Βιβλιοστάτης

Η τέχνη, Παύλος Νιρβάνας

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

H TEXNH

Τα τζάμια παγωμένα,

μαύρο, σβυστό το τζάκι,

τα τζάμια παγωμένα.

Από τον τοίχο στάζει,

στάζει, δροσιά φαρμάκι

από τον τοίχο στάζει.

Ψυχομαχάει μια λάμπα

απάνω στο τραπέζι,

ψυχομαχάει μια λάμπα.

Στο ξέστρωτο κρεββάτι

μια γάτα ερημοπαίζει

στο ξέστρωτο κρεββάτι.

Κι απάνω από την στέγη

μια κουκουβάγια κράζει

και κάτω από την στέγη

Μες στην καρδιά του ξύλου

ο σάρακας γκρινιάζει,

μες στην καρδιά του ξύλου

Αργοξυπνούν δυο μάτια

– ένα τριζόνι τρίζει –

κι εμπρός στα δυο τα μάτια

Μιαν άνοιξι από ρόδα,

ξανοίγεται κι ανθίζει,

μιαν άνοιξι από ρόδα.

Παύλος Νιρβάνας

***

  • Πίνακας: Pablo Picasso – Reclining female nude playing with cat, 1964
eirini aivaliwtouΗ τέχνη, Παύλος Νιρβάνας
Περισσότερα

Ο ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS». Ένα ημερολόγιο εξιχνίασης φόνου από τον Θοδωρή Τσαπακίδη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Από τις Εκδόσεις «Πικραμένος» κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Ο ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS» του Θοδωρή Τσαπακίδη. Ο Ελέφαντας του «Hotel Phidias» είναι ένα σύγχρονο πολιτικό θρίλερ σε μια Ελλάδα που βρίσκεται σε μόνιμη κρίση και παράλληλα είναι η αγωνιώδης επιδίωξη ενός άντρα στα μισά της ζωής του για χειραφέτηση και αυτογνωσία.
Ένας νεκρός. Tα σχέδια του Θάνου Αποστολίδη, καθηγητή λυκείου και συγγραφέα, να ζήσει μια παράλληλη ζωή με επικίνδυνες αποστολές, αλλάζουν. Χάρη στην απρόσμενη βράβευσή του με το βραβείο Γαλλόφωνου Μεσογειακού Μυθιστορήματος, γνωρίζει μια νεαρή Γαλλίδα δημοσιογράφο της Le Monde. Ο αυθορμητισμός και το θάρρος της την κάνουν άγγελο ελευθερίας του Αποστολίδη την πιο κρίσιμη στιγμή. Ερωμένη και σύμμαχος, θα τον βοηθήσει να ξετυλίξει το κουβάρι, θα αντιμετωπίσουν μαζί το παρακράτος, θα ανατρέψουν μαζί το αναμενόμενο. Κυνηγητό και αρώματα μπερδεύονται στα σοκάκια του Θησείου, στα σκαλάκια των νεοκλασικών της Πλάκας, στις ερημιές της Ελευσίνας, σε αμπάρια ξεχασμένων πλοίων, στους κήπους της Γαλλικής Πρεσβείας.
Ο Αποστολίδης, ο μικρομεσαίος αντιήρωας, μετατρέπεται σε κυνηγημένο ήρωα, αναμετράται ταυτόχρονα με τους διώκτες του και με τους μινώταυρους της ψυχής του. Μια ανηφορική οδός προς την ελευθερία.

* Ο Θοδωρής Τσαπακίδης γεννήθηκε το 1970 στις Βρυξέλλες από γονείς πολιτικούς πρόσφυγες. Ήρθε με την οικογένειά του στην Ελλάδα οχτώ χρονών. Μεγάλωσε στο Παλαιό Φάληρο και σπούδασε στην Πάτρα Μηχανολόγος Μηχανικός. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, ασχολήθηκε με τη λογοτεχνική μετάφραση και το θέατρο και στη συνέχεια με τη διδασκαλία.
Έχει μεταφράσει φιλοσοφικά και επιστημονικά συγγράμματα, θεωρητικά κείμενα για το θέατρο, λογοτεχνία (Γκόρντιμερ, Μπάρι, Κινάρ κ.ά.) και έχει γράψει θεατρικά έργα (Ρωμαίος και Ιουλιέτα – περιμένοντας, Επιχείρηση Χαλιμά κ.ά.), ποίηση (Ο τρίτος από αριστερά κωπηλάτης – Εκδ. Ροές, Ουρανός δωματίου – Εκδ. Σοκόλη), το μυθιστόρημα Belladonna (Εκδ. Βιβλιοπέλαγος) και το παραμύθι Ο πρίγκιπας της Μένουα (Εκδ. Ροές).
Αρθρογραφεί στον ηλεκτρονικό Τύπο για πολιτιστικά θέματα (LEFT.GR, Commonality.gr, Bookpress.gr κ.ά.) και έχει εκπομπή στο ραδιόφωνο (Γιαξεμπόρε /Μεταδεύτερο).

Πληροφορίες

Θοδωρής Τσαπακίδης
Ο ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS»
Ένα ημερολόγιο εξιχνίασης φόνου
496 σελίδες, σχήμα 14Χ23,5, τιμή 19 ευρώ
ISBN 978-960-6628-98-6
Εκδόσεις «Πικραμένος»

Εκδόσεις «Πικραμένος», Τερψιθέας 2, 264 42 Πάτρα
τηλ.: 2610 432.200, Fax: 2610 430.884, yapi@yapi.gr, www.yapi.gr

eirini aivaliwtouΟ ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS». Ένα ημερολόγιο εξιχνίασης φόνου από τον Θοδωρή Τσαπακίδη
Περισσότερα

Μένης Κουμανταρέας. Από την 117 Πτέρυγα Μάχης μέχρι την Κυψέλη και τις Νοστιμιές της Μαίρης

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Ιούλιος του 1970. Έκανα τη θητεία μου στην Ανδραβίδα, στην 117η Πτέρυγα Μάχης και ένα Σάββατο είχα την ευκαιρία για έξοδο ένα απόγευμα στην Πάτρα.
Μοναχικός περίπατος στους δρόμους της πόλης και στη βιτρίνα ενός βιβλιοπωλείου είδα ένα εντυπωσιακό λιτό κίτρινο εξώφυλλο βιβλίου.

 

«Δεκαοχτώ κείμενα», Εκδόσεις Κέδρος. Πρώτο πρώτο το όνομα του Γιώργου Σεφέρη. Ακολουθούσαν άλλα 17 ονόματα: Μανόλης Αναγνωστάκης, Νόρα Αναγνωστάκη, Αλέξανδρος Αργυρίου, Θανάσης Βαλτινός, Λίνα Κάσδαγλη, Νίκος Κάσδαγλης, Αλέξανδρος Κοτζιάς, Τάκης Κουφόπουλος, Μένης Κουμανταρέας, Δ. Ν. Μαρωνίτης, Σπύρος Πλασκοβίτης, Ρόδης Ρούφος, Τάκης Σινόπουλος, Καίη Τσιτσέλη, Στρατής Τσίρκας, Θ. Δ. Φραγκόπουλος, Γιώργος Χειμωνάς.

Εξαιρετική παρέα και μοναδική συντροφιά για τις ώρες της ανάπαυσης.
Το βιβλίο, με έντονο αντιδικτατορικό περιεχόμενο, κυκλοφόρησε σε 3.000 αντίτυπα που εξαντλήθηκαν αμέσως με αποτέλεσμα να επανεκδοθεί πολλές φορές τα χρόνια που ακολούθησαν.

Ανάμεσα στους 18 συγγραφείς ήταν και ο Μένης Κουμανταρέας, που ήταν τότε 39 χρόνων. Το διήγημά του είχε τον τίτλο: «Η Αγία Κυριακή στον βράχο». Όπως έλεγε αργότερα ο ίδιος σε συνέντευξή του: «Ήταν ένα απόσπασμα από ένα διήγημα το οποίο αναφερόταν σε μια επίθεση σε ένα νησί μιας ομάδας κουρσάρων, οι οποίοι όμως έρχονται στο νησί ντυμένοι ως θεατρίνοι δήθεν να παίξουν μια παράσταση, αλλά αποκαλύπτεται ότι είναι πειρατές. Οπότε η σφαγή που γίνεται μετά είναι ένας παραλληλισμός με τη Χούντα που είχε έρθει δήθεν για να σώσει τη δημοκρατία, ενώ ήταν στην ουσία στυγνή δικτατορία».
Τα «Δεκαοχτώ Κείμενα» είχαν τεράστια απήχηση στον κόσμο και γι’ αυτό τον λόγο πολλούς από τους συγγραφείς, τους είχαν καλέσει στην Ασφάλεια «δι’ υπόθεσίν τους».

Αυτή ήταν η πρώτη μου γνωριμία με τον Κουμανταρέα που μου με το κείμενό του μου έδωσε δύναμη σε δύσκολες ώρες και δύσκολα χρόνια. Όταν πέρασαν τα χρόνια είχα τη χαρά να τον γνωρίσω στην Κυψέλη, στο αγαπημένο του στέκι, στις «Νοστιμιές της Μαίρης».

 

 

Ο Μένης Κουμανταρέας με τη Μαιρούλα και τις νοστιμιές της στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου, στην Κυψέλη.

 

Όπως έλεγε ο Κουμανταρέας: «Εμείς δεν πάθαμε σπουδαία πράγματα, η εκδότριά μας όμως, η Νανά Καλιανέση, συνελήφθη και την κρατήσανε αρκετό καιρό μέσα, με επιπτώσεις πάρα πολύ άσχημες για την υγεία της».
Για το δεύτερο βιβλίο του «Το αρμένισμα» (1967), που είχε τιμηθεί με το Β’ Κρατικό Βραβείο Διηγήματος, ο Κουμανταρέας οδηγήθηκε τρεις φορές σε δίκη. Το 1969 ολοκλήρωσε το μυθιστόρημά του «Βιομηχανία Υαλικών» και το 1972 σπούδασε με υποτροφία στο Βερολίνο για έξι μήνες.

  • Ο Αριστομένης Κουμανταρέας γεννήθηκε στις 17 Μαΐου 1931 στην Αθήνα και ήταν γιος του τραπεζικού και χρηματιστή Αντώνη Κουμανταρέα. Το 1948 έζησε για έξι μήνες κοντά στον αδερφό του πατέρα του στο Λονδίνο. Τον επόμενο χρόνο αποφοίτησε από το Πρότυπο Λύκειο Αθηνών και στη συνέχεια σπούδασε νομικά και φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του.

Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1961, με μεταφράσεις έργων των Αλμπέρτο Μοράβια, Έρνεστ Χέμινγουεϊ και Τζέιμς Τζόις, στο περιοδικό «Ταχυδρόμος». Το πρώτο βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Τα μηχανάκια», κυκλοφόρησε το 1962 και περιλαμβάνει ιστορίες καταπιεσμένων εφήβων της εποχής, που αναζητούν διέξοδο στις παρορμήσεις και τα όνειρά τους.

Το 1971 έγραψε το σενάριο της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη «Το προξενιό της Άννας», ενώ τρία δικά του έργα μεταφέρθηκαν στο θέατρο, τη μικρή και τη μεγάλη οθόνη: «Κυρία Κούλα» (το 1983 στην τηλεόραση σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου και το 1987 στο θέατρο σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη), «Τα Καημένα» (το 1987 για την τηλεόραση σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου) και «Η φανέλα με το 9» (το 1988 για τον κινηματογράφο σε σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη).
Τιμήθηκε τέσσερις φορές με το κρατικό βραβείο πεζογραφίας, ενώ το 2008 η Ακαδημία Αθηνών τον τίμησε για το σύνολο του έργου του.
Έργα του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, ρωσικά γερμανικά.

 

Η «αγία σούπα» της Μαιρούλας, όπως την αποκαλούσε ο Κουμανταρέας. Καρότο, σέλινο, πατατούλες και μοσχαράκι.

 

***

Αυτός ο πολυβραβευμένος συγγραφέας υπήρξε όμως ένας πολύ προσιτός και καθημερινός άνθρωπος. Πάντα ήταν με το χαμόγελο. Πάντα είχε διάθεση για συζήτηση και ποτέ δεν κρατούσε σε απόσταση τον συνομιλητή του. Από τους αγαπημένους πελάτες στο κλασικό στέκι της Κυψέλης, στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου, στις «Νοστιμιές της Μαίρης», ήταν πάντα πόλος έλξης. Ακόμη και σε περιόδους με προβλήματα υγείας ο Κουμανταρέας δεν έχανε το κέφι του. Μάλιστα ζητούσε συνήθως – σαν φάρμακο – τη «διάσημη» σούπα της Μαιρούλας με κρέας και λαχανικά. Τις φορές όμως που οι δυνάμεις του δεν το επέτρεπαν η σούπα σε χρόνο μηδέν έφθανε στο σπίτι του -στην οδό Ζακύνθου- για να την απολαύσει.

***

Ο Μένης Κουμανταρέας βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του τα ξημερώματα της 6ης Δεκεμβρίου 2014.

Παναγιώτης ΜήλαςΜένης Κουμανταρέας. Από την 117 Πτέρυγα Μάχης μέχρι την Κυψέλη και τις Νοστιμιές της Μαίρης
Περισσότερα

Ένα γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του 

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Το ιταλικό περιοδικό «L’ Espresso» ζήτησε από δεκατέσσερις προσωπικότητες του πνεύματος να γράψουν μια επιστολή για το 2014.  Ανάμεσά τους και ο Ουμπέρτο Έκο, ο οποίος έγραψε μια επιστολή στον εγγονό του σχετικά με τη σχέση μας με την τεχνολογία και τη σημασία του να εξασκούμε το μυαλό μας απομνημονεύοντας αντί να αναζητούμε εύκολες λύσεις στο Διαδίκτυο και να ψάχνουμε την πραγματική ζωή έξω από τις οθόνες.

«Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές»

«Αγαπητό μου εγγονάκι, δεν θα ήθελα αυτή η επιστολή να θεωρηθεί υπερβολικά συναισθηματική ή ότι έχει σκοπό να σε νουθετήσει σχετικά με την αγάπη για τους συνανθρώπους μας, για την πατρίδα, για τον κόσμο, και όλα τα συναφή. Δεν θα έδινες καμιά σημασία και όταν θα έφτανε η στιγμή να θέσεις σε εφαρμογή όλα αυτά (εσύ έφηβος, και εγώ στο επέκεινα), το σύστημα αξιών θα είχε αλλάξει τόσο πολύ, που πιθανότατα οι συμβουλές μου θα προέκυπταν ξεπερασμένες. Γι’ αυτό, θα ήθελα να επικεντρωθώ σε μια μόνο συμβουλή, την οποία μπορείς να ακολουθήσεις ακόμη και τώρα, ενώ  σερφάρεις στο iPad σου. Κι ούτε θα κάνω το λάθος να σου το υποδείξω, όχι γιατί θα φαινόμουν ένας παππούς βαρετός, αλλά γιατί το ίδιο κάνω και εγώ. Στην καλύτερη περίπτωση μπορώ να σου πω ότι, αν κατά τύχη πέσεις πάνω σε εκατοντάδες ιστοσελίδες πορνό που δείχνουν τη σχέση μεταξύ δύο ανθρώπινων όντων, προσπάθησε με χίλιους τρόπους να μην πιστέψεις ότι αυτό είναι το σεξ, όταν μάλιστα σε αναγκάζει να μη βγαίνεις από το σπίτι σου, για να κοιτάξεις τα πραγματικά κορίτσια. Ξεκινώ από την αρχή ότι είσαι ετεροφυλόφιλος, αλλά κι έτσι να μην είναι, προσάρμοσε τις συμβουλές μου στην περίπτωσή σου. Κοίταζε τα πραγματικά κορίτσια στο σχολείο ή όπου πας να παίξεις, γιατί είναι καλύτερα από τα τηλεοπτικά και μια μέρα θα σου προσφέρουν μεγαλύτερες χαρές από εκείνες του Διαδικτύου. Πίστεψε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη εμπειρία από εσένα. Αν εγώ κοίταζα το σεξ μόνο στον υπολογιστή, ο πατέρας σου δεν θα είχε ποτέ γεννηθεί, κι εσύ ποιος ξέρει πού θα βρισκόσουν, μάλλον δεν θα υπήρχες καν. Αλλά δεν είναι αυτό που θέλω να σου πω, αλλά για μια ασθένεια που έχει προσβάλει τη γενιά σου, καθώς και παιδιά μεγαλύτερα από εσένα, που τώρα φοιτούν στο πανεπιστήμιο: την απώλεια της μνήμης. Είναι αλήθεια ότι αν θέλεις να μάθεις ποιος ήταν ο Καρλομάγνος ή πού βρίσκεται η Κουάλα Λουμπούρ, δεν έχεις παρά να πατήσεις μερικά πλήκτρα και το Διαδίκτυο σου το λέει αμέσως. Κάν’ το όταν χρειάζεται, αφού όμως το κάνεις, προσπάθησε να θυμηθείς τι σου είπε, για να μην αναγκαστείς να το αναζητήσεις για δεύτερη φορά σε περίπτωση που υπάρξει επείγουσα ανάγκη, όπως για μια έρευνα στο σχολείο. Επειδή νομίζεις ότι ο υπολογιστής μπορεί να σου απαντάει οποιαδήποτε στιγμή, ελλοχεύει ο κίνδυνος να χάσεις το ενδιαφέρον να βάζεις πράγματα στο μυαλό σου. Είναι σαν να λέμε ότι, επειδή έχεις μάθει πως για να πας από την τάδε οδό στη δείνα, υπάρχουν το λεωφορείο ή το Μετρό, που σου επιτρέπουν να μετακινηθείς χωρίς κόπο – το οποίο βεβαίως εξυπηρετεί και κάν’ το κάθε φορά που βιάζεσαι-, για τον λόγο αυτό δεν χρειάζεται πλέον να περπατάς. Αν όμως δεν περπατάς αρκετά, γίνεσαι «άτομο με ειδικές ανάγκες», όπως χαρακτηρίζουμε σήμερα τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αναπηρικό καροτσάκι. Εντάξει, ξέρω ότι ασχολείσαι με σπορ, άρα ξέρεις να κινείς το σώμα σου, ας επιστρέψουμε όμως στο μυαλό σου. Παιχνίδια με τον νου: Η μνήμη είναι ένας μυς, όπως εκείνοι των ποδιών, και αν δεν τον εκγυμνάζεις, ατονεί κι έτσι, από πλευράς εγκεφάλου, γίνεσαι άτομο με ειδικές ανάγκες, δηλαδή, για να μιλήσουμε ειλικρινά, ένας ηλίθιος. Κι επειδή για όλους ελλοχεύει ο κίνδυνος να πάθουν Αλτσχάιμερ όταν γεράσουν, ένας τρόπος για να αποφύγουν αυτό το δυσάρεστο ατύχημα είναι να εξασκούν πάντοτε τη μνήμη τους. Ιδού, λοιπόν, η δική μου συνταγή: Κάθε πρωί μάθαινε απ’ έξω μερικούς στίχους, ένα σύντομο ποίημα ή, όπως έκαναν οι δάσκαλοί μας, που μας έβαζαν να μάθουμε τη «Σταχτιά Φοραδίτσα»1 ή «Το Σάββατο του χωριού»2. Καλό θα ήταν να κάνεις παιγνίδια μνήμης με τους φίλους σου για να δείτε ποιος θυμάται καλύτερα. Αν δεν σας αρέσει η ποίηση, κάντε το με τους ποδοσφαιριστές. Πρόσεξε όμως! Δεν πρέπει να γνωρίζεις μόνο τους σημερινούς ποδοσφαιριστές της Ρόμα, αλλά και των άλλων ομάδων, ίσως και ομάδων του παρελθόντος. Φαντάσου ότι εγώ θυμάμαι εκείνους της Τορίνο, όταν το αεροπλάνο τους συνετρίβη με όλους τους παίκτες μέσα: Μπατσικαλούπο, Μπαλαρίν, Μαρόζο κ.λπ. Κάντε αγώνες μνήμης σχετικά με τα βιβλία που έχετε διαβάσει. Π.χ., ποιος ήταν πάνω στην Ισπανιόλα προς αναζήτηση του νησιού των θησαυρών; Ο Λόρδος Τριλώνεϋ, ο Καπετάν Σμόλετ, ο Δόκτωρ Λάιβζι, ο Λονγκ Τζον Σίλβερ, ο Τζιμ; Δες αν οι φίλοι σου θυμούνται ποιοι ήταν οι υπηρέτες των Τριών Σωματοφυλάκων και του Ντ’ Αρτανιάν: Γκριμό, Μπαζέν, Μουσκετόν και Πλανσέ. Κι αν δεν θέλεις να διαβάσεις τους «Τρεις Σωματοφύλακες» (να ήξερες τι χάνεις) κάν’ το με κάποια από τις ιστορίες που έχεις διαβάσει. Μοιάζει με παιxνίδι (και είναι), θα δεις όμως πως το κεφάλι σου θα κυριευθεί από διάφορους χαρακτήρες, ιστορίες, αναμνήσεις κάθε είδους. Θα αναρωτηθείς γιατί παλιά οι υπολογιστές ονομάζονταν ηλεκτρονικά μυαλά; Διότι σχεδιάστηκαν με βάση το μοντέλο του εγκεφάλου σου (μας), αλλά ο εγκέφαλος έχει περισσότερες διασυνδέσεις από έναν υπολογιστή, είναι ένα είδος υπολογιστή που κουβαλάς πάντα μαζί σου, ο οποίος μεγαλώνει και δυναμώνει με την άσκηση, ενώ ο υπολογιστής που έχεις πάνω στο γραφείο σου, όσο πιο πολύ τον χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερη ταχύτητα χάνει και ύστερα από μερικά χρόνια θα πρέπει να τον αλλάξεις. Αντίθετα, στην εποχή μας, το μυαλό σου μπορεί να διαρκέσει έως και ενενήντα χρόνια – αν το έχεις εξασκήσει. Και στα ενενήντα του χρόνια θα θυμάται περισσότερα πράγματα από αυτά που θυμάσαι τώρα. Και μάλιστα δωρεάν! Μάθε τι συνέβη πριν από τη γέννησή σου: Έπειτα, υπάρχει η ιστορική μνήμη, αυτή που δεν αφορά τα γεγονότα της ζωής σου ή τα πράγματα που έχεις διαβάσει, αλλά αυτά που συνέβησαν πριν ακόμη γεννηθείς. Σήμερα, αν πας σε έναν κινηματογράφο, θα πρέπει να μπεις μέσα μια συγκεκριμένη ώρα, όταν αρχίζει η ταινία, και όταν η προβολή ξεκινά, είναι σαν κάποιος να σε παίρνει από το χέρι και να σου λέει τι συμβαίνει. Στα χρόνια μου, μπορούσε κανείς να μπει στην αίθουσα του κινηματογράφου οποιαδήποτε στιγμή, θέλω να πω στο μέσο της προβολής. Έμπαινε τη στιγμή που συνέβαιναν ορισμένα πράγματα και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε προηγηθεί. Αργότερα, όταν η ταινία ξανάρχιζε, μπορούσε να διαπιστώσει αν είχε καταλάβει σωστά την υπόθεση, εκτός του ότι, αν η ταινία είχε ενδιαφέρον, μπορούσε να μείνει και να την ξαναδεί. Λοιπόν, η ζωή είναι σαν μια ταινία της δικής μου εποχής. Όλοι ερχόμαστε στη ζωή όταν πολλά πράγματα έχουν ήδη συμβεί πριν εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, και είναι σημαντικό να μάθουμε τι έχει συμβεί πριν εμείς γεννηθούμε. Αυτό είναι αναγκαίο, για να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί σήμερα συμβαίνουν πολλά νέα πράγματα. Να ξεφυλλίζεις και να μαθαίνεις: Λοιπόν, το σχολείο, εκτός από τις προσωπικές σου αναγνώσεις, θα έπρεπε να σου διδάσκει να απομνημονεύεις αυτά που συνέβησαν πριν από τη γέννησή σου. Φαίνεται όμως ότι δεν το κάνει καλά, διότι διάφορες έρευνες μας λένε ότι τα παιδιά του σήμερα, ακόμη και τα πιο μεγάλα που φοιτούν στα πανεπιστήμια, ας πούμε αυτά που έχουν γεννηθεί το 1990, δεν ξέρουν – και ίσως δεν θέλουν να ξέρουν- τι είχε συμβεί το 1980, για να μη μιλήσουμε για το τι συνέβη πριν από πενήντα χρόνια. Τα στατιστικά στοιχεία μας λένε ότι αν ρωτήσετε κάποια παιδιά ποιος ήταν ο Άλντο Μόρο, θα απαντήσουν ότι ήταν ο αρχηγός των Ερυθρών Ταξιαρχιών – ενώ ήταν αυτός που οι Ερυθρές Ταξιαρχίες σκότωσαν. Δεν θα μιλήσουμε εδώ για τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, αφού για πολλούς παραμένει ένα μυστήριο, παρά το γεγονός ότι αυτά συνέβησαν εδώ και τριάντα χρόνια. Εγώ γεννήθηκα το 1932, δέκα χρόνια μετά την άνοδο του Φασισμού στην εξουσία. Ήξερα όμως ποιος ήταν ο πρωθυπουργός κατά τη στιγμή της Πορείας στη Ρώμη (τι είναι αυτό;)3. Ίσως το φασιστικό σχολείο μού το είχε διδάξει, για να μου εξηγήσει πόσο ανόητος και κακός ήταν εκείνος ο Υπουργός «O δειλός  Φάκτα4», που οι φασίστες είχαν αντικαταστήσει. Εντάξει! Τουλάχιστον όμως το ήξερα. Ας αφήσουμε όμως το σχολείο. Ένα αγόρι του σήμερα δεν γνωρίζει ποιοι ήταν οι ηθοποιοί του κινηματογράφου είκοσι χρόνια πριν, ενώ εγώ ήξερα ποια ήταν η Φραντσέσκα Μπερτίνι, που πρωταγωνίστησε σε βουβές ταινίες είκοσι χρόνια πριν εσύ γεννηθείς. Ίσως γιατί ξεφύλλιζα παλιά περιοδικά που συσσωρεύονταν στην ντουλάπα του σπιτιού μας, αλλά αυτό ακριβώς σε καλώ να κάνεις: να ξεφυλλίζεις κι εσύ παλιά περιοδικά, καθώς πρόκειται για έναν τρόπο να μάθεις τι είχε συμβεί πριν εσύ γεννηθείς. Αλλά γιατί είναι τόσο σημαντικό να γνωρίζουμε τι συνέβη πριν; Διότι, πολλές φορές ό,τι συνέβη στο παρελθόν σου εξηγεί γιατί ορισμένα πράγματα συμβαίνουν σήμερα, και οπωσδήποτε (όπως και για τους ποδοσφαιριστές, που είπαμε) είναι ένας τρόπος για να εμπλουτίζουμε τη μνήμη μας. Πρόσεξε! Αυτό δεν μπορείς να το κάνεις μόνο με τα βιβλία και τα περιοδικά, αλλά και με το Ίντερνετ, το οποίο μπορούμε να το χρησιμοποιούμε όχι μόνο για να κάνουμε chat με τους φίλους μας, αλλά, (λέμε τώρα) και με την Ιστορία του κόσμου. Ποιοι ήταν οι Χετταίοι; Και οι Καμισάρντι (camisards)5; Και πώς ονομάζονταν οι τρεις καραβέλες του Κολόμβου; Πότε εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι; Η Κιβωτός του Νώε θα μπορούσε να έχει ένα πηδάλιο; Ποιο ήταν το όνομα του προγόνου του βοδιού; Υπήρχαν περισσότερες τίγρεις πριν από εκατό χρόνια απ’ ό,τι σήμερα; Τι ήταν η αυτοκρατορία του Μάλι; Και ποιος μιλούσε για την Αυτοκρατορία του Κακού; Ποιος ήταν ο δεύτερος Πάπας στην ιστορία;  Πότε εμφανίστηκε ο Μίκι Μάους; Θα μπορούσα να θέσω ατέλειωτα ερωτήματα και όλα θα ήταν ωραίες περιπέτειες έρευνας. Θα έλθει η μέρα που θα είσαι ηλικιωμένος και θα νιώθεις ότι έχεις ζήσει χίλιες ζωές, γιατί θα είναι σαν να ήσουν παρών στη Μάχη του Βατερλό,  ότι παρακολούθησες τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα κι ότι ήσουν πολύ κοντά στο σημείο όπου ο Bertoldo il Nero6, αναμιγνύοντας ουσίες σε ένα γουδί για να βρει τον τρόπο να φτιάξει χρυσό, ανακάλυψε κατά λάθος την πυρίτιδα (μπαρούτι) και εκτινάχθηκε στον αέρα (και καλά να πάθει). Αντίθετα, άλλοι φίλοι σου, οι οποίοι δεν θα έχουν καλλιεργήσει τη μνήμη τους, θα έχουν ζήσει μια μόνο ζωή, τη δική τους, που θα πρέπει να ήταν και πολύ μελαγχολική και στερημένη από μεγάλες συγκινήσεις. Καλλιέργησε, λοιπόν, τη μνήμη σου και από αύριο αποστήθισε την «Εύθυμη Τερέζα».

  • Σημειώσεις: 1. «La Cavallina Storna», στα ιταλικά. Είναι από τα πιο γνωστά ποιήματα του Ιταλού ποιητή Τζιοβάνι Πάσκολι (1855-1912). Το οποίο έγραψε στη μνήμη του πατέρα του, ο οποίος δολοφονήθηκε  πάνω στην άμαξά του, όταν ο ποιητής ήταν δώδεκα ετών. 2. «Il Sabato del villaggio», στα ιταλικά. Ποίημα του Τζιάκομο Λεοπάρντι (1798-1837), ο οποίος θεωρείται  o μεγαλύτερος Ιταλός ποιητής μετά τον Πετράρχη. Το συγκεκριμένο ποίημα αναφέρεται στις προετοιμασίες που κάνουν οι κάτοικοι του χωριού του, για να υποδεχθούν την Κυριακή. 3. Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) ονομάστηκε η πορεία που έκαναν προς την πρωτεύουσα της Ιταλίας οι μελανοχίτωνες (η παραστρατιωτική οργάνωση που είχε δημιουργήσει ο Μουσολίνι), προκειμένου να καταλάβουν την εξουσία. Η «πορεία» διήρκεσε από τις 22 ως τις 28 Οκτωβρίου 1922 και κατέληξε στην άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία, στην οποία παρέμεινε επί 21 έτη. 4. Ο Λουίτζι Φάκτα (1861-1930) ήταν ο τελευταίος πρωθυπουργός πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τον Μπενίτο Μουσολίνι. 5. Γάλλοι καλβινιστές που εμφανίστηκαν το 1700 εναντίον του Λουδοβίκου του 14ου , ο οποίος είχε καταργήσει τη θρησκευτική τους ελευθερία. Ονομάζονταν έτσι από την πουκαμίσα, που φορούσαν πάνω από το ένδυμά τους, ως αναγνωριστικό στοιχείο. 6. Ο Μπερτόλδος, επονομαζόμενος και  Μαύρος (Berthold der Schwartz) ήταν φραγκισκανός μοναχός,  στον οποίο αποδίδεται (χωρίς να μπορεί να τεκμηριωθεί ιστορικά)  η εφεύρεση της πυρίτιδας. 7. «La Vispa Teresa», στα ιταλικά είναι το πιο γνωστό ποίημα για μικρά παιδιά του Ιταλού ποιητή Λουίτζι Σάιλερ (1825-1885). Γράφτηκε γύρω στο 1850 και μιλάει για ένα κοριτσάκι, την Τερέζα, που  περιχαρής που έπιασε μια πεταλουδίτσα, ενώ εκείνη πέταγε πάνω από το γρασίδι, αναφωνεί: «Την έπιασα! Την έπιασα!». Η πεταλούδα  την εκλιπαρεί να την αφήσει ελεύθερη, λέγοντάς της: «Ζώντας πετώντας, τι κακό σου κάνω; Εσύ με πληγώνεις πιέζοντάς μου τις φτερούγες. Άσε με ελεύθερη! Κι εγώ κόρη του Θεού είμαι!». Η Τερέζα, κόκκινη από ντροπή, άνοιξε τα δάχτυλά της κι εκείνη πέταξε και πάλι.
  • Ο Ουμπέρτο Έκο (5 Ιανουαρίου 1932-19 Φεβρουαρίου 2016) ήταν Ιταλός ακαδημαϊκός, καθηγητής, σημειολόγος, συγγραφέας. Το πρώτο του βιβλίο εκδόθηκε το 1965 και το Το όνομα του Ρόδου, το περίφημο πρώτο του μυθιστόρημα, το 1980 (πούλησε 9 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως, τιμήθηκε με τα βραβεία Strega και Medicis Etranger, ενώ μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο). Μερικά από τα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά: Κήνσορες και θεράποντες (εκδ. Γνώση), Το όνομα του Ρόδου (εκδ. Γνώση), To Εκκρεμές του Φουκώ (εκδ. Γνώση), Η αναζήτηση της τέλειας γλώσσας (εκδ. Ελληνικά Γράμματα), Μπαουντολίνο (εκδ. Ελληνικά Γράμματα), Η ιστορία της Ομορφιάς (εκδ. Καστανιώτη).
eirini aivaliwtouΈνα γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του 
Περισσότερα

Μανόλης Αναγνωστάκης – Άρχισε μια σιγανή βροχή…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Έπεφτε μια κίτρινη παλιά βροχή…

Γ. Κ.

Άρχισε μια σιγανή βροχή αργά προς το βράδυ.

Στις πολιτείες ο ουρανός φαίνεται μιαν απέραντη λασπωμένη πεδιάδα

Κι η βροχή είναι μια καλοσύνη, όσο να πεις, δε μοιάζει διόλου με το θάνατο

Μπορείς να βαδίζεις κάποτε χωρίς κανένα σκοπό ή με σκοπό —σου είναι αδιάφορο—

Μιαν εποχή μακρινή και νεκρή σα μια βίαια σκισμένη πολυτέλεια.

Εγώ συλλογίζομαι πώς και γιατί άραγε μια βροχή μπορεί να σου θυμίζει τόσα πράγματα

—Χωρίς αμφιβολία είναι τόσο ανόητο να τα στοχάζεσαι όλα αυτά μια τέτοιαν ώρα—

Συλλογίζομαι όμως στις ζεστές χειμωνιάτικες κάμαρες μιαν αλλιώτικη μυρουδιά

Ύστερα από τις 6 με τα κλειστά παραθυρόφυλλα και τ’ αναμμένο φως

Ή μια γωνιά δίπλα στο τζάμι σ’ ένα μεγάλο καφενείο με τις αδιάφορες φωνές.

Τα συλλογίζεσαι όλα αυτά με τον πιο απλούστερο τρόπο ολωσδιόλου παιδιάστικα

Μπορείς να λησμονείς το κάθε τι, τι τάχα να γυρεύεις εδώ μια τέτοιαν ώρα

Εσύ, ο διπλανός σου, όλος αυτός ο κόσμος που πορεύεται δίπλα σου μες στο σκοτάδι

Αυτή η ανήσυχη σιωπή που πληγώνει περισσότερο κι απ’ το πιο κοφτερό λεπίδι

Να λησμονείς για μιαν ελάχιστη στιγμή πως ίσως δεν τέλειωσε ούτε και απόψε για σένανε το κάθε τι

Τόσο π’ αν τρίξει κάτι αναπάντεχα είναι να σου ξυπνήσει την ακριβήν υπόθεση μιας επιστροφής

Τη χειμωνιάτικη ζεστή κάμαρα, το καφενείο με τις πολύχρωμες φωνές.

…Έτσι βρέχει λοιπόν μια κίτρινη βροχή χωρίς τέλος.

Μια κίτρινη παλιά βροχή, τη νύχτα, σα μαστίγιο.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

  • Πίνακας: Shotei Takahashi – Village in the Rain
eirini aivaliwtouΜανόλης Αναγνωστάκης – Άρχισε μια σιγανή βροχή…
Περισσότερα

Ernesto Sabato, Περί ηρώων και τάφων

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Σ’ εκείνο το δωματιάκι, λοιπόν, άρχισα να γράφω ιστορίες. Τώρα καταλαβαίνω ότι ανέκαθεν η τέχνη του καιρού μας, αυτή η δυνατή και αποδιαρθρωμένη τέχνη, γεννιέται πάντα από την προσωπική μας διάλυση, από την αγωνία μας και από τη δυσαρέσκειά μας. Ένα είδος απόπειρας συμφιλίωσης με τον κόσμο της ράτσας των εύθραυστων, ανήσυχων και γεμάτων επιθυμίες πλασμάτων, που είναι οι άνθρωποι. Τα ζώα δεν χρειάζονται αυτήν τη μεσολάβηση της τέχνης· τους αρκεί που ζουν, καθώς η ύπαρξή τους εξελίσσεται αρμονικά με την ικανοποίηση των αταβιστικών τους αναγκών. Το πουλί αρκείται σε μερικούς σπόρους ή σκουλήκια, ένα δέντρο για να φτιάξει τη φωλιά του και τους μεγάλους χώρους να πετά· και η ζωή του, από τη γέννησή του ως το θάνατό του, κυλά μ’ έναν ευτυχή ρυθμό, που δεν απογοητεύεται ποτέ ούτε από τη μεταφυσική απογοήτευση ούτε από την τρέλα.

Ο άνθρωπος όμως από τη στιγμή που σηκώθηκε στα δύο πίσω πόδια του κι έφτιαξε ένα τσεκούρι με μια κοφτερή πέτρα, δημιούργησε μεν τις βάσεις του μεγαλείου του, αλλά ταυτόχρονα και τις ρίζες του άγχους του, επειδή με τα χέρια του και τα εργαλεία που έφτιαχνε με τα χέρια του, έμελλε να ανεγείρει εκείνη την τόσο στέρεη και παράξενη κατασκευή που ονομάζεται κουλτούρα, για να αρχίσει έτσι η μεγάλη διάλυσή του, αφού είχε πάψει μεν να είναι ένα απλό ζώο, χωρίς ωστόσο να γίνει θεός που του υπέβαλλε το πνεύμα του. Θα είναι αυτό το δισυπόστατο και δυστυχισμένο πλάσμα που κινείται και ζει ανάμεσα στη γη των ζώων και τον ουρανό των θεών του, που θα έχει χάσει τον επίγειο παράδεισο της αθωότητάς του, χωρίς να έχει κερδίσει τον ουράνιο παράδεισο της απολύτρωσής του· θα είναι αυτό το πονεμένο και άρρωστο στο μυαλό πλάσμα, που θα αναρωτηθεί για πρώτη φορά για το γιατί της ύπαρξής του. Κι έτσι, τα χέρια κι ύστερα εκείνο το τσεκούρι, εκείνη τη φωτιά κι αργότερα η επιστήμη και η τεχνική θα έσκαβαν κάθε μέρα και περισσότερο την άβυσσο που θα τον χώριζε από τη ράτσα της προέλευσής του και από τη ζωτική του ευτυχία. Και η πόλη θα αποτελέσει στο τέλος την τελική φάση της ξέφρενης πορείας του, την ύψιστη έκφραση της αλαζονείας του και τη μέγιστη μορφή της αλλοτρίωσής του.

Και τότε, πλάσματα στενοχωρημένα, μισότυφλα και μισότρελα, αγωνίζονται ψηλαφητά να ξαναβρούν εκείνη τη χαμένη αρμονία με το μυστήριο και το αίμα, ζωγραφίζοντας ή γράφοντας μια διαφορετική πραγματικότητα που συχνά μοιάζει φανταστική και παρανοϊκή, αλλά που, πράγμα περίεργο, πρόκειται να είναι πιο βαθιά από την καθημερινή πραγματικότητα. Και, έτσι, ονειρευόμενοι και για τους άλλους οι καλλιτέχνες, αυτά τα εύθραυστα πλάσματα, κατορθώνουν να αρθούν πάνω από την προσωπική τους δυστυχία και γίνονται ερμηνευτές και σωτήρες (πονεμένοι) του συλλογικού πεπρωμένου. H δυστυχία μου όμως ήταν πάντα διπλή, επειδή η αδυναμία μου, το παθητικό πνεύμα μου, η αναποφασιστικότητά μου και η αβουλία μου με εμπόδιζαν να κατακτήσω εκείνη τη νέα τάξη πραγμάτων, εκείνο τον Νέο Κόσμο, που είναι το έργο τέχνης· και κατέληγα πάντα να πέφτω από τις σκαλωσιές εκείνου του ποθητού οικοδομήματος που θα με έσωζε. Πέφτοντας, κακοποιημένος, και διπλά θλιμμένος, έτρεχα και πάλι να βρω τα απλά ανθρώπινα όντα.

Ernesto Sabato, Περί ηρωών και τάφων, σελ. 564-566, μτφρ.: Μανώλης Παπαδολαμπάκης, Εκδόσεις Εξάντας, 1986

  • Εικόνα: Beth Conklin: i must become a lion hearted girl
eirini aivaliwtouErnesto Sabato, Περί ηρώων και τάφων
Περισσότερα

Ηλίας Γκρης, «Σαν άλλος Οιδίποδας»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Στη νέα συλλογή του με τίτλο «Σαν άλλος Οιδίποδας» ο Ηλίας Γκρης, ποιητής της «γενιάς του ’70» με «ρωμαλέο και τρυφερό ύφος» διευρύνει το πεδίο των αναζητήσεών του τόσο θεματολογικά όσο κι αισθητικά.
Δώδεκα χρόνια από τη συλλογή Αλφειός Πρόγονος, (2005) εμφανίζεται με ικανό αριθμό ποιημάτων κατασταλαγμένης ωριμότητας κλείνοντας πλέον –από το 1977, της πρώτης αποκηρυγμένης συλλογής– σαράντα χρόνια συνεχούς δημιουργικής παρουσίας στην ποίηση.
Με επάλληλη εκδίπλωση δραστικών ποιητικών μύθων που εκτείνονται σαν προσωπογραφίες από την Αρχαία Ελλάδα (Δημόκριτος, Φαίδων, Ιουλιανός, Υπατία) και φτάνουν στη σύγχρονη εποχή (Σολωμός, Ρίτσος, Καραϊσκάκης, Κρισναμούρτι) και στην προσωπική μυθοποιητική του εντοπιότητα (Κρεσταινιώτισσες…), οι αισθητικές διερευνήσεις του Ηλία Γκρη είναι αποκαλυπτικές μιας ποίησης βαθιά φιλοσοφικής, που συνομιλεί με την Iστορία, αναστοχάζεται και αμφισβητεί.

Ο ΗΛΙΑΣ ΓΚΡΗΣ κατάγεται από την Κρέσταινα Ολυμπίας. Σπούδασε οικονομικά και από το 1975 άσκησε τη δημοσιογραφία σε διάφορα Μέσα Ενημέρωσης, και κυρίως στην τηλεόραση της ΕΡΤ.
Εμφανίστηκε το 1977 με πρωτόλεια συλλογή, και έκτοτε εξέδωσε έξι ποιητικές συλλογές, τρία βιβλία πεζογραφίας, δύο βιβλία δοκιμίων και πέντε θεματικές ανθολογίες. Το 2014 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Γκοβόστη η συγκεντρωτική έκδοση Λήθαργος Κόσμος, 1977-1987.
Μέρος της ποίησης του Ηλία Γκρη έχει συμπεριληφθεί σε ανθολογίες και έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Τρεις τόμοι – επιλογή απ’ το ποιητικό έργο του, κυκλοφορούν σε τρεις χώρες.
Διετέλεσε μέλος στην Επιτροπή Σεναρίων της ΕΡΤ (1993-1995), στην Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας της Κύπρου (2003-2005), και στο Δ.Σ. του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ (2010-2013).
Είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ, και της Εταιρείας Συγγραφέων.

Πληροφορίες

Ηλίας Γκρής
Σαν άλλος Οιδίποδας
88 σελίδες, 7 ευρώ
ISBN 978-960-606-041-0
Εκδόσεις Γκοβόστη

eirini aivaliwtouΗλίας Γκρης, «Σαν άλλος Οιδίποδας»
Περισσότερα

«Τύψεις», Ντίνος Χριστιανόπουλος

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Τύψεις»

Του Ντίνου Χριστιανόπουλου

«…μα πιο πολύ, η όψη της μητέρας μου
όταν γυρνώ αργά το βράδυ και τη βρίσκω
μ’ ένα βιβλίο στο χέρι να προσμένει
βουβή ξενυχτισμένη και χλομή.»

Τύψεις όσο περνούν οι μέρες και μακραίνει,
η ηλικία της σεμνότητας αισθάνομαι
τις ανεπαίσθητες ραγισματιές εντός μου
από νύχτα σε νύχτα να πληθαίνουν:
δρόμοι που πήρα με χαμηλωμένα μάτια
φώτα που πέσαν πάνω μου ανελέητα
λόγια πιο πρόστυχα κι απ’ τις χειρονομίες
– μα πιο πολύ, η όψη της μητέρας μου
όταν γυρνώ αργά το βράδυ και τη βρίσκω
μ’ ένα βιβλίο στο χέρι να προσμένει
βουβή ξενυχτισμένη και χλομή

***

Ντίνος Χριστιανόπουλος

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος (20 Μαρτίου 1931) είναι ποιητής, διηγηματογράφος, δοκιμιογράφος, μεταφραστής, ερευνητής, λαογράφος, εκδότης και βιβλιοκριτικός. Το πραγματικό όνομα του λογοτέχνη είναι Κωνσταντίνος Δημητριάδης. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, γιος προσφύγων από την Ανατολική Θράκη, φοίτησε στο τμήμα Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πήρε πτυχίο του Τομέα Κλασικών Σπουδών. Κατόπιν, εργάστηκε ως βιβλιοθηκάριος στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της πόλης από το 1958 ως το 1965. Έπειτα εργάστηκε ως επιμελητής εκδόσεων. Το 1958 ίδρυσε και ανέλαβε υπό τη διεύθυνσή του το περιοδικό «Διαγώνιος», που κυκλοφόρησε ως το 1983 με ολιγόχρονες παύσεις και τον εκδοτικό οίκο Εκδόσεις Διαγωνίου. Εκείνη την περίοδο αναπτύχθηκε ο λεγόμενος «κύκλος των λογοτεχνών της Διαγωνίου». Η πρώτη ποιητική συλλογή του ήταν η «Εποχή των ισχνών αγελάδων» (1950).

  • Εικόνα: James Abbott McNeill Whistler, Σύνθεση σε γκρι και μαύρο, No. 1 (Προσωπογραφία της μητέρας του καλλιτέχνη), 1871
eirini aivaliwtou«Τύψεις», Ντίνος Χριστιανόπουλος
Περισσότερα

Άρης Αλεξάνδρου, Με τι μάτια τώρα πια / Ποίημα για τη μητέρα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Με τι μάτια τώρα πια»

Του Άρη Αλεξάνδρου

Βιάστηκες μητέρα να πεθάνεις.

Δεν λέω, είχες αρρωστήσει από φασισμό

κι ήταν λίγο το ψωμί έλειπα κι εγώ στην εξορία

ήτανε λίγος ο ύπνος κι ατέλειωτες οι νύχτες

μα πάλι ποιος ο λόγος να απελπιστείς προτού να κλείσεις

        τα εξηντατέσσερα

μπορούσες να ‘σφιγγες τα δόντια

έστω κι αυτά τα ψεύτικα τα χρυσά σου δόντια

μπορούσες ν’ αρπαζόσουνα από ‘να φύλλο πράσινο

απ’ τα γυμνά κλαδιά

απ’ τον κορμό         

μα ναι το ξέρω

γλιστράν τα χέρια κι ο κορμός του χρόνου δεν έχει φλούδα

        να πιαστείς

όμως εσύ να τα ‘μπηγες τα νύχια

και να τραβούσες έτσι πεντέξι-δέκα χρόνια

σαν τους μισοπνιγμένους που τους τραβάει ο χείμαρρος     

κολλημένους στο δοκάρι του γκρεμισμένου τους σπιτιού.

Τι βαραίνουν δέκα χρόνια για να με ξαναδείς

να ξαναδείς ειρηνικότερες ημέρες και να πας

στο παιδικό σου σπίτι με τον φράχτη πνιγμένον στα λουλούδια

να ζήσεις μες στη δίκαιη γαλήνη   

ακούγοντας τον πόλεμο

σαν τον απόμακρο αχό του καταρράχτη

να ‘χεις μια στέγη σίγουρη σαν άστρο

να χωράει το σπίτι μας την καρδιά των ανθρώπων

κι από τη μέσα κάμαρα-     

όμως εσύ μητέρα βιάστηκες πολύ

και τώρα με τι χέρια να ‘ρθεις και να μ’ αγγίξεις μέσ’

        από τη σίτα

με τι πόδια να ζυγώσεις εδώ που ‘χω τριγύρω μου τις πέτρες

 σιγουρεμένες σαν ντουβάρια φυλακής

με τι μάτια τώρα πια να δεις πως μέσα δω χωράει

όλη η καρδιά του αυριανού μας κόσμου   

        τσαλαπατημένη

κι από τον δίπλα θάλαμο ποτίζει η θλίψη

σαν υγρασία σάπιου χόρτου.

 

***

 

Άρης Αλεξάνδρου (1922-1978).

Ο Άρης Αλεξάνδρου (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Αριστοτέλη Βασιλειάδη) γεννήθηκε στο Λένινγκραντ, γιος του Βασίλη Βασιλειάδη που καταγόταν από την Τραπεζούντα και της εσθονικής καταγωγής Ρωσίδας Πολίνα Άντοβνα Βίλγκεμσον. Η οικογενειακή του γλώσσα ήταν τα ρωσικά. Ύστερα από δύο χρόνια παραμονής στη Θεσσαλονίκη (1928-1930) εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα και έμεινε σε μια προσφυγική πολυκατοικία. Στην Αθήνα έμαθε ελληνικά στο δημοτικό σχολείο και το 1933 γράφτηκε στο Βαρβάκειο Γυμνάσιο, όπου συνδέθηκε φιλικά με τον Αντρέα Φραγκιά. Οι δύο φίλοι, μαζί με τους Γεράσιμο Σταύρου, Χρίστο Θεοδωρόπουλο και Λεωνίδα Τζεφρώνη, δημιούργησαν μια μυστική ομάδα μαρξιστικού προσανατολισμού κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά, στο πλαίσιο της οποίας συνέχισαν να δρουν και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Το 1940 ο Άρης έδωσε εξετάσεις στο Πολυτεχνείο και στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών χωρίς επιτυχία, πέτυχε όμως στις εξετάσεις της ΑΣΟΕΕ, στις οποίες πήρε μέρος λίγο αργότερα. Το 1941 προσχώρησε μαζί με τους συντρόφους του σε κομμουνιστική οργάνωση από μέλη της πρώην ΟΚΝΕ, από την οποία αποχώρησε ένα χρόνο αργότερα. Μετά την επανέναρξη των μαθημάτων στις πανεπιστημιακές σχολές επέστρεψε στην Ανωτάτη Εμπορική, εγκατέλειψε όμως τις σπουδές του λίγους μήνες αργότερα και ξεκίνησε τη μακροχρόνια μεταφραστική του εργασία στον εκδοτικό οίκο Γκοβόστη, στο πλαίσιο της οποίας πρωτοχρησιμοποίησε το όνομα Άρης Αλεξάνδρου. Παράλληλα πήρε μέρος σε αντιφασιστικές εκδηλώσεις παραμένοντας εκτός οργανώσεων. Το 1944 τον συνέλαβαν τα αγγλικά στρατεύματα κατά τα Δεκεμβριανά και στάλθηκε στο στρατόπεδο Ελ Ντάμπα στη Βόρειο Αφρική, από όπου επέστρεψε το 1945. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου εξορίστηκε στο Μούδρο (1948-1949), τη Μακρόνησο (1949), τον Άγιο Ευστράτιο (1950-1951). Ως το 1958 έζησε στις φυλακές Αβέρωφ, Αίγινας και Γυάρου έπειτα από καταδίκη του Στρατοδικείου Αθηνών για ανυποταξία. Το 1959 παντρεύτηκε την Καίτη Δρόσου. Αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας του Παπαδόπουλου έφυγε για το Παρίσι, όπου έκανε διάφορες χειρωνακτικές εργασίες, ενώ εργάστηκε επίσης ως συντάκτης στο λεξικό Robert ως το 1974, οπότε ξανάρχισαν οι αναθέσεις μεταφράσεων από Έλληνες εκδότες. Ο Άρης Αλεξάνδρου πέθανε στις 2 Ιουλίου του 1978 από αλλεπάλληλα καρδιακά εμφράγματα σε ηλικία 56 χρόνων. Ως μεταφραστής συνεργάστηκε και με άλλους Έλληνες εκδότες, καθώς επίσης με τα περιοδικά Ελεύθερα Γράμματα (1946) και Εποχές (1963) · κείμενά του δημοσίευσε στα περιοδικά Καλλιτεχνικά Νέα, Καινούρια Εποχή, Επιθεώρηση Τέχνης, Εποχές, Η συνέχεια. Το 1946 εκδόθηκε η πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο Ακόμα τούτη η Άνοιξη. Ακολούθησαν οι συλλογές Άγονος γραμμή (1952) και Ευθύτης οδών (1959). Τιμήθηκε με το Βραβείο Ειρήνης στο Φεστιβάλ της Μόσχας του 1962. Το έργο του Άρη Αλεξάνδρου τοποθετείται στο χώρο της μεταπολεμικής ελληνικής λογοτεχνίας. Με το ποιητικό του έργο διέγραψε την πορεία από τον στρατευμένο υπέρ του κομμουνισμού λόγο στην έκφραση της απογοήτευσης για το μάταιο των αγώνων και στην ειρωνεία. Ως σταθμός ωστόσο στην ιστορία της νεότερης λογοτεχνίας μας θεωρήθηκε το μυθιστόρημά του Το Κιβώτιο, που ολοκληρώθηκε το 1972 ύστερα από εφτά χρόνια συγγραφής και εκδόθηκε από τον Κέδρο το 1975. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Άρη Αλεξάνδρου βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Άρης Αλεξάνδρου», Η ελληνική ποίηση· Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.328-330. Αθήνα, Σοκόλης, 1982, Αργυρίου Αλεξ., «Αλεξάνδρου Άρης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 1. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1983, Αργυρίου Αλεξ., «Άρης Αλεξάνδρου», Η μεταπολεμική πεζογραφία· Από τον πόλεμο του ’40 ως τη δικτατορία του ‘67 Β’, σ.136-160. Αθήνα, Σοκόλης, 1988 και Αργυρίου Αλεξ., «Χρονολόγιο Άρη Αλεξάνδρου», Διαβάζω 212, 29/3/1989, σ.20 – 24.
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

  • Εικόνα: Mary Mother, by Julia Margaret Cameron
eirini aivaliwtouΆρης Αλεξάνδρου, Με τι μάτια τώρα πια / Ποίημα για τη μητέρα
Περισσότερα

Ώρες δημοσιογραφίας, ώρες ποίησης με τη Σόνια Ζαχαράτου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ο δήμαρχος Παπάγου – Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος και ο πρόεδρος του Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού και Περιβάλλοντος (ΔΟΠΑΠ) Δημήτρης Οικονόμου σας προσκαλούν, την Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018, στις 19:30, στην εκδήλωση που διοργανώνει ο ΔΟΠΑΠ Παπάγου – Χολαργού, με θέμα «Ώρες δημοσιογραφίας, Ώρες ποίησης της Σόνιας Ζαχαράτου».

  • O καθηγητής ιστορίας και αρχαιολογίας Πέτρος Θέμελης συνομιλεί με τη συγγραφέα και δημοσιογράφο για τις προσωπικότητες που περιλαμβάνονται στο βιβλίο της «Οι Απέναντι – 23 συνεντεύξεις και μία συζήτηση», εκδ. Πολύτροπον, και μιλά και για το λογοτεχνικό έργο της.
  • Η ποιήτρια Κλεοπάτρα Λυμπέρη αναλύει και ξεδιπλώνει τις σχέσεις μάνας – θυγατέρας, όπως αναδύονται από το βιβλίο της Σόνιας Ζαχαράτου «Παιχνίδι Με Τον Σπάγκο», εκδ. Κουκούτσι.
  • Αποσπάσματα της ποίησής της αποδίδει η ηθοποιός Χρυσούλα Διαβάτη.
  • Η αντιπρόεδρος του ΔΟΠΑΠ Μαρία Δημητριάδου συντονίζει και παρουσιάζει.
  • Ο πιανίστας Σπύρος Αμάραντος σε μουσικές διαδρομές.

Θα προβληθεί βίντεο με επιλογές από το έργο σημαντικών προσωπικοτήτων του καιρού μας.

Πληροφορίες

Ώρες δημοσιογραφίας, Ώρες ποίησης 

Tης Σόνιας Ζαχαράτου

Αμφιθέατρο «Μίκης Θεοδωράκης»

Δημαρχείο Παπάγου – Χολαργού, Περικλέους 55, Χολαργός

Είσοδος Ελεύθερη

  • Η φωτογραφία είναι από το αρχείο της Σόνιας Ζαχαράτου, επεξεργασμένη από το catisart.gr

 

eirini aivaliwtouΏρες δημοσιογραφίας, ώρες ποίησης με τη Σόνια Ζαχαράτου
Περισσότερα