27.4 C
Athens
Τρίτη 21 Μαΐου 2024

Το «Λευκό ρόδο» του Σεν Ζαν Μολενμπέκ ανθίζει στην καρδιά των Βρυξελλών και δεν ξεχνά τους Έλληνες

Του Παναγιώτη Μήλα

 

Όταν πρωτοπήγε στο Βέλγιο ιερουργούσε σε ένα χώρο μιας καθολικής εκκλησίας στις Βρυξέλλες. Ήταν γύρω στο 1958. Αργότερα πήγε στην Οστάνδη, στον Ιερό Ναό των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου. Τέλος μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70 ήταν πρωτοπρεσβύτερος στην Μπριζ, στον Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.

 

Υπερυψωμένο φωτογραφικό πανό στο εσωτερικό της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, στη γειτονιά του Μολενμπέκ. Εκεί στεγάζεται η έκθεση για τους Έλληνες. Θα διαρκέσει μέχρι τις 29 Οκτωβρίου 2017.

 

Πάντα περιμέναμε με αγωνία τον ταχυδρόμο, μήπως και φέρει κάποιο δέμα. Τα πασίγνωστα σοκολατάκια με την πραλίνα – της εταιρείας που ίδρυσε ο Λεωνίδας Κεστεκίδης – ήταν το καλύτερο δώρο που ζητούσαμε από τον ιερομόναχο Δαμασκηνό Μιχαλά. Τον άγιο άνθρωπο που από το Κουκάκι και τον Ιερό Ναό του Αγίου Παντελεήμονα Ιλισού πήγε μετανάστης στο Βέλγιο μαζί με τους Έλληνες που αναζητούσαν την τύχη τους στις παγωμένες στοές των ανθρακωρυχείων.

Εκεί πάντρεψε, βάφτισε, αποχαιρέτησε, και πάλι πάντρεψε, και πάλι βάφτισε, και πάλι αποχαιρέτησε. Σήμερα τα εγγόνια εκείνων που πάντρεψε έχουν στο πέτο τους «Το Λευκό ρόδο του Σεν Ζαν Μολενμπέκ». Όταν ακούς αυτά τα παιδιά να περιγράφουν τη ζωή των παππούδων τους, τα τραγούδια του Καζαντζίδη έρχονται στο νου σου:

 

«Στις φάμπρικες της Γερμανίας

και στου Βελγίου τις στοές,

πόσα παιδιά σκληρά δουλεύουν

και κλαίνε οι μάνες, αχ, μοναχές…».

 

Αυτά τα εγγόνια είχαν τη σκέψη να τιμήσουν τους παππούδες και όλους εκείνους που πάλεψαν με τη μαύρη σκόνη για να στηρίξουν τις οικογένειές τους δουλεύοντας στο Βίντενσλακ, στο Λιμβούργο, στο Γκενκ, στο Μαρσινέλ, στο Σαρλερουά, παντού…

Βέβαια όπως και στην Ελλάδα έτσι και στο Βέλγιο είχαν το ελληνικό τους καταφύγιο. Το μέρος που συναντούσαν τους συμπατριώτες τους. Εκεί μοιράζονταν τους πόνους και τα βάσανά τους, εκεί έπαιρναν δύναμη για να συνεχίσουν. Στο καφενείο. Με την πάροδο των χρόνων τα περισσότερα έκλεισαν. Σήμερα υπάρχουν πολύ λίγα. Ένα από αυτά είναι το «Πάνθεον», ένα άλλο «Το Λευκό ρόδο του Σεν Ζαν Μολενμπέκ», περισσότερο γνωστό ως «La Rose Blanche».

 

Η κεντρική πλατεία της Καθολικής Εκκλησίας “Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής”. Εδώ την Κυριακή 29 Οκτωβρίου 2017  θα γίνει μεγάλο ελληνοποντιακό γλέντι. Όλη η εκκλησία έχει φτιαχτεί από λευκό τσιμέντο.

 

 

Εκεί γεννήθηκε η ιδέα να διοργανωθεί μια εκδήλωση για τους Έλληνες των δύσκολων χρόνων. «Grieken van Molenbeek» λοιπόν… στο «Λευκό ρόδο» του Σεν Ζαν Μολενμπέκ.

Παραπάνω από ένα χρόνο τώρα το La Rose Blanche, γνωστό ως το τελευταίο ελληνικό καφενείο στο Molenbeek, έχει προσελκύσει την προσοχή όλων. Κάθε μήνα, η Amicale διοργανώνει εκεί διάφορες εκδηλώσεις με live-rhythm μουσική. Επίσης, γυρίζεται ένα ντοκιμαντέρ για το καφενείο όπου ένα από τα θέματα είναι η οικογενειακή ιστορία των ιδιοκτητών του.
Η έκθεση «Έλληνες του Μολενμπέκ» εντάσσεται στην προετοιμασία αυτού του ντοκιμαντέρ.

 

Σκληρή δουλειά για την προετοιμασία της έκθεσης αλλά πάντα με το χαμόγελο από τους εθελοντές – μαθητές.

 

Κινητήριες δυνάμεις της παραγωγής είναι ο σκηνοθέτης Kris Kaerts και η ιστορικός Πολυξένη Ρουμελιώτη.
Σε συνεργασία με τη φωτογράφο Μαρία Δερμιτζάκη, συγκέντρωσαν φωτογραφίες από τα οικογενειακά άλμπουμ των φιλόξενων Ελλήνων που εξακολουθούν να ζουν στο Molenbeek.

 

Αυτές τις φωτογραφίες τις επεξεργάστηκε η ομάδα παραγωγής, ώστε το ευρύτερο κοινό να μπορεί να τις δει στην έκθεση στην Καθολική εκκλησία του Σεν Ζαν Βαπτίστ στο Μολενμπέκ.

 

Πολύωρες δράσεις εθελοντών στον Ναό. Εδώ ενώ προχωρούν σε κατασκευή προς τιμήν των Ελλήνων μεταναστών.

 

Οι επισκέπτες της έκθεσης (1 – 29 Οκτωβρίου 2017) θα πάρουν έτσι μια πρωτότυπη εικόνα της ελληνικής κοινότητας τις τελευταίες δεκαετίες σε αυτό το δήμο. Με αυτό τον τρόπο, οι προσωπικές ιστορίες γίνονται κοινωνική και συλλογική κληρονομιά.

 

Η ελληνική ιστορία το Μολενμπέκ

 

Στη δεκαετία του 1960 πολλοί Έλληνες βρήκαν τον δρόμο τους προς αυτό το δήμο των Βρυξελλών, το Μολενμπέκ. Οι περισσότεροι κατέληξαν εκεί μέσω της ελληνο-βελγικής συμφωνίας εργασίας του 1957. Οι Έλληνες, όπως και όλοι οι άλλοι μετανάστες, λάμβαναν άδεια διαμονής ύστερα από πέντε χρόνια εργασίας στα ανθρακωρυχεία σε διάφορες περιοχές του Βελγίου. Μετά την περίοδο αυτή, ένα μεγάλο μέρος τους πήγε στις Βρυξέλλες με την ελπίδα ενός καλύτερου μέλλοντος.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η δουλειά τους παρέμεινε σκληρή, ως εργάτες σε εργοστάσια ή το μετρό. Οι γυναίκες τους άρχισαν επίσης να εργάζονται σε διάφορες βιοτεχνίες ή ως καθαρίστριες σε ξενοδοχεία. Κάποιοι ξεκίνησαν τη δική τους επιχείρηση ως ιδιοκτήτες μπακάλικων και ταξί ή άνοιξαν εστιατόρια και καφενεία.

Λίγοι θα θυμούνται τα δώδεκα ελληνικά καφενεία της γειτονιάς με ονόματα όπως «Le Coin Perdu», «Ελλάς», «Ομόνοια», «Εύβοια», «Le μετρό», το «Le Prince Albert» και το «Le Petit Suisse». Όλα αυτά άνοιξαν και λειτούργησαν στη δεκαετία του 1970.

Από όλα εκείνα σήμερα παραμένει ανοιχτό μόνο το «La Rose Blanche». Οι ελληνικές επιχειρήσεις, όπου μπορούσε κανείς, για παράδειγμα, να αγοράσει φύλλο ζαχαροπλαστικής ή ακόμα και μπακάλικα που ανήκαν σε Έλληνες μικρο-επιχειρηματίες, έχουν εξαφανιστεί.

 

“Ίντα κάμεις ωρέ σύντεκνε; Κατέεις οτι σε περιμένουμε να μας παίξεις το γλυκο σου λαούτο”; Ο καθηγητής Μιχάλης (Michaël Braeckman) διαβάζει SMS που του έστειλαν τα …κοπέλια της Κρήτης

 

Σιγά σιγά, η παρουσία αυτής της μειονοτικής ομάδας μειώθηκε.

Είναι ακριβώς αυτό που προσέλκυσε την προσοχή των δημιουργών του ντοκιμαντέρ. Η μετανάστευση ήταν πάντα στο DNA του Molenbeek. Πρόκειται για πληθυσμούς που συνήθως δεν ανήκουν στις πλουσιότερες τάξεις αλλά εξακολουθούν να ψάχνουν τη θέση τους στο μεγαλύτερο σύνολο.

 

Η έκθεση

 

Το περιεχόμενο και ο σχεδιασμός αυτής της έκθεσης είναι αποτέλεσμα μιας ομαδικής συνεργασίας. Εκτός από τους Έλληνες που μοιράστηκαν τα ιδιωτικά αρχεία τους, το έργο συνδέθηκε επίσης με διάφορες οργανώσεις και άτομα. Ο καθένας βοήθησε με τον τρόπο του. Παρόν και παρελθόν, νέοι και ηλικιωμένοι, παλαιότερες ομάδες μεταναστών και νεοφερμένοι συναντήθηκαν στη γεμάτη μετανάστες ιστορική περιοχή που είναι η Molenbeek. Επίσης, σκοπός της έκθεσης «Οι Έλληνες του Μολενμπέκ» είναι να ταιριάξει με τον όμορφο χώρο στον οποίο έχει σχεδιαστεί.

Η επιλογή της διακριτικής «λευκής εκκλησίας» του Molenbeek – του αρχιτέκτονα Joseph Diongre – δεν είναι σύμπτωση. Σε αυτήν, οι Έλληνες μπορούσαν να παρακολουθούν την κυριακάτικη θεία λειτουργία από το 1973 μέχρι και το 1975. Τότε μπόρεσαν να χτίσουν τη δική τους εκκλησία στις Μαύρες Λίμνες (Etangs Noirs).

Το Μολενμπέκ περηφανεύεται ακόμη επειδή οι εθελοντές, υπό την καθοδήγηση του σκηνοθέτη Peter Maschke, έκαναν μια κατασκευή που αναφέρεται στο έργο των Ελλήνων εργαζομένων.

 

Οι εθελοντές – μαθητές κρατουν φωτογραφίες που εκτίθενται ήδη στις ειδικές προθήκες που φτιάχτηκαν για την έκθεση.

 

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι το υλικό από το οποίο χτίστηκε η εκκλησία: Είναι σκυρόδεμα.

Τα ξύλινα τραπέζια στα οποία παρουσιάζεται το φωτογραφικό υλικό παραπέμπουν στην ατμόσφαιρα των εργοστασίων στα οποία εργάζονταν οι γυναίκες.

Σε μια μεγάλη οθόνη, κάθε επισκέπτης μπορεί να δει τα αντικείμενα, τα οποία ήταν σημαντικά για εκείνους που ήρθαν να βρουν την τύχη τους την εποχή εκείνη. Τα αντικείμενα αυτά προσφέρθηκαν από τις ελληνικές οικογένειες που ζουν ακόμη στο Βέλγιο.

 

 

Η ιστορικός Πολυξένη Ρουμελιώτη, δείχνει στις εθελόντριες-μαθήτριες τα σημεία στα οποία θα τοποθετηθούν τα πανό.

 

Στην έκθεση η είσοδος είναι ελεύθερη. Κάθε ημέρα από τις 10 π.μ. έως τις 4 μ.μ. και τις Κυριακές από τη 1 το μεσημέρι έως τις 4 το απόγευμα. Επίσης είναι ανοικτά και κάθε Δευτέρα μόνο κατόπιν ραντεβού για γκρουπ. Την Κυριακή 29 Οκτωβρίου 2017, τελευταία ημέρα λειτουργίας της έκθεσης, θα γίνει μεγάλο ελληνοποντιακό γλέντι στις 2 το μεσημέρι στην πλατεία της εκκλησίας. Θα χορέψουν οι εθελοντές που εργάστηκαν για το στήσιμο της έκθεσης.

 

Η Πόλυ, ο Κρις, ο «Μιχάλης», ο Παύλος, ο Κώστας…

 

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2017 βρέθηκα στις Βρυξέλλες εκπροσωπώντας τη Λέσχη Ελλήνων Γελοιογράφων, μαζί με τον συνάδελφο Soloup (Αντώνη Νικολόπουλο). Είμασταν καλεσμένοι από τον ευρωβουλευτή Στέλιο Κούλογλου ο οποίος ζήτησε να παρουσιάσει στο Ευρωκοινοβούλιο την έκθεση της Λέσχης μας με τον τίτλο Sweet Europe – Γλυκιά Ευρώπη.

 

 

Ο σκηνοθέτης Kris Kaerts συζητά με τους εθελοντές κρατώντας πάντα μια φωτογραφική μηχανή για να “συλλαμβάνει” όλες τις σημαντικές στιγμές της δημιουργίας της έκθεσης.

 

Δυστυχώς εξαιτίας της λογοκρισίας που έκανε η επί των πολιτιστικών υπεύθυνη κοσμήτορας σε 12 από τις 28 γελοιογραφίες αποσύραμε την έκθεση και μας έμεινε μόνο η χαρά που γνωρίσαμε – μεταξύ των άλλων – τη φοβερή ομάδα που διοργάνωνε την έκθεση για τους «Έλληνες του Μολενμπέκ».

Έτσι το μόνο πρωινό που είχαμε ελεύθερο επισκεφθήκαμε την Καθολική εκκλησία του Σεν Ζαν Βαπτίστ στο Μολενμπέκ. Εκεί μια ομάδα νεαρών μαθητών δούλευε πυρετωδώς προετοιμάζοντας την έκθεση. Ήταν ημέρα εθελοντικής εργασίας στα σχολεία των Βρυξελλών και ο καθηγητής των παιδιών, ο Michaël Braeckman, τα είχε φέρει στην εκκλησία. Εκεί υπό την καθοδήγησή του οι μαθητές έφτιαχναν κάθε τι που ήταν απαραίτητο.

 

Η ώρα για το μεγάλο διάλειμμα είναι η ώρα που την περιμένουν όλοι αφού είναι εμπειρία ζωής να δοκιμάσουν τις νοστιμιές του Κώστα Καρασαββίδη

Δούλευαν με πάθος, προσήλωση, σεβασμό, υπομονή, προσοχή, υπακοή. Ο Michaël Braeckman διδάσκει Αρχαία Ελληνικά τους μαθητές του στο Λύκειο των Βρυξελλών. Ο Michaël Braeckman, ακούει μόνο αν τον φωνάξεις …Μιχάλη! Ο Michaël Braeckman πάει κάθε καλοκαίρι στην Κρήτη για διακοπές και φυσικά έχει μάθει να παίζει λαούτο.

Τι πιο φυσικό λοιπόν να «κολλήσει» με την ιστορικό Πολυξένη Ρουμελιώτη. Η Πόλυ έχει παρασύρει όλη την ομάδα σε ένα τρελό δημιουργικό χορό. Έτσι όλοι μαζί κατάφεραν να αξιοποιήσουν το πολύτιμο υλικό από τα φωτογραφικά λευκώματα των Ελλήνων που πήγαν ως μετανάστες στο Βέλγιο και έστησαν εκεί το σπιτικό τους.

Στην ομάδα, από τους κορυφαίους, και ο σκηνοθέτης Kris Kaerts ο οποίος εκτός από το ντοκιμαντέρ που ετοιμάζει, έβαλε και προσωπική εργασία για το στήσιμο της έκθεσης. Φυσικά ανεκτίμητη είναι η προσφορά όλων των παιδιών των σχολείων και της γειτονιάς που δούλεψαν εθελοντικά για να γίνει αυτή η γιορτή μνήμης, η γιορτή που συνδέει το χτες με το σήμερα.

 

***

 

 

Εδώ να πω ότι ο γελοιογράφος Soloup ζωγράφισε το έμβλημα της έκθεσης, το «Λευκό ρόδο» που έγινε και κονκάρδα για να τη φορούν οι επισκέπτες.

Να θυμίσω επίσης ότι στην είσοδο του καφενείου δεσπόζει η λέξη ΠΑΟΚ – όπως μπορείτε να δείτε και στο αρχικό σκίτσο, επίσης του Soloup. Για τον λόγο αυτό απέφυγα να αναφερθώ στον Ολυμπιακό μήπως και ξεσπάσει …εμφύλιος.

 

 

***

 

Ο κύριος Παύλος Καρασαββίδης, στο “αρχηγείο” του…

Εν τω μεταξύ παραλίγο να ξεχάσω τους στυλοβάτες αυτής της υπόθεσης μιας και όπως λέμε «νηστικό αρκούδι δεν χορεύει».

Αναφέρομαι στους ανθρώπους που φροντίζουν ώστε να είναι πάντα δροσερό, μυρωδάτο και κυρίως γευστικό το «Λευκό ρόδο» του Σεν Ζαν Μολενμπέκ.

Είναι δύο Πόντιοι από τη Βέροια. Από το χωριό Κουλούρα.

Οι κύριοι Κώστας και Παύλος Καρασαββίδης. Τα δυο αδέλφια είναι οι ιδιοκτήτες του τελευταίου ελληνικού καφενείου στο Μολενμπέκ.

Αξίζει όμως να πω το πιο σημαντικό για τον κύριο Κώστα. Είναι ο άνθρωπος που συγκεντρώνει και τους εθελοντές και όλους τους συντελεστές της έκθεσης για να προσφέρει τις μαγικές συνταγές της ελληνικής κουζίνας. Η ώρα για το μεγάλο διάλειμμα είναι η ώρα που την περιμένουν όλοι αφού είναι εμπειρία ζωής να δοκιμάσουν τις νοστιμιές του Κώστα Καρασαββίδη στο ελληνικό καφενείο του Μπολενμπέκ, το ιστορικό «Λευκό ρόδο». Τα δύο αδέλφια, ο Κώστας και ο Παύλος Καρασαββίδης είναι πραγματικοί πρέσβεις καλής θελήσεως, γεύσης και παράδοσης.

Είχαμε την τύχη να συναντήσουμε τον κύριο Κώστα ο οποίος είναι μια τεράστια αγκαλιά και ένα πλατύ χαμόγελο. Μας έφτιαξε ελληνικό καφέ και μας είπε την ιστορία της οικογένειάς του.

 

Μόλις άκουσε ότι το επώνυμο του συναδέλφου Soloup είναι Νικολόπουλος, συγκινήθηκε επειδή θυμήθηκε τις ανδραγαθίες του στο χωριό με έναν παιδικό του φίλο, τον αγαπημένο συνθέτη Χρήστο Νικολόπουλο

 

 

Ο σκηνοθέτης Kris Kaerts (δεξιά) στην κεντρική αίθουσα του ελληνικού καφενείου “Το Λευκό ρόδο”. Στη μέση ο κύριος Κώστας Καρασαββίδης και αριστερά ο Soloup. (Αντώνης Νικολόπουλος). Ο ελληνικός καφές με μοναδική γεύση.

 

Έτσι λοιπόν ολοκληρώσαμε αυτό το μικρό ταξίδι στων Ελλήνων την Κοινότητα και στο «Λευκό ρόδο» του Μολενμπέκ. Με την ευχή να έχουν πάντα επιτυχίες, με την ελπίδα να τους συναντήσουμε και πάλι, και τέλος με την ευχή να μεταφέρουν την έκθεση και στην Ελλάδα. Στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στη Βέροια, στην Κουλούρα. Το αξίζουν και όσοι δούλεψαν για την έκθεση και κυρίως όσοι με ιδρώτα και πόνο τίμησαν την ελληνική παρουσία στο Βέλγιο.

 

***

 

Το αρχικό σκίτσο που δείχνει το «Λευκό ρόδο», είναι του Soloup.

 

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -