Κριτική παρουσίαση

Μπέρτολτ Μπρεχτ: «O φωτισμός» (1950)

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Περισσότερο φως, ηλεκτρολόγε στη
σκηνή!
Πώς θες, δραματουργοί κι ηθοποιοί,
να δείξουμε τ’ αντικαθρέφτισμα
του κόσμου, μέσα στο μισοσκόταδο;
Τούτο το σύθαμπο
καλεί σε ύπνο.
Ενώ εμείς θέλουμε ξύπνιους
θεατές – κι ακόμα πιο πολύ: ξυπνούς!
Καν’ τους
να ονειρευτούν στο πλέριο φως!

Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης

  • Εικόνα: Berliner Ensemble

***

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ (10 Φεβρουαρίου 1898 – 14 Αυγούστου 1956) ήταν Γερμανός δραματουργός, σκηνοθέτης και ποιητής του 20ού αιώνα. Θεωρείται ο πατέρας του “επικού θεάτρου” (Episches Theater) στη Γερμανία.

Γεννήθηκε το 1898 στο Άουγκσμπουργκ της Βαυαρίας και πέθανε το 1956 στο Ανατολικό Βερολίνο. Η μητέρα του ήταν Προτεστάντισσα και ο πατέρας του Καθολικός διευθυντής εταιρείας χάρτου. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου (1917 – 1921), επιστρατεύεται ως νοσοκόμος και υπηρετεί στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αρχίζει να γράφει ποιήματα και θεατρικά. Η πρώτη συλλογή ποιημάτων του ήταν το “Εγκόλπιο ευσέβειας” (Hauspostille).

 

 

Κατά τη διάρκεια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, συνάντησε και δούλεψε με το συνθέτη Χανς Έισλερ και ανέπτυξαν φιλία ζωής. Γνώρισε και τη Χέλενε Βάιγγελ, τη δεύτερη γυναίκα του που τον συνόδεψε αργότερα στην εξορία μέχρι το τέλος της ζωής του.
Το 1922 παντρεύτηκε την τραγουδίστρια της όπερας Μαριάν Ζοφ. Η κόρη τους Ανν Χιόμπ γεννήθηκε ένα χρόνο μετά. Το 1923 προσλήφθηκε βοηθός σκηνοθέτη στο Γερμανικό Θέατρο του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του Μαξ Ράινχαρτ.
Άρχισε να φοιτά στη Μαρξιστική Εργατική Σχολή και μελέτησε διαλεκτικό υλισμό.
Το 1930 παντρεύτηκε τη Χέλενε Βάιγγελ που του είχε χαρίσει ήδη ένα γιο. Στη συνέχεια απέκτησαν και μια κόρη.

Η προσαρμογή της Όπερας των Ζητιάνων του Τζον Γκέι με το όνομα Η Όπερα της Πεντάρας (Die Dreigroschenoper, 1928) σε στίχους του Μπέρτολτ Μπρεχτ και μουσική Κουρτ Βάιλ προκάλεσε αίσθηση στο Βερολίνο και ο αντίκτυπος του επηρέασε την παγκόσμια σκηνή Μιούζικαλ. Στην όπερα αυτή, ο Μπρεχτ στηλίτευε την καθώς πρέπει βερολινέζικη αστική τάξη που πρόσαπτε στο προλεταριάτο έλλειψη ηθικής.

Το 1933, με την άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία, ο Μπρεχτ αυτοεξορίστηκε μέχρι το έτος 1948. Έζησε πρώτα στη Δανία και τη Φινλανδία και μετά στις ΗΠΑ καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Στη Μόσχα εξέδωσε σε συνεργασία με άλλους Γερμανούς συγγραφείς το περιοδικό «Η Λέξη» (Das Wort).
Στην Αμερική, όπου έζησε το κύριο μέρος της ζωής του, δέχθηκε έντονες διώξεις από το Μακαρθικό καθεστώς.

Μετά το τέλος του πολέμου εγκαταστάθηκε στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας και μαζί με τη Χέλενε Βάιγκελ (Ηelene Weigel) ίδρυσαν (1949) το Μπερλίνερ Ανσάμπλ (Berliner Ensemble). Το 1950 εκλέχτηκε μέλος της Ακαδημίας Τεχνών. Τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο της ΛΓΔ το 1951 και με το Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη το 1954.

Τα έργα του χαρακτηρίζονταν αρχικά από πνεύμα καταδίκης του πολέμου και του μιλιταρισμού, ενώ στη συνέχεια παρατηρείται μια αποφασιστική στροφή στη σκέψη και τη ζωή του, που εμπνέεται από τη μαρξιστική φιλοσοφία.
Σημαντική ώθηση στη σχέση του με την εργατική τάξη και το κίνημά της έδωσε η μαζική εξαθλίωση που προκάλεσε η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1920 και η νέα ορμητική ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στη Γερμανία.

Ο Μπρεχτ άρχισε την καριέρα του ως δραματουργός με μια σειρά πειραματισμούς, επηρεασμένος από τις εξπρεσιονιστικές τεχνικές, όπως στο έργο του “Βάαλ” (Baal, 1918). Με το αντιπολεμικό έργο του “Ταμπούρλα μες τη Νύχτα” (1922) κερδίζει το Βραβείο Κλάιστ (Kleist Prize).
Ήταν θαυμαστής του Φρανκ Βέντεκιντ (Frank Wedekind, 1864 – 1918) κι επηρεάστηκε σημαντικά από το κινεζικό και το ρωσικό θέατρο. Το “διδακτικό” και “ανθρωπιστικό” θέατρο που για χρόνια υπηρέτησε ο Μπρεχτ απηχεί τη μαρξιστική ιδεολογία του. Ήταν τότε που έγραψε και το λιμπρέτο της όπερας (με μουσική του Κουρτ Βάιλ) ” Η Άνοδος και η Πτώση της πόλης Μαχάγκονυ” (1930).

Ανάμεσα στα έτη 1937 και 1945, ο Μπρεχτ έγραψε τα σπουδαιότερα έργα του: “Η Ζωή του Γαλιλαίου” (1937-39), “Μάνα Κουράγιο και τα Παιδιά της” (1936-39), “Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν” (1935-41), “Ο Κύριος Πούντιλα και ο Υπηρέτης του Μάττι” (1940), “Η Άνοδος του Αρτούρου Ούι” (1941), “Τα Οράματα της Σιμόνης Μασάρ” (1940-43), “Ο Σβέικ στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο” (1942-43) και “Ο Καυκασιανός Κύκλος με την Κιμωλία” (1943-45).
Το 1944 γράφει το έργο “Η ιδιωτική ζωή της κυρίαρχης φυλής”, μια άτεγκτη κριτική της ζωής στη Γερμανία υπό το καθεστώς του Εθνικοσοσιαλισμού.

Η παγκοσμιότητα του έργου του αναγνωρίστηκε ευρέως μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα έργα του κλείνουν μέσα τους μια διάρκεια, καθώς αναδεικνύουν την ανθρώπινη υπόσταση.
Έτσι, όχι μόνο δεν καταλύθηκαν από το χρόνο, αλλά τώρα προβάλλονται και τιμώνται περισσότερο παρά ποτέ.

Μετά την επιστροφή του στη Γερμανία το 1949, ο Μπρεχτ αφιερώνεται στην ποίηση και τη σκηνοθεσία των έργων του. Έγραψε εκατοντάδες ποιήματα που αντανακλούν τη σταδιακή μεταστροφή του προς τη μαρξιστική-λενινιστική φιλοσοφία.
Τα πιο γνωστά από αυτά είναι: Άκουσα πως τίποτα δε θέλετε να μάθετε, Εγκώμιο στη μάθηση, Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου, Αυτό θέλω να τους πω, Να καταπολεμάτε το πρωτόγονο, Ποτέ δε σε είχα αγαπήσει τόσο πολύ, Απώλεια ενός πολύτιμου ανθρώπου, Εγκώμιο στον Κομμουνισμό, Εγκώμιο στη Διαλεκτική.

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΜπέρτολτ Μπρεχτ: «O φωτισμός» (1950)
Περισσότερα

Ariane Mnouchkine: …το θέατρο δεν πρέπει να αφήνεται να τυφλωθεί από μέτριες προσωπικότητες

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιμέλεια: catisart.gr

Ύστερα από παρότρυνση του Νίκου Χατζόπουλου, και αφού πήρε την άδεια της Ariane Mnouchkine – Théâtre du Soleil, ο Δημήτρης Ντάσκας μετέφρασε τη συνέντευξη της “μεγάλης κυρίας του γαλλικού θεάτρου” στο περιοδικό Télérama. Όπως λέει και ο Νίκος Χατζόπουλος, γι’ αυτή την ακάματη γυναίκα, μόνο σεβασμό κι ευγνωμοσύνη μπορείς να τρέφεις, είτε συμφωνείς είτε όχι με τις απόψεις της.

Αφού έλαβε την άδεια του μεταφραστή τον οποίο και ευχαριστούμε, το catisart.gr αναδημοσιεύει τη συνέντευξη:

Πώς ζείτε την καραντίνα στο Θέατρο του Ήλιου;

*Όπως μπορούμε. Όπως όλος ο κόσμος. Οργανώνουμε τηλεδιασκέψεις με τα εβδομήντα μέλη του θεάτρου και καμιά φορά και με τα παιδιά τους. Σε όλους κάνει καλό να ξαναβρίσκονται με τον θίασο. Κυρίως σ’ εμένα. Σκεφτόμαστε: μετά την καραντίνα, τι θα κάνουμε; Πώς θ’ αρχίσουμε πάλι το θέατρο, που δεν τρέφεται μόνο με λόγια, αλλά κυρίως με σώματα; Πώς θα εφαρμόσουμε συνθήκες υγιεινής χωρίς αυτές να γίνουν αφόρητη λογοκρισία; Μάσκες, προφανώς, σωματικές αποστάσεις στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως τα γεύματα, οι συσκέψεις, αλλά στην πρόβα; Το ν’ αναρωτιόμαστε πώς θα δράσουμε, σημαίνει ότι είμαστε ήδη, κάπως, σε δράση. Κατά σύμπτωση, στις 16 Μαρτίου θ’ αρχίζαμε πρόβες για μια παράσταση παράξενα προφητική. To θέμα της, που δεν μπορώ ούτε θέλω ν’ αναφέρω εδώ, γιατί αλλιώς θα χαθεί για πάντα, δεν θα μεταβληθεί. Αλλά η φόρμα θα μετατοπιστεί, κάτω από το ξέσπασμα του κατακλυσμού που κλονίζει τα πάντα, άτομα, κράτη, κοινωνίες, πεποιθήσεις. Οπότε, μαζεύουμε υλικό, διεξάγουμε τις έρευνές μας σε όλους τους αναγκαίους τομείς. Πρέπει να ξαναπάρουμε την πρωτοβουλία, αυτήν την πρωτοβουλία που, για δύο μήνες, μας απαγορεύτηκε, ακόμη και σε τομείς όπου οι πρωτοβουλίες των πολιτών θα είχαν φέρει, αν όχι τις λύσεις, τουλάχιστον αξιοσημείωτες βελτιώσεις σε ανθρώπινο επίπεδο.

Σε τι κατάσταση βρίσκεστε ψυχικά;

*Νιώθω θλίψη. Γιατί πίσω από τα νούμερα που ένας κύριος απαριθμεί κάθε βράδυ στην τηλεόραση, συγχαίροντας τον εαυτό του για την εξαιρετική δράση της κυβέρνησης, δεν μπορώ να μη σκέφτομαι την οδύνη και τη μοναξιά, μέσα στις οποίες πέθαναν αυτοί οι άνθρωποι. Την οδύνη και τη σύγχυση εκείνων που τους αγαπούσαν, στους οποίους απαγορεύτηκαν οι εκδηλώσεις τρυφερότητας και αγάπης, και οι τελετές, όποιες κι αν είναι, οι απαραίτητες για το πένθος. Απαραίτητες σε κάθε πολιτισμό. Ενώ αν είχαν λίγη κατανόηση, λίγο σεβασμό, λίγη συμπόνια οι κυβερνώντες και οι μολιερικοί επιστημονικοί σύμβουλοί τους, θα μπορούσαν να κάνουν πιο ελαστικούς αυτούς τους κανονισμούς που με βιασύνη αποφάσισαν, μερικοί από τους οποίους είναι κατανοητοί, αλλά εφαρμόζονται με τρομερή ακαμψία και τυφλότητα.

Να μιλήσουμε για το θέατρο;

*Μα για το θέατρο σας μιλώ! Όταν σας μιλώ για την κοινωνία, σας μιλώ για το θέατρο! Αυτό είναι το θέατρο! Να βλέπεις, να ακούς, να μαντεύεις αυτό που δεν λέγεται ποτέ. Ν’ αποκαλύπτεις τους θεούς και τους δαίμονες που κρύβονται στο βάθος της ψυχής μας. Και στη συνέχεια, να μεταμορφώνεις, έτσι ώστε με τη βοήθεια της Ομορφιάς, που έχει τη δύναμη να μεταμορφώνει, να γνωρίζουμε και να δείχνουμε ανεκτικότητα στην ανθρώπινη κατάσταση. Δείχνω ανεκτικότητα δεν σημαίνει ούτε καταπιέζομαι ούτε παραιτούμαι! Κι αυτό, λοιπόν, θέατρο είναι!

Είστε θυμωμένη;

*Μα και βέβαια! Αισθάνομαι θυμό, έναν τρομερό θυμό και, θα προσέθετα, ταπείνωση ως Γαλλίδα πολίτης απέναντι στη μετριότητα, τον μόνιμο αυτοθαυμασμό, τα ψέματα της παραπληροφόρησης και την επίμονη αλαζονεία των κυβερνώντων. Στην αρχή της καραντίνας, ήμουνα σαν μισοαναίσθητη, εξαιτίας της αρρώστιας [ΣτΜ: η Μνουσκίν είχε κολλήσει κορονοϊό και θεραπεύτηκε]. Όταν ξύπνησα, έκανα τη βλακεία να παρακολουθώ κυβερνητικούς εκπροσώπους-παπαγαλάκια σε μέσα ενημέρωσης εξίσου παπαγαλάκια. Είχα εκτιμήσει τη γρήγορη αντίδραση του Εμμανουέλ Μακρόν στο οικονομικό μέτωπο και το περίφημο “όσο κι αν κοστίσει” για ν’ αποφευχθούν οι απολύσεις. [ΣτΜ: φράση που είπε ο Μακρόν στο πρώτο του διάγγελμα, και επαναλαμβάνει τακτικά η γαλλική κυβέρνηση όταν πρόκειται για μέτρα οικονομικής ενίσχυσης εργαζομένων και επιχειρήσεων]. Αλλά όταν, μέσα στον μικρόκοσμό μου που ανάρρωνε, εμφανίστηκαν στο προσκήνιο αυτοί που αποκαλώ «οι τέσσερις κλόουν», ο Διευθυντής Υγείας, o Υπουργός Υγείας, η κυβερνητική εκπρόσωπος, και επιπλέον ως αρχηγός, ο Μπαμπούλας, ο Υπουργός Εσωτερικών, με κυρίευσε οργή. Θα ήθελα να μην τους ξαναδώ ποτέ.

Τι τους καταλογίζετε;

*Ένα έγκλημα. Τις μάσκες. Δεν μιλάω για την έλλειψη, ένα σκάνδαλο που ξεκίνησε τα προηγούμενα χρόνια, στις θητείες του Νικολά Σαρκοζί και του Φρανσουά Ολάντ. Αλλά την ευθύνη μοιράζεται και η τωρινή κυβέρνηση, που, εδώ και τρία χρόνια, το μόνο που κάνει είναι να επιδεινώνει την κατάσταση του συστήματος υγείας της χώρας. Επαναλαμβάνοντάς μας, κάθε βράδυ, κόντρα σε κάθε λογική, ότι οι μάσκες είναι άχρηστες, ακόμα και επικίνδυνες, μας παραπληροφορούσαν και, κάθε βράδυ, μας αφόπλιζαν. Ενώ έπρεπε, ήδη από τη στιγμή που κηρύχθηκε η επιδημία στην Κίνα, ν’ ακολουθήσουν το παράδειγμα των περισσότερων ασιατικών χωρών και να μας καλούν να φοράμε συστηματικά μάσκες, ακόμα κι αν χρειαζόταν να τις φτιάξουμε μόνοι μας, αφού δεν υπήρχαν. Ωστόσο, αναγκαστήκαμε να υποστούμε τα επαναλαμβανόμενα ψέματα των τεσσάρων κλόουν, συμπεριλαμβανομένης της αξέχαστης φράσης της κυβερνητικής εκπροσώπου, που μας εξήγησε ότι αφού ακόμα κι η ίδια –τι αλαζονεία: «ακόμα κι η ίδια»– δεν ήξερε πώς να τις χρησιμοποιήσει, τότε κανείς δεν θα τα κατάφερνε! Σύμφωνα με πολλούς γιατρούς, που το γνώριζαν εδώ και πολύ καιρό, αλλά των οποίων τα λόγια δεν περνούσαν από τα παπαγαλάκια μαζικής ενημέρωσης στην αρχή της καταστροφής, όλοι οφείλουμε να εκπαιδευτούμε με τις μάσκες, γιατί θα χρειαστεί να τις φορέσουμε αρκετές φορές στη ζωή μας. Το λέω αυτό επειδή, στο βίντεο που προτείνει τα μέτρα ατομικής προστασίας, η μάσκα εξακολουθεί να μην υπάρχει. Είμαι ένας απ’ αυτούς που πιστεύουν ότι η συστηματική χρήση της, από τις πρώτες ενδείξεις, θα είχε τουλάχιστον συντομεύσει τη θανατηφόρα καραντίνα που έχουμε υποστεί.

To να υφίστασαι κάτι είναι το χειρότερο;

*Δεν πρέπει να υποστούμε άλλο την παραπληροφόρηση αυτής της κυβέρνησης. Δεν αμφισβητώ το περίφημο «Μένουμε σπίτι». Αλλά, αν είμαστε (τρόπος του λέγειν) σε πόλεμο, αυτό το σλόγκαν δεν φτάνει. Δεν γίνεται να κηρύττουμε πόλεμο χωρίς να καλούμε ταυτόχρονα σε γενική κινητοποίηση. Ωστόσο αυτή η κινητοποίηση, που την επαναλάμβαναν αφειδώς, δεν ήταν ποτέ πραγματικά επιθυμητή. Από την πρώτη στιγμή μας φίμωσαν, μας κλειδαμπάρωσαν. Και κάποιους, μάλιστα, πολύ περισσότερο: μιλάω για τα ηλικιωμένα άτομα και για τον τρόπο που τους φέρθηκαν. Ακούω να μιλούν στα media κάτι παθιασμένοι εναντίον των γέρων, που ισχυρίζονται ότι πρέπει να μας κλειδαμπαρώσουν όλους εμάς, εμάς, τους γέρους, τους παχύσαρκους, τους διαβητικούς, για μήνες, γιατί αλλιώς, λένε, θα πήξουν τα νοσοκομεία αυτοί. «Αυτοί»; Έτσι μιλάμε για τους ηλικιωμένους και τους ασθενείς; Δηλαδή τα νοσοκομεία είναι φτιαγμένα μόνο για ανθρώπους παραγωγικούς και υγιείς; Δηλαδή στη Γαλλία του 2020, θα πρέπει να δουλεύουμε ως τα 65, και όταν τα κλείσουμε, δεν θα έχουμε πια το δικαίωμα να πάμε στο νοσοκομείο, για να μην πήξουν οι διάδρομοι; Αν αυτό δεν είναι σχέδιο που προμηνύει φασισμό ή ναζισμό, μοιάζει πολύ πάντως. Με εξοργίζει.

Τι κάνετε μ’ αυτήν την οργή;

*Αυτή η οργή είναι εχθρός μου, γιατί στόχος της είναι κάτι πολύ μέτριες προσωπικότητες. Όμως το θέατρο δεν πρέπει να αφήνεται να τυφλωθεί από μέτριες προσωπικότητες. Στη δουλειά μας, οφείλουμε να κατανοούμε το μεγαλείο των ανθρώπινων τραγωδιών, τη στιγμή που συμβαίνουν. Αν εμείς οι καλλιτέχνες μείνουμε σ’ αυτήν την οργή, δεν θα καταφέρουμε να μεταφράσουμε αυτό που βιώνουμε σήμερα σε έργα που θα διαφωτίζουν τα παιδιά μας. Έργα που θα ρίξουν φως στο παρελθόν, ώστε να καταλάβουμε πώς μπόρεσε να συμβεί μια τέτοια ηλιθιότητα, μια τέτοια τύφλωση, πώς αυτός ο ανεξέλεγκτος καπιταλισμός κατάφερε να γεννήσει τέτοιους τεχνοκράτες, αυτούς τους μικρόνοες που περιφρονούν τους πολίτες. Για ένα χρόνο, κώφευαν στις κραυγές συναγερμού των νοσηλευτών που διαδήλωναν στο δρόμο. Σήμερα τους λένε: είστε ήρωες. Ταυτόχρονα, μας μαλώνουν ότι δεν σεβόμαστε την καραντίνα, ενώ το 90% τη σέβεται, κι εκείνοι που δεν το κάνουν, ζουν συχνά σε απάνθρωπες συνθήκες. Kαι ενώ το πρόγραμμα για τα υποβαθμισμένα προάστια του Ζαν-Λουί Μπορλό, απορρίφθηκε με τη μία, μόλις πριν από δύο χρόνια, χωρίς καν να εξεταστεί ή να συζητηθεί σοβαρά. Ό,τι συμβαίνει σήμερα είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς λίστας κακών επιλογών.

Αυτή η καταστροφή δεν είναι και μια ευκαιρία;

*Α! Ευκαιρία;! Με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς στον κόσμο; Με ανθρώπους που πεθαίνουν από πείνα στην Ινδία ή στη Βραζιλία, ή που κοντεύουν σε κάποια δικά μας προάστια; Με μια επιταχυνόμενη επιδείνωση των ανισοτήτων, ακόμα και στις πλούσιες δημοκρατίες σαν τη δική μας; Κάποιοι νομίζουν ότι και οι παλιοί μας Παγκόσμιοι Πόλεμοι ήταν κι εκείνοι ευκαιρίες… Δεν μπορώ ν’ απαντήσω σε μια τέτοια ερώτηση, από σεβασμό και μόνο σε όλους αυτούς που, στην Ινδία, στο Εκουαδόρ και αλλού, μαζεύουν και τον τελευταίο σπόρο ρυζιού ή καλαμποκιού που έχει πέσει στο χώμα.

Oι Γάλλοι έχουν αντιμετωπιστεί ως μωρά παιδιά;

*Και χειρότερα. Τα παιδιά έχουν, τον περισσότερο καιρό, καλούς δασκάλους, αφοσιωμένους και ικανούς, που ξέρουν να τους προετοιμάσουν για τον κόσμο. Εμάς μας παρόπλισαν ψυχολογικά. Με έχει συνταράξει η εξής ιστορία: σ’ ένα γηροκομείο στο Μπωβαί, οι νοσοκόμες αποφάσισαν να περάσουν την καραντίνα μαζί με τις ενοίκους. Οργανώθηκαν, έβαλαν στρώματα στο πάτωμα, κι έμειναν να κοιμηθούν κοντά στις ηλικιωμένες προστατευόμενές τους για ένα μήνα. Καμιά δεν κόλλησε τίποτα. Τίποτα. Όλες χαρακτηρίζουν αυτή την περίοδο καταπληκτική. Όμως, φτάνει ένας επιθεωρητής εργασίας, κατά τη γνώμη του οποίου αυτές οι συνθήκες δεν είναι αρμόζουσες για εργαζόμενες. Κρεβάτια στο πάτωμα, ανεπίτρεπτα πράγματα! Διατάζει την παύση του πειράματος. Οι νοσοκόμες πηγαινοέρχονται τώρα ανάμεσα στα σπίτια τους, με κίνδυνο να κολλήσουν τις οικογένειές τους, και στο γηροκομείο, με κίνδυνο να κολλήσουν τις ενοίκους. Στην Αγγλία, το 20% του προσωπικού περνάει την καραντίνα με τους ενοίκους. Αλλά όχι εδώ: η συνέχιση αυτού του πειράματος, που βασιζόταν στην αληθινή γενναιοδωρία και στον εθελοντισμό, απαγορεύτηκε από κανονιστική ακαμψία ή από ιδεολογική θέση. Ή και από τα δύο.

Αυτή η περιθωριοποίηση των ηλικιωμένων αποκαλύπτει ένα πρόβλημα του πολιτισμού μας;

*Απολύτως. Όταν η πρόεδρος την Ευρωπαϊκής Επιτροπής προτείνει να μείνουν οι ηλικιωμένοι σε περιορισμό οχτώ μήνες, συνειδητοποιεί τη σκληρότητα των λόγων της; Συνειδητοποιεί την άγνοιά της ως προς τη θέση των γέρων στην κοινωνία; Συνειδητοποιεί ότι υπάρχουν και πολύ χειρότερα από τον θάνατο; Συνειδητοποιεί ότι ανάμεσα στους γέρους, όπως εγώ, πολλοί, όπως εγώ, δουλεύουν, είναι δραστήριοι ή χρήσιμοι στις οικογένειές τους; Ξέρει ότι εμείς, οι γέροι, δεχόμαστε τον θάνατο σαν κάτι το αναπόφευκτο και είμαστε αμέτρητοι αυτοί που διεκδικούμε το δικαίωμα να επιλέξουμε τη στιγμή που θα φτάσουμε σ’ αυτόν, ένα δικαίωμα που μας αρνούνται ακόμα στη Γαλλία, αντίθετα από πολλές άλλες χώρες; Τι υποκρισία! Να θέλουν να μας καταστήσουν αόρατους, αντί να επιτρέψουν σε όσους από εμάς το θέλουν, να διαλέξουν πότε θα πεθάνουν αξιοπρεπώς και εν ειρήνη. Όταν ο Εμμανουέλ Μακρόν ψιθυρίζει: «Θα προστατεύσουμε τους ηλικιωμένους μας», θέλω να του φωνάξω: Δεν σας ζητώ να με προστατεύσετε, απλώς σας ζητώ να μη μου στερείτε τα μέσα για να το κάνω εγώ. Μάσκα, αντισηπτικό, ορολογικά τεστ! Αλλιώς, σε κάνουν να πιστεύεις ότι ονειρεύονται ένα απέραντο γηροκομείο, όπου θα κρύβουν και θα ξεχνούν όλους τους ηλικιωμένους. Νέοι, τρέμετε, είμαστε το μέλλον σας!

Τι φανερώνει αυτό για την κοινωνία μας;

*Για την κοινωνία δεν ξέρω, αλλά λέει πολλά για τη διακυβέρνηση. Σε κάθε σώμα, μια κακή διακυβέρνηση αποκαλύπτει τη χειρότερή του όψη. Στην ανθρωπότητα υπάρχουν 10% ιδιοφυΐες και 10% καθάρματα. Στην αστυνομία, ένα 10% των αστυνομικών δεν πάνε για να γίνουν φύλακες της ειρήνης αλλά όργανα επιβολής της τάξης. Σέβομαι την αστυνομία, αλλά όταν δίνονται αόριστες κατευθυντήριες γραμμές, ανοιχτές στην ερμηνεία ενός και μόνο οργάνου, αυτό το όργανο, άντρας ή γυναίκα, θα δείξει ότι είναι άνθρωπος καλός, ικανός και με κατανόηση, ή θα δράσει σαν ένας μικρός Άιχμαν με απεριόριστη εξουσία, και, τώρα που ήρθε επιτέλους η ώρα του, θα εφαρμόσει τη μοχθηρία του. Ας πούμε, κάποιον που πηγαίνει στην επαρχία να δει τον ετοιμοθάνατο πατέρα του, θα τον αναγκάσει να κάνει αναστροφή. Ή θα ψαχουλέψει την τσάντα μιας κυρίας για να τσεκάρει αν έχει πραγματικά αγοράσει μόνο αγαθά πρώτης ανάγκης. Κι αν βρει καραμέλες, θα της φερθεί ταπεινωτικά. Όταν σκέφτομαι ότι υπήρξαν καταγγελίες, ναι, καλά ακούσατε, καταγγελίες και πρόστιμα σε οικογένειες που έρχονταν κάτω από τα παράθυρα των γηροκομείων για να μιλήσουν στους δικούς τους ανθρώπους που βρίσκονταν εκεί… Συνειδητοποιούμε τι κρύβεται κάτω από όλο αυτό;

Φοβάστε ένα κράτος που θα σκοτώνει τις ελευθερίες;

*Υπάρχει, αναμφίβολα, κίνδυνος. Η δημοκρατία ασθενεί. Θα πρέπει να τη φροντίσουμε. Ξέρω ότι δεν βρισκόμαστε στην Κίνα, όπου, κατά τη διάρκεια της καραντίνας του Γουχάν, συγκολλούσαν τις πόρτες των ανθρώπων για να μην μπορούν να βγουν. Αλλά, τηρουμένων των αναλογιών, ναι, στη Γαλλία η δημοκρατία απειλείται. Γνωρίζετε, βέβαια, την ιστορία με τον βάτραχο. Αν τον βουτήξουμε σε βραστό νερό, πηδάει αμέσως έξω. Αν τον βουτήξουμε σε κρύο νερό και το ζεσταίνουμε λίγο λίγο, δεν πηδάει, πεθαίνει μαγειρεμένος. Το δροσερό νερό της δημοκρατίας, λίγο λίγο το έχουν κάνει χλιαρό. Δεν λέω ότι θέλουν να το κάνουν αυτό οι κυβερνώντες. Αλλά νομίζω ότι είναι τόσο βλάκες, ώστε δεν το βλέπουν που έρχεται. Ναι, ανακαλύπτω έντρομη ότι αυτοί οι τόσο έξυπνοι άνθρωποι είναι βλάκες. Τους λείπει η ενσυναίσθηση. Δεν νοιάζονται καθόλου για τον γαλλικό λαό. Γιατί δεν του λένε απλώς την αλήθεια;

Ελπίζετε ακόμα στους πολιτικούς μας ηγέτες;

*Όταν στις 12 Μαρτίου ο Εμμανουέλ Μακρόν είπε: «Θα χρειαστεί αύριο να πάρουμε ένα μάθημα από την περίοδο που περνάμε, ν’ αμφισβητήσουμε το μοντέλο ανάπτυξης στο οποίο ο κόσμος μας έχει εμπλακεί εδώ και δεκαετίες, και το οποίο βγάζει στο φως τα ελαττώματά του… Η υγεία… το κράτος πρόνοιας που έχουμε, δεν είναι έξοδα… αλλά πολύτιμα αγαθά», κοιταζόμασταν κατάπληκτοι. Και μου θύμισε την ιστορία του αυτοκράτορα Ασόκα, που το 280 π.Χ., για να κατακτήσει το βασίλειο του Καλίνγκα, ξεκίνησε μια μάχη η οποία κατέληξε σε τέτοια σφαγή, που ο ποταμός Ντάγια δεν κατέβαζε πια νερό αλλά αίμα. Μπροστά σ’ αυτή την εικόνα, ο Ασόκα είχε μια φώτιση και στράφηκε στον βουδισμό και τη μη βία. Ελπίζουμε καμιά φορά για τους κυβερνώντες μας να συνειδητοποιήσουν το κακό που διαπράττουν. Ομολογώ ότι εκείνο το βράδυ πίστεψα στη μεταστροφή του Εμμανουέλ Μακρόν. Ευχήθηκα ότι, αφού διαπίστωσε την αδυναμία του απέναντι σ’ ένα μικροσκοπικό τέρας που προσβάλλει το σώμα και το πνεύμα των λαών, θα ψάξει μαζί μας τις αιτίες στο παρελθόν, θα κατανοήσει πώς η Ιστορία, οι επιλογές και οι πράξεις των ηγετών, των πολιτικών του συμμάχων, οδήγησαν στον παροπλισμό μας απέναντι στην καταστροφή. Θα ήθελα πολύ να καταλάβει πόσο κι ο ίδιος διέπεται από αξίες που δεν είναι αξίες. Θα ήταν εξαιρετικό. Θα ήθελα να εκτιμούσα αυτή την κυβέρνηση. Θα με ανακούφιζε. Δεν θα ζητούσα τίποτα άλλο. Όμως δεν τους έχω καμία εμπιστοσύνη. Δεν μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη σε ανθρώπους που ούτε για ένα δευτερόλεπτο δεν μας έχουν εμπιστοσύνη.
Όταν οι διαδηλώσεις, με άδεια ή χωρίς, ξαναρχίσουν στο δρόμο, θα ’ναι γεμάτες μίσος και οργή, που οδηγούν μόνο σε βία και καταστολή, με τη Μαρίν Λε Πεν να έχει στήσει ενέδρα και να περιμένει απτόητη, ή θα είναι εποικοδομητικές, με πραγματικά κινήματα που θα κάνουν προτάσεις; Κάποια πρωινά σκέφτομαι ότι θα είναι εποικοδομητικές. Και κάποια βράδια σκέφτομαι το αντίθετο. Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι το μίσος. Επειδή το μίσος δεν επιλέγει, το μίσος ποτίζει όλο τον κόσμο.

Φοβάστε ότι θα βγει από την καραντίνα το μίσος;

*Ακριβώς! Ότι θα βγει ένα οργισμένο μίσος από την καραντίνα. Θα κατορθώσει ο γαλλικός λαός να θεραπεύσει, ή τουλάχιστον να προσανατολίσει την οργή του, επομένως και το μίσος του, σε καινοτόμες και ενοποιητικές προτάσεις και δράσεις; Είναι η ώρα. Γιατί δεν αποκλείεται ακόμα να έρθουν τα χειρότερα. Τα χειρότερα, δηλαδή η Βραζιλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες κτλ. Δεν είμαστε ακόμα εκεί αλλά θα φτάσουμε, αν συνεχιστούν οι ιδιωτικοποιήσεις, αν συνεχίσει να απαιτείται από τους διευθυντές των νοσοκομείων να φέρονται σαν διευθύνοντες σύμβουλοι επικερδών επιχειρήσεων. Ευτυχώς ο Μακρόν είχε τη σύνεση να θέσει σε εφαρμογή αμέσως το δίχτυ ασφαλείας –τη μερική ανεργία– για να μην εγκαταλείψει η Γαλλία στην ψάθα δεκατρία εκατομμύρια πολίτες της. [ΣτΜ: σύστημα με το οποίο όσοι δεν μπορούν να εργαστούν λόγω της κατάστασης, πληρώνονται από το κράτος ένα μεγάλο μέρος του μισθού τους, ώστε ν’ αποφευχθούν οι απολύσεις]. Ήταν το μόνο που μπορούσε να κάνει. Το έκανε. Πρέπει να επικροτήσουμε αυτή την απόφαση. Αλλά αυτή η σύνεση, δεν έχει καμία σχέση με μια ψευδο-«γενναιοδωρία» της κυβέρνησης, όπως μοιάζει να πιστεύει ένας συγκεκριμένος υπουργός. Είναι ακριβώς η εφαρμογή της έννοιας της αδελφοσύνης που είναι χαραγμένη σε όλα δημόσια κτίριά μας: Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφοσύνη. Αυτή είναι η πραγματική Γαλλία, αυτή που ακόμα κάποιες φορές εξακολουθούν να τη θαυμάζουν και να τη ζηλεύουν οι γύρω χώρες. Για μια φορά, αφήσαμε πίσω την οικονομία για να προστατεύσουμε τους ανθρώπους. Πάλι καλά!

Τι περιμένετε για τους καλλιτέχνες και τους εποχικούς εργαζόμενους στο χώρο του θεάματος;

*Μόλις άκουσα ότι ο Εμμανουέλ Μακρόν αποδέχτηκε, ευτυχώς, το αίτημα των εργαζομένων που ζητούν ένα «λευκό έτος», ώστε όσοι δεν θα μπορέσουν να εργαστούν τους επόμενους μήνες, να τα βγάλουν πέρα. [ΣτΜ: έτος κατά το οποίο το επίδομα ανεργίας θα χορηγείται ακόμα κι αν ο δικαιούχος δεν πληροί τις προϋποθέσεις]. Αυτό είναι ήδη κάτι. Εδώ, στο Θέατρο του Ήλιου, μπορούμε να δουλέψουμε, έχουμε επιχορήγηση, χώρο, πρότζεκτ και εργαλεία της δουλειάς. Εναπόκειται σ’ εμάς ν’ ανακτήσουμε την απαραίτητη δύναμη και ορμή. Διαφορετική είναι η περίπτωση των εποχικών και των καλλιτεχνών που, για να βρουν δουλειά, εξαρτώνται από επιχειρήσεις που βρίσκονται και οι ίδιες σε δυσκολία. Ακόμα κι αν, στο μεταξύ, κάποιοι καταφέρουν να κάνουν πρόβες, θα χρειαστεί να περιμένουν μέχρι ν’ ανοίξουν κανονικά οι αίθουσες για να παίξουν. Αυτό μπορεί να διαρκέσει μήνες, μέχρι να εμφανιστεί ένα φάρμακο. Αυτοί δεν πρέπει να εγκαταλειφθούν. Το μέλλον της πλούσιας γαλλικής θεατρικής δημιουργίας, μοναδικής ίσως στον κόσμο, εξαρτάται από αυτούς. Κανείς, ούτε καλλιτέχνες ούτε κοινό, δεν θα συγχωρούσε την ερήμωση. Σε μια πλημμύρα, στέλνουμε πυροσβέστες και ελικόπτερα για να διασώσουν τους ανθρώπους που έχουν καταφύγει στις στέγες. Όσο κι αν κοστίσει. Ο ιός μας πολιορκεί όλους, αλλά εκ των πραγμάτων οι παραστατικές τέχνες θα υποστούν τον πιο μακροχρόνιο αποκλεισμό. Άρα, όπως και με τον αποκλεισμό του Βερολίνου το 1948, χρειαζόμαστε μια αερογέφυρα που θα διαρκέσει όσο κρατάει η πολιορκία, όσο το κοινό δεν μπορεί να επιστρέψει, σίγουρο και δραστήριο, με ενθουσιασμό. Και με μάσκα, αν είναι ακόμα απαραίτητο. Όμως η σωματική απόσταση δεν είναι εφικτή στο θέατρο. Ούτε στη σκηνή, ούτε καν στην αίθουσα. Είναι αδύνατο. Όχι μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά επειδή είναι το αντίθετο της χαράς.

Δεν είναι καιρός να ζητηθεί ένα νέο σύμφωνο για την τέχνη και τον πολιτισμό;

*Όχι μόνο για την τέχνη και τον πολιτισμό. Αποτελούμε μέρος ενός συνόλου.

(Μετάφραση: Δημήτρης Ντάσκας)

 

Portrait d’Ariane Mnouchkine / Richard Dumas / Agence VU

 

  • Το κείμενο αναρτήθηκε στα χρονολόγια στο F/B των Δημήτρη Ντάσκα και Νίκου Χατζόπουλου
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουAriane Mnouchkine: …το θέατρο δεν πρέπει να αφήνεται να τυφλωθεί από μέτριες προσωπικότητες
Περισσότερα

Γράμμα του Eugenio Barba

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Γράμμα του Εουτζένιο Μπάρμπα…

Απάντηση στον φίλο μου Gregorio Amicuzi του θεάτρου Residui στη Μαδρίτη που μου ζητά ένα βίντεο μήνυμα τριών λεπτών από το «νησί» μου.

Ποια είναι τα απαραίτητα λόγια σήμερα; Ποιος είναι ο ρόλος του θεάτρου; Με ποια κοινωνία θέλουμε να συζητήσουμε, ποια να παρακινήσουμε και να στηρίξουμε;
Holstebro, 27 Απριλίου 2020

 

Αγαπητέ Gregorio,
αυτή τη στιγμή, δεν έχω κάποιο μήνυμα να στείλω και δεν μπορώ να βρω λόγια για να δώσω κουράγιο. Είναι η ώρα να σιωπήσουμε και να αφήσουμε να προετοιμαστεί η κυοφορία του μέλλοντος το οποίο θα απαιτήσει όλη την απερισκεψία μας, όπως ονόμαζε ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα τον σπόρο της τρέλας των ποιητών. Αναρωτιέμαι αν είναι υγιές ή όχι για το θέατρο το γεγονός ότι η πανδημία θα αραιώσει τα φυτά που δεν θα μπορέσουν να επιζήσουν. Δεν πρέπει να ξεχνάμε την ιστορία των ηθοποιών με τον πεισματάρικο αγώνα τους ενάντια στην προκατάληψη, στην εξουσία, στον χλευασμό, στην πανώλη αλλά πάνω απ’ όλα ενάντια στη φτώχεια.

Στην Ευρώπη, τα τελευταία εβδομήντα χρόνια χωρίς πόλεμο, έχουν δημιουργηθεί περίεργες συνήθειες. Υπήρχε μια εποχή, που μέσα από την καθαρή απραξία και τους πολιτικούς συμβιβασμούς, το επίσημο ή το καλλιτεχνικά αναγνωρισμένο θέατρο είχε αποδεχτεί βραβεία και επιχορηγήσεις. Αλλά εσύ κι εγώ ανήκουμε στην κουλτούρα του Τρίτου Θεάτρου, των θεατρικών ομάδων, των ορφανών, που ψάχνουν απογόνους, των απόκληρων με φυτεμένες ρίζες στους ουρανούς. Δεν έχουμε τίποτα κοινό με τις κατηγορίες και τις πραγματικότητες των επίσημων ή πειραματικών θεάτρων. Έχουμε συνηθίσει σε ξεκινήματα, να προσποιούμαστε ευγνωμοσύνη για τα ψίχουλα που λαμβάνουμε και να πιστεύουμε ότι είμαστε σημαντικοί στους άλλους. Και ακόμα γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η μόνη πραγματική δύναμη του θεάτρου είναι η άγρια ανάγκη εκείνων που το κάνουν και το πείσμα τους να μην αφήσουν τους εαυτούς τους να εξημερωθούν.

Μπορεί η πανδημία να είναι δώρο των θεών και να αντιστοιχεί στην αναστάτωση που αντιπροσώπευε η φωτογραφία για τους ζωγράφους και η ταινία για τους ηθοποιούς την αρχή του 20ου αιώνα, με την επακόλουθη ανακάλυψη φανταστικών χρήσεων και καλλιτεχνικών εκφράσεων. Μπορεί η πανδημία να είναι ο προάγγελος της επιστροφής στην ταπεινότητα, στην ουσία και στη βαθύτερη δυναμική του επαγγέλματός μας.

Έχω μόνο μία απόλυτη βεβαιότητα: το μέλλον του θεάτρου δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η συνάντηση δύο ατόμων, πληγωμένων, μοναχικών, επαναστατών. Ο εναγκαλισμός μιας ενεργούς ενέργειας και μιας δεκτικής ενέργειας. Κανείς δεν μας ανάγκασε να επιλέξουμε το θέατρο. Εμείς που καθοδηγούμαστε από αυτήν την ανάγκη πρέπει να σηκώσουμε τα μανίκια μας και να σκάψουμε τον κήπο που δεν μπορεί να μας τον πάρει κανείς. Εδώ μεγαλώνει το σκουλήκι που μας τρώει μέσα μας, η πείνα για γνώση, τα φαντάσματα που ψιθυρίζουν στο αυτί μας, η επιθυμία να ζήσουμε με αυστηρότητα τη φαντασίωση ότι είμαστε ελεύθεροι, η ικανότητα να βρίσκουμε ανθρώπους που διεγείρονται από τις πράξεις μας. Σκάψε, μέρα τη μέρα, έξω από τις κοινά αποδεκτές κατηγορίες και τα αναγνωρισμένα κριτήρια. Ακόμα και αν το θέατρο είναι το ουρλιαχτό ενός ευνουχισμένου τέρατος ή το γουργουρητό ενός θύματος της γκαρότα (σημείωση μεταφραστή: Γκαρότα, όργανο που χρησιμοποιείτο στην εκτέλεση των θανατικών ποινών στην Ισπανία).

Μια ζεστή αγκαλιά και καλή δουλειά
Eugenio

 

 

***

Μετάφραση: Αντώνης Διαμαντής

  • Αναρτήθηκε στο χρονολόγιο του ηθοποιού Θανάση Δόβρη (Thanassis Dovris) στο Facebook
    3 Μαΐου 2020

***

* Ο Εουτζένιο Μπάρμπα γεννήθηκε στη Νότια Ιταλία το 1936 και μετανάστευσε στη Νορβηγία το 1954. Από το 1962 έως το 1964 σπούδασε θέατρο στην Πολωνία, περνώντας τρία χρόνια με τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και γράφοντας το πρώτο βιβλίο για κείνον. Το 1963, ύστερα από ένα ταξίδι στην Ινδία, δημοσίευσε ένα δοκίμιο πάνω στο Κατακάλι, ένα θεατρικό είδος που δεν ήταν τότε ευρέως γνωστό στη Δύση. Ίδρυσε το Θέατρο Όντιν στο Όσλο το 1964 και μετακόμισε μαζί του στη Δανία το 1966, σκηνοθετώντας μέχρι σήμερα περισσότερες από είκοσι παραστάσεις, οι οποίες περιόδευσαν στην Ευρώπη, στη Βόρεια και τη Νότια Αμερική. Το 1979 ίδρυσε την ISTA, τη Διεθνή Σχολή Θεατρικής Ανθρωπολογίας, και έχει βραβευθεί με τιμητικά διδακτορικά από τα Πανεπιστήμια του Aarhus της Δανίας, του Ayacucho του Περού, της Μπολόνια της Ιταλίας και του Μόντρεαλ του Καναδά.

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΓράμμα του Eugenio Barba
Περισσότερα

Η Ραφίκα Σαουίς αποχαιρετά τον δάσκαλό της Μπρους Μάγιερς

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Ο θεατράνθρωπος που η διεθνής κριτική είχε επαινέσει για την «εντυπωσιακή ρητορική του ικανότητα» και περιγράφεται ως «ένα ανθρώπινο Stradivarius», ο σπουδαίος Βρετανός ηθοποιός και σκηνοθέτης Μπρους Μάγιερς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 78 ετών νικημένος από τον κορονοϊό.

Ο καλλιτέχνης, που βρισκόταν στον σκληρό πυρήνα του Πίτερ Μπρουκ για πάνω από τρεις δεκαετίες, έχασε τη μάχη με τον φονικό ιό και άφησε την τελευταία του πνοή στο Παρίσι. Τη θλιβερή είδηση έκανε γνωστή με επίσημη ανακοίνωσή του το Théâtre des Bouffes du Nord.

«Μια μοναδική προσωπικότητα του θεάτρου έφυγε από τη ζωή, ο Μπρους Μάγιερς. Ένας μοναδικός ηθοποιός για τον οποίο θρηνούμε σήμερα», ήταν τα απέριττα λόγια του 95χρονου Πίτερ Μπρουκ.

 

Κρίσνα στην επική Μαχαμπαράτα του Πίτερ Μπρουκ

 

Ο Μπρους Μάγιερς γεννήθηκε το 1942 στην Αγγλία. Είχε παίξει αλλά και σκηνοθετήσει δεκάδες έργα του Πίτερ Μπρουκ, κυρίως του Σαίξπηρ.

Ο Μπρους Μάγιερς είχε ζήσει για ένα διάστημα στη χώρα μας την οποία αγαπούσε ιδιαίτερα. Το 2015 σκηνοθέτησε το κορυφαίο θεατρικό έργο του Ζαν Ζενέ «Δούλες» στο Εθνικό Θέατρο. Έτσι άφησε για λίγο το αγαπημένο του Παρίσι και έζησε στην Αθήνα για τις ανάγκες της προετοιμασίας του έργου.

Η παράσταση ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία τον Μάρτιο του 2015 στη Σκηνή Κατίνα Παξίνού με τη Μαρία Κίτσου στο ρόλο της Κλαίρης, τη Ραφίκα Σαουίς στο ρόλο της Σολάνζ και τη Λένα Παπαληγούρα στο ρόλο της Κυρίας.

 

 

Η Ραφίκα Σαουίς, που υπήρξε μαθήτριά του, γράφει στο catisart.gr έναν αποχαιρετισμό στο δάσκαλό της:

Λονδίνο 2010

Ο Μάγιερς παρακολουθεί τη Μήδεια του Οβίδιου όπου έπαιζα τον ομώνυμο ρόλο στο Θέατρο Guilgud της Βασιλικής Ακαδημίας Θεάτρου (RADA), μετά την παράσταση με πλησιάζει και μου λέει «Γεια σου είμαι ο Μπρους Μάγιερς, σκέφτομαι να κάνω ένα έργο που αφορά τους πατεράδες και τις κόρες απ’ όλα τα έργα του Σαίξπηρ, θα σε ενδιέφερε να συμμετέχεις;». Έτσι απλά, χωρίς κανένα εγώ, χωρίς ηγεμονία, χωρίς κρυφές σκέψεις. Αυτός ήταν ο Μάγιερς, ένας ευθύς, ειλικρινής άνθρωπος που ζούσε την κάθε στιγμή με όλο του το είναι.

Έτσι απλά σκέφτηκε να δώσει τόσο γενναιόδωρα μια ευκαιρία ζωής σ’ ένα πολύ νέο παιδί τότε γιατί παιδί ήμουν και αυτός μετά έγινε ένας μεγάλος δάσκαλος για εμένα.

 

 

Ένα χρόνο μετά είμαι στο Παρίσι, στο στούντιο του ιερού θεάτρου Bouffes du Nord, σ’ έναν από τους χώρους που οι μόνιμοι ηθοποιοί στυλοβάτες του θεάτρου αυτού και παιδιά του Μπρουκ, χρησιμοποιούσαν για την έρευνά τους και τα δικά τους έργα. Η Σχολή του Πίτερ Μπρουκ δεν θέλει άβουλους ηθοποιούς-όργανα, αλλά δημιουργούς που σκηνοθετούν, γράφουν, παίζουν, χορεύουν. Ζωντανοί οργανισμοί.

Αρχίζει η ανάγνωση. Μιλάμε τώρα για πολύ δύσκολες σκηνές. Ο Σαίξπηρ είναι ένας πολύ δύσκολος συγγραφέας με πολύ συγκεκριμένη τεχνική και χρειάζεται τρομερή μελέτη για να ενσωματώσεις καταρχήν τον ρυθμό του λόγου χωρίς να ηχεί ψεύτικος ή τραγουδιστός στα χείλη σου. Ο ρυθμός και ο στίχος σε καθοδηγεί.

 

 

Ο Μάγιερς, ως ηθοποιός από τα γεννοφάσκια του, του Royal Shakespeare Company μας ζητά στην πρώτη ανάγνωση να σηκωθούμε οι ηθοποιοί και αμέσως να αυτοσχεδιάσουμε, να βουτήξουμε στο παιχνίδι των ρόλων. Σχεδόν τραύλιζα προσωπικά και εκείνη την ώρα παρακολουθώντας ένα μαέστρο της υποκριτικής τέχνης να εναλλάσσει χαρακτήρες στην πρώτη ανάγνωση με τόση ακρίβεια, να παιχνιδίζει, να σοβαρεύει και να πεταρίζει η ψυχή του ήταν το μεγαλύτερο μάθημα ελευθερίας που διδάχτηκα πότε στο θέατρο.

Η παιδεία στην οποία είχε γαλουχηθεί ήταν αυτή που μου άνοιξε την πόρτα στο να μη φοβάμαι να δοκιμάζω, να μη φοβάμαι ως ηθοποιός να σκηνοθετώ και αναμοχλεύω και να μπερδεύω, να δοκιμάζω δάνεια και υλικά από τις άλλες τέχνες βλέποντας την ολότητά τους.

 

 

Για τη σχολή που λέγεται Μπρους Μάγιερς πρωταγωνιστής είναι ο αυτοσχεδιασμός (ο οργανωμένος γιατί ειδικά ο αυτοσχεδιασμός θέλει γρήγορη αντίληψη και οργάνωση αλλιώς λέγεται πελαγοδρομία) και ο ηθοποιός δεν χρειάζεται τον σκηνοθέτη στην ερμηνεία του… πάντα σκηνοθετεί, σαφώς στον κόσμο που τον βάζει να ζήσει ο συγγραφέας και ο σκηνοθέτης… Αλλά ο ίδιος πάντα είναι ελεύθερος και παρών.

Δυστυχώς η επάρατη νόσος διέκοψε τα σχέδια που είχαμε για το έργο Πατεράδες και Κόρες του Σαίξπηρ αλλά όταν ξεπέρασε τη νόσο, επόμενος σταθμός ήταν οι Δούλες. Ήταν μια μαγεία η διαδικασία γιατί προσωπικά ένιωσα πολύ ελεύθερη.

Τέλος ήταν και οι αγαπημένες μου συνάδελφοι Μαρία Κίτσου και Λένα Παπαληγούρα βράχος ηθικής, αισθητικής και συναδελφισμού και φοβερές ηθοποιοί, οπότε το ταξίδι αυτό για εμένα ήταν μια πολύ όμορφη ανάμνηση.

  • Διαβάστε επίσης:

“Έφυγε” από Covid-19 ο μεγάλος Βρετανός θεατράνθρωπος Μπρους Μάγιερς

Rafika Chawishe: Πληρώνουμε την ύβρη που έχουμε διαπράξει ως δυτικός «πολιτισμός»

  • Οι φωτογραφίες είναι από την παράσταση “Δούλες” (Πάτροκλος Σκαφίδας)
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΗ Ραφίκα Σαουίς αποχαιρετά τον δάσκαλό της Μπρους Μάγιερς
Περισσότερα

Η Έφη Σταμούλη για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου: Να βγούμε αλώβητοι απ’ αυτόν τον άγνωστο πόλεμο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Το θέατρο, αυτή η πανάρχαιη Τέχνη, είναι μια ανεκτίμητη, ανθρώπινη αξία, μια πολύτιμη εμπειρία που μοιραζόμαστε στη μάταιη και γρήγορη ζωή μας.

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου, με την έναρξη της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» στο Παρίσι και με το πρώτο μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτώ.

Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, εκπροσωπώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ετερότητας αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και προώθησης του αντίκτυπου που έχει στις σύγχρονες κοινωνίες.

Το catisart.gr τιμά κάθε χρόνο αυτή την παγκόσμια γιορτή. Φέτος, μέσα σε μια αντίξοη συνθήκη της κοινωνίας μας, μια ακόμα αναγνωρισμένη θεατρική προσωπικότητα, μετά τη θεατρολόγο και σκηνοθέτιδα Τζωρτζίνα Κακουδάκη, απευθύνει στο κοινό και τους ανθρώπους της σκηνής το δικό της μήνυμα.

Η Έφη Σταμούλη, απ’ τις σημαντικότερες μορφές του θεάτρου μας, μια κυρία της τέχνης, ηθοποιός και καθηγήτρια υποκριτικής, που διακρίνεται για την ακεραιότητα, για την καλλιέργεια, για τη φιλοπονία της, για την ευγένεια και, πάνω απ’ όλα, για την ποιότητά της, γράφει:

27 Μαρτίου 2020: μια ακόμα παγκόσμια ημέρα Θεάτρου.
Μοναδική. Ξεχωριστή. Αξέχαστη. Το θέατρο, η κατ’ εξοχήν ομαδική και χειροποίητη τέχνη, δεν υφίσταται τουλάχιστον έτσι όπως την ξέραμε εδώ και 2.500 χρόνια: ηθοποιοί και θεατές που συναντιούνται κάθε βράδυ, σε ένα συγκεκριμένο τόπο, μια συγκεκριμένη ώρα, για να αφηγηθούν οι μεν και να παρακολουθήσουν οι δε μια ιστορία.
Πόσο παράξενοι καιροί. Πρωτόγνωροι. Άγνωστοι.
Μόνος του ο καθένας, μπροστά σε μια οθόνη, να επικοινωνεί εξ αποστάσεως με όλους και με όλα, να βλέπει, ευτυχώς, μανάδες και πατεράδες, γιαγιάδες και παππούδες, φίλους αγαπημένους, συνεργάτες, ειδήσεις, ταινίες, σειρές, συναυλίες.
Και να αισθάνεσαι πως, ενώ σε όλα έχεις πρόσβαση, όλα είναι αλλιώτικα, μοναχικά και παράξενα.
Και να βλέπεις και θεατρικές παραστάσεις, καλές, κακές, μέτριες, εξαιρετικές και να μην είναι το ίδιο, κάτι να λείπει.
Πότε και πώς θα τελειώσει η «εκκρεμότητα» που ζούμε;
Κανείς δεν ξέρει.
Και κυρίως τι θ’ αφήσει πίσω της.
Σε μια χώρα, όπου τα τελευταία χρόνια οι παραστάσεις ήταν κοντά στις 2.000, όπου όλοι αναρωτιόμασταν πού θα πάει αυτό; πόσο θ’ αντέξει; ποιος θ’ αντέξει; ήρθε κάτι απρόβλεπτο, αδιανόητο, άγνωστο, για να μας κάνει να αναμετρηθούμε ξανά με τις ανάγκες μας, τις προτεραιότητές μας, τις βεβαιότητες και τους φόβους μας.
Και να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε πως τίποτα δεν είναι αυτονόητο.
Ας ευχηθούμε λοιπόν να βγούμε αλώβητοι (μήπως καλύτεροι;) απ’ αυτόν τον άγνωστο πόλεμο. Και να ξανασυναντηθούμε ηθοποιοί και θεατές, όλοι μαζί σε κάποια αίθουσα, να ζήσουμε τη μοναδικότητα της κάθε μέρας, το ανεπανάληπτο της θεατρικής στιγμής, τη μίμηση της ζωής που γίνεται μοιρασμένη αυθεντική ζωή. Κι αυτό θα περάσει!

 

 

Η Έφη Σταμούλη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Τελείωσε τη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ (1978) και το Τμήμα Γαλλικής Φιλολογίας του ΑΠΘ (1981). Για ένα χρόνο (1978-79) εργάστηκε ως ηθοποιός στο ΚΘΒΕ και αμέσως μετά υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης», όπου έχει ερμηνεύσει, από το 1979 ως το 2015, πολλούς ρόλους του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου, συμμετέχοντας σε πάνω από εκατό παραστάσεις. Ανάμεσα τους: Σαίξπηρ Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (Τιτάνια), Λ. Αναγνωστάκη Η πόλη (Ελισάβετ), Μπέκετ Περιμένοντας τον Γκοντό (Πότζο), Τσέχωφ Θείος Βάνιας (Σόνια), Ηλία Καπετανάκη Η βεγγέρα (Φρόσω), Μαριβώ Η φιλονικία (Εγκλέ), Γκολντόνι Η τριλογία του παραθερισμού (Τζιακίντα), Ίψεν Έντα Γκάμπλερ (Έντα), Ντύλαν Τόμας Κάτω από το Γαλατόδασος (Φωνή), Μπρεχτ Ο κύκλος με την κιμωλία (Γρούσα), Ερίκ Ρομέρ Τρίο σε μι μπεμόλ (Αντέλ), Κατρίν Ανν Τίτα-Λου (Τίτα), Ευριπίδη Ίων (Κρέουσα), Τ. Γουερτενμπέικερ Για της πατρίδας το καλό (Λιζ Μόρντεν), Σ. Κήτλυ Μη σκοτώνεις τη μαμά (Τζάκυ), Σαίξπηρ Δωδέκατη νύχτα (Βιόλα), Ιάκωβου Καμπανέλλη Στη χώρα Ίψεν (κ. Άλβινγκ), Γιάννη Ρίτσου Νεκρό σπίτι & Η σονάτα του σεληνόφωτος, Τσέχωφ Οι τρεις αδερφές (Μάσα), Μπράιν Φρίελ Χορεύοντας στη Λούνασα (Κέητ), Τζωρτζ Ταμπόρι, Το κουράγιο της μητέρας μου (Μητέρα), Μπρεχτ Μάνα κουράγιο (Άννα Φίρλινγκ), Δ. Κεχαΐδη-Ελ. Χαβιαρά Με δύναμη από την Κηφησιά (Φωτεινή), Ίνγκμαρ Μπέργκμαν Μετά την πρόβα (Ράκελ), Μάικλ Φρέιν Το σώσε (Ντόλι Ντάλας), Αριστοφάνη Εκκλησιάζουσες (Γριά), Τσέχωφ Ο γλάρος (Αρκάντινα), Φρανκ Μακ Γκίνες Εργαζόμενα κορίτσια (Έλεν), Λ. Αναγνωστάκη Η νίκη (Βάσω), Χ. Πϊντερ Το δωμάτιο (Ρόουζ), Ίψεν, Βρικόλακες (κ. Άλβινγκ), Άκη Δήμου Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης (Ιοκάστη), Ζοέλ Πομμερά Οι έμποροι (Αφηγήτρια), Μάρτιν Κριμπ Στην εξοχή (Κορίν), Φεντώ Το έξυπνο πουλί (Λυσιέν), Σ. Σερέφ, Θα σε πάρει ο δρόμος (Σούλα), Φρανκ Μακ Γκίνες Η Γκρέτα Γκάρμπο ήρθε στην πόλη μας (Γκρέτα Γκάρμπο), Καρόλ Φρεσέτ Το κρυφό δωμάτιο (Κατρίν), Τσέχωφ, Βυσσινόκηπος (Λιουμπόφ), Ντύρενματ Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας (Κλαίρη Ζαχανασιάν), Μάρτιν Μακ Ντόνα Η βασίλισσα της ομορφιάς (Μαγκ).

Έχει συνεργαστεί με πολλούς σκηνοθέτες, ανάμεσα στους οποίους: Νίκο Χουρμουζιάδη, Κόλιν Χάρρις, Νίκο Χαραλάμπους, Νίκο Αρμάο, Έρση Βασιλικιώτη, Πέπη Οικονομοπούλου, Γλυκερία Καλαϊτζή, Πέτρο Ζηβανό, Ανδρέα Βουτσινά, Νικ Φιλίππου, Νίκο Χατζηπαπά, Σωτήρη Χατζάκη, Γιάννη Μόσχο, Γιάννη Λεοντάρη, Χριστίνα Χατζηβασιλείου.

Έχει μεταφράσει θεατρικά έργα (Γιούκιο Μισίμα, Σάρλοτ Κήτλυ, Κόνορ Μακ Φέρσον κ.ά).

Είναι καθηγήτρια της Υποκριτικής στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ.

Έχει, επίσης, διδάξει Υποκριτική στη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ.

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΗ Έφη Σταμούλη για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου: Να βγούμε αλώβητοι απ’ αυτόν τον άγνωστο πόλεμο
Περισσότερα

Το μήνυμα της Τζωρτζίνας Κακουδάκη για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2020

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Αϊβαλιώτου

Η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου είναι η ετήσια γιορτή της διεθνούς θεατρικής κοινότητας, από το 1961, όταν πρωτοεμφανίσθηκε με πρωτοβουλία του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου. Εορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου, με θεατρικά δρώμενα και άλλες συναφείς με το θέατρο εκδηλώσεις, που διοργανώνονται από τα εθνικά τμήματα του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, μιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης που συνενώνει τους επαγγελματίες του θεάτρου και συνεργάζεται στενά με την UNESCO.

Κάθε χρόνο ένας άνθρωπος του θεάτρου αναλαμβάνει να γράψει το μήνυμα του εορτασμού, το οποίο είθισται να διαβάζεται στα θέατρα πριν από την παράσταση της 27ης Μαρτίου.
Κατά καιρούς μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου έχουν γράψει οι: Ζαν Κοκτώ, Άρθουρ Μίλλερ, Λώρενς Ολίβιε, Ζαν Λουί Μπαρώ, Πήτερ Μπρουκ, Πάμπλο Νερούδα, Ευγένιος Ιονέσκο, Λουκίνο Βισκόντι, Μάρτιν Έσλιν, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αριάν Μνουσκίν, Ρομπέρ Λεπάζ, Αουγκούστο Μποάλ, Τζούντι Ντεντς, Τζον Μάλκοβιτς, Ντάριο Φο κ.ά.

Το Θέατρο αδιαμφισβήτητα παραμένει η ιδανικότερη μορφή τέχνης όπου άνθρωποι με διαφορετικές αντιλήψεις και αισθητική συναντώνται για να ανακαλύψουν και να αποκαλύψουν, μέσα από τη δημιουργική διαδικασία, τι τους ενώνει και τι τους διαφοροποιεί. Μια γόνιμη διαδικασία που οδηγεί τον κάθε άνθρωπο στην αυτογνωσία, το όνειρο, την ποιότητα της ζωής και στην ισχυρότερη αντίσταση που διαθέτει ενάντια σε κρίσιμες στιγμές η κοινωνία.

 

***

 

Με την ευκαιρία της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου και της πολύ ιδιαίτερης χρονικής συγκυρίας λόγω της πανδημίας του Covid 19, που πλήττει την παγκόσμια υγεία, τις δομές της κοινωνίας, την οικονομία και βεβαίως όλες τις τέχνες, το catisart.gr ζήτησε να φιλοξενήσει κείμενο – μήνυμα της διακεκριμένης σκηνοθέτιδας και θεατρολόγου Τζωρτζίνας Κακουδάκη, μιας προσωπικότητας με πολλές περγαμηνές στο χώρο των τεχνών:

 

***

 

“Η σημερινή κατάσταση, που βιώνει όλη η ανθρωπότητα, μας έχει βάλει όλους σε σκέψεις. Για το τι είναι ιδιωτικό, τι δημόσιο, τι σημαίνει η λέξη ατομική ευθύνη, συλλογικότητα, πώς οι αποφάσεις μας έχουν συντριπτικό αντίκτυπο, αν είναι η αιτία ή η συνέπεια των πράξεων των άλλων. Είναι μια εποχή, -αυτό το τονίζω συνέχεια στα δικτυακά μαθήματα που συνεχίζω να κάνω με τους μαθητές μου στις δραματικές σχολές-, που μας δίνει την ευκαιρία να δούμε όλες τις ιδιότητες της αρχαίας τραγωδίας, που επίσης γράφτηκε στις ύστατες αναλαμπές του τέλους μιας εποχής. Υπό αυτήν την έννοια δίνεται σε όλους μας ένα μάθημα δραματουργίας: να ξαναδιαβάσουμε, μέσα από το δυστοπικό μας παρόν το κείμενο του παρελθόντος, το αφήγημα της ανθρωπότητας. Όπως θα έκανε ένας σκηνοθέτης σήμερα, να ερμηνεύσει ή αλλιώς να πετάξει το περιττό, να μιλήσει για όσα είναι ζητήματα ζωής και θανάτου, σήμερα ο καθένας μας γίνεται ο σκηνοθέτης ενός δικού του έργου, που τη φόρμα και τις προτεινόμενες συνθήκες δίνει η παγκόσμια κοινότητα.

Κάποτε, στη δεκαετία του ’90, στην ταινία Polaroid, που είχαμε κάνει μια παρέα φίλων με τη σκηνοθεσία του Άγγελου Φραντζή, διατυπωνόταν η αντίληψη ότι η μόνη συλλογικότητα είναι το Μουντιάλ τελικά, που συγκεντρώνει την ίδια ώρα σε όλον τον πλανήτη εκατομμύρια τηλεθεατές. Σήμερα η ανθρωπότητα συνδέθηκε ολόκληρη ξαφνικά… χωρίς βέβαια να μας συνδέει η συλλογικότητα αλλά μια ανάγκη. Πολύ υλικό από και προς την αρχαία τραγωδία.

ΥΓ. Εύχομαι οι διοργανωτές, οι παραγωγοί, οι διαχειριστές του δημόσιου χρήματος να υπάρξουν φερέγγυοι και αποτελεσματικοί προς τους χιλιάδες εργαζομένους στα θεάματα. Βλέπουμε ότι οι τέχνες έχουν αναλάβει έναν παρηγορητικό ρόλο στις μέρες αυτές του εγκλεισμού, αξιοποιούν το χρόνο. Μπορεί στο μέλλον τα πράγματα να αλλάξουν στις τέχνες, οι καλλιτέχνες να κάνουν αληθινά συμβόλαια, να έχουν αληθινά, όχι εικονικά εργασιακά δικαιώματα, να είναι ισότιμοι πολίτες που μπορούν να απολαμβάνουν εξίσου τα αγαθά της δημοκρατίας. Αυτά σύντομα θα τα μάθουμε…”.

 

***

 

 

Η Τζωρτζίνα Κακουδάκη είναι σκηνοθέτης και θεατρολόγος. Η σχεδόν 26ετής επαγγελματική της σταδιοδρομία στο χώρο του θεάτρου και της εκπαίδευσης αντανακλά το εύρος της εμπειρίας και των ειδικών της γνώσεων.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στο θέατρο από το τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ έχει συγγράψει, συμμετάσχει και επιμεληθεί εκδόσεις με θέμα τη σκηνοθεσία, τον κινηματογράφο και την κινηματογραφική αισθητική και τη βιωματική και θεατρική εκπαίδευση από γνωστούς εκδοτικούς οίκους και καλλιτεχνικούς οργανισμούς όπως το Εθνικό Θέατρο και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Από το 2009, σκηνοθετεί θεατρικές παραστάσεις για νέους με θέμα την επανεφεύρεση των κλασικών θεατρικών κειμένων της Αρχαίας Ελλάδας και της παγκόσμιας δραματουργίας στη σύγχρονη σκηνή, μεταξύ των οποίων: Αντιγόνη του Σοφοκλή, Ελένη του Ευριπίδη, Όρνιθες και Νεφέλες του Αριστοφάνη, Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας του Σαίξπηρ, Φάουστ του Γκαίτε, καθώς και σύγχρονα έργα βασισμένα σε αρχαίες ελληνικές τραγωδίες όπως το Μετά τον Αφρό (βασισμένο στους Πέρσες του Αισχύλου) και το Ρισπέκτ /Θάβοντας τον αδελφό σου στο πεζοδρόμιο του Τζακ Θορν (βασισμένο στην Αντιγόνη του Σοφοκλή). Παράλληλα έχει συνεργαστεί ως δραματουργός σε πάνω από 30 παραστάσεις θεάτρου και χορού και έχει οργανώσει πλήθος Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών σε συνεργασία με διάφορους οργανισμούς και θέατρα.

Παράλληλα, η Τζωρτζίνα έχει σκηνοθετήσει site-specific παραστάσεις εμπνευσμένες από προσωπικότητες της πολιτικής, της επιστήμης και της λογοτεχνίας (Περικλής, Πυθαγόρας, Λευκάδιος Χερν) καθώς και από το ιστορικό-αφηγηματικό αποτύπωμα πόλεων (Αθήνα, Ηράκλειο, περιοχή του Πηλίου κ.ά.) ως αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής της έρευνας και προσπάθειας σύζευξης του παρελθόντος με το παρόν μέσα από τη δημιουργική και εκπαιδευτική δύναμη του θεάτρου.

Έχει διδάξει μαθήματα σχετικά με το θέατρο στην εκπαίδευση σε τμήματα Θεατρικών Σπουδών (Πανεπιστήμιο Πατρών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου στο Ναύπλιο) και Παιδαγωγικής (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στο Βόλο) και έχει παρουσιάσει διαλέξεις και βιωματικά εργαστήρια σε πανεπιστήμια και θεατρικούς οργανισμούς στο εξωτερικό (Μεξικό, Ιράν, Κίνα, Ισλανδία, Σερβία, Λευκορωσία, Λιθουανία, Βέλγιο κτλ). Έχει διδάξει θέατρο σε δημοτικά σχολεία, γυμνάσια και λύκεια και δημόσιους εκπαιδευτικούς οργανισμούς στην Ελλάδα. Από το 1997 μέχρι το 2004 υπήρξε υπεύθυνη της Βιβλιοθήκης και του Αρχείου του Εθνικού Θεάτρου.

Διδάσκει Ιστορία και Δραματουργία Θεάτρου στη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών και στη δραματική σχολή Πράξη Επτά. Από τον Απρίλιο του 2016 ήταν σύμβουλος των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και Υπεύθυνη του Λυκείου Επιδαύρου – Διεθνούς θερινού σχολείου αρχαίου δράματος του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, έχει παρουσιάσει τη δουλειά της στο αρχαίο δράμα και την εκπαίδευση νέων καλλιτεχνών και μαθητών σε διεθνή φόρουμ και εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

www.georginakakoudaki.org

  • Διαβάστε παλαιότερη συνέντευξη της Τζωρτζίνας Κακουδάκη στο catisart.gr και τον Παναγιώτη Μήλα:

Τζωρτζίνα Κακουδάκη: «Στο ταξίδι της ζωής πρέπει να αγαπήσουμε τις πέτρες! Αυτές είναι παρόν»…

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΤο μήνυμα της Τζωρτζίνας Κακουδάκη για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2020
Περισσότερα

Shahid Nadeem, Πακιστάν – Θεατρικός συγγραφέας: Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2020

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου είναι η ετήσια γιορτή της θεατρικής κοινότητας και τιμάται από το 1961, όταν καθιερώθηκε με πρωτοβουλία του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου. Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, με θεατρικά δρώμενα και άλλες συναφείς με το θέατρο εκδηλώσεις, που διοργανώνονται από τα εθνικά τμήματα του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, μιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης που συνενώνει τους επαγγελματίες του θεάτρου και συνεργάζεται στενά με την UNESCO.

Το ΔΙΘ τιμά κάθε χρόνο αυτή την παγκόσμια γιορτή, καλώντας μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου για να γράψει ένα μήνυμα του εορτασμού, το οποίο είθισται να διαβάζεται στα θέατρα πριν από την παράσταση της 27ης Μαρτίου.

Το μήνυμα μεταφράζεται σε περισσότερες από 20 γλώσσες, δημοσιοποιείται μέσα από το δίκτυο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και τα Εθνικά του Κέντρα (περισσότερα από 90 Εθνικά Κέντρα και πολλά Συνεργαζόμενα Μέλη) αλλά και θεατρικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, διαβάζεται σε όλα τα θέατρα και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε. σε όλο τον κόσμο.

Το Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2020 γράφει ο Shahid Nadeem, θεατρικός συγγραφέας από το Πακιστάν.

 

 

Το Θέατρο ως Βωμός

Στο τέλος μιας παράστασης ενός έργου για τον Ποιητή Σούφι[1] Bulleh Shah[2] από το Θέατρο Ajoka[3], ένας ηλικιωμένος άντρας συνοδευόμενος από ένα νεαρό αγόρι πλησίασε τον ηθοποιό που έπαιζε τον ρόλο του σπουδαίου Σούφι, «Ο εγγονός μου δεν είναι καλά, θα μπορούσατε σας παρακαλώ να τον ευλογήσετε;». Ο ηθοποιός εξεπλάγη και είπε, «Δεν είμαι ο Bulleh Shah, είμαι απλώς ένας ηθοποιός που παίζει αυτόν τον ρόλο». Ο ηλικιωμένος είπε: «Γιε μου, δεν είσαι ηθοποιός, είσαι η μετενσάρκωση του Bulleh Shah, η Αβατάρα[4] του». Αίφνης, μας αποκαλύφθηκε μια ολάκερη καινούρια έννοια του θεάτρου όπου ο ηθοποιός γίνεται η μετενσάρκωση του ρόλου που παίζει.

Η εξερεύνηση ιστοριών όπως αυτής του Bulleh Shah, και υπάρχουν τόσες πολλές σε όλες τις κουλτούρες, μπορεί να αποτελέσει μια γέφυρα μεταξύ μας, των θεατρικών δημιουργών και ενός ανεξοικείωτου αλλά ενθουσιώδους κοινού. Όταν ερμηνεύουμε στη σκηνή, ορισμένες φορές παρασυρόμαστε από τη δική μας φιλοσοφία για το θέατρο, από το ρόλο μας ως προάγγελοι της κοινωνικής αλλαγής και αφήνουμε πίσω μια μεγάλη μερίδα της μάζας. Κατά την ενασχόλησή μας με τις προκλήσεις του παρόντος, αποστερούμε τους εαυτούς μας από τις δυνατότητες μιας βαθιά συγκινητικής πνευματικής εμπειρίας που μπορεί να προσφέρει το θέατρο. Στον κόσμο του σήμερα όπου η μισαλλοδοξία, το μίσος και η βία ακολουθούν ανοδική πορεία και ο πλανήτης μας βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στην κλιματική καταστροφή, πρέπει να αναπληρώσουμε την πνευματική μας δύναμη. Πρέπει να καταπολεμήσουμε την απάθεια, το λήθαργο, την απαισιοδοξία, την απληστία και την αδιαφορία προς τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε, προς τον πλανήτη πάνω στον οποίο ζούμε. Το θέατρο έχει ρόλο, έναν ευγενή ρόλο, στην ενεργοποίηση και κινητοποίηση της ανθρωπότητας ώστε να ανυψώσει τον εαυτό της από αυτή την κατάβαση προς την άβυσσο. Μπορεί να ανυψώσει τη σκηνή, τον παραστατικό χώρο, σε κάτι ιερό.

Στη Νότιο Ασία, οι καλλιτέχνες αγγίζουν με ευλάβεια το πάτωμα της σκηνής προτού πατήσουν πάνω σ’ αυτό, μια αρχαία παράδοση όπου το πνευματικό και το πολιτισμικό συνυφαίνονται. Είναι καιρός να ανακτήσουμε αυτή τη συμβιωτική σχέση μεταξύ καλλιτέχνη και κοινού, παρελθόντος και μέλλοντος.

Η θεατρική δημιουργία μπορεί να γίνει μια ιερή πράξη και οι ηθοποιοί μπορούν πράγματι να γίνουν οι αβατάρες των ρόλων που παίζουν. Το Θέατρο έχει τη δυνατότητα να καταστεί ένας βωμός και ο βωμός ένας παραστατικός χώρος.

***

* Το παρόν κείμενο αποτελεί απόσπασμα της μεγαλύτερης εκδοχής του Μηνύματος για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2020 που είναι διαθέσιμη στα αγγλικά, γαλλικά και άλλες γλώσσες στο www.world-theatre-day.org

Ελληνική μετάφραση του αγγλικού πρωτότυπου: Γιόλα Κλείτου

Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΚΚΔΙΘ)

Βιογραφικό Σημείωμα

Shahid NADEEM

Ο Shahid Nadeem είναι κορυφαίος θεατρικός συγγραφέας του Πακιστάν και επικεφαλής του φημισμένου Θεάτρου Ajoka (Σύγχρονο Θέατρο).

Ο Shahid Nadeem γεννήθηκε το 1947 στην πόλη Sopore στο Κασμίρ. Έγινε πρόσφυγας στην τρυφερή ηλικία του ενός έτους όταν η οικογένειά του αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στο νεοϊδρυθέν Πακιστάν μετά τον πόλεμο του 1948 μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν για την επίμαχη περιοχή του Κασμίρ. Έζησε στη Λαχώρη στο Πακιστάν όπου απέκτησε Μεταπτυχιακό στην Ψυχολογία από το Πανεπιστήμιο Punjab. Έγραψε το πρώτο του θεατρικό έργο ενώ ήταν φοιτητής στο πανεπιστήμιο αλλά αφοσιώθηκε στη συγγραφή θεατρικών έργων όταν ξεκίνησε να γράφει, ενώ ήταν πολιτικός εξόριστος στο Λονδίνο, έργα για την αντιφρονούσα θεατρική ομάδα Ajoka που ιδρύθηκε από τη Madeeha Gauhar, μια πρωτοπόρο ακτιβίστρια του θεάτρου, την οποία παντρεύτηκε αργότερα. Ο Shahid Nadeem έχει γράψει περισσότερα από 50 πρωτότυπα έργα στις γλώσσες Πουντζάμπι και Ούρντου και έχει κάνει αρκετές διασκευές έργων του Μπρεχτ.

Έχει συνεργαστεί με την Πακιστανική Τηλεόραση ως παραγωγός και μέλος της ανώτερης διοίκησης. Έχει φυλακιστεί τρεις φορές υπό διάφορες στρατιωτικές κυβερνήσεις εξαιτίας της αντίστασής του προς το στρατιωτικό καθεστώς και υιοθετήθηκε ως κρατούμενος συνείδησης από τη Διεθνή Αμνηστία. Ενώ βρισκόταν στη διαβόητη φυλακή Mianwali άρχισε να γράφει έργα του Σαββατοκύριακου που ανέβαιναν από και για τους φυλακισμένους. Αργότερα εργάστηκε ως Συντονιστής Διεθνών Εκστρατειών και Λειτουργός Επικοινωνίας για την Ασία και Ειρηνικό Ωκεανό για τη Διεθνή Αμνηστία. Υπήρξε υπότροφος του Ερευνητικού Ινστιτούτου Γκέτι (Getty Research Institute), της Διεθνούς Pen, ΗΠΑ (International Pen, USA) και του Εθνικού Κληροδοτήματος για τη Δημοκρατία (National Endowment for Democracy). Είναι επίσης μέλος του δικτύου Θέατρο χωρίς Σύνορά (Theatre without Borders).

Τα έργα του Shahid Nadeem είναι ευρέως διαδεδομένα στο Πακιστάν και την Ινδία. Έργα του έχουν επίσης ανέβει σε ολόκληρο τον κόσμο συμπεριλαμβανομένων των Bulha στο θέατρο Hammersmith (Λονδίνο, Η.Β.), Tramway (Γλασκόβη, Σκωτία, Η.Β.) και Helsignor (Δανία), Amrika Chalo στο Davis Centre for Performing Arts, Πανεπιστήμιο Georgetown, Ουάσινγκτον (Η.Π.Α.), Bala King στο Black Box Theatre (Όσλο, Νορβηγία), Burqavaganza στις ΗΠΑ στο Bravo for Women Theatre (Σαν Φρανσίσκο), Acquittal στο Highways (Σάντα Μόνικα) και το Theatre Row (Νέα Υόρκη) και Dara στο Lyttleton Theatre Λονδίνο (Η.Β.) και το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας στο Chapel Hill (ΗΠΑ).

Τα έργα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά και έχουν δημοσιευτεί από τους εκδοτικούς οίκους Oxford University Press και Nick Hern Publishers και σε αρκετές ανθολογίες. Το 2009 του απονεμήθηκε το Προεδρικό Μετάλλιο του Πακιστάν για την Υπερηφάνεια της Ερμηνείας (President of Pakistan’s Medal for the Pride of Performance). Έχει επίσης σκηνοθετήσει έργα για τη σκηνή και την τηλεόραση και έχει διοργανώσει φεστιβάλ Θεάτρου για την Ειρήνη στην Ινδία και το Πακιστάν. Έχει γράψει για εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας στο Πακιστάν και την Ινδία και για την Υπηρεσία Ούρντου του BBC. Ήταν παραγωγός σε ντοκιμαντέρ που αφορούσαν πολιτιστικά θέματα όπως το Μουσείο της Λαχώρη, έθιμα των Πουντζάμπι, ο ποιητής Iqbal και ο ζωγράφος Sadeqain.

 

 

Τα έργα του Shahid Nadeem αναγνωρίζονται ευρέως για την τολμηρή κοινωνική τους θεματολογία που μερικές φορές περιλαμβάνει και θέματα ταμπού όπως ο θρησκευτικός εξτρεμισμός, η βία κατά των γυναικών, οι διακρίσεις κατά των μειονοτήτων, η ελευθερία της έκφρασης, το κλίμα, η ειρήνη και ο Σουφισμός. Αρκετά από τα έργα του ασχολούνται με το ζήτημα της Διχοτόμησης της Νότιας Ασίας και της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής. Συνδυάζει επιδέξια τα σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα με παραδοσιακές φόρμες και τη λαϊκή κληρονομιά για να παρουσιάσει ένα ψυχαγωγικό θέατρο που διεγείρει την ευφυΐα. Η μουσική αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των θεατρικών του παραγωγών. Διδάσκει συγγραφική τέχνη στο Ινστιτούτο Παραστατικών Τεχνών Ajoka και το Ινστιτούτο Τέχνης και Πολιτισμού της Λαχώρη.

[1] Σουφισμός: Η Ισλαμική μυστικιστική παράδοση, η Ποίηση Σούφι, που αποδίδεται κυρίως με μουσική, εκφράζει τη μυστικιστική ένωση μέσω των μεταφορών της εγκόσμιας αγάπης.

[2] Bulleh Shah (1680-1757): Σημαντικός Πουντζάμπι Σούφι Ποιητής ο οποίος έγραψε για πολύπλοκα φιλοσοφικά ζητήματα σε απλή γλώσσα, κατέκρινε έντονα τη θρησκευτική ορθοδοξία, κατηγορήθηκε ως αιρετικός και του αποστερήθηκε η ταφή στο δημοτικό κοιμητήριο. Ήταν δημοφιλής σε όλη την έκταση των θρησκευτικών διαιρέσεων.

[3] Θέατρο Ajoka: Ιδρύθηκε το 1984. Η λέξη Ajoka σημαίνει «Σύγχρονο» στη γλώσσα Πουντζάμπι. Το ρεπερτόριό του περιλαμβάνει έργα με θέματα όπως η ανεξιθρησκία, η ειρήνη, η έμφυλη βία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

[4]: Μετενσάρκωση ή μεταφυσική παρουσία στη Γη ενός Θείου δασκάλου, σύμφωνα με την Ινδουιστική παράδοση.

Ειρήνη ΑϊβαλιώτουShahid Nadeem, Πακιστάν – Θεατρικός συγγραφέας: Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2020
Περισσότερα

«Άφιξις». Δείτε την καθηλωτική παράσταση της ομάδας ΠΥΡ από τη Μικρή Επίδαυρο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Πέρα και πριν από οποιαδήποτε απόπειρα ερμηνείας, η Οδύσσεια είναι ένα τραγούδι επιστροφής, προερχόμενο από μια εποχή που τα μακρινά ταξίδια των ναυτικών γεννούσαν τραγούδια για την απουσία. Επιστρέφοντας στην Ιθάκη, έπειτα από είκοσι χρόνια, ο Οδυσσέας θα σκοτώσει 108 άνδρες που διεκδικούν τη γυναίκα και τον θρόνο του, ξεκληρίζοντας το νησί. Αυτό το μακελειό εγείρει τα ερωτήματα: Σε τι επιστρέφει ο Οδυσσέας; Ποιος θυμάται τον απόντα βασιλιά και ποιος είναι σήμερα αυτός ο άντρας; Και γιατί χρειάζεται να χυθεί τόσο αίμα; Η παράσταση επικεντρώνεται στη στιγμή της επιστροφής, για να μιλήσει ακριβώς για το ανέφικτο της επιστροφής. Ποτέ δεν μπορούμε να επιστρέψουμε σε καμιά πατρίδα, αφού ο χρόνος κινείται αμείλικτα μόνο προς τα μπρος και τίποτα δεν παραμένει όπως το έχει διαφυλάξει η μνήμη. Έτσι, ο Οδυσσέας επιστρέφει σε ένα «φάντασμα ονείρου». Ανοίγοντας τη δράση πέρα από τα όρια του θεατρικού χώρου, με όχημα τη σπουδαία μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη, και επενδύοντας στην αφήγηση και όχι στον ρεαλισμό, η παράσταση της Ιώς Βουλγαράκη και της ομάδας ΠΥΡ, που έχει συνιδρύσει με τον Αργύρη Ξάφη και τη Δέσποινα Κούρτη, επιχειρεί να φωτίσει την ψυχική μας σύνδεση με μια από τις πιο αιματηρές σκηνές της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.

 

 

Η παράσταση “Άφιξις” της ομάδας ΠΥΡ, βασισμένη στη Μνηστηροφονία από την ομηρική Οδύσσεια, παρουσιάστηκε στη Μικρή Επίδαυρο στις 7 & 8 Ιουλίου 2017 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου.

Μετάφραση: Δ.Ν. Μαρωνίτης Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Ιώ Βουλγαράκη Σκηνικά: Άννα Φιοντόροβα Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού Μουσική: Σαβίνα Γιαννάτου Κίνηση: Σοφία Πάσχου Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου Σχεδιασμός προβολών: Μάριος Γαμπιεράκης, Χρυσούλα Κοροβέση Βοηθός σκηνοθέτη: Έφη Χριστοδουλοπούλου Αγγλικοί υπέρτιτλοι: Αγγελική Κοκκώνη

 

 

Διανομή με αλφαβητική σειρά: Γιώργος Δικαίος, Δέσποινα Κούρτη, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Μαίρη Μηνά, Γιώργος Μπινιάρης, Αργύρης Ξάφης, Γιώργος Παπαγεωργίου

Μουσικός αυτοσχεδιασμός επί σκηνής: Γιάννης Δεσποτάκης Sound design: Μανώλης Μανουσάκης Ηχογράφηση: Studio 19st Τις πανοπλίες έφτιαξε η Ιωάννα Πλέσσα. Τις κομμώσεις των κυρίων Λογοθέτη, Ξάφη, Παπαγεωργίου επιμελήθηκαν οι Talkin’ Heads. Συμπαραγωγή: Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου

Της παράστασης είχε προηγηθεί δρώμενο 10’ λεπτών στο Λιμάνι της Παλαιάς Επιδαύρου και πορεία με τους ηθοποιούς προς το θέατρο με αφηγήσεις από την Οδύσσεια.

Δείτε την παράσταση:

 

Ειρήνη Αϊβαλιώτου«Άφιξις». Δείτε την καθηλωτική παράσταση της ομάδας ΠΥΡ από τη Μικρή Επίδαυρο
Περισσότερα

Είδαμε την ονειρική “Μικρή μέσα στο Σκοτεινό Δάσος”, που τώρα έχει και trailer

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Γράφει η Ειρήνη Αϊβαλιώτου

Η θεατρική κατάθεση του Παντελή Δεντάκη με την Ομάδα Black Forest, που παρουσιάζει το έργο του Philippe Minyana “Η Μικρή μέσα στο Σκοτεινό Δάσος”, στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων, είναι ό,τι πιο καινοτόμο έχουμε παρακολουθήσει σε μικρή σκηνική κλίμακα στο ελληνικό θέατρο εδώ και χρόνια.

Ο σκηνοθέτης συνθέτει μια παράσταση με τη χρήση αφήγησης, βίντεο, φωτισμών, μουσικής, μαζί με τα θαυμάσια μικρογλυπτά -φάντασματα, οπτασίες, κούκλες, ιερές υποστάσεις, κινούμενα ιερογλυφικά- που έχει φιλοτεχνήσει η εικαστικός Κλειώ Γκιζελή.

 

 

Χρησιμοποίησε την κίνηση, την έκφραση, τη φωνή δύο εκπληκτικών ηθοποιών, των Πολύδωρου Βογιατζή και Κατερίνας Λούβαρη-Φασόη, με τον τρόπο που μόνο ένα ποίημα θα μπορούσε να τα αξιοποιήσει και γιορτάσει. Χρησιμοποίησε την αίσθηση του αλλόκοτου, ελευθερία, πειθαρχία και αφαίρεση για να πειραματιστεί με τις οπτικές ιδέες και να μεταφέρει το θεατή σ’ ένα υπερπραγματικό τοπίο, ένα θεατρικό σκηνικό, όπου δύο παράξενα χέρια τοποθετούν φιγούρες σε μια λιλιπούτεια σκηνή. Με εξαιρετικό έλεγχο του ρυθμού, πέτυχε μια ολοκληρωτικά παραμυθένια αίσθηση η οποία τονίστηκε από την εξαίρετη καλλιτεχνική βιντεοσκόπηση του Αποστόλη Κουτσιανικούλη, την ευφάνταστη σκηνική εγκατάσταση του Νίκου Δεντάκη, την ουσιώδη μετάφραση της Δήμητρας Κονδυλάκη, τις φανταστικής έμπνευσης μινιατούρες της Κλειώς Γκιζελή, τα λιτά κοστούμια της Κικής Γραμματικοπούλου, τη μυθική μουσική του Σταύρου Γασπαράτου (σε συνεργασία με τον Γιώργο Μιζήθρα), τους έξυπνους φωτισμούς που έγιναν από τον ίδιο και τον Αποστόλη Κουτσιανικούλη.

 

 

Ένα ονειρικό πλέγμα εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια της παράστασης που μιλά για την αναζήτηση της ταυτότητας, για την αίσθηση της βίας βιωμένη από μια γυναίκα, η οποία σαν μάταιη κι αβοήθητη ύπαρξη πορεύεται ασυνείδητα ή συνειδητά προς το τέλος. Αποτελώντας την επιτομή του πειραματικού θεάτρου και ορίζοντα για την έννοια της αναζήτησης στο θέατρο, η “Μικρή μέσα στο Σκοτεινό Δάσος” είναι ένα προϊόν αστείρευτης έμπνευσης.

Η παράσταση αποτελεί προσπάθεια να παρασταθεί το υποσυνείδητο του ατόμου επί το έργον, καθώς φιλτράρει και ερμηνεύει ένα μύθο και τον εξυψώνει σε ύψιστο καλλιτεχνικό γεγονός. Με άλλα λόγια, οι μηχανισμοί του ονείρου και ένας ευφάνταστος επαναπροσδιορισμός του θεάτρου δημιουργούν μια εθιστική σύνθεση χαρακτήρων, αντικειμένων και ατμόσφαιρας. Μια παράσταση που αφενός αξίζει να δει το αθηναϊκό κοινό, αφετέρου δε θα ήταν μια ωραία ιδέα να ταξιδέψει κι αλλού.

 

 

Όσο για τους ηθοποιούς –Πολύδωρο Βογιατζή και Κατερίνα Λούβαρη-Φασόη– λειτουργούν με τη δύναμη μάγων κρατώντας το κλειδί της θεατρικής ψευδαίσθησης και η δύναμη του μάγου, είναι η δύναμη του θεάτρου

Αν το βλέμμα είναι πολύ σημαντικό στο θέατρο, η μαγεία που διεισδύει σε αυτόν τον τρόπο θέασης είναι η θεμελιώδης έννοια της θεατρικότητας. Το θέατρο που εγγράφεται στη σφαίρα του θαυμαστού.

  • Κάθε Δευτέρα και Τρίτη,
    στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων || έως τις 14 Απριλίου 2020

***

Λαμπερό φως από την πανέμορφη «Μικρή μέσα στο σκοτεινό δάσος»
Παναγιώτης Μήλας | catisart.gr

  • Διαβάστε ολόκληρη την κριτική εδώ:

Λαμπερό φως από την πανέμορφη «Μικρή μέσα στο σκοτεινό δάσος»

  • Η Μικρή Μέσα στο Σκοτεινό Δάσος, του Γάλλου βραβευμένου συγγραφέα Philippe Minyana, θα συνεχίσει -σε πείσμα των καιρών- να αφηγείται την ιστορία της κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00 στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων.

 

Δείτε το Τρέιλερ της Παράστασης:

 

 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ
Πρόκειται για μια ελεύθερη διασκευή του μύθου «Πρόκνη και Φιλομήλα» από τις «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου που παρουσιάζεται από την ομάδα Black Forest, σε σκηνοθεσία Παντελή Δεντάκη, με τη στήριξη του Γαλλικού Ινστιτούτου.

Ο Νεαρός Βασιλιάς βιάζει τη μικρή αδερφή της γυναίκας του μέσα σε μια καλύβα στο Σκοτεινό Δάσος. Της κόβει τη γλώσσα και την αφήνει μόνη και αβοήθητη. Επιστρέφει στο παλάτι και, δήθεν συντετριμμένος, λέει στη γυναίκα του πως η Μικρή πνίγηκε εν μέσω θαλασσοταραχής. Δώδεκα μήνες μετά, κι ενώ η βασίλισσα βρίσκεται ακόμη βουτηγμένη στο πένθος, μια γριά εμφανίζεται στο παλάτι και της αποκαλύπτει τις αποτρόπαιες πράξεις του βασιλιά. Ξεδιπλώνει ένα μαντίλι κεντημένο από τη Μικρή, που τα κόκκινα νήματά του αφηγούνται το έγκλημα και δείχνουν το δρόμο για την καλύβα. Η Βασίλισσα τρέχει να βρει την αδερφή της και μαζί σχεδιάζουν την
εκδίκηση που θα πάρουν.

 

 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
Στην παράσταση συντίθενται διαφορετικά αφηγηματικά μέσα, επιχειρώντας να δημιουργηθεί ένας φαντασιακός και εφιαλτικός μικρόκοσμος. Ο –ζωντανός– κόσμος των ηθοποιών συναντιέται με τον μυστηριακό κόσμο μικρών γλυπτών (μινιατούρες). Ο παρών θεατρικός χρόνος συνδιαλέγεται με τη video art. Ο φυσικός ήχος συνυπάρχει με τον ηλεκτρονικά επεξεργασμένο.
Οι πρωταγωνιστές της παράστασης είναι μικρά γλυπτά, που αναπαριστούν τους ήρωες του έργου. Μέσα από ζωντανό και ηχογραφημένο λόγο, οι ηθοποιοί τούς δίνουν φωνή, παίζοντας ταυτόχρονα μαζί τους. Δύο οθόνες ζωντανεύουν τους σκηνικούς χώρους, προβάλλοντας επεξεργασμένες εικόνες, στατικές και κινούμενες. Μια τρίτη οθόνη αναπαράγει σε παράλληλο χρόνο την ιστορία, χρησιμοποιώντας κοντινά πλάνα στα μικρά γλυπτά, παίζοντας με μοντάζ και οπτικά εφέ.

 

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Κείμενο: Philippe Minyana
Μετάφραση: Δήμητρα Κονδυλάκη (στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Θεατρικής Μετάφρασης του Γαλλικού Ινστιτούτου)
Σκηνοθεσία: Παντελής Δεντάκης
Δημιουργία μικρών γλυπτών: Κλειώ Γκιζελή
Video art: Αποστόλης Κουτσιανικούλης
Σκηνική εγκατάσταση: Νίκος Δεντάκης
Κοστούμια: Κική Γραμματικοπούλου
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος (σε συνεργασία με τον Γιώργο Μιζήθρα)
Φωτισμοί: Αποστόλης Κουτσιανικούλης, Παντελής Δεντάκης
Τεχνικός Σύμβουλος: Παναγιώτης Φουρτούνης
Φωτογραφίες: Δομνίκη Μητροπούλου
Επικοινωνία: Γεωργία Ζούμπα
Παραγωγή: Black Forest

ΠΑΙΖΟΥΝ ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ
Πολύδωρος Βογιατζής, Κατερίνα Λούβαρη-Φασόη.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Προγραμματισμένη Πρεμιέρα: Δευτέρα, 20 Ιανουαρίου 2020
Ημέρες Παραστάσεων: Δευτέρα & Τρίτη (έως 14 Απριλίου 2020)
Ώρα έναρξης: 21.00
Διάρκεια: 60 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)
Τιμές Εισιτηρίων: 12 € (γενική είσοδος), 8 € (άνω των 65/φοιτητικό), 5 € (Κάρτα ανέργων/ΣΕΗ)

Χώρος: Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων Κύπρου, 91Α & Σικίνου 35Α, 11364, Κυψέλη, Αθήνα
Τηλέφωνο για πληροφορίες και κρατήσεις: 213 00 40 496 & 69.45.34.84.45
Πρόσβαση: Με λεωφορείο (Στάση Καλλιφρονά): 054, 608, 622, Α8, Β8 || Με τρόλεϊ: 3, 5, 11, 13, 14 (Στάση Καλλιφρονά) & 2,4 (Στάση Πλ. Κυψέλης) || Με ΗΣΑΠ: Άγιος Νικόλαος (15’ με τα πόδια)

https://polychorosket.gr
https://www.facebook.com/tvcontrolcenter/
https://twitter.com/TVControlCenter
https://www.instagram.com/TVControlCenter/
https://www.flickr.com/photos/polychorosket/albums

  • Με την Υποστήριξη του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΕίδαμε την ονειρική “Μικρή μέσα στο Σκοτεινό Δάσος”, που τώρα έχει και trailer
Περισσότερα

Δύο λαμπεροί ηθοποιοί για ένα ρομαντικό και ανεπιτήδευτο «Νυφικό Κρεβάτι»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Γράφει η Ειρήνη Αϊβαλιώτου

Μερικές φορές το να βλέπεις στη σκηνή δύο ηθοποιούς με τέτοια αίσθηση ελευθερίας σαν εκείνη που κατέκλυζε τον Γιώργο Χριστοδούλου και τη Μαρία Προϊστάκη στο «Νυφικό Κρεβάτι» είναι ένα μυστήριο που πρέπει να το αποδεχτεί κανείς ως έχει, εφόσον δεν πρόκειται ποτέ να εξιχνιαστεί. Σίγουρα παίζει ρόλο το γεγονός ότι είναι και οι δύο ταλαντούχοι, νέοι αλλά και έμπειροι, όπως παίζει ρόλο και η σχέση που έχουν μεταξύ τους. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο, πιο σημαντικό από αυτά. Το ότι αυτοί οι δύο μαζί μοιάζουν με ένα καλοφτιαγμένο και καλοδουλεμένο μουσικό όργανο, που κάποια μαγικά δάχτυλα μπορούν και παίζουν με τις χορδές του μια θεία μελωδία η οποία αποτελεί την απάντηση στην πεζή καθημερινότητά μας.

Το «Νυφικό Κρεβάτι» του Γιαν Ντε Χάρτογκ, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Χριστοδούλου, ήταν από τα πιο θαυμαστά, καλόγουστα αστεία, απλά και γνήσια θεατρικά γεγονότα που έχουμε παρακολουθήσει να διαδραματίζονται στην αθηναϊκή σκηνή τα τελευταία χρόνια. Βγαλμένο απευθείας από τη ζωή, ρομαντικό, αθώο, κωμικό, συγκινητικό, με τους Γιώργο Χριστοδούλου και Μαρία Προϊστάκη να δίνουν απλόχερα τον εαυτό τους και να προσαρμόζονται αβίαστα στους ρόλους τους. Μια παράσταση που μας πλημμύρισε από συναισθήματα.

Σαν επιδέξιοι χορευτές οι δύο ταλαντούχοι ηθοποιοί κατάφεραν να κάνουν θαυμαστά πράγματα μαζί και η ικανότητά τους να αψηφούν το χώρο και να σπάνε τα όρια, να κάνουν κάτι δύσκολο να φαίνεται απλό, μας γοήτευσε. Άλλωστε χρειάζεται θάρρος για να αγγίξεις το ανεπιτήδευτο. Η πρώτη ένδειξη δημιουργικότητας είναι η απλότητα της έκφρασης. «Η απλότητα δεν είναι απλό πράγμα», έλεγε ο Τσάρλι Τσάπλιν.

Όλες οι σημαντικές στιγμές της πολύχρονης συμβίωσης του Μάικ και της Αγνής, από τις εγκυμοσύνες, τις επιτυχίες τους, τις συγκρούσεις τους, αλλά και τις αστείες στιγμές τους, ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια των θεατών γύρω από το νυφικό τους κρεβάτι.

Ένα κοινό ταξίδι προς την ωριμότητα, που απαιτεί από εκείνους να παλέψουν και να μοχθήσουν για να αποδείξουν πως το «για πάντα μαζί» μπορεί να είναι και αληθινό.

Η αρμονία ανάμεσα στο ωραίο, το λειτουργικό και το ακριβές, η ποιότητα της παράστασης, οι ευδιάθετες και απροσποίητες ερμηνείες, προκάλεσαν στο κοινό ρίγη συγκίνησης και ευθυμίας.

Λαμπερή, εκρηκτική, φινετσάτη και ανάλαφρη παράσταση, που κερδίζει το στοίχημα της αυθεντικότητας και της ευαισθησίας, μιλώντας μας με τρυφερότητα και οξυδέρκεια για την αιώνια αγάπη.

Ο Γιώργος Χριστοδούλου παρακολουθεί το ζευγάρι από την πρώτη νύχτα του γάμου τους μέχρι σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά, σε μια χαριτωμένη κωμωδία καταστάσεων, που μετέφρασε με γλαφυρότητα και αμεσότητα η Μαρία Προϊστάκη.

Οι δύο πρωταγωνιστές με τη σύμπραξη των Αλέκου Αναστασίου στους φωτισμούς, Δήμητρας Λιάκουρα στα σκηνικά-κοστούμια, Μαρίζας Τσίγκα στην επιμέλεια κίνησης και Βαλέριας Δημητριάδου στη μουσική, φιλοτεχνούν ένα λεπτοδουλεμένο υφαντό. Επίτευγμα που, ανατροπή στην ανατροπή, παίζει με τους κανόνες της γλυκόπικρης κωμωδίας, τους υπονομεύει, τους ακυρώνει και τους επαναφέρει χωρίς στιγμή να χάνει το γνήσιο, απελευθερωτικό χιούμορ του.

***

Δεν είναι τυχαίο πως η διαχρονική αυτή κωμωδία, όποτε κι όπου κι αν παίχτηκε, έκανε εκατομμύρια θεατές σε όλο τον κόσμο να ταυτιστούν με τους ήρωές της.

Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά θεατρικά έργα παγκοσμίως, έχει αποσπάσει αναρίθμητα βραβεία από κοινό και κριτικούς και έχει γίνει ένα από τα θρυλικότερα έργα στο Broadway. Έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο, στο ραδιόφωνο αλλά και στο θέατρο διασκευασμένο ως μιούζικαλ, κι έχει αγαπηθεί όσο λίγα από το ξένο και το ελληνικό κοινό.

Σημείωσε μεγάλη επιτυχία και στην Ελλάδα τόσο με το πρώτο ανέβασμα από τον Δημήτρη Χορν και την Έλλη Λαμπέτη όσο και με το δεύτερο με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Γιάννη Φέρτη. Το 2008 παίχτηκε με τον Νίκο Σεργιανόπουλο και τη­ Ρένια Λουιζίδου.

Το έργο μεταφέρθηκε το 1952 και στον κινηματογράφο από τον σκηνοθέτη Irving Reis κερδίζοντας το βραβείο του Φεστιβάλ Βενετίας και προτάθηκε για βραβείο Όσκαρ και Χρυσή Σφαίρα. Το 1966 ο Tom Jones και ο Harvey Schmidt διασκεύασαν το έργο για το πολύ γνωστό μιούζικαλ I Do ! I Do !

  • Είναι η δεύτερη σκηνοθετική απόπειρα του Γιώργου Χριστοδούλου με το «Νυφικό Κρεβάτι», το πολυβραβευμένο έργο του Ολλανδού συγγραφέα Γιαν Ντε Χάρτογκ.

***

…«και αφού ευλόγησες τους πρωτόπλαστους τους είπες… να αυξάνεστε και να πολλαπλασιάζεστε και να γίνετε κυρίαρχοι στη γη… Και τους παρουσίασες τους δύο αυτούς ως ένα μέλος με αυτήν την ένωση. Διότι γι αυτήν την ένωση θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και την μητέρα του και θα προσκολληθεί στην γυναίκα του… και θα γίνουν οι δυο τους ένα σώμα. Και αυτούς, που ο Θεός συνέδεσε με τον δεσμό του γάμου άνθρωπος δεν θα τους χωρίσει»…

***

Ο Γιώργος Χριστοδούλου είναι απόφοιτος της δραματικής σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Μερικές από τις σημαντικότερες συνεργασίες του ήταν με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό στην παράσταση «Acropolis reconstraction», με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο στην παράσταση «7 χρόνια», με τον Στάθη Λιβαθινό στις παραστάσεις «Ερωτόκριτος» και «Ο Ηλίθιος» στο θέατρο «Ακροπόλ», «Ο θάνατος του Δαντόν» για το Φεστιβάλ του Γκίσεν στη Γερμανία, καθώς επίσης και στην «Ιλιάδα» για το Φεστιβάλ Αθηνών και άλλα διεθνή φεστιβάλ.

Η συνεργασία του με το Φεστιβάλ Αθηνών συνεχίστηκε με τις παραστάσεις «Ηλέκτρα» σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ντέλλα, «Η σφαγή των Παρισίων» και «Η τραγική ιστορία του Ριχάρδου Γ» με την ομάδα «H ορχήστρα των μικρών πραγμάτων» σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Έχει συνεργαστεί με το Εθνικό Θέατρο στην παράσταση «Πόθοι κάτω από τις λεύκες», σε σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα και τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου στην παράσταση «Το γλυκό πουλί της νιότης» σε σκηνοθεσία Άντζελας Μπρούσκου.

Το 2015 συνσκηνοθέτησε με τον Γεράσιμο Μιχελή το έργο «Ο μικρός Χίτλερ» που παίχτηκε για δύο χρονιές στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Τελευταία του συνεργασία ήταν με τον Γιώργο Παπαγεωργίου στην παράσταση «Αρίστος» στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

***

Η Μαρία Προϊστάκη είναι αριστούχος απόφοιτη της Δραματικής Σχολής του Ωδείου Αθηνών (2015) και της Νομικής Σχολής Αθηνών.

Έχει συμμετάσχει ως ηθοποιός στις εξής παραστάσεις: «Το σκοτεινό σπίτι» του Νηλ Λαμπιούτ (σκηνοθεσία Χρήστος Λύγκας, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, 2011), «Οικογένεια Τσέντσι» των Ιόλη Ανδρεάδη / Άρη Ασπρούλη (σκηνοθεσία Ιόλη Ανδρεάδη, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης 2015-16), «Young Lear» των Ιόλη Ανδρεάδη / Άρη Ασπρούλη (σκηνοθεσία Ιόλη Ανδρεάδη, Φεστιβάλ Αθηνών και Θέατρο Θησείον, 2016), «Η Δύναμη του Σκότους» του Λεβ Τολστόι (ομάδα Νάμα, Ελένη Σκότη, Σύγχρονο Θέατρο 2017-18), «Αγάπη» (σκηνοθεσία Ηλίας Κουνέλας, ΔηΘεΠει, 2017) και «8’19″» (σκηνοθεσία Στέλλα Μαγγανά, Θέατρο Μπιπ, 2018).

Επίσης έχει συμμετάσχει ως βοηθός σκηνοθέτη στις παραστάσεις: «Ο Μικρός Χίτλερ» του Άρνολντ Μπέρνφελντ (σκηνοθεσία Γιώργος Χριστοδούλου, Γεράσιμος Μιχελής, Θέατρο του Νέου Κόσμου 2016-17) και «Αρίστος» (σκηνοθεσία Γιώργος Παπαγεωργίου, Θέατρο του Νέου Κόσμου, 2018-19).

Στον κινηματογράφο έχει παίξει στις ταινίες: «Το μάτι και το φρύδι» (σκηνοθεσία Κωστής Χαραμουντάνης, 2016), «Το τέρας κοιμάται» (σκηνοθεσία Κωστής Χαραμουντάνης, 2017), «Kioku» (σκηνοθεσία Κωστής Χαραμουντάνης, 2018) και «Κόστος Ευκαιρίας» (σκηνοθεσία Παύλος Βαλσαμίδης, 2018).

***

Ταυτότητα παράστασης

«Νυφικό κρεβάτι»

Του Γιαν Ντε Χάρτογκ

Κουμπάροι

Αλέκος Αναστασίου (φωτισμοί)

Δήμητρα Λιάκουρα (σκηνικά-κοστούμια)

Μαρίζα Τσίγκα (κίνηση)

Βαλέρια Δημητριάδου (μουσική)

Βασίλης Αθανασόπουλος (βοηθός σκηνοθέτη)

Σπύρος Χατζηαγγελάκης (φωτογραφίες)

*

Σκηνοθεσία εκδήλωσης: Γιώργος Χριστοδούλου

*

Μετάφραση: Μαρία Προϊστάκη

*

Παίζουν: Μαρία Προϊστάκη (Αγνή) και Γιώργος Χριστοδούλου (Μάικ)

***

  • Το είδαμε στο Από Μηχανής Θέατρο.
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΔύο λαμπεροί ηθοποιοί για ένα ρομαντικό και ανεπιτήδευτο «Νυφικό Κρεβάτι»
Περισσότερα