η ψυχή. Και μένει η ζωή. Και την ζωή τη ζει, ένα γεννημένος ηλίθιος που χτυπιέται και ουρλιάζει από θυμό, χωρίς να ξέρει με τι. Γιατί θύμωσε.
*Χωρίς πηγή
Αυτός που πεθαίνει, με το θάνατό του ξεπληρώνει κάθε του χρέος.
Πολύ κακό για το τίποτα.
Much ado about nothing.

Συζυγική ζωή

Ο Σαίξπηρ μπορεί να έγραψε κάποια απ’ τα πιο ρομαντικά κείμενα στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αλλά στην προσωπική του ζωή ήταν μάλλον κυνικός σύζυγος. Παντρεύτηκε την Αν Χάθαγουεϊ το 1582, σε ηλικία 18 ετών. Η Αν ήταν εννιά χρόνια μεγαλύτερή του και στον γάμο τους ήταν ήδη τριών μηνών έγκυος. Πολλοί λένε ότι ο Σαίξπηρ αναγκάστηκε να παντρευτεί την Αν, ακριβώς για αυτό το λόγο και ότι η «παγίδα» που του είχε στήσει, τον οδήγησε στη μετέπειτα αδιαφορία του.

Η πρώτη τους κόρη, Σουζάνα, γεννήθηκε έξι μήνες μετά το γάμο τους. Δύο χρόνια μετά, ακολούθησαν τα δίδυμα, Χάμνετ και Τζούντιθ.

Τα χαμένα χρόνια

Η περίοδος από τη γέννηση των διδύμων, το 1585, μέχρι την πρώτη του εμφάνιση ως ηθοποιού το 1592, είναι γνωστή ως «Τα Χαμένα Χρόνια». Κανείς δε γνωρίζει ακριβώς πότε ο Σαίξπηρ πήγε στο Λονδίνο. Το σίγουρο είναι, ότι ο συγγραφέας αφιέρωσε μία δεκαετία στην οικογένειά του, πριν τους εγκαταλείψει, για να κάνει καριέρα ως ηθοποιός στην πρωτεύουσα. Η Αν Χάθαγουεϊ. Η δικαιολογία ότι έφυγε «στην ξενιτιά», για να βρει χρήματα να ζήσει την οικογένειά του δεν ευσταθεί, γιατί πήρε μια πολύ καλή προίκα. Όλα δείχνουν, πως η «ρομαντική ψυχή» πίσω απ’ τον «Ρωμαίο και την Ιουλιέτα», ήθελε απλώς να ακολουθήσει τις φιλοδοξίες του, αδιαφορώντας για τους ανθρώπους που άφηνε πίσω.

Έζησε μόνος του για τουλάχιστον είκοσι χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτών των δεκαετιών δεν έλειψαν οι ερωτικοί δεσμοί, ούτε τα εξώγαμα παιδιά, τα οποία συνήθιζε να αποκαλεί «βαφτιστήρια». Επέστρεψε στην οικογένειά του το 1613, λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό του, το 1616. Στη διαθήκη του αναφέρει τη γυναίκα του μόλις μία φορά. Συγκεκριμένα έγραψε, ότι της αφήνει «το δεύτερο καλύτερο κρεβάτι με τα έπιπλα». Πολλοί υποστηρίζουν ότι αυτό δεν αποδεικνύει κάτι, καθώς ως σύζυγός του, η Αν θα κληρονομούσε το ένα τρίτο της περιουσίας του, ούτως ή άλλως. Ό,τι την είχε παρατήσει είκοσι χρόνια όμως, σίγουρα κάτι σημαίνει.

Μία εκδοχή αναφέρει, ότι ο λόγος που ο Σαίξπηρ εγκατέλειψε τη γυναίκα του, ήταν ένας παθιασμένος έρωτας με ένα αγόρι, στο οποίο αφιέρωσε όλο το συγγραφικό του έργο. Η συγκεκριμένη θεωρία δεν έχει τεκμηριωθεί, όπως συνέβη με τον Κιτ Μάρλοου, που ήταν ένας εξίσου μεγάλος συγγραφέας, σύγχρονος με τον Σαίξπηρ και υπάρχει πλήθος στοιχείων για την ομοφυλοφιλία του…

Μια ματιά στα πιο ενδιαφέροντα γεγονότα της ζωής του

1. Ουδείς γνωρίζει πότε ακριβώς γεννήθηκε

Δεν υπάρχει καμία επίσημη καταχώριση για το πότε ακριβώς γεννήθηκε ο Σαίξπηρ. Έχει καταγραφεί ωστόσο, ότι η βάπτισή του έγινε στις 26 Απριλίου του 1564. Δεδομένου ότι οι βαπτίσεις των μωρών εκείνη την εποχή γίνονταν λίγες μόνο ημέρες μετά από τη γέννησή τους, είναι πιθανό να γεννήθηκε την ίδια ημερομηνία που πέθανε: Στις 23 Απριλίου.

2. Παντρεύτηκε σε νεαρή ηλικία

Ήταν 18 χρονών όταν παντρεύτηκε την Αν Χάθαγουεϊ, που ήταν μεγαλύτερή του κατά οκτώ χρόνια. Ο γάμος με μεγαλύτερη γυναίκα ήταν μία μάλλον αμφιλεγόμενη επιλογή την εποχή εκείνη, ιδίως εάν ληφθεί υπόψιν ότι η Αν ήταν ήδη έγκυος. Το πρώτο τους παιδί, η Σουζάνα, γεννήθηκε 6 μήνες μετά τον γάμο τους.

3. Ένα από τα παιδιά του πέθανε

Μετά τη γέννηση της Σουζάνα, η Χάθαγουεϊ έμεινε ξανά έγκυος και γέννησε δίδυμα το 1585, την Τζούντιθ και τον Χάμετ. Ο Χάμετ πέθανε σε ηλικία 11 ετών τον Αύγουστο του 1596. Η απώλεια του παιδιού συγκλόνισε τον Σαίξπηρ.

4. Δεν υπάρχουν άμεσοι απόγονοι του Σαίξπηρ εν ζωή σήμερα

Η μεγαλύτερη κόρη του Σαίξπηρ, η Σουζάνα, έκανε ένα παιδί, την Ελίζαμπεθ, το 1608. Η Ελίζαμπεθ παντρεύτηκε δύο φορές αλλά δεν έκανε παιδί με κανέναν από τους συζύγους της. Η άλλη του κόρη, η Τζούντιθ, παντρεύτηκε και έκανε τρεις γιους. Όλοι όμως πέθαναν πριν προλάβουν να παντρευτούν και κάνουν παιδιά.

5. Τα χαμένα χρόνια

Ουδείς γνωρίζει τι έκανε κατά τη διάρκεια των «χαμένων χρόνων» (1578-1582 και 1585-1592), παρότι οι «θεωρίες» είναι πολλές. Άλλες αναφέρουν ότι ήταν δάσκαλος στη γενέτειρά του, το Stratford-Upon-Avon, άλλες χασάπης, άλλες βοηθός δικηγόρου, άλλες στρατιώτης ή, ότι κατέφυγε στο Λονδίνο ενώ είχε γίνει λαθροθήρας ελαφιών, ισχυρισμός που δεν αποδεικνύεται, καθώς πέρασε από στόμα σε στόμα μέσα στον χρόνο.

6. Ο πατέρας του ήταν δοκιμαστής μπίρας

Ο Σαίξπηρ ήταν ένα από τα 8 παιδιά του Τζον Σαίξπηρ και της Μαίρη Αρντέν. Ο πατέρας του είχε πολλές δουλειές, μεταξύ των οποίων αγρότης. Είχε επίσης αναδειχθεί σε «δημοτικό δοκιμαστή μπίρας».

7. Τα περισσότερα μέλη της οικογένειάς του ήταν αναλφάβητα

Μπορεί ο Σαίξπηρ να έμεινε στην ιστορία για την ευγλωττία του και το ταλέντο (εκτός των άλλων) στη χρήση της αγγλικής γλώσσας, ωστόσο πιστεύεται ότι τα περισσότερα μέλη της οικογένειάς του ήταν αναλφάβητοι -όπως άλλωστε και ο περισσότερος κόσμος εκείνη την εποχή. Σίγουρα ήταν ο πατέρας του, ο οποίος υπέγραφε με ένα σημάδι. Πιστεύεται επίσης ότι ούτε η γυναίκα του και τα παιδιά του ήξεραν να διαβάζουν και να γράφουν.

8. Καθημερινές φράσεις

Εκτός του ότι εισήγαγε τουλάχιστον 3.000 λέξεις στο αγγλικό λεξιλόγιο, έκθεση του Βρετανικού Συμβουλίου υπογραμμίζει ότι εάν δεν ήταν ο Σαίξπηρ, πολλές καθημερινές φράσεις, μεταξύ των οποίων «heart of gold», «wild goose chase», «faint-hearted», «break the ice» ή «love is blind», δεν θα λέγονταν.

9. Καλός στα οικονομικά

Ενώ είναι γνωστός για τα 37 έργα του, ο Σαίξπηρ ήταν καλός και στα επιχειρηματικά, με αρκετά ακίνητα στην κατοχή του, ενώ ήταν συνιδιοκτήτης στα θέατρα Globe και Blackfriars.

10. Μάλλον γράφουμε το όνομά του λάθος (τόσα πολλά χρόνια)

Ο τρόπος που γράφεται το όνομά του διαφέρει ανάλογα με την καταχώριση. Το «Shakespeare» είναι το πιο κοινό, ωστόσο το όνομά του έχει γραφτεί και ως Shappere και Shaxberd. Πάντως, σύμφωνα με το History.Com, ο ίδιος ποτέ δεν είχε γράψει το όνομά του όπως το γράφουμε σήμερα.

  • Πηγές: wikipedia, www.mixanitouxronou.gr, https://tvxs.gr, Καθημερινή, Διαδίκτυο
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΗ ζωή του William Shakespeare
Περισσότερα

Αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ ο ηθοποιός Νίκος Νικολάου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Ανακοινώθηκε και δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Λίνας Μενδώνη, για το διορισμό του ηθοποιού Νίκου Νικολάου, ως Αναπληρωτή Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, ο οποίος θα επικουρεί και θα αναπληρώνει στα καθήκοντά του τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του ΚΘΒΕ, Νίκο Κολοβό.
Η θητεία του είναι ίση με τη θητεία του Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδας και λήγει στις 17-11-2021.

Βιογραφικό

Σπουδές: Απόφοιτος της Ανώτερης Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Συνεργάστηκε συνεχόμενα με το Εθνικό Θέατρο έως το 1994. Συνεργάστηκε, επίσης, με το Ημικρατικό Θέατρο Κρήτης και το ΔΗΠΕΘΕ Λαμίας. Έλαβε μέρος σε παραστάσεις του ελεύθερου θεάτρου με τους θιάσους Αλίκης Βουγιουκλάκη, Φυσσούν-Γαβαλά, Μοντέρνο Θέατρο Γ. Μεσσάλα, Θ. Καρακατσάνη, με το θέατρο «Τόπος Αλλού» του Ν. Καμτσή, Άννας Βαγενά κ.λπ. Έχει συνεργαστεί με τους σκηνοθέτες Αλέξη Μινωτή, Αλέξη Σολωμό, Σπύρο Ευαγγελάτο, Κώστα Μπάκα, Γιάννη Καλατζόπουλο, Σταύρο Τσακίρη, Γιώργο Ρεμούνδο, Νίκο Αρμάο, Κοραή Δαμάτη, Γιώργο Θεοδοσιάδη, Σταμάτη Χονδρογιάννη, Διαγόρα Χρονόπουλο, Γιώργο Μεσσάλα, Θύμιο Καρακατσάνη, Νίκο Καμτσή, Δημήτρη Οικονόμου, Νίκο Χαραλάμπους, Μάουρο Μπολονίνι, Ρούλα Πατεράκη, Γιάννη Μαργαρίτη, Γιάννη Ρήγα, Σταμάτη Φασουλή, Αντρέα Κουτσουρέλη. Έχει διδάξει το μάθημα της υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ. Εξωτερικός συνεργάτης του Δεύτερου και Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, έχει συνεργαστεί επίσης σε τηλεοπτικές σειρές για την ΕΤ1, ΝΕΤ, MEGA, ANT1, STAR και ALFHA. Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής στο Κέντρο Πολιτισμού «Παλατάκι» και είναι Αντιπρόεδρος στο Ελληνικό Κέντρο Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ITI). Από το 2013 έως σήμερα ανήκει στο καλλιτεχνικό δυναμικό του ΚΘΒΕ.

Συνεργασίες με το ΚΘΒΕ:
• «Δάφνες και πικροδάφνες» των Δημήτρη Κεχαΐδη και Ελένης Χαβιαρά, σε σκηνοθεσία Αντρέα Κουτσουρέλη (2019)
• «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη, σε σκηνοθεσία Αντρέα Κουτσουρέλη (2017)
• «Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας» του Δημήτριου Κορομηλά, σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή (2016)
• «Η κωμωδία του Αυτόχειρα» του Νικολάι Έρντμαν, σε σκηνοθεσία Γιάννη Ρήγα (2015)
• «Πέερ Γκυντ» του Χένρικ Ίψεν, σε σκηνοθεσία Γιάννη Μαργαρίτη (2013)

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΑναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ ο ηθοποιός Νίκος Νικολάου
Περισσότερα

Επιτυχία για τον Δημήτρη Γεωργοπάλη στο διαγωνισμό σκίτσου του World Press Cartoon 2019

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ο Δημήτρης Γεωργοπάλης μας έκανε και πάλι υπερήφανους μιας και με το σκίτσο του με θέμα το Αλτζχάιμερ κέρδισε την Honourable Mention στην κατηγορία GAG cartoon, το σημαντικότερο διαγωνισμό σκίτσου του World Press Cartoon 2019 με τα 50 (!) καλύτερα δημοσιευμένα σκίτσα για το έτος 2018.

Το σκίτσο του Δημήτρη δημοσιεύτηκε το 2018 στην εφημερίδα Realnews.

 

Ο Δημήτρης Γεωργοπάλης. (Έργο του Ηλία Ταμπακέα).

 

Το Διεθνές Σαλόνι Γελοιογραφίας World Press Cartoon, έχει έδρα το Caldas da Rainha της Πορτογαλίας.

Είναι το πιο διάσημο φεστιβάλ του είδους, που διακρίνεται γιατί σε αυτό συμμετέχουν αποκλειστικά επαγγελματίες σκιτσογράφοι, συνεργάτες εφημερίδων, περιοδικών και ιστοσελίδων, από διάφορες χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

***

Ο Δημήτρης Γεωργοπάλης είναι μέλος της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων. Δούλεψε ως πολιτικός γελοιογράφος στις εφημερίδες «Απογευματινή» και «Αληθινές Ειδήσεις», ενώ σκίτσα και γελοιογραφίες του έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά Αντί, Μότο Τρίτη και Επιλογή καθώς και στο portal «real.gr». Εργάζεται στην εφημερίδα Realnews.

 

Παναγιώτης ΜήλαςΕπιτυχία για τον Δημήτρη Γεωργοπάλη στο διαγωνισμό σκίτσου του World Press Cartoon 2019
Περισσότερα

“SKIN”: Το σεμινάριο με εισηγήτρια τη Χαρά Πιπερίδου στο Μουσείο Μπενάκη γίνεται φέτος 6 ετών

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Αϊβαλιώτου / catisart.gr 

 

“SKIN – In And Between Two Worlds”: Το σεμινάριο που επιμελείται η εικαστικός Χαρά Πιπερίδου, στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς) γίνεται φέτος 6 ετών και το γιορτάζει με δώδεκα ξεχωριστές συναντήσεις δώδεκα ξεχωριστών προσκεκλημένων.

 

 

«Το δέρμα, επιφάνεια διεπαφής δύο κόσμων, σώματος και πραγματικότητας δεν αποτελεί ακριβές όριο, αμετάβλητη συνθήκη μεταξύ βιολογικού και δημόσιου κόσμου∙ “επεκτείνεται”.

Η φανερή ορατότητα των πραγμάτων επενδύεται μέσα στο σώμα με μια μυστική ορατότητα∙ ξυπνά μια ηχώ∙ αυτή η ηχώ, την οποία το σώμα υποδέχεται, γεννώμενη από τη σύνθεση ενδότερου κι εξώτερου κόσμου αποτελεί εδώ, την πρώτη ύλη για έρευνα∙ η μετάβαση από το δέρμα, την “επιφάνεια” των πραγμάτων, στο βάθος, την ουσία τους συνιστά το κυρίαρχο συστατικό συζητήσεων στις σύγχρονες αισθητικές και κριτικές θεωρίες περί τέχνης.

 

Mε τον Νίκο Ναυρίδη

Με τον Άγγελο Παπαδημητρίου και την Αιμιλία Παπαφιλίππου

Η διάδραση φυσικού και κοινωνικού σώματος, ως εκ τούτου, η σχέση σωματικού-κοινωνικοπολιτικού θα αποτελέσει το σημείο εστίασης της παρούσας διαδρομής.

Το έργο των προσκεκλημένων ομιλητών, ως βιωματική συνάρτηση της προαναφερθείσας συνθήκης θα συγκροτήσει τη βάση για ανάλυση της σύνδεσης του εμπειρικού και πνευματικού μέρους της δημιουργίας τους».

Εισηγήτρια: Χαρά Πιπερίδου, εικαστικός

 

 

Στο τέλος κάθε συνάντησης ακολουθεί διάλεξη προσκεκλημένων ομιλητών:

Αποστόλης Αρτινός, Σταύρος Γασπαράτος, Γιώργος Ζώης, Έκτορας Λυγίζος, Εύα Μανιδάκη, Μιχαήλ Μαρμαρινός, Έφη Μπίρμπα, Έλλη Παπακωνσταντίνου, Θάνος Παπακωνσταντίνου, Ρένα Παπασπύρου, Παντελής Χανδρής, Poka Yio

*Δείτε φωτογραφίες από παλαιότερα σεμινάρια:

 

Με τη Δανάη Στράτου

Με τον Αντώνη Φωνιαδάκη

Με την Άντζελα Μπρούσκου

Με τη Λένα Κιτσοπούλου

Με την Εύα Στεφανή

Με τον Γιώργο Τζιρτζιλάκη και τη Μαρία Παπαδημητρίου

 

 

Δείτε εδώ το πρόγραμμα των συναντήσεων:

Skin – In and Between Two Worlds

*1ο Μάθημα (22/11): Εικόνα – γλώσσα – δέρμα – πεδίο δράσης της ορατότητας – έκλαμψη
Εισαγωγή στις κυρίαρχες κατευθύνσεις της σύγχρονης τέχνης· σύμπραξή της με τη φιλοσοφία και την επιστήμη.
Η εξέλιξη της τέχνης ως διαλεκτική μεταξύ αισθητού (μορφής) και Ιδέας (περιεχομένου).
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Αποστόλης Αρτινός, επιμελητής εκθέσεων, συγγραφέας
*2ο Μάθημα (29/11): Προσθήκη του μη παρατηρήσιμου· η οντολογική ιδιαιτερότητα του έργου τέχνης
Θεσμική θεωρία της Τέχνης· το έργο τέχνης ως μία μεταμορφωτική αναπαράσταση.
Αναπροσανατολισμός των στόχων της τέχνης και οι νέοι όροι πρόσληψής της.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Poka Yio, εικαστικός, Αναπληρωτής Καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, καλλιτεχνικός διευθυντής της Biennale Αθήνας
*3ο Μάθημα (6/12): Πολυαισθητηριακή ένταξη στον κόσμο
Eπαναφορά των αισθήσεων. Η πορεία προς την πολυαισθητηριακή τάση της σύγχρονης τέχνης. Νέα Μέσα: αποϋλοποίηση ή ενσωμάτωση;
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Παντελής Χανδρής, εικαστικός, Αναπληρωτής Καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών
*4ο Μάθημα (13/12): Η αναζήτηση του ουσιώδους
Νευροφυσιολογία της όρασης. Σχέση τέχνης και εγκεφάλου. Η “προς τα έσω οπτική”.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Μιχαήλ Μαρμαρινός, σκηνοθέτης, ηθοποιός, Αναπληρωτής Καθηγητής Σκηνοθεσίας και Υποκριτικής στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου
*5ο Μάθημα (20/12): Tο Σώμα ως ενεργός κατασκευαστής και πλαισιοθέτης της “εικόνας”
Το σώμα ως κεντρικό θέμα στην ιστορία της τέχνης (από την Αναγέννηση έως σήμερα), με έμφαση στη διαφοροποίηση των στόχων, που αφορούν στην εικαστική έρευνα, την εκάστοτε εποχή.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Θάνος Παπακωνσταντίνου, ηθοποιός, σκηνοθέτης
*6ο Μάθημα (10/1): Ιδιωτικότητα, μυχιότητα και ουσιώδης ανθρώπινη υφή
Διαστάσεις της έννοιας του “ιδιωτικού χώρου”. Από το πραγματικό έως το σαρκικό του ανάποδο.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένη ομιλήτρια: Έφη Μπίρμπα, εικαστικός, σκηνοθέτις
*7ο Μάθημα (17/1): Δέρμα και “Ανατομή”
Η “ανατομή” του δέρματος στη σύγχρονη τέχνη. Η σημασία της ανατομής, όχι μόνο στην ιατρική επιστήμη, αλλά στη δυτική σκέψη εν γένει.
Ενδοσκοπική προβληματική γύρω από το σώμα και ερμηνευτική ανασυγκρότηση της πραγματικότητας.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Γιώργος Ζώης, κινηματογραφιστής
*8ο Μάθημα (24/1): Eρωτισμός και ψυχοκοινωνικές καταγραφές
Το σώμα ως σημειολογική γλώσσα του ερωτισμού απασχόλησε την τέχνη καθ’ όλη την πορεία της ιστορίας της. Έχει αναδειχθεί ως τόπος, ο οποίος αφενός ενεργοποιεί ερωτικές φαντασιώσεις και μαρτυρεί φετιχιστικές οπτικές, αφετέρου αποκαλύπτει στοιχεία της ενδότερης κοινωνικής δομής της εκάστοτε εποχής.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Έκτορας Λυγίζος, σκηνοθέτης, ηθοποιός, κινηματογραφιστής
*9ο Μάθημα (31/1): Αποδόμηση, αντικειμενοποίηση του σώματος και αυτο-ανα-αποκάλυψη
Η σωματικότητα σε οριακή μαζοχιστική δοκιμασία συνιστά ανακλαστικό μέσο της επιβολής εξουσίας, αλλά και απελευθέρωσης, απο-δαιμονοποίησης του φόβου και μεταστροφής της συνειδητότητας.
Ο πόνος, μέσω τελετουργιών, ως μυστικιστικής υφής, υπαρξιακό βίωμα.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένη ομιλήτρια: Εύα Μανιδάκη, αρχιτέκτων, σκηνογράφος
*10ο Μάθημα (7/2): Αναστοχασμός και διάλυση του κανονιστικού σώματος:
Προσθετική και Σαρκική Τέχνη
Στο πλαίσιο της διερεύνησης σχετικά με το θεωρητικό ζήτημα της ταυτότητας, η υπέρβαση της “διαφοράς” υποδεικνύει το “σμίλεμα του εαυτού” και την αναγωγή του σε ένα είδος “ζωντανού γλυπτού”· συνθήκες οι οποίες καθιστούν το σώμα τόπο ενδεχομενικότητας, το αναδεικνύουν σε ουσία αμιγώς καλλιτεχνική, ενώ ταυτόχρονα η πρακτική τους ασκεί κριτική στην κυριαρχία συγκεκριμένων αισθητικών και πολιτισμικών προτύπων.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένη ομιλήτρια: Ρένα Παπασπύρου, εικαστικός, πρώην καθηγήτρια στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών
*11ο Μάθημα (14/2): Δέρμα· Επιφάνεια διεπαφής δύο κόσμων. Αφή και νέα μέσα
Η υπέρβαση του δέρματος, η επέκτασή του, ως μια πράξη ανακοπής της έννοιας του “κλειστού”. Τηλεαπτικότητα και η παρουσία ενός δεύτερου δέρματος.
Η κήρυξη της ανάγκης “επανασχεδιασμού” ολόκληρου του σώματος μέσω των νέων μέσων και η διεύρυνση των ανθρώπινων αντιληπτικών και μηχανικών ιδιοτήτων.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένος ομιλητής: Σταύρος Γασπαράτος, συνθέτης, sound artist
*12ο Μάθημα (21/2): Ενσώματη εγγραφή του κυρίαρχου κοινωνικοπολιτικού κώδικα
Σώμα και κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα, αδιάλειπτα διασταυρούμενα και διαπλεκόμενα.
Η βιωματική σύλληψη του κόσμου μορφοποιημένη ως ενσώματη καταγγελία της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων, εγκαθιδρύει μια συνθήκη αποκάλυψης πραγμάτων στις δυσδιάκριτες διαστάσεις τους.
Ακολουθεί ομιλία.
Προσκεκλημένη ομιλήτρια: Έλλη Παπακωνσταντίνου, σκηνοθέτις
*Performance: Εορταστικό event 13/12: Δέσποινα Χατζηπαυλίδου, ηθοποιός, σκηνοθέτης, περφόρμερ και Εύα Κολιοπάντου, εικαστικός, περφόρμερ

 

Με τη Ρούλα Πατεράκη

Με τους Άντζελα Μπρούσκου, Χάρη Φραγκούλη, Ανδρέα Κοντόπουλο, Ανδρέα Κωνσταντίνου, Άγγελο Παπαδημητρίου

 

Πληροφορίες

22 Νοεμβρίου 2019 – 21 Φεβρουαρίου 2020 | Μουσείο Μπενάκη – Πειραιώς 138

Κόστος: 180€ και 18€ ανά συνάντηση

***

Οι ομιλητές των προηγούμενων ετών κατ’ αλφαβητική σειρά:

Νάντια Αργυροπούλου, ανεξάρτητη επιμελήτρια και επιμελήτρια του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ

Γιώργος Βέλτσος, κοινωνιολόγος, επικοινωνιολόγος, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής

Αναστασία Γεωργάκη, αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μουσικής Τεχνολογίας, Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Δημήτρης Δημητριάδης, συγγραφέας, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής

Παναγιώτης Ευαγγελίδης, συγγραφέας, μεταφραστής, σκηνοθέτης, σεναριογράφος

Ντένης Ζαχαρόπουλος, ιστορικός και κριτικός τέχνης, καλλιτεχνικός διευθυντής της Πινακοθήκης Μουσείων και Συλλογών του δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ)

Φαίη Ζήκα, επίκουρη Καθηγήτρια Φιλοσοφίας και Θεωρίας της Τέχνης και αντιπρύτανις Έρευνας και Δια Βίου Εκπαίδευσης της
Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών

Κωνσταντίνος Ιωαννίδης, επίκουρος Καθηγητής Θεωρίας και Κριτικής της Τέχνης, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών

Διονύσης Καββαθάς, επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Καθηγητής στο Μεταπτυχιακό Τμήμα Ψηφιακών Μορφών Τέχνης της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών

Σίμος Κακάλας, σκηνοθέτης, ηθοποιός

Λένα Κιτσοπούλου, ηθοποιός, σκηνοθέτιδα

Τάκης Κουμπής, αρχιτέκτων, καθηγητής Φιλοσοφίας στο Μεταπτυχιακό Τμήμα των Εικαστικών Τεχνών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών

Ομάδα Kursk, Ανδρέας Κοντόπουλος, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Χάρης Φραγκούλης, ηθοποιοί

Μαρία Μαραγκού, επιμελήτρια, καλλιτεχνική διευθύντρια του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης

Μάρω Μιχαλακάκου, εικαστικός

Άντζελα Μπρούσκου, σκηνοθέτιδα, ηθοποιός

Νίκος Ναυρίδης, αρχιτέκτων, εικαστικός, καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών

Άγγελος Παπαδημητρίου, ηθοποιός, εικαστικός, περφόρμερ

Λήδα Παπακωνσταντίνου, εικαστικός, περφόρμερ

Μαρία Παπαδημητρίου, εικαστικός, καθηγήτρια Τέχνης και Design στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Αιμιλία Παπαφιλίππου, εικαστικός

Αγλαΐα Παππά, ηθοποιός, σκηνοθέτις

Ρούλα Πατεράκη, σκηνοθέτις, ηθοποιός

Νίκος Σιδέρης, ψυχίατρος – ψυχαναλυτής, συγγραφέας

Εύα Στεφανή, κινηματογραφίστρια, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Δανάη Στράτου, εικαστικός, πρώην καθηγήτρια – εξωτερική συνεργάτης στο Μεταπτυχιακό της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών

Γιώργος Τζιρτζιλάκης, αρχιτέκτων, καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και καλλιτεχνικός σύμβουλος του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ

Θεόφιλος Τραμπούλης, επιμελητής εκδόσεων

Έφη Φαλίδα, δημοσιογράφος – αρθρογράφος στην εφημερίδα “Τα Νέα”

Αντώνης Φωνιαδάκης, χορογράφος, πρώην διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

***

Η εισηγήτρια του σεμιναρίου Χαρά Πιπερίδου με την Έφη Φαλίδα

Με τη Νάντια Αργυροπούλου

Με τη Μαρία Μαραγκού

Η Χαρά Πιπερίδου με τον Χάρη Φραγκούλη (αριστερά) και τον Ανδρέα Κωνσταντίνου

Η Λήδα Παπακωνσταντίνου και η Χάρις Κανελλοπούλου με τη Χαρά Πιπερίδου

 

 

 .

 

  • Στην αρχική φωτογραφία η Χαρά Πιπερίδου με τον Δημήτρη Δημητριάδη
Ειρήνη Αϊβαλιώτου“SKIN”: Το σεμινάριο με εισηγήτρια τη Χαρά Πιπερίδου στο Μουσείο Μπενάκη γίνεται φέτος 6 ετών
Περισσότερα

«Famous Blue Raincoat» – Η ιστορία ενός αγαπημένου τραγουδιού του Leonard Cohen

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιμέλεια: Ειρήνη Αϊβαλιώτου / catisart.gr

 

Το «Famous Blue Raincoat» είναι ένα τραγούδι (από το άλμπουμ «Songs of Love and Hate» του ’71) που γράφτηκε με τη μορφή γράμματος και εξιστορεί το ερωτικό τρίγωνο μεταξύ του αφηγητή, μίας γυναίκας με το όνομα «Jane» και ενός άνδρα που είναι ο παραλήπτης αυτής της «επιστολής».

Οι στίχοι περιέχουν αναφορές στο κλασικό γερμανικό τραγούδι «Lili Marleen», στη Σαϊεντολογία την οποία είχε ασπαστεί για ένα μικρό διάστημα ο Leonard Cohen και στην οδό Κλίντον του Μανχάταν, όπου κατοικούσε τη δεκαετία του 1970. Το «διάσημο μπλε αδιάβροχο» ανήκε πραγματικά στον Leonard Cohen και είχε αγοραστεί από τον ίδιο στο Λονδίνο το 1959.

 

 

Ο πολυσχιδής Leonard Cohen εγκατέλειψε τα εγκόσμια στις 7 Νοεμβρίου 2016 σε ηλικία 82 ετών, όμως ο θάνατός του ανακοινώθηκε στο κοινό τα ξημερώματα της Παρασκευής 11 Νοεμβρίου.

Η απροσδόκητη απώλεια του Καναδού ερμηνευτή, τραγουδοποιού, ποιητή και μυθιστοριογράφου ήταν – το δίχως άλλο – δυσβάσταχτη για το καλλιτεχνικό στερέωμα και η φυσιογνωμία του, που ενέπνευσε ολόκληρο καλλιτεχνικό ρεύμα, παρέμεινε αναντικατάστατη.

 

 

Το σπουδαίο έργο του οραματιστή Leonard Cohen το οποίο χαρακτηρίστηκε από αξέχαστα τραγούδια και «σκοτεινούς» στίχους που σφράγισαν τη μουσική ιστορία, ανάγεται πλέον σε μία ανεκτίμητη παρακαταθήκη που κουβαλά εσαεί το πνεύμα του.

Η τελευταία δισκογραφική δουλειά του, «You Want It Darker», κυκλοφόρησε στα τέλη του Οκτωβρίου «στοιχειωμένη» από θάνατο. Στις έξι δεκαετίες της καριέρας του ο μεγάλος εραστής των λέξεων μας χάρισε συγκλονιστικές και αλησμόνητες ερμηνείες.

 

 

Διάσημο Μπλε Αδιάβροχο

Είναι τέσσερις το πρωί, το τέλος του Δεκέμβρη
Σου γράφω τώρα απλά για να δω αν είσαι καλύτερα
Η Νέα Υόρκη είναι κρύα, αλλά μου αρέσει το μέρος που ζω
Έχει μουσική στην οδό Κλίντον όλο το απόγευμα.

Μαθαίνω ότι χτίζεις το σπιτάκι σου βαθιά στην έρημο
Ζεις για το τίποτα τώρα, ελπίζω να κρατάς κάποιου είδους αρχείο.

Ναι και η Τζέιν πέρασε με μια τούφα από τα μαλλιά σου
Είπε ότι της την έδωσες εσύ
Εκείνο το βράδυ που σχεδίαζες να καθαρίσεις*
Καθάρισες ποτέ;

Την τελευταία φορά που σε είδαμε έμοιαζες τόσο μεγαλύτερη
Το διάσημο μπλε αδιάβροχο σου ήταν σκισμένο στον ώμο
Είχες πάει στο σταθμό να συναντήσεις κάθε τρένο
Και επέστρεψες σπίτι χωρίς τη Λιλί Μαρλέν
Και μοιράστηκες με την γυναίκα μου μια νιφάδα από τη ζωή σου
Και όταν επέστρεψε δεν ήταν η γυναίκα κανενός.

Λοιπόν, σε βλέπω εκεί με το τριαντάφυλλο στα δόντια
Μία ακόμα αδύνατη τσιγγάνα κλέφτρα
Βλέπω ότι η Τζέιν ξύπνησε —

Στέλνει τα χαιρετίσματά της.
Και τι να σου πω αδερφέ μου, δολοφόνε μου
Τι θα μπορούσα να πω;
Υποθέτω μου λείπεις, υποθέτω σε συγχωρώ
Χαίρομαι που μου στάθηκες εμπόδιο.

Αν ποτέ έρθεις από εδώ, για τη Τζέιν ή για εμένα
Ο εχθρός σου κοιμάται, και η γυναίκα του είναι ελεύθερη.

Ναι και σ’ευχαριστώ, για τα προβλήματα που πήρες από τα μάτια της
Νόμιζα ότι ήταν εκεί για τα καλά γι’αυτό δεν προσπάθησα ποτέ

Και η Τζέιν ήρθε από εδώ με μια τούφα από τα μαλλιά σου
Είπε ότι της την έδωσες εσύ
Εκείνο το βράδυ που σχεδίαζες να καθαρίσεις
Καθάρισες ποτέ;

— ειλικρινά δικός σου, l. cohen

 

 

Ο Λέοναρντ Κόεν ή Κοέν (Leonard Norman Cohen, 21 Σεπτεμβρίου 1934 – 7 Νοεμβρίου 2016) ήταν Καναδός συγγραφέας, συνθέτης και τραγουδιστής.

Θεωρείτο μουσικός της ποπ, αν και τα τραγούδια του -κυρίως μπαλάντες- είχαν πολλά στοιχεία από την αμερικανική μουσική κάντρι και τη μουσική των ευρωπαϊκών καμπαρέ. Τα κύρια θέματα της δημιουργίας του ήταν η θρησκεία, ο έρωτας και η μοναξιά, χωρίς ωστόσο να λείπουν και οι τοποθετήσεις σε κοινωνικοπολιτικά θέματα όπως ο πόλεμος και οι εκτρώσεις.

Γεννήθηκε στο Μόντρεαλ του Καναδά. Ο πατέρας του ήταν ευκατάστατος Εβραίος έμπορος υφασμάτων. Σε ηλικία έξι ετών, ο Κοέν έχασε τον πατέρα του και αυτό τον σημάδεψε για όλη του τη ζωή. Έφηβος έμαθε κιθάρα και έγινε μέλος του μουσικού γκρουπ Buckskin Boys, το οποίο έπαιζε μουσική κάντρι. Αργότερα, τον καιρό που ήταν σπουδαστής στο Πανεπιστήμιο McGill εξέδωσε τα πρώτα του ποιήματα που τον έκαναν γνωστό στους καναδικούς λογοτεχνικούς κύκλους. Το 1960 αγοράζει ένα σπίτι στην Ύδρα, στην οποία θα διαμείνει για αρκετά χρόνια, όπου συνέχισε να γράφει. Με το μυθιστόρημα Beautiful Losers (Θαυμάσιοι αποτυχημένοι, 1966), γνώρισε την παγκόσμια επιτυχία ως συγγραφέας. Ωστόσο, το 1967 αποφάσισε να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ για να αφοσιωθεί στη μουσική.

 

 

Σε συναυλίες φολκ στις ΗΠΑ το 1967, η τραγουδίστρια Τζούντι Κόλινς (Judy Collins) έκανε γνωστό το τραγούδι του Κοέν, Suzanne. Έτσι την ίδια χρονιά, ο Κοέν μπόρεσε να κυκλοφορήσει τον πρώτο του δίσκο με τίτλο Songs of Leonard Cohen. Ακολούθησαν πολλοί άλλοι δίσκοι, μεταξύ των οποίων και ο δίσκος Songs of Love and Hate που περιέχει το τραγούδι – ύμνο στην αγάπη και τη μοναξιά Famous Blue Raincoat (1971) με τη φωνή της Τζένιφερ Γουάρνς (Jennifer Warnes).

Το 1992 κυκλοφόρησε τον πιο πολιτικοποιημένο δίσκο του με τίτλο The Future, και δύο χρόνια κατόπιν αποφάσισε να γίνει βουδιστής, μέχρι που χειροτονήθηκε μοναχός. Αλλά το 1999 εγκατέλειψε τον μοναστικό βίο, για να εκδώσει δύο ακόμα δίσκους. Το 2005, το όνομα του Κοέν βρέθηκε ξανά στις στήλες των εφημερίδων, επειδή ο επί χρόνια μάνατζέρ του τον εξαπάτησε κλέβοντας το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων του καλλιτέχνη.

Ο Κοέν δεν παντρεύτηκε ποτέ, αλλά είναι πατέρας δύο παιδιών, του Άνταμ (1972) και της Λόρκα (1974), που απέκτησε με τη Σούζαν Έλροντ (Suzanne Elrod).

Το 2010 τιμήθηκε με Τιμητικό Γκράμι για το σύνολο της προσφοράς του, ενώ κέρδισε και τα βραβεία «Στιχουργός της Χρονιάς» και «Καλλιτέχνης της Χρονιάς» στα καναδέζικα βραβεία Juno.

Πέθανε στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνιας, στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, στις 7 Νοεμβρίου του 2016.

 

 

Πρώτα ποιητής

Ο Λέοναρντ Κοέν ξεκίνησε ως συγγραφέας και ως ποιητής και όχι ως μουσικός. Η μεγάλη του σταδιοδρομία ως τραγουδιστής ήρθε αρκετά αργότερα, αφού πρώτα είχαν μεσολαβήσει αρκετά χρόνια που ο ίδιος έγραφε βιβλία. Ήδη από την περίοδο που ήταν σπουδαστής στο Πανεπιστήμιο McGill Debating Union κέρδιζε διαγωνισμούς ποίησης, ωστόσο ξεκίνησε να εκδίδει τα ποιήματά του τον Μάρτιο του 1954. Το 1963 δημοσίευσε το μυθιστόρημα “The Favorite Gap” και το 1966 το “Beautiful Losers”, με το οποίο γνώρισε την παγκόσμια επιτυχία ως συγγραφέας.

Η γνωριμία του με την Τζούντι Κόλινς ήταν καταλυτική για την ενασχόλησή του με τη μουσική. Η Κόλινς έκανε γνωστό το τραγούδι του “Suzanne” και αυτό σε συνδυασμό με την εμφάνισή του στο Φεστιβάλ Φολκ του Νιούπορτ το 1967, οδήγησε στο να κυκλοφορήσει τον πρώτο του δίσκο. Το δισκογραφικό του ντεμπούτο με τίτλο “Songs Of Leonard Cohen” ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένο και, κάπως έτσι, ξεκίνησε μια λαμπρή πορεία στη μουσική. Ο ίδιος πια είχε εγκατασταθεί στις ΗΠΑ και ήταν αποφασισμένος να αφοσιωθεί στη μουσική.

 

 

Η Ύδρα

Ο Λέοναρντ Κόεν είχε μια τεράστια αγάπη για το νησί της Ύδρας, στο οποίο βρέθηκε εντελώς τυχαία και χωρίς κανένα σχέδιο. Όπως είχε δηλώσει ο ίδιος το 1991, σε μια συνέντευξη στο περιοδικό Les Inrockuptibles, μια μέρα που περιπλανιόταν στο βροχερό Λονδίνο, είδε το κτήριο της Τράπεζας της Ελλάδος και μπήκε μέσα. Εκεί αντίκρισε έναν μαυρισμένο ταμία και τον ρώτησε τι καιρό κάνει στη χώρα μας, ο οποίος του απάντησε πως εκείνη την περίοδο ήταν άνοιξη. Δύο μέρες μετά ταξίδεψε για την Ελλάδα, και έπειτα από μια στάση στην Αθήνα, επισκέφθηκε την Ύδρα, χωρίς να γνωρίζει σχεδόν τίποτα για το νησί.

Τον Σεπτέμβριο του 1960, λίγο μετά τα 26α γενέθλιά του, ο Λέοναρντ αγόρασε ένα σπίτι στην Ύδρα έναντι 1.500 δολαρίων, στο οποίο ζούσε για μεγάλα διαστήματα και έγραφε την ποίησή του. Ήταν το καταφύγιό του, εκεί απολάμβανε τον ήλιο, τη γαλήνη, την ξέγνοιαστη ζωή και την παρέα των φίλων που τον επισκέπτονταν. Εκεί γνώρισε και τη Νορβηγίδα Μάριαν Ίλεν, μία από τις μεγαλύτερες αγάπες της ζωής του, ενώ στην Ύδρα έγραψε και το γνωστό τραγούδι “So long, Marianne”, που ήταν αφιερωμένο, φυσικά, στη Μαριάν Ίλεν.

 

Όταν η Marianne ήταν η μούσα του Cohen. (Φωτογραφία: Cohen Centric)

 

Η Μαριάν

Ο Κοέν γνώρισε τυχαία στις αρχές της δεκαετίας του ’60 την 22χρονη τότε Μαριάν Ίλεν και έζησαν μαζί περίπου 10 χρόνια. Πέρα από το προαναφερθέν τραγούδι που ήταν αφιερωμένο στην ίδια, ο Λέοναρντ εμπνεύστηκε από τη Μαριάν και το διάσημο “Bird on the wire”. Τον Ιούλιο του 2016 ο Κοέν έμαθε πως η Μαριάν έπασχε από λευχαιμία και ήταν στο νοσοκομείο, περνώντας τις τελευταίες της στιγμές. Τότε έγραψε μια συγκινητική επιστολή, την οποία της μεταβίβασε και της διάβασε ο Jan Christian Mollestad, φίλος και σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ “Marianne & Leonard: Words Of Love”. Η Μαριάν πέθανε λίγες μέρες μετά.

 

 

Έγραφε:

“Λοιπόν, Marianne, έφτασε αυτή η ώρα που παραμεγαλώσαμε και τα σώματά μας αρχίζουν να καταρρέουν… Νομίζω πως θα σε ακολουθήσω πολύ σύντομα. Θέλω να ξέρεις πως είμαι σε απόσταση αναπνοής πίσω σου – αν απλώσεις το χέρι σου νομίζω ότι μπορείς να αγγίξεις το δικό μου! Να ξέρεις ότι πάντα σε αγαπούσα, για την ομορφιά σου και τη σοφία σου, αλλά δεν χρειάζεται να πω περισσότερα, γιατί τα γνωρίζεις καλά. Τώρα όμως, θέλω απλά να σου ευχηθώ να έχεις ένα πολύ καλό ταξίδι. Αντίο παλιά μου φίλη. Ατελείωτη αγάπη, θα σε δω στο τέλος του δρόμου…”.

Το μουσικό και λογοτεχνικό του έργο

Δίσκοι: Songs of Leonard Cohen (1967) Songs from a Room (1969) Songs of Love and Hate (1971) Live Songs (1973) New Skin for the Old Ceremony (1974) Death of a Ladies’ Man (1977) Recent Songs (1979) Various Positions (1984) I’m Your Man (1988) The Future (1992) Cohen Live: Leonard Cohen in Concert (1994) Field Commander Cohen: Tour of 1979 (2001) Ten New Songs (2001) Dear Heather (2004) Old Ideas (2012) Popular Problems (2014) Can’t Forget: a Souvenir of the Grand Tour (2015) You want it darker (2016)

Συλλογές: The Best of Leonard Cohen (1975) (επίσης γνωστό ως Greatest Hits) More Best of Leonard Cohen (1997) The Essential Leonard Cohen (2002), διπλό CD

Βιβλία: Let Us Compare Mythologies (ποίηση) 1956 The Spice-Box of Earth (ποίηση) 1961 The Favourite Game (μυθιστόρημα) 1963 Flowers for Hitler (ποίηση) 1964 Beautiful Losers (μυθιστόρημα) 1966 Parasites of Heaven (ποίηση) 1966 Selected Poems 1956–1968 (ποίηση) 1968 The Energy of Slaves (ποίηση) 1972 Death of a Lady’s Man (ποιήματα και πεζά) 1978 Book of Mercy (πεζά ποιήματα/ψαλμοί) 1984 Stranger Music (επιλογή ποιημάτων και τραγουδιών) 1993 Book of Longing (ποίηση) 2006.

Το μεταθανάτιο άλμπουμ

Ο γιος του Λέοναρντ Κοέν, Άνταμ Κοέν, ανακοίνωσε πως στις 22 Νοεμβρίου 2019 κυκλοφορεί ένα άλμπουμ με τίτλο “Thank you for the dance”, που θα περιλαμβάνει τραγούδια του πατέρα του. Το μεταθανάτιο άλμπουμ βασίζεται σε αχρησιμοποίητο υλικό από τη συνεργασία του Λέοναρντ και του γιου του στον δίσκο “You Want It Darker”, στον οποίο είχαν συνεργαστεί οι δυο τους. Ο δίσκος αυτός αυτός ήταν το κύκνειο άσμα του Κοέν και είχε κυκλοφορήσει στις 21 Οκτωβρίου του 2016, αποσπώντας πολύ καλές κριτικές.

Το “Thank you for the dance” είναι σε μουσική επιμέλεια του Άνταμ Κοέν και όπως έχει δηλώσει ο ίδιος για το άλμπουμ: “Καθώς συνθέταμε και ενορχηστρώναμε τη μουσική και τους στίχους, διαλέξαμε τις πιο χαρακτηριστικές μουσικές του υπογραφές για να τον κρατήσουμε κοντά μας. Αυτό που με συγκινεί περισσότερο στο album είναι η έκπληκτη αντίδραση αυτών που το έχουν ακούσει. Ο Leonard ζει! Λένε, ο ένας μετά τον άλλον”.

 

 

 

Το τραγούδι «Διάσημο Μπλε Αδιάβροχο» του Λέοναρντ Κοέν κυκλοφόρησε το 1971 στον δίσκο «Songs Of Love And Hate». Το “Famous Blue Raincoat” είναι ένα ασυνήθιστο τραγούδι, καθώς οι στίχοι είναι γραμμένοι σε μορφή επιστολής και αφηγούνται την ιστορία ενός ερωτικού τριγώνου ανάμεσα στον αφηγητή, στην Τζέιν, και τον αρσενικό παραλήπτη, ο οποίος αναφέρεται ως «ο αδελφός μου, ο φονιάς μου».

Το 1994 ο Λέοναρντ είπε στο BBC: «Το πρόβλημα με το «Διάσημο Μπλε Αδιάβροχο» είναι ότι έχω ξεχάσει το πραγματικό τρίγωνο που κρύβεται πίσω από αυτό».

Στην ερώτηση αν επρόκειτο για δικό του τρίγωνο απάντησε: «Πάντοτε αισθανόμουν πως υπήρχε ένα αόρατο αρσενικό που παραπλανεί τη γυναίκα με την οποία είμαι. Τώρα, αν αυτό είναι ένα είδος μετενσάρκωσης ή απλή φαντασίωση, δεν μπορώ να θυμηθώ. Είχα πάντα την αίσθηση πως είτε υπήρξα εκείνη η φιγούρα σε σχέση με ένα άλλο ζευγάρι, ή ότι υπήρχε μια τέτοια φιγούρα σε σχέση με τη δική μου σχέση. Δεν θυμάμαι καλά, αλλά όντως είχα αυτή την αίσθηση, ότι πάντοτε υπήρχε ένα τρίτο μέλος, μερικές φορές εγώ, μερικές φορές ένας άλλος άνδρας, μερικές φορές μια άλλη γυναίκα».

Στους στίχους του τραγουδιού, μεταξύ άλλων, συμπεριλαμβάνονται αναφορές στο γερμανικό ερωτικό τραγούδι «Lili Marlene», στη Σαϊεντολογία, αλλά και στην οδό Κλίντον, η οποία βρίσκεται στο Lower East Side του Μανχάταν, όπου και ζούσε ο Λέοναρντ Κοέν τη δεκαετία του ‘70.

 

 

«Did you ever go clear?»

Στο τραγούδι υπάρχει μια ερώτηση: «Did you ever go clear?». Το 1999 οι συγγραφείς του βιβλίου «Ο Πλήρης Οδηγός της Μουσικής του Leonard Cohen» αναφέρουν ότι η ερώτηση αποτελεί παραπομπή στη Σαϊεντολογική κατάσταση «Clear». Ο ίδιος ο Κοέν υπήρξε μέλος της Εκκλησίας της Σαϊεντολογίας για σύντομο χρονικό διάστημα, επειδή είχε ακούσει ότι ήταν ένα «καλό μέρος για να γνωρίζει κανείς γυναίκες».

Στις σημειώσεις του το 1975 στο δίσκο του “The Best of Leonard Cohen” όπου και συμπεριλαμβάνεται το τραγούδι, αναφέρει ότι το «διάσημο μπλε αδιάβροχο» στην πραγματικότητα ανήκε σε εκείνον, και όχι σε κάποιον άλλον: «Είχα ένα καλό αδιάβροχο τότε, ένα Burberry που αγόρασα στο Λονδίνο το 1959. Η Ελίζαμπεθ πίστευε ότι έμοιαζα σαν αράχνη μέσα σε αυτό. Προφανώς αυτός ήταν και ο λόγος που δεν ήθελε να πάει στην Ελλάδα μαζί μου. Κρεμόταν πιο ηρωικά όταν έβγαζα την επένδυση και γνώρισε μεγάλες δόξες όταν επιδιορθώθηκαν τα ξεφτισμένα μανίκια του με λίγο δέρμα. Τα πράγματα ήταν ξεκάθαρα. Ήξερα πώς να ντύνομαι εκείνον τον καιρό. Το είχα κλέψει από το λοφτ της Μάριαν στη Νέα Υόρκη κάποια στιγμή στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Δεν το πολυφορούσα προς το τέλος».

 

 

Η σχέση του με την Ελλάδα

Η σχέση του Κοέν με την Ελλάδα υπήρξε μοιραία, σχεδόν καρμική. Αγόρασε το σπίτι στην Ύδρα, έναντι του ποσού των 1.500 δολαρίων, χρησιμοποιώντας τα χρήματα από την κληρονομιά που του άφησε η γιαγιά του.

Ο Κοέν θα δηλώσει αργότερα ότι ήταν η εξυπνότερη απόφαση που πήρε ποτέ, καθώς η Ελλάδα είναι το σπίτι της ψυχής του.

Το σπίτι ήταν ένα παλιό, ξεθωριασμένο οικοδόμημα ηλικίας δύο αιώνων, με πέντε δωμάτια σε διαφορετικά επίπεδα, ήταν κυριολεκτικά ερείπιο και δεν είχε καν ηλεκτρισμό, υδραυλικά ή τρεχούμενο νερό.

 

 

«Έχει μια μεγάλη ταράτσα με θέα σε ένα καταπληκτικό βουνό και τα αστραφτερά λευκά σπίτια. Τα δωμάτια είναι μεγάλα και δροσερά με μεγάλα παράθυρα χτισμένα σε χοντρούς τοίχους. Πιστεύω ότι είναι 200 ετών και μέσα σε αυτό πρέπει να έχουν ζήσει γενιές και γενιές ναυτικών. Θα κάνω λίγες επιδιορθώσεις κάθε χρόνο και σε μερικά χρόνια θα το έχω κάνει έπαυλη. Ζω σε έναν λόφο και η ζωή εδώ συνεχίζεται με τον ίδιο τρόπο για εκατοντάδες χρόνια. Όλη τη μέρα ακούς τις φωνές των πλανόδιων πωλητών και, ορισμένοι από αυτούς, είναι αρκετά μελωδικοί. Σηκώνομαι καθημερινά περίπου στις 7 το πρωί και εργάζομαι μέχρι αργά το απόγευμα. Το ξημέρωμα έχει δροσιά και, επομένως, είναι η καλύτερη ώρα αλλά εγώ ούτως ή άλλως αγαπώ τη ζέστη ειδικά με το Αιγαίο Πέλαγος να βρίσκεται 10 λεπτά από την πόρτα μου», είχε γράψει ο ίδιος στη μητέρα του.

 

 

Leonard Cohen – Famous Blue Raincoat Lyrics
from album: Songs Of Love And Hate (1971)

It’s four in the morning, the end of december
I’m writing you now just to see if you’re better
New york is cold, but I like where I’m living
There’s music on clinton street all through the evening.

I hear that you’re building your little house deep in the desert
You’re living for nothing now, I hope you’re keeping some kind of record.

Yes, and jane came by with a lock of your hair
She said that you gave it to her
That night that you planned to go clear
Did you ever go clear?

Ah, the last time we saw you you looked so much older
Your famous blue raincoat was torn at the shoulder
You’d been to the station to meet every train
And you came home without lili marlene

And you treated my woman to a flake of your life
And when she came back she was nobody’s wife.

Well I see you there with the rose in your teeth
One more thin gypsy thief
Well I see jane’s awake —

She sends her regards.
And what can I tell you my brother, my killer
What can I possibly say?
I guess that I miss you, I guess I forgive you
I’m glad you stood in my way.

If you ever come by here, for jane or for me
Your enemy is sleeping, and his woman is free.

Yes, and thanks, for the trouble you took from her eyes
I thought it was there for good so I never tried.

And jane came by with a lock of your hair
She said that you gave it to her
That night that you planned to go clear

— sincerely, L. Cohen

 

  • Διαβάστε επίσης:

Λέοναρντ Κοέν προς Μαριάν: Θα σε δω στο τέλος του δρόμου…

 

Όταν η Ύδρα δεν φοβόταν το μπλακ άουτ και έπαιρνε «ρεύμα» από τον Λέοναρντ Κοέν και το Bird on a wire

 

Ειρήνη Αϊβαλιώτου«Famous Blue Raincoat» – Η ιστορία ενός αγαπημένου τραγουδιού του Leonard Cohen
Περισσότερα

Claudio Bravo Camus, ο Χιλιανός ζωγράφος που έγραψε ιστορία με τους υπερρεαλιστικούς πίνακές του

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ο Claudio Bravo Camus ήταν ουσιαστικά αυτοδίδακτος ζωγράφος. Στα 17 του χρόνια διοργάνωσε την πρώτη του έκθεση στη γενέτειρά του.

Επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τους καλλιτέχνες της αναγέννησης και του μπαρόκ, καθώς και από τους σουρεαλιστές ζωγράφους όπως ο Σαλβαντόρ Νταλί.

 

 

Έζησε και εργάστηκε στην Ταγγέρη του Μαρόκου, ξεκινώντας από το 1972. Ο Claudio Bravo Camus έζησε επίσης στη Χιλή, τη Νέα Υόρκη και την Ισπανία. Ήταν γνωστός κυρίως για τους πίνακές του με νεκρές φύσεις, πορτρέτα και πακέτα, αλλά είχε επίσης ασχοληθεί με το σχέδιο, τη λιθογραφία, τη χαρακτική και τα χάλκινα γλυπτά.

 

 

Ο Claudio Bravo Camus, ο μεγάλος Χιλιανός ζωγράφος που έγραψε ιστορία με τους υπερρεαλιστικούς πίνακές του, είχε έρθει στη ζωή στις 8 Νοεμβρίου 1936, στο Βαλπαραΐσο της Χιλής και μεγάλωσε σε ένα ράντσο στην Melipilla.

Ύστερα από σπουδές στον χορό στην Compañia de Ballet de Chile και την ηθοποιία στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Χιλής, αποφάσισε να ασχοληθεί με τις εικαστικές τέχνες. Παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του, ο μεγάλης αυτοδίδακτος καλλιτέχνης επέμενε, παρουσιάζοντας τους πίνακές του σε μια γνωστή γκαλερί στο Valparaíso από την ηλικία των 17 ετών.

Ο Claudio Bravo Camus, σύμφωνα με τους ειδικούς, κατάφερε να συνδυάσει την κλασική τεχνική των ισπανόφωνων ζωγράφων μπαρόκ με αυτή του σουρεαλισμού του Salvador Dali.

Στη δεκαετία του 1960 ο Claudio Bravo Camus μετακόμισε στην Ισπανία και έγινε ζωγράφος πορτρέτων με γνωστούς πελάτες, συμπεριλαμβανομένης της οικογένειας του Ισπανού δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο, του προέδρου Φέρντιναντ Μάρκος και της πρώτης κυρίας Ιμέλντα Μάρκος των Φιλιππίνων, του Μάλκολμ Φορμπς κ.α.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα έργα του Bravo μερικές φορές συγκρίνονται με τους επονομαζόμενους φωτορεαλιστές ζωγράφους, χωρίς ωστόσο να δουλεύει με φωτογραφίες. «Πάντα βασίζομαι σε πραγματικό θέμα», ανέφερε, και πρόσθεσε: «Το μάτι βλέπει πολλά περισσότερα από την κάμερα: σκιές, μικρές αλλαγές στο χρώμα ή το φως».

Η σειρά των έργων του που απεικονίζουν μυστηριώδη πακέτα τυλιγμένα σε χαρτί και δεμένα με κλωστή, τον έκανε διάσημο τη δεκαετία του 1960.

 

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουClaudio Bravo Camus, ο Χιλιανός ζωγράφος που έγραψε ιστορία με τους υπερρεαλιστικούς πίνακές του
Περισσότερα

Στο Κιάτο ο αποχαιρετισμός του Γιάννη Σπανού

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ο Γιάννης Σπανός έφυγε χθες Πέμπτη 31 Οκτωβρίου 2019 από τη ζωή σε ηλικία 85 ετών. Ο αγαπημένος συνθέτης που μας χάρισε μερικά από τα πιο όμορφα τραγούδια «έσβησε» χθες το μεσημέρι στο σπίτι του στο Κιάτο, την ώρα της «σιέστας».
Όπως έγινε γνωστό η κηδεία του Γιάννη Σπανού θα πραγματοποιηθεί αύριο Σάββατο 2 Νοεμβρίου 2019 στο Κιάτο στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Η σορός του Γιάννη Σπανού θα εκτεθεί σε προσκύνημα στις 13.00 και η εξόδιος ακολουθία θα γίνει στις 14.00.

Παναγιώτης ΜήλαςΣτο Κιάτο ο αποχαιρετισμός του Γιάννη Σπανού
Περισσότερα

Ο ηθοποιός Νίκος Κολοβός νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Μετά το Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου και το Εθνικό Θέατρο την Πέμπτη 31 Οκτωβρίου 2019 ανακοινώθηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού οι αλλαγές και στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

Στη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή ορίζεται ο ηθοποιός Νίκος Κολοβός και στη νέα σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου τοποθετείται πρόεδρος η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γιαννούλα Καρύμπαλη – Τσίπτσιου.

Ως μέλη του νέου Δ.Σ. τοποθετήθηκαν: Ο ασφαλιστής Ιωάννης Βοτσαρίδης, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Γρηγόρης Βαλτινός και ο θεατρικός παραγωγός Δημήτρης Χαλκιάς.

Η θητεία του διοικητικού συμβουλίου είναι τριετής.

 

***

 

Ο Νίκος Κολοβός

Ο νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής Νίκος Κολοβός, ως φοιτητής μαθηματικών ακόμη, πήρε μέρος στην παράσταση «Δρυς και κουνέλια» σε σκηνοθεσία του Γιώργου Θεοδοσιάδη (Πτολεμαΐδα, 30/10/1973). Επίσης στην τότε Νέα Σκηνή του θεάτρου «Αυλαία» το 1975 πήρε μέρος στο έργο «Ένας Όμηρος» σε βασικό ρόλο – πράγμα σπάνιο τότε ακόμη για «εξωθεατρικό» νέο άνευ πτυχίου- κατόπιν υπόδειξης του τότε Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος Μίνωα Βολανάκη. Σκηνοθέτης σε εκείνη την παράσταση ήταν ο Γιάννης Τσιώλης.
Έκτοτε υπήρξε πρωταγωνιστής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος επί 40ετια ερμηνεύοντας περισσότερους από 100 ρόλους, θητεύοντας πλάι στους μεγαλύτερους θεατράνθρωπους που κόσμησαν το σύγχρονο θεατρικό μας γίγνεσθαι, όπως τους Σπύρο Ευαγγελάτο, Μίνωα Βολανάκη, Κωστή Μιχαηλίδη, Μάριο Πλωρίτη, Γιώργο Θεοδοσιάδη, Εύη Γαυριηλίδη, Βασίλη Παπαβασιλείου, Τάκη Μουζενίδη, Νίκο Κούνδουρο, Γιάννη Χουβαρδά, Ματίας Λάνχοφ, Νικαίτη Κοντούρη, Γιάννη Ρήγα, Δαμιανό Κωνσταντινίδη.
Με μουσικές κλασικές σπουδές πιάνου (Ελληνικό Ωδείο), κιθάρας, φωνητικής και θεωρητικών, υπηρέτησε στο δημοτικό ραδιόφωνο FM100,5 επί 10ετια ως παραγωγός εκπομπών κλασικής μουσικής και λογοτεχνίας. Ταυτόχρονα, χάρη στη συνεχή οικονομική αρθρογραφία του ανατέθηκε επί 4ετια η διεύθυνση των οικονομικών σελίδων της ημερήσιας εφημερίδας «Εγνατία» καθώς και των πολιτιστικών, ενώ αργότερα επιλέχτηκε και ανέλαβε ως Γενικός Διευθυντής της εφημερίδας.
Παράλληλα διετέλεσε επί 20 χρόνια (20ετια) στέλεχος και μετέπειτα Γενικός Διευθυντής των εταιρειών οικονομικού αντικειμένου «Mentor» και «Mentor Finance».

 

Ο Ιωάννης Βοτσαρίδης.

***

 

Η Γιαννούλα Καρύμπαλη-Τσίπτσιου, Καθηγήτρια Νομικής Σχολής, είναι η νέα Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, γεννήθηκε στη Δράμα, είναι απόφοιτος του Αμερικανικού Κολεγίου «Ανατόλια» και πτυχιούχος, με βαθμό «άριστα», της Νομικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου.

 

***

Ο Ιωάννης Βοτσαρίδης, είναι ασφαλιστής, έχει μεγάλη εμπειρία και συνεργασίες με σχετικές εταιρείες και Ινστιτούτα.

***

 

Ο Δημήτρης Χαλκιάς, είναι θεατρικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας. Έχει εργαστεί επί 38 χρόνια σε διάφορες θέσεις του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, μεταξύ των οποίων: Διευθυντής Γραμματείας Δημοσίων Σχέσεων. Διευθυντής Προσωπικού, Υπεύθυνος Οργάνωσης Συμμετοχών του ΚΘΒΕ σε Φεστιβάλ, Υπεύθυνος Οργάνωσης Περιοδειών Εξωτερικού. Υπήρξε Αναπληρωτής Διευθυντής του ΚΘΒΕ κατά την περίοδο 2009-2010 και μέλος του Δ.Σ. του ΚΘΒΕ την περίοδο 2013-2015.

Ο Γρηγόρης Βαλτινός

Συνεργάστηκε με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης σε 16 διοργανώσεις ως έκτακτος συνεργάτης σε θέματα Δημοσίων Σχέσεων και Οργάνωσης Προγράμματος. Επίσης συνεργάστηκε με τα «Δημήτρια» σε 12 διοργανώσεις, σε θέματα Σχεδιασμού Προγράμματος Εκδηλώσεων και Δημοσίων Σχέσεων. Είναι ιδρυτικό μέλος του Νέου Θεάτρου Θεσσαλονίκης, θεατρικού μη κερδοσκοπικού φορέα, με 37 χρόνια συνεχούς λειτουργίας και δραστηριότητα στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.

 

***

Ο Γρηγόρης Βαλτινός, είναι ηθοποιός και σκηνοθέτης. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, από την οποία αποφοίτησε με άριστα. Παρακολούθησε επίσης, μαθήματα τραγουδιού και χορού. Ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία το 1980 και ως νέος ηθοποιός συνεργάστηκε σχεδόν με όλους τους θιάσους των μεγάλων πρωταγωνιστών καθώς και με το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Έχει πρωταγωνιστήσει σε όλα τα είδη θεάτρου, από το αρχαίο δράμα (Σοφοκλής, Ευριπίδης, Αριστοφάνης) ως την κωμωδία, την πρόζα και την επιθεώρηση και έχει διακριθεί για την ερμηνεία του, τόσο στο κλασικό όσο και το σύγχρονο ρεπερτόριο.

 

***

Το Υπουργείο Πολιτισμού με δελτίο Τύπου ανακοίνωσε την αντικατάσταση του Γιάννη Αναστασάκη και της Μαρίας Τσιμά, από τη διεύθυνση του ΚΘΒΕ. Η θητεία τους είχε ανανεωθεί πριν από ένα χρόνο και έληγε σε 2 χρόνια.

 

Παναγιώτης ΜήλαςΟ ηθοποιός Νίκος Κολοβός νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος
Περισσότερα

Τον Χάρη Ρώμα τίμησε ο Σύνδεσμος Προστασίας Παιδιών και ΑμεΑ

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Έναν αγαπημένο τους φίλο υποδέχθηκαν θερμά όσοι φιλοξενούνται στον Σύνδεσμο Προστασίας Παιδιών και ΑμεΑ.
Ήταν ο ηθοποιός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης Χάρης Ρώμας ο οποίος είναι και Τομεάρχης Πολιτισμού της Περιφέρειας Αττικής.

Στις εγκαταστάσεις του Συνδέσμου ο κ. Ρώμας συνομίλησε μαζί τους, είδε τις χειροτεχνίες τους και τους γέμισε χαρά, αφού τα παιδιά τον γνωρίζουν από τις πολλές τηλεοπτικές του επιτυχίες.

Ο Σύνδεσμος Προστασίας Παιδιών και ΑμΕΑ, αγωνίζεται καθημερινά 96 χρόνια τώρα με πυξίδα τις αρχές της αλληλεγγύης και της προσφοράς και με αίσθημα κοινωνικής συνείδησης, με ένα και μοναδικό σκοπό: Να έχει το κάθε παιδί που βρίσκεται σε ανάγκη, τη δυνατότητα να ζει αξιοπρεπώς, με δωρεάν περίθαλψη, στέγαση, σίτιση, ως βασικά προαπαιτούμενα για την επαγγελματική ένταξη και την συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας.

 

 

 

Ο Σύνδεσμος Προστασίας Παιδιών και ΑμεΑ είναι Φιλανθρωπικό Σωματείο, Ιδιωτικού Δικαίου, ειδικώς αναγνωρισμένο, το οποίο φιλοξενεί και περιθάλπει άτομα με νοητική υστέρηση. Επίσης είναι πιστοποιημένος ως φορέας παροχής υπηρεσιών Κοινωνικής Φροντίδας.
Βασικός σκοπός του Συνδέσμου είναι η κοινωνικοποίηση και ο περιορισμός των διακρίσεων ατόμων με Νοητική Υστέρηση.

Οι εγκαταστάσεις του Συνδέσμου στεγάζονται σε ιδιόκτητο οικόπεδο που βρίσκεται σε πευκόφυτη έκταση 15.000 τμ. Εκεί λειτουργεί Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας για Άτομα με Νοητική Υστέρηση και Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης.

 

Ο Χάρης Ρώμας στον χώρο εργασίας των παιδιών.

Ο Χάρης Ρώμας με τον κ. Κωνσταντίνο Τίγγα.

 

Για να ανταποδώσει τη χαρά των παιδιών ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Κωνσταντίνος Τίγκας, απένειμε τιμητική πλακέτα στον Χάρη Ρώμα για τη συμβολή του στον πολιτισμό. Παράλληλα τον ευχαρίστησε θερμά για τη γεμάτη ζεστασιά και αγάπη που πρόσφερε στα παιδιά του Συνδέσμου κατά την επίσκεψή του.

 

***

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Σύνδεσμος Προστασίας Παιδιών και ΑμΕΑ
Β. Μελά 1, Χολαργός
15562 Αττικής
Τηλέφωνο: 210 – 6511432 και 210 – 6518719
e-mail: info@coveramea.gr
www.coveramea.gr

Παναγιώτης ΜήλαςΤον Χάρη Ρώμα τίμησε ο Σύνδεσμος Προστασίας Παιδιών και ΑμεΑ
Περισσότερα

Ο Μάνος Ελευθερίου για τη δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για τη δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη (Αποκλειστική Α΄ δημοσίευση στο Ποιείν)

Στη μνήμη του θαυμάσιου Πολύβιου Μαρσάν

Διάβασα για …εικοστή φορά στη ζωή μου όσα έγραψε κάποτε ο Δημ. Μυράτ για τη δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη και αναδημοσιεύτηκαν στην εφ. «ΤΑ ΝΕΑ» στις 6-7 Σεπτεμβρίου 2014. ΕΔΩ. Υπάρχουν ασάφειες, κενά και, δυστυχώς, ηθελημένες παραλείψεις. Σʼ αυτά θέλω να απαντήσω τελείως τηλεγραφικά, έστω κι αργά, ό,τι μπορώ. Αλλού είναι η θέση τους με τις απαραίτητες παραπομπές
Πρώτα πρώτα πώς του ʼρθε του Μυράτ να γράψει «γιʼ αυτό» ύστερα από τόσα χρόνια. Ήταν έξυπνος, μορφωμένος και έγραφε θαυμάσια. Ηθοποιός δεν ήταν και το ήξερε. Τι τον έσπρωξε όμως να δημοσιεύσει αυτό το καυτό θέμα μάλλον στο παλαιό περιοδικό «Ευθύνη»; Τι λέπια και λεκέδες ήθελε νʼ αποτινάξει από πάνω του στο περιορισμένο κοινό ενός λαμπρού μεν αλλά «άγνωστου» περιοδικού; Γιατί τον έτρωγε το «θέμα», ύστερα από τόσα χρόνια, αφού ο ίδιος ήθελε να πιστεύει τον εαυτό του τελείως αθώο του αίματος της Παπαδάκη;
Εντύπωση κάνει επίσης ότι αποφεύγει να αναφέρει το όνομα της αδελφής του Μιράντας, από άλλη μητέρα, όταν εκείνα τα χρόνια και οι πέτρες ακόμη βοούσαν για το θανάσιμο μίσος της προς τη μεγάλη ηθοποιό, πριν, και την υποτιθέμενη συμμετοχή της στη δολοφονία της, μετά. Υπάρχουν δημοσιεύματα της εποχής που αναφέρουν ολοκάθαρα ονόματα και περιστατικά. Σʼ αυτά ουδείς απάντησε και ουδείς έσυρε ποτέ κάποιον στα δικαστήρια γιʼ αυτή την τρομερή προσβολή και συκοφαντία.
Η Μιράντα Μυράτ, την οποία δεν αναφέρει ποτέ ο Δημήτρης ή Τοτός Μυράτ, ανήκε κι αυτή, όπως και ο αδελφός της και ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα στο ΕΑΜ. Υπάρχουν φωτογραφίες της από διαδηλώσεις να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή με σηκωμένο χέρι και ασφαλώς να φωνάζει «θάνατος στους φασίστες». Ο πιο εύστοχος τίτλος μιας τέτοιας φωτογραφίας θα ήταν τότε «Η παρασυρθείσα κόρη».
Όσο για τη σχέση της με την Πολιτοφυλακή Πατησίων –εκεί που κατέληξε η Παπαδάκη– είναι ότι έμενε δύο τετράγωνα παρακάτω, στο σπίτι μιας Γεωργιάδου. Αυτό αρκούσε για να γραφεί στο τάκα τάκα ένα μονόπρακτο.

 

Μετά τα Δεκεμβριανά ακολούθησε τους χιλιάδες εαμίτες στην υποχώρησή τους στην παγωμένη ελληνική επαρχία, χωρίς να προφθάσει να μετακινηθεί προς τις ανατολικές χώρες και επέστρεψε στην Αθήνα. Εκεί την έκρυψε από τους κακούς ανθρώπους η μητέρα της, ηθοποιός Κυβέλη, σύζυγος του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου, του επιλεγόμενου τότε «παπατζή».
Λίγο καιρό μετά έκανε δήλωση μετανοίας καταδικάζοντας τον κομουνισμό και για τον εαυτό της γράφει ότι όλα όσα έκανε και όσα είπε τα έκανε ως «παρασυρθείσα». Έτσι προσελήφθη και στο Εθνικό Θέατρο, τον δημόσιο οργανισμό, που εκείνα τα χρόνια και για να πιεις νερό χρειαζόσουν από την αστυνομία χαρτί νομιμοφροσύνης. Πάει κι αυτό.
Η αίτησή της στο Εθνικό Θέατρο για να επαναπροσληφθεί ως υγιώς και εθνικώς πλέον σκεπτομένη έχει χαθεί.
Ο Μυράτ αποφεύγει ακόμη να αναφέρει τον πόλεμο, τον παροξυσμό και τις λυσσαλέες επιθέσεις που δεχόταν η Παπαδάκη στα δύο τελευταία χρόνια της επίγειας ζωής της και από συναδέλφους και από τα φύλλα μιας κατάπτυστης «εθνικόφρονης» εφημερίδας. Αυτά τα ήξερε και τα διάβαζε. Ποιος τα χαιρόταν όμως και ποιος τα υπαγόρευε; Και βέβαια θα ήξερε τις τελείως αντισυναδελφικές, πρόστυχες, μοχθηρές, εκδικητικές πράξεις της Ασπασίας Παπαθανασίου (η ίδια η Ασπασία τα γράφει χαρτί και καλαμάρι σε βιβλίο της) και της Αλέκας Παΐζη, επάνω στη σκηνή, τις ώρες της παράστασης, όταν η Παπαδάκη υποδυόταν την Εκάβη στο Εθνικό Θέατρο, του Δεκέμβρη 1943, και οι δύο κυρίες, νεαρές τότε, συμμετείχαν στο Χορό της ίδιας τραγωδίας! Παραλείπω τα κείμενα γιατί θα στενοχωρηθούμε όλοι.

 

Και επειδή η Παπαδάκη συνελήφθη στο σπίτι του Μυράτ (το ίδιο βράδυ τη δολοφόνησαν στο έρημο, τότε, Γαλάτσι) και επειδή την άλλη μέρα το μεσημέρι κατόρθωσε η θεία του Μαρίκα Κοτοπούλη, αδελφή της μητέρας του, να στείλει το αυτοκίνητο του Ερυθρού Σταυρού, με τον ίδιο τον διευθυντή μέσα, τον ελβετό Λαμπέρ, στο σπίτι του στα Πατήσια, στην οδό Ιακωβίδου, και να τον μεταφέρουν σώο στο Κολωνάκι, αποφάσισε να μην πάει στην κηδεία της ένα μήνα μετά (τότε βρήκαν το πτώμα της). Οι γονείς του πήγαν και φυσικά η «θεία» Μαρίκα.

 

Τώρα πώς κατόρθωσε το αυτοκίνητο του Ερυθρού Σταυρού, με τους τεράστιους κόκκινους σταυρούς σε όλες τις πλευρές του, να διασχίσει την εαμοκρατούμενη Αθήνα είναι μυστήριο. Ίσως οι εαμίτες συμμορφώθηκαν για λόγους «ανθρωπισμού» στην παράκληση των Άγγλων να μην πυροβολούν τα αυτοκίνητα και να «σεβαστούν το διεθνές σήμα».
Στις 11 Δεκεμβρίου 1944 ρίχτηκαν από αέρος χιλιάδες προκηρύξεις μʼ αυτή την παράκληση. Ενδεικτικά αναφέρω την κατακλείδα της σπάνιας προκήρυξης: «Παρακαλούμεν άπαντας να σεβασθούν το διεθνές σήμα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και να μην πυροβολούν κατά των μεταγωγικών αυτών αυτοκινήτων, τα οποία μεταφέρουν φαρμακευτικά είδη εις τους πληγωμένους και τρόφιμα εις τον Λαόν των Αθηνών».
Γιʼ αυτό το επεισόδιο ο Μυράτ δεν λέει τίποτε. Ή έγραψε και το ʼσκισε μετά ή κάπου ακόμα λανθάνει και περιμένει τη νεκρανάστασή του. Αρκεί να πέσει σε χέρια σοβαρών ερευνητών.

 

Αρχίζοντας ο Μυράτ μας λέει ότι λίγο πριν αρχίσουν τα άγρια όργανα είπε στην Παπαδάκη να εξαφανιστεί «για να μην τη βρει κακό». Πώς γνώριζε ότι κινδύνευε; Εκείνη θύμωσε και τον αποπήρε. Μέγα και βλακώδες λάθος της. Υπολόγιζε ότι θα παρουσιαζόταν σε κάποιο «πολιτισμένο» δικαστήριο και με δυο δικηγόρους για να αποστομώσουν τους εχθρούς της, αν συνέβαινε κάτι άσχημο και παρατραβηγμένο. Εκτός αυτού είχε ντοκουμέντα. Είχε σημειώματα και επιστολές για να τρέξει και να βοηθήσει. Πράγματι βοήθησε και έσωσε τριάντα δύο (32) κρατούμενους είτε από το εκτελεστικό απόσπασμα είτε να αποφυλακιστούν. Είχε επιστολές από τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό, τη συγγραφέα Λιλίκα Νάκου, τον ενδυματολόγο Αντώνη Φωκά. («Άραγε τους ξέρει κανείς σήμερα αυτούς τους ανθρώπους;) Είχε «άκρες». Κυρίως στον Αρχιεπίσκοπο, στο δήμαρχο Αθηναίων Γεωργάτο, στον ίδιο, το μισητό πρωθυπουργό Ράλλη, κολλητό φίλο του πατέρα της.
Ακόμη κι όταν κάποιο άγιο χέρι ενός αγνώστου έριξε κάτω από την πόρτα της σημείωμα που τη συμβούλευε να εξαφανιστεί αμέσως γιατί την κυνηγούν να τη δολοφονήσουν, εκείνη το αγνόησε. Ευτυχώς δεν το αγνόησε ο λαμπρός συνάδελφος και φίλος της Νίκος Δενδραμής και σώθηκε. Υπάρχουν δύο κυρίες σήμερα οι οποίες γνωρίζουν τίνος ήταν εκείνο το χέρι που έστειλε αυτά τα δύο σημειώματα, με κίνδυνο της ζωής του, και το κρύβουν μέχρι τώρα για άγνωστους λόγους. Πιθανόν εθνικούς! Δεν γράφω επίθετα και σχόλια γιατί θʼ αποκτήσω ακόμη δύο εχθρούς. (Όμως κάτι με βασανίζει. Έχει γούστο, λέει, να ήταν το χέρι του Μυράτ!)

 

Την Παπαδάκη τη συνέλαβαν πράγματι στο σπίτι των Μυράτ, απόγευμα της 21 Δεκεμβρίου 1944. Αυτός που τη ζήτησε ήταν ο φοιτητής Ιατρικής Κ.Μ., αργότερα γνωστός γιατρός της Αθήνας, κάτοικος κι αυτός της περιοχής Πατησίων, οδός Χρυσοστόμου Σμύρνης, πάροδος Καυτατζόγλου, γιος εφοριακού– (είχαν κάνει μαζί κάμποσες συλλήψεις, ίσως για να εκδικηθεί το θάνατο του αδελφού του από τους γερμανούς). Κάποτε που τον ρώτησα στο τηλέφωνο για κείνο το «περιστατικό» μου είπε ότι έφαγε τόσο ξύλο από τους δεξιούς (τα Χερουβείμ δηλαδή της πατρίδας γιατί οι άλλοι ήταν τα Σεραφείμ) που δεν θυμόταν τίποτε. Τον πιστεύω ακόμη. «Έφυγε» κι αυτός αλλά αργά!
Μαζί του έσερνε έναν αστυφύλακα με πολιτικά, «δικό μας» πια, ονόματι Θεόδωρο Μιχαλόπουλο και τον υποβολέα του θεάτρου Δημήτρη Σούλη. Αυτόν κι αν γνώριζαν όλοι οι θεατράνθρωποι. Όπως γνώριζαν και τους συναγωνιστές και φίλους τους στην Πολιτοφυλακή Πάνο Καραβουσάνο, ηθοποιό τετάρτης κατηγορίας και τον μπάσο της Λυρικής Σκηνής Εμμανουήλ Δουμάνη. Αυτοί όλοι ήταν μόνιμοι κάτοικοι της Πολιτοφυλακής Πατησίων.

 

Η Παπαδάκη συνοδευόμενη από τη φίλη της Αιμίλια Καραβία και τον Δ. Μυράτ, οδηγήθηκε πρώτα στα γραφεία της Λαϊκής Επιτροπής του ΕΑΜ, επί της οδού Πατησίων 314, για να αναφερθεί όπως ορίζει η στρατιωτική τάξη ότι η διαταγή τους εξετελέσθη (αυτό «ξέχασε» να το αναφέρει ο Μυράτ, καίτοι πολύ σημαντικό) και εν συνεχεία όλοι μαζί πήγαν στην Πολιτοφυλακή της γειτονιάς τους, η οποία στεγαζόταν στην επιτεταγμένη έπαυλη Παπαλεονάρδου, οδός Πολυλά και Ροστάν.
Εκεί την υποδέχεται ο Καραβουσάνος με χειροφίλημα! Ούτε αυτό αναφέρει ο Μυράτ. Αναφέρει όμως ότι εκδιώκονται «με το άγριο». Από ποιους άγριους και πόσο άγρια απέναντι σʼ ένα γνωστό τους γραμματέα του ΕΑΜ, στρατιωτικά ανώτερό τους, ο οποίος μπαινόβγαινε διαρκώς στην Πολιτοφυλακή και τον γνώριζαν όλοι. Και δεν ήταν ύποπτος που συνόδευε μια επικίνδυνη ύποπτη;
(Να σκεφτεί μόνο κανείς ότι ο Καραβουσάνος ήταν στο πάνελ των ηθοποιών οι οποίοι διαγράψανε τους συναδέλφους τους –δίπλα στον «συνάδελφό» τους, τον μέγα Αιμίλιο Βεάκη– και ίσως ακολούθησε, μαζί με τον μπάσο της Λυρικής Σκηνής, το εκτελεστικό απόσπασμα έως τον ορισμένο τόπο για να πιστοποιήσει ιδίοις όμμασι τον «θάνατο της πουτάνας». Αυτός ήταν ο τίτλος που της απονεμήθηκε στα συνέδρια των ηθοποιών, από τους ίδιους τους αφιονισμένους ηθοποιούς. Εδώ ονόματα δεν λέμε).
Και συνεχίζει ο Μυράτ: «Σαν ήρθε ο καπετάν Ορέστης…»
«Καλλιτεχνικό» ψευδώνυμο ενός νέου 23 χρόνων, διοικητή της Πολιτοφυλακής Πατησίων από τα αισχρά και εγκληματικά λάθη της ηγεσίας του Κόμματος, ο οποίος και λόγω της ηλικίας του είχε το κουσούρι να κυνηγάει μόνο γυναίκες. Έκανε «όργια» λέει ο Μυράτ (για σκέψου , για σκεφθείτε τι όργια!) ο οποίος έγραψε κάποτε ότι και ο ίδιος ήταν «λάτρης» του ποδόγυρου. Έτσι ακριβώς, αλλά φαίνεται χωρίς όργια. Ενώ αν ο Ορέστης κυνηγούσε άντρες όλα θα ήταν ομαλά, ρόδινα και δίχως όργια.
Ενδιαφέρον μεγάλο παρουσιάζει ο αμέσως επόμενος, μετά τον Ορέστη, διοικητής της Πολιτοφυλακής Πατησίων, ο οποίος καταθέτει τέσσερις μήνες αργότερα, στο 16ο αστυνομικό τμήμα, ότι ο Ορέστης «επεδίδετο μετά γυναικών εις ακολάστους πράξεις»!
Δηλαδή τι άλλο έκανε ένας φυσιολογικός νέος 23 χρόνων από εκείνα όπου κάνουν επί εκατομμύρια χρόνια οι άνθρωποι στον πλανήτη. Το όνομα του νέου διοικητή: Νίκος Ανδρικίδης. Θα τον βρούμε παρακάτω, κολλητό φίλο, κι αυτόν, του Μυράτ.

Ο Ανδρικίδης συνέλαβε και εκτέλεσε τον Ορέστη (τα γράφει αυτά ο Μυράτ χωρίς να αναφέρει το όνομα του φίλου του Ανδρικίδη) διότι εκτός από τις «ακόλαστες πράξεις» κατάκλεβε όλους τους «αντιδραστικούς» που συνελάμβανε. Έκλεβε δηλαδή τις βέρες, τους σταυρούς και ό,τι χρυσαφικό και λίρες είχαν κρύψει στις ραφές των ρούχων τους και είτε τα κρατούσε ο ίδιος είτε τα χάριζε στις γκόμενες και δεν τα παρέδιδε στους ανωτέρους του «για τις ανάγκες του κόμματος». Έτσι ακριβώς ήταν η κατηγορία και γιʼ αυτό η ηγεσία έστειλε τον Ανδρικίδη στα Πατήσια για να βάλει τάξη. (Ο Ορέστης πήρε το δαχτυλίδι και το ρολόι της Παπαδάκη).

Τώρα πώς το άσπιλο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος είχε αλισβερίσι με τους μαυραγορίτες και τους απατεώνες σαράφηδες της αγοράς, οι οποίοι εξαργύρωναν βέρες, ρολόγια και χρυσαφικά με λίρες Αγγλίας είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία.
Σε κάποια δίκη του Ανδρικίδη που αναφέρθηκε το όνομα του Ορέστη (η γελοιότητα όλων ανεξαιρέτως δεν έχει όρια: ουδείς «γνώριζε» το πραγματικό του όνομα –το οποίο βρήκα πολύ αργότερα!) και η εκτέλεσή του «για να μη θρηνήσουμε και άλλα θύματα» όπως κατέθεσε αιφνιδίως ο ουρανοκατέβατος μάρτυρας υπεράσπισης του Ανδρικίδη, Δημήτρης Μυράτ, μια ηθοποιός, Ολυμπία Παπαδούκα ονόματι, έγραψε ότι στη δίκη «προσκομίστηκαν επίσημα χαρτιά (τα οποία πήραν πίσω αυτοί που τα προσκομίσανε) στο δικαστήριο, που αποδείχνανε (!) ότι ο νεαρός Ορέστης ήταν έμμισθος πράχτορας της Ιντέλιντζες Σέρβις! Γιʼ αυτό ακριβώς το λόγο έστειλε την Παπαδάκη στο απόσπασμα για να κηλιδωθεί το ΚΚΕ και το ΕΑΜ».

 

«Πράχτορας» λοιπόν ο αλητάμπουρας, όπως λίγο αργότερα καραμπινάτοι πράχτορες ήταν ο άγιος Νίκος Πλουμίδης και ο έξοχος Κώστας Καραγιώργης και πάλι λίγο αργότερα ο ίδιος, ο διαβόητος Νίκος Ζαχαριάδης και ο Τρότσκι και εκατομμύρια στρατιωτικοί και πολίτες της Σοβιετικής Ένωσης, ο ανθός της μεγάλης Επανάστασης και πολλοί δικοί μας, αγνοί ιδεολόγοι, που πήγαν άδικα των αδίκων.
Εδώ πρέπει να σκεφτούμε αυτά τα επίσημα χαρτιά, ίσως σε περγαμηνή, σαν διπλώματα Ανωτάτων Σχολών, με υπογραφές και σφραγίδες της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Όλα αυτά τα λέγανε και τα γράφανε κιόλας ηλικιωμένοι και γνωστότατοι δημοσιογράφοι χωρίς ίχνος ντροπής.
Ώρα μία μετά τα μεσάνυχτα της 21 Δεκεμβρίου 1944 ο διοικητής της Πολιτοφυλακής Πατησίων, Ορέστης, πρέπει να είναι κατάκοπος, αφού από τα χαράματα της προηγούμενης μέρας είναι στο πόδι. Θα σέρνεται από την κούραση κι ας είναι μόνο 23 χρόνων. Στην Πολιτοφυλακή επικρατεί χάος και το ίδιο πρέπει να συμβαίνει και στις υπόλοιπες Πολιτοφυλακές της Αθήνας.
Συνεχώς καταφθάνουν νέοι κρατούμενοι. Τους περισσότερους μετά από μια σύντομη ανάκριση στα όρθια, τους «περιποιούνται» στο Γαλάτσι μʼ ένα χτύπημα στο κεφάλι για να μην ακούγονται οι πυροβολισμοί. Όλοι είναι εξαγριωμένοι καθώς τους ερεθίζει το χυμένο αίμα και τους κάνει πιο επικίνδυνους, σαν τους καρχαρίες.
Οι πολίτες κατηγορούνται είτε για συνεργάτες των γερμανών, δοσίλογοι και αντιδραστικοί είτε για τροτσκιστές. Οι μισοί από τα στελέχη της Πολιτοφυλακής που μύρισαν την επέλαση της ήττας τους και την επικείμενη σύλληψή τους, τα στρατοδικεία που θα πετούνε σε λίγο τις θανατικές ποινές σαν στραγάλια, έχουν ήδη φύγει πρώτα για τη Θήβα, παίρνοντας μαζί τους εκατοντάδες ομήρους, με σκοπό να προωθηθούν στους παραδείσους των ανατολικών χωρών.

Το να θυμάται όμως ο Ορέστης (όπως γράφει ο Μυράτ) μέσα σʼ εκείνο τον πανικό και την αναστάτωση το όνομα της Παπαδάκη, που πρώτη φορά άκουγε στη ζωή του, ότι ήταν εκείνη την οποία διέγραψε και ουσιαστικά καταδίκασε σιωπηρά σε θάνατο το εαμοκρατούμενο, εκείνη την περίοδο, Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, δύο μήνες ακριβώς νωρίτερα, στις 23 Οκτωβρίου, φαίνεται εντελώς ηλίθιο. Απλώς τη θυμήθηκε διότι μόλις πριν από λίγες στιγμές του ʼδειξαν το χαρτί της διαγραφής και του τό ʼτριψαν στα μούτρα. Ποιοι;

 

Κανείς δεν υποπτεύεται όμως ότι τις κινήσεις του Ορέστη τις παρακολουθεί κρυφά, τις ελέγχει και τις βαθμολογεί εδώ και τρεις μέρες, ΠΡΙΝ από τη σύλληψη της Παπαδάκη, ο Νίκος Ανδρικίδης, μέχρι προχτές διοικητής Πολιτοφυλακής Παγκρατίου, Βύρωνα, Καισαριανής, με δεκάδες συλλήψεις και εκτελέσεις στη μερίδα του. (Το τρελό είναι ότι μόνο για ένα φόνο καταδικάστηκε!) Ίσως τότε τον γνώρισε ο Μυράτ.
Στην επίσημη κατάθεσή του ο Ανδρικίδης τον Απρίλιο 1945 τα ξερνάει όλα, αλλά πρέπει να σκεφτόμαστε πόσα άλλα του χρεώσανε οι αρχές και με ποιες τρομακτικές συνθήκες δόθηκε η κατάθεση. Τις ξέρουμε, τις ξέρουμε από αιώνες πώς γίνονται αυτές οι καταθέσεις. Εδώ να σημειώσω ότι κάποτε εμπιστεύτηκα σε κάποιον ηλίθιο αυτή τη μοναδική κατάθεση, σε φωτοτυπία, η οποία αποκτήθηκε με κόπο και χρήμα, κι εκείνος την ανακοίνωσε στο διαδίκτυο!!
Εκεί λοιπόν αναφέρει ότι διετάχθη να παρακολουθεί κρυφά τον Ορέστη διότι, συν τοις άλλοις, δηλαδή τις γυναίκες, «έκλεβε ασύστολα τα θύματά του προς ίδιον όφελος» όπως είπαμε «και όχι για τις ανάγκες του Κόμματος».
Το όνομα της Παπαδάκη δεν το αναφέρει διότι απλούστατα δεν το είχε ακούσει κι αυτός ποτέ στη ζωή του.
Επομένως: από τις 18 Δεκεμβρίου, όπως γράφει και ο Πολ. Μαρσάν, τρεις μέρες δηλαδή πριν από τη σύλληψη της Παπαδάκη, που άρχισε ο Ανδρικίδης την έρευνά του, είχε μάθει για τις εν τω μεταξύ συλλήψεις και εκτελέσεις και δεν έκανε τίποτε για να τις σταματήσει.

 

Όταν μετά την εκτέλεση του Ορέστη ανέλαβε τη διοίκηση Πολιτοφυλακής Πατησίων ο Ανδρικίδης, εξακολούθησε με τη συμμορία του «προδότη» Ορέστη, όσους απόμειναν, να συλλαμβάνει και να εκτελεί πολίτες μέχρι τις 5 Ιανουαρίου 1945, ώσπου τό ʼσκασε κι αυτός, πήγε στη μέση της Ελλάδας, τον συνέλαβαν, τον φέρανε στην Αθήνα και πέρασε από δίκη. Με βασικό μάρτυρα υπεράσπισης τον Δημήτρη Μυράτ.
Είπε ο Μυράτ στο δικαστήριο: «Δεν έπρεπε να οδηγηθεί στο εδώλιο του κατηγορουμένου, μια και ενήργησε έτσι με το πέρασμά του από τα Πατήσια, ώστε να γλιτώσουν ασφαλώς όλοι οι αθώοι».
Γιʼ αυτά όλα όμως δεν έχει ούτε μία λέξη στο κείμενό του για την Παπαδάκη.

 

Ο Νίκος Ανδρικίδης (1914-2002) από τη Μικρά Ασία κι αυτός (!) έμεινε στη φυλακή 28 χρόνια. Απολύθηκε τον Ιανουάριο 1964. Στις 31 Οκτωβρίου 1986 του δόθηκε σύνταξη 9.600 δραχμών «ως παθών αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης»! Δυστυχώς είχε τυφλωθεί.
Με τον Δημήτρη Μυράτ έμεινε κολλητός φίλος έως το τέλος. Τι συνέβη, πώς συνέβη, γιατί συνέβη άδηλον. Εις τους θεούς ευρίσκονται τα πέραν.
Ιδού μία από τις επιστολές του Μυράτ προς τον Ανδρικίδη με ημερομηνία 31.12.1978:

Αγαπητέ Νίκο, Χρόνια Πολλά. Ευτυχισμένος ο Καινούριος Χρόνος. Σʼ ευχαριστώ για τη φωτοτυπία. Μόλις ησυχάσω θα σου γράψω περισσότερες λεπτομέρειες για την περιβόητη σύλληψη [της Ελένης Παπαδάκη, φυσικά. Εσωκλείω δύο διπλές προσκλήσεις, που ισχύουν για οποιαδήποτε μέρα, ελεύθερες από κάθε επιβάρυνση. Θα ήταν άδικο να πληρώσης το θέατρο του φίλου σου. Χαίρω που ξέμπλεξες με τα συνταξιοδοτικά.
Γιατί να πάνε τόσοι ωραίοι αγώνες, όπως ο δικός σου και των άλλων παληκαριών, χαμένα; Ακόμα κι ο δικός μου απειροελάχιστος και μηδαμινός σαν Γραμματέα ΕΑΜ θεάτρου;
Τι έφταιξε και βρισκόμαστε πάλι στην ίδια κοινωνική κατάσταση της προμεταξικής περιόδου; Κρίμα!
Με φιλία κι εκτίμηση

Δ. Μυράτ

Εδώ με πόνο καρδιάς θέλω να σημειώσω ότι τα περισσότερα στελέχη της Πολιτοφυλακής Πατησίων και Παγκρατίου, ακόμη και ο προσωπικός εκτελεστής της Παπαδάκη, Βλ. Μ., είχαν γεννηθεί στη Σμύρνη ή στα προάστιά της! Πώς η «Καλλίστη πασών», αγαπητέ μου κύριε Κωνσταντίνε Δεσποτόπουλε, έβγαλε τέτοια τέκνα;

Τελειώνοντας καταγράφω ορισμένα χρήσιμα στοιχεία για την προϊστορία αυτού του δράματος. Στις 20 Οκτωβρίου 1944, λίγες μέρες δηλαδή μετά την Απελευθέρωση, στη συνεδρίαση του Σωματείου Ελλήνων (αυτό προπάντων) Ηθοποιών (κι αυτό προπάντων) ο αριστερός ηθοποιός του μουσικού θεάτρου Σπύρος Πατρίκιος κατόπιν πιέσεως και διαταγής, όπως λέγεται, του Κόμματος, αναγκάστηκε και μίλησε στους ηθοποιούς που μαζεύτηκαν στα γραφεία του Σωματείου τους, Σατωβριάνδου 52α, ως εξής:

«Θλιβερό καθήκον μας αναγκάζει να μιλήσουμε για τη στάση ωρισμένων, ευτυχώς ελαχίστων, ηθοποιών που πολλοί απʼ αυτούς δεν είναι ευτυχώς Έλληνες, που πρόδωσαν τον τίμιον αγώνα με πράξεις κακές και που το παράδειγμά τους θα ʼχε ανυπολόγιστες συνέπειες και συμφορές αν δεν ήσαν ευτυχώς τόσο λίγοι. Προτείνω να διαγραφούν από το Σωματείο και να στερηθούν κάθε δικαιώματος να εργάζονται στο ελληνικό θέατρο και να γίνη για κάθε προτεινόμενο αμέσως συζήτησις και να παρθή απόφασις».

*********************************************************
ΟΙ ΠΡΟΔΟΤΑΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ
[Ο τίτλος και τα ονόματα, χωρίς κανένα σχόλιο, όπως δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Απελευθερωτής», 25 Οκτωβρίου 1945] `

1) Βεργή Έλσα 2) Δαδοκαρίδου Έλλη 3) Ζαμάνου Χαρ. 4) Θάνος Διονύσιος 5) Ιακωβίδης Μιχάλης 6) Πόπολα Αγγέλα 7) Κόππολα Αλφρέδος 8) Μοσχούτης Δ. 9) Μπέλλα Σμάρω 10) Παπαδάκη Ελένη 11) Παυλόφσκαγια Νίνα 12) Ραμασόφ Ροβέρτος 13) Φελίτσης Δημήτριος και 14) Αγγελική Κοτσάλη.

Η επικύρωση των ονομάτων έγινε δύο μέρες πριν, στο θέατρο «Διονύσια» της Πλατείας Συντάγματος.
Το προεδρείο: Αιμίλιος Βεάκης, Θεόδωρος Μορίδης, Σπύρος Πατρίκιος, Χρήστος Τσαγανέας, Πάνος Καραβουσάνος.

**********************************************************

Προσωρινός επίλογος

Στην εξεταστική επιτροπή, πίσω από το θλιβερό τραπεζάκι στη μέση της σκηνής των θεάτρων (ασφαλώς το πιο άθλιο σκηνικό που εμφανίστηκε στο ελληνικό θέατρο) τον κεντρικό ρόλο του μεγάλου ιεροεξεταστή Τορκουεμάδα τον έπαιζε ο μεγαλύτερος Έλληνας ηθοποιός του 20ού αιώνα, και γιατί όχι και του 21ου, ο Αιμίλιος Βεάκης. Επέζησε ως το 1951.

 

Με τον Στρατιωτικό Σύνδεσμο στην αρχή, άγριος Βενιζελικός μετά και υμνητής του Εθνάρχη, στη συνέχεια φανατικός οπαδός κάθε δικτάτορα και της βασιλείας και υμνητής του βασιλιά Κωνσταντίνου, στη συνέχεια υμνητής του δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, ώσπου ετελεύτησε το βίο του ως φανατικός αριστερός.
Μια μικρή παρένθεση. Ανάμεσα στους εχθρούς της ΟΠΛΑ, τους οποίους εκτελούσε συνεχώς κατά τη διάρκεια της Κατοχής (και τους χρεώνονταν οι Ούννοι) και ιδιαίτερα τον άγριο Δεκέμβρη 1944, ανάμεσα λοιπόν στους στρατιωτικούς, τους αστυνομικούς –κυρίως χωροφυλάκια του γάλακτος– τους κραγμένους μαυραγορίτες, τους γνωστούς συνεργάτες των γερμανών, ήταν και οι «περίφημοι» Τροτσκιστές, οπαδοί του δολοφονημένου, από άνθρωπο του Στάλιν, Λέον Τρότσκι. Αυτοί οι τελευταίοι ήταν το κόκκινο πανί όχι μόνο του δικού μας ΚΚΕ αλλά όλων των ΚΚ και οπαδών απανταχού της οικουμένης, ακολουθώντας τυφλά τη «σοβιετική γραμμή» εκείνων των χρόνων.

 

Δίπλα, λοιπόν, στον Βεάκη, για να επανέλθω, που καθόταν ως κριτής (στο τέλος έβγαλε έξω την ουρά του και δεν ψήφισε τη διαγραφή κανενός, γιατί θα κατάλαβε το ρεζιλίκι του!) ήταν και ο ηθοποιός Χρήστος Τσαγανέας, ο πολιτικά «θανάσιμος εχθρός όλων»! Αυτόν διάλεξε το Κόμμα, λένε, αφού το Κόμμα, πάλι λένε, οργάνωσε αυτή την τελετή του θανάτου.

Άγνωστο παραμένει με ποιο τρόπο την είχε σκαπουλάρει έως εκείνη τη στιγμή από τα ακονισμένα νύχια των παιδιών (κυριολεκτώ) της οργάνωσης και δεν βρισκόταν το πτώμα του σʼ ένα χαντάκι. Αναρωτιέται κανείς πώς τον άντεχαν οι υπόλοιποι τέσσερις δίπλα τους και οι έξαλλοι αριστεροί ηθοποιοί της πλατείας και των θεωρείων. Ένας τέτοιος τροτσκιστής και με τέτοιο λαιμό έπρεπε να εξαφανιστεί αμέσως. Αλλά δεν… Επέζησε όλων και η γυναίκα του περισσότερο αφού έθαψε όλους και όλες που έπαιξαν μαζί της στο βίο της εκτός από τη Σμάρω Στεφανίδου που τους την έφερε.
Το περίεργο με τον Τσαγανέα είναι ότι ενώ ως νέος ήταν άσχημος και άχαρος όταν γέρασε έγινε συμπαθής με τους αβανταδόρικους ρόλους που έπαιξε στον κινηματογράφο.
Φανατική τροτσκίστρια ήταν και η γυναίκα του, επίσης ηθοποιός, Νίτσα Τσαγανέα, η οποία σε πρώτο γάμο είχε παντρευτεί τον Γιώργο Βιτσώρη (προσωπικος φιλος του Τρότσκυ) , αδελφό του ζωγράφου Μίμη Βιτσώρη, και ηθοποιού και ποιητη Τίμου Βιτσώρη, και η οποία είχε παίξει μερικές φορές σε δεύτερους ρόλους, δίπλα στην Ελένη Παπαδάκη.

 

Πώς κατόρθωσαν όμως (και ποιος άραγε απʼ όλους) να πλησιάσουν και να πείσουν αυτό το βουνό, τον Αιμίλιο Βεάκη, τον οποίο όλοι οι ασήμαντοι θεωρούσαν «συνάδελφό» τους, αν είναι δυνατό, να «ηγηθεί» μιας τέτοιας κατάπτυστης κατάστασης. (Εδώ ο Μυράτ, στο θέμα του «δικαστηρίου» δικαίως εξανίσταται). Τι μπορεί να του έταξαν και πώς τον έφεραν τούμπα; Μήπως του υποσχέθηκαν τιμές και δόξες, που δεν αξιώθηκε κανείς ως τώρα, μήπως του υπενθύμισαν τις μετάνοιες που έκανε σε κάθε κάλπη στρατιωτικό και πρωθυπουργό; Μήπως τον εκβίασαν για κάτι που κανείς ως σήμερα δεν γνωρίζει ή τον απείλησαν στα ίσα ότι αν δεν λάβει μέρος στην «επιτροπή» κινδυνεύει και ο ίδιος και η οικογένειά του; Άγνωστο.
Πρέπει, διάβολε, να κατάλαβε, γιατί ήταν πλέον ηλικιωμένος, ότι όλοι αυτοί οι ασήμαντοι και άσημοι τον ήθελαν ως όνομα, για κράχτη με λίγα λόγια για να δείξουν και να αποδείξουν στο «λαό» ότι εκείνη την κρίσιμη στιγμή το κίνημα ήταν ενωμένο και γερό σαν μια γροθιά.
Μέσα σʼ εκείνη τη φονική σιωπή δυστυχώς δεν ακούστηκαν δύο μεγάλες γυναικείες φωνές, ισάξιες του Βεάκη: της Μαρίκας Κοτοπούλη και της Σαπφώς Αλκαίου. Ήταν οι τρεις ηθοποιοί μπροστά στους οποίους εκείνες τις φαρμακωμένες ώρες, όλοι και όλες στέκονταν προσοχή θέλοντας μη θέλοντας. Ήταν, όπως και να το κάνουμε, αυτό που συνηθίζεται να λέγεται για τέτοιες προσωπικότητες «ιερά τέρατα». Σαν κι αυτούς δεν ξανάβγαλε το ελληνικό θέατρο. Να σημειώσω ακόμη δύο: τον Ευάγγελο και Γιώργο Μαμία.

Και μερικά ακόμη για τους περίεργους και τους σχολαστικούς. Μετά τη διαγραφή της έστειλε επιστολή, με ημερομηνία 7 Νοεμβρίου 1944, στον υπουργό Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας, ως αρμόδιο περί τα καλλιτεχνικά.
Η κατηγορία ήταν: «Προδοτική στάση την περίοδο της Κατοχής». Χωρίς λεπτομέρειες.
Ανάμεσα σε άλλα γράφει στον υπουργό: «Μία απόφασις τοιούτου περιεχομένου μη κοινοποιηθείσα δε εις τους ενδιαφερομένους και ήτις απόφασις θα έδει να ληφθή μόνον κατόπιν τηρήσεως ωρισμένων νομίμων τύπων και γνωστοποιήσεως ημίν… με αναγκάζει να προσφύγω εις Υμάς και να διαμαρτυρηθώ εντονότατα…»
Και προς το Σωματείο: «Δια των εφημερίδων επληροφορήθην ότι διεγράφην από το ημέτερον Σωματείον. Παρακαλώ υμάς όπως εναρεστηθήτε να μου γνωρίσητε εγγράφως επί τη βάσει τίνων στοιχείων, μαρτυριών ή άλλων αποδείξεων ελήφθη η ανωτέρω απόφασις».
Ο υπουργός έστειλε αμέσως επιστολή στο Σωματείο και ζητούσε εξηγήσεις. Ούτε στον ένα ούτε στον άλλο απάντησε το Σωματείο. Στις 24 Νοεμβρίου η Παπαδάκη στέλνει δεύτερη επιστολή. Ανάμεσα σε άλλα γράφει:
«…Νομίζω ότι πάσα άμυνα επί τόσον αναρμόστως συντεταγμένου εγγράφου, πλήρους αορίστων και αβασίμων εναντίον μου στοιχείων και συκοφαντικών δυσφημίσεων, οικοδομήματος ασυστόλων κατηγοριών βασιζομένων μόνον επί «εντυπώσεων», ως ρητώς αναφέρει το απόσπασμα των πρακτικών [άρα υπήρχαν πρακτικά στο αρχείο της δεν βρέθηκαν ούτε στα γραφεία του ΣΕΗ] μία τοιαύτη άμυνα, θʼ απετέλει ύβριν εναντίον εμού της ιδίας, απρεπούς ήδη δια της αποφάσεως καθυβρισθείσης και δια τρόπου απάδοντος, ως φρονώ εις Σωματείον ευσεβούμενον εαυτό και τας αποφάσεις του.
»Κατά πόσον η όλη στάσις μου κατά το διάστημα της κατοχής υπήρξεν «αντεθνική, αντισυναδελφική, εγωιστική και απρεπής» δύνανται καλλίτερον από εμέ να διαφωτίσουν την Συνέλευσιν πολλοί εκλεκτοί συνάδελφοι».
Και τελειώνει την επιστολή καταθέτοντας τα όπλα εξαντλημένη και κατά κράτος νικημένη: «Οπωσδήποτε η Συνέλευσις υμών ας αποφασίση ό,τι νομίζει». Και υπογράφει: «Μετά πάσης τιμής». Σε ποιον και σε ποιους;

Είναι αλήθεια ότι ο αριθμός των θυμάτων της ανθρωποθυσίας στην Ελλάδα είναι ασήμαντος μπροστά στους ανατριχιαστικούς αριθμούς που μας παραδόθηκαν, μετά τον πόλεμο, από την Ιταλία και τη Γαλλία. Ίσως, λένε ορισμένοι, ως ποσοστά εν σχέσει με τον πληθυσμό κάθε χώρας είναι μάλλον ο ίδιος.
Αν εξαιρέσουμε τους μαυραγορίτες όλα τα άλλα θύματα ήταν της πείνας. Της πείνας ήταν και οι δολοφόνοι. Πρέπει όμως κάπως να κλείσουμε τούτο το παράπονο με τη δραματική διαπίστωση του Δ. Μυράτ: «Όπως το αίμα του [Ίωνος] Δραγούμη κατέστρεψε τον [Ελευθέριο] Βενιζέλο, έτσι πιστεύω πως το αίμα της Παπαδάκη κατέστρεψε το ΕΑΜ». Όχι όμως μόνο της Παπαδάκη.

 

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ
Θα ήταν άδικο να κλείσω τούτο το μνημόσυνο χωρίς μερικά ακόμη λόγια. Μόλις ησύχασαν, λοιπόν, κάπως τα πράγματα, μετά τον Φεβρουάριο 1945, ο Μυράτ αναγκάστηκε να εργαστεί ξανά για τον επιούσιο. Επειδή φοβήθηκε όμως ότι μπορούσε να βρεθούν μερικοί φανατισμένοι που είχαν μνήμη ανάμεσα στους θεατές και να τον ρωτήσουν δυνατά από την πλατεία, την ώρα της παράστασης, για την «περίπτωση», απευθύνθηκε σε φίλους του να πηγαίνουν στις παραστάσεις του για να επιβάλλουν σιωπή. Αψευδής μάρτυρας ο φίλος του φαρμακοποιός Σπύρος Λεκατσάς, οδός Πατησίων 336. Για να ʼχει όμως το κεφάλι του ήσυχο και να καλοπιάσει λίγο αργότερα τους «απέναντι» έγραψε ότι «ο Δεκέμβρης μύριζε ξένη προβοκάτσια»!
Ακόμη κάτι απαραίτητο. Αντιγράφω από το αρχείο μου δύο παραγράφους από το αυθεντικό χειρόγραφο άλμπουμ που έφτιαξε ο ίδιος ο Αιμίλιος Βεάκης, όταν τέλειωσαν οι παραστάσεις του έργου «Ταπεινοί και καταφρονεμένοι», που παίχτηκε σε δική του διασκευή στο Εθνικό Θέατρο.
Έχει ημερομηνία 20 Μαΐου 1934 (δέκα χρόνια πριν από το «συμβάν») και αφιερώνεται στην Ελένη Παπαδάκη:
«Στη μεγάλη μου συνάδελφο κι ευγενική φίλη Ελένη Παπαδάκη με την ευγνωμοσύνη μου για την αριστοτεχνική ενσάρκωση του ρόλου της Νατάσας».
Και απόσπασμα από την εισαγωγή του, πάλι χειρόγραφο: «Μην ξεχάσεις» της λέει «ποτέ σου αυτό το θρίαμβο, γιατί η θύμησή του θα σου φέρνει στο νου, για αιώνιο μάθημα, πως εκείνο που αξίζει θριαμβεύει πάντα στο πείσμα των ανάξιων και των μοχθηρών».

 

Μάνος Ελευθερίου

 

Υ.Γ. 2 Και όλα αυτά, όλα, «εξαιτίας κάποιας φημολογούμενης σχέσης με τους γερμανούς ορισμένων από εκείνους που μετείχαν στην παράσταση» της Εκάβης. Έτσι γράφει η τραγωδός Ασπασία Παπαθανασίου.

***

 

  • Στη φωτογραφία η Ελένη Παπαδάκη στο ρόλο της “Εκάβης”

 

Παρασκήνιο (ΕΡΤ) – Ελένη Παπαδάκη

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΟ Μάνος Ελευθερίου για τη δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη
Περισσότερα