Κάρτα Μνήμης

Ο Λεωνίδας ζει στις καρδιές όλων μας…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

«Στο καφενεδάκι του Λεωνίδα Λιακόπουλου, στο Λυγουριό, οι ηθοποιοί και όλοι οι συντελεστές έρχονταν από το 1954 για έναν καφέ και ένα ποτήρι δροσερό νερό.
-Όμως η Κατίνα Παξινού είχε άλλη γνώμη. Μπήκε στο μικρό κουζινάκι, έφτιαξε την πρώτη χωριάτικη σαλάτα, πατάτες τηγανιτές και αβγά μάτια. Συνέχισε με μπιφτέκια στην αυτοσχέδια ψησταριά.

Περισσότερες από 300 ιστορικές και σπάνιες φωτογραφίες κοσμούν τους τοίχους στου «Λεωνίδα». Εδώ η Μαρία Κάλλας ως Μήδεια με αφιέρωση του Γιάννη Τσαρούχη που ήταν ο σκηνογράφος-ενδυματολόγος της παράστασης.

Με τις συμβουλές της, το μικρό καφενεδάκι έγινε στέκι και, από τότε μέχρι σήμερα, οι ηθοποιοί βρίσκουν εδώ την ψυχική ηρεμία που τους χρειάζεται, απολαμβάνοντας τις συνταγές της Κάκιας μου», μας λέει ο κ. Λεωνίδας.
-Στο χώρο αυτό, που θυμίζει μουσείο, τον συναντήσαμε με αφορμή τα 55χρονα του Φεστιβάλ, θαυμάσαμε το φωτογραφικό του αρχείο και ακούσαμε τις ιστορίες του. Ιστορίες αληθινές, που τις απολαμβάναμε σαν παραμύθι…
***
Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα από τη συνέντευξη που μου έδωσε ο Λεωνίδας Λιακόπουλος και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ναυτεμπορική» το 2010.

Δημοσιεύματα στις εφημερίδες για τον Λεωνίδα. Επάνω αριστερά, η συνέντευξή του στη «Ναυτεμπορική».

Αν διαβάσει κανείς αυτή τη συνέντευξη θα βγάλει αμέσως το συμπέρασμα ότι ο «Λεωνίδας» έχει ήδη ανακηρυχθεί διατηρητέο ιστορικό μνημείο εδώ και χρόνια. Δεν έχει ανάγκη κάποια υπουργική απόφαση. Δεν έχει ανάγκη από σφραγίδες, πρωτόκολλα και κοινοποιήσεις στους αρμόδιους φορείς.
-Ο «Λεωνίδας» ζει και θα ζει στις καρδιές και των καλλιτεχνών, από τότε που η Κατίνα Παξινού φόρεσε την ποδιά και άρχισε να μαγειρεύει στο κουζινάκι του μικρού καφενείου.
-Ο «Λεωνίδας» ζει και θα ζει στις καρδιές και των καλλιτεχνών, από τότε που η κυρία Κάκια άρχισε να μαγειρεύει τα απίθανα γεμιστά, το μοναδικό μπριάμ, το «αχτύπητο» νουά και τη «χωρίς αντίπαλο» τυρόπιττα.
-Ο «Λεωνίδας» ζει και θα ζει στις καρδιές και των καλλιτεχνών, από τότε που στην ομάδα του παππού Λεωνίδα μπήκαν και τα παιδιά του, και τα εγγόνια του. Από τότε που πολλαπλασιάστηκαν οι αγκαλιές και τα χαμόγελα στο ιστορικό στέκι.

Η κυρία Κάκια, στην πρώτη γραμμή. Συνεχίζει να δίνει τη μάχη της πάντα με το χαμόγελο.

Η κυρία Κάκια και όλη η ομάδα της, συνεχίζει ήδη το έργο του Λεωνίδα, όχι σύμφωνα με κάποιο νόμο ή με κάποια παράγραφο. Οι «Λιακοπουλαίοι» (Νίκος, Γιώργος, Σοφία, Λεωνίδας, Γιώργος, Λεωνίδας, Νίκος) δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους επειδή αυτό το έχουν στο οικογενειακό και πολιτιστικό τους DNA. Από την εποχή που οι παππούδες, οι πατεράδες, οι μανάδες, οι θείοι και οι θείες έσκαβαν με τα δάχτυλα και με τα νύχια για να βγάλουν στο φως το Θέατρο του Πολυκλείτου. Από τότε έχουν μάθει να προσφέρουν. Αυτό κληροδότησαν, αυτό κληρονόμησαν…
Επομένως με τον δικό τους κόπο, με τον δικό τους ιδρώτα, με τις δικές τους χιλιάδες ώρες προσφοράς έχουν κάνει διατηρητέο ιστορικό μνημείο τον «Λεωνίδα» τους. Δεν χρειάζονται αποφάσεις από υψηλά ιστάμενους οι οποίοι έρχονται και παρέρχονται.

-Οι λίγες αυτές σκέψεις, με αφορμή το μνημόσυνο (Κυριακή 20 Αυγούστου 2017, ώρα 9 π.μ. στο Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας Λυγουριού) για τις 40 ημέρες από τον θάνατο του Λεωνίδα Λιακόπουλου.

Ατέλειωτες ώρες συζήτησης της Ειρήνης Αϊβαλιώτου και του catisart.gr με τον Λεωνίδα.

-Καταθέτω επίσης αυτές οι σκέψεις, με αφορμή την εκφρασθείσα πρόθεση από την υπουργό Πολιτισμού κυρία Λυδία Κονιόρδου, για ανακήρυξη του «Λεωνίδα» σε διατηρητέο ιστορικό μνημείο. Καλή η πρόθεση αλλά καλύτερο θα ήταν – και οπωσδήποτε πιο σημαντικό – αν βοηθούσε το Υπουργείο να γίνει η ψηφιοποίηση του σπάνιου φωτογραφικού υλικού που βρίσκεται στου «Λεωνίδα». Αυτό θα ήταν το πρώτο απαραίτητο βήμα και θα μπορούσε να αποτελέσει την πρώτη ύλη και την κινητήρια δύναμη για την ίδρυση του Μουσείου Φεστιβάλ Επιδαύρου.

Μακάρι να γίνει έτσι η αρχή για αυτό το Μουσείο, με την υπογραφή της, ώστε όλοι τότε να της πουν: Μπράβο Κονιόρδου…

eirini aivaliwtouΟ Λεωνίδας ζει στις καρδιές όλων μας…
Περισσότερα

Η Παναγία η Κανάλα, η Παναγίτσα Κυνοσάργους, ο Δημήτρης της Σάμου και ο παπα-Τάκης του Μόντρεαλ

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Η Παναγία, η Μεγαλόχαρη, μπήκε στη δική μας ζωή τότε που ήμασταν ακόμη στο δημοτικό σχολείο.
Είχα την τύχη να τη γνωρίσω όταν ακόμη ήταν πρόχειρο σχεδίασμα σε ένα απλό χαρτί. Την παρακολούθησα να μεταμορφώνεται. Από λεπτές μαύρες γραμμές άρχισε να αποκτά χρώμα και να παίρνει σάρκα και οστά. Η δημιουργία αυτή έγινε στο ατελιέ ενός ζωγράφου – αγιογράφου στον Νέο Κόσμο (Δέσπως Σέχου, πλατεία Κυνοσάργους 5 και Αγλαονίκης γωνία).

Η χερσόνησος της Κύθνου με την Παναγία Κανάλα.

Εκεί ήταν η μονοκατοικία του Δημήτρη Καφή (1897-1985) όπου σε ένα ψηλοτάβανο ατελιέ εργαζόταν προετοιμάζοντας τα έργα του. Ήταν άνοιξη του 1955 όταν είδα τον Σαμιώτη αγιογράφο να δημιουργεί την Παναγία τη Βρεφοκρατούσα. Σε χοντρό χαρτί, στρατσόχαρτο, σχεδίαζε με μολύβι – κάρβουνο το περίγραμμα.

Το εσωτερικό της εκκλησίας με τη φορητή εικόνα της Παναγίας (αριστερά) που φιλοτέχνησε ο Δημήτρης Καφής.

Έκανε εκατοντάδες διορθώσεις μέχρι να καταλήξει στο τελικό σχέδιο. Ήταν το προσχέδιο για μια φορητή εικόνα την οποία αργότερα δώρισε στον Ιερό Ναό της Παναγίας, στην Κανάλα της Κύθνου. Στη δεξιά πλευρά της εικόνας, κάτω από την υπογραφή του, γράφει την αφιέρωση «Στη Νούλη», την κόρη του, την Κατερίνα (η οποία είναι σήμερα καθηγήτρια πιάνου). Εκείνο το καλοκαίρι ο Καφής είχε αναλάβει να φτιάξει τον Παντοκράτορα στην Παναγία την Κανάλα.

Η Παναγία η Κανάλα, η μεγάλη εικόνα με την ξυλόγλυπτη κορνίζα, έργο του Θανάση Μήλα.

Ως βοηθό του είχε τον πατέρα μου Θανάση Μήλα, ο οποίος έκανε όλα τα διακοσμητικά στοιχεία γύρω από την κεντρική εικόνα του Παντοκράτορα και ολοκλήρωσε την ξυλόγλυπτη κορνίζα της μεγάλης εικόνας. Ο Καφής και οι συνεργάτες του δούλευαν πάντα στον τοίχο. Εκείνη την εποχή δεν έκαναν τις αγιογραφίες με την προβολή κάποιου slide επάνω στην επιφάνεια. Εκεί λοιπόν, στην Κανάλα είχα την τύχη να παρακολουθήσω όλη αυτή τη μαγεία της δημιουργίας. Στη διάρκεια εκείνου του καλοκαιριού, είδα τον λευκό τοίχο του τρούλου να γίνεται «Παντοκράτορας».
***
Ο δεύτερος Δημήτρης της ιστορίας μου, υπήρξε μαθητής του Δημήτρη Καφή. Ήταν ο Δημήτρης Ρίτσος που μεγάλωσε στη γειτονιά μας, στον Νέο Κόσμο, στην οδό Θέωνος (στη γωνία με την Ευδόξου). Στην παρέα τους ήταν τότε ο Γιάννης Συμιγδαλάς (που είναι σήμερα αρχιτέκτονας στην Κέρκυρα), ο Νίκος Ραγκούσης (που έγινε φιλόλογος), ο Μάνθος (μαθηματικός), ο Γιάννης Παλαμήδης (θεολόγος στην Ικαρία και πολύ αργότερα αγιογράφος) και ο Ρίτσος που έγινε κι αυτός αγιογράφος ξεκινώντας δίπλα στον Καφή.

 

Η «Παναγίτσα» Κυνοσάργους, στην οδό Σωστράτου, εδώ που έκανε τα πρώτα του βήματα, ως ιεροψάλτης, ο Γιάννης Πάριος, με δάσκαλο τον Μανώλη Χανιώτη.

Έτσι λοιπόν ο Δημήτρης Ρίτσος γνώρισε τον Δημήτρη Καφή και υπήρξε στη συνέχεια ο συνδετικός κρίκος για την άλλη Παναγία του τίτλου. Πρόκειται για την πασίγνωστη Παναγίτσα Κυνοσάργους. Εκεί ο Ρίτσος (εκτός των άλλων) εικονογράφησε το εξώφυλλο του δίσκου της περίφημης Χορωδίας της Παναγίτσας(*).
***
Εκεί όμως στην Παναγίτσα, είχαμε τη χαρά και την τύχη να δημιουργήσουμε φιλίες αληθινές, φιλίες μιας ζωής, φιλίες που δεν ήταν στηριγμένες σε συμφέροντα. Από τότε τα παιδιά αυτής της παρέας είμαστε πάντα μαζί, στήριγμα ο ένας στον άλλον, άσχετα από την πορεία που ακολούθησε ο καθένας. Το «δέσιμο» αυτό το χρωστάμε σε έναν άλλον Παναγιώτη. Πρόκειται για ένα φίλο που μας έμαθε να ζούμε και δουλεύουμε μέσα στη χορωδία της εκκλησίας. Θα μου πείτε «σιγά το δύσκολο». Όμως η συνεργασία μιας ομάδας στο πλαίσιο μιας χορωδίας δεν είναι κάτι τόσο εύκολο πράγμα. Οι ισορροπίες δεν είναι αναμενόμενες και καθετί θέλει μεγάλη προσοχή. Δεν ξέχασα να σας πω για τον άλλο Παναγιώτη.

Η παρέα του 1970 και πάλι μαζί τον Ιούλιο του 2017. Δεξιά ο πρωτοπρεσβύτερος Παναγιώτης Σαλατέλλης, ήρθε για λίγες ημέρες από τον Καναδά. Μαζί του από αριστερά: Δημήτρης Κυριακόπουλος, Γιάννης Ιωάννου, Παναγιώτης Μήλας και Μπάμπης Καλαμβοκίδης, Τζώνης Στεφανίδης.

Είναι ο παπα-Τάκης, ο Σαλατέλλης. Σήμερα βρίσκεται με την οικογένειά του στον Καναδά, στο Μόντρεαλ. Είναι ιερέας εδώ και πάρα πολλά χρόνια στην ελληνορθόδοξη εκκλησία της πόλης. Τον γνωρίσαμε στις νεανικές μας παρέες. Τραγουδήσαμε, χορέψαμε, πήγαμε σε εκδρομές, ζήσαμε και μάθαμε πολλά σαν ομάδα με αρχηγό τον Τάκη. Στη συνέχεια έγινε ιερέας και έχοντας και τη δική μας αγάπη στις αποσκευές του έφυγε για τον Καναδά. Εκεί έχτισε το όνειρό του. Εκεί δημιούργησε τη δικιά του «Παναγίτσα». Ένας απόφοιτος του ΣΤ’ Γυμνασίου, ο Σωτήρης Ροδόπουλος, τον συνάντησε εκεί στο Μόντρεαλ το 2011 και έγραψε δυο λόγια για τον παπά-Τάκη(**).

***
Αυτές τις λίγες σκέψεις, έκανα σήμερα που γιορτάζουμε τον Δεκαπενταύγουστο. Έτσι σαν να πότισα τη γλάστρα με τον βασιλικό στην αυλή.

(*) http://ekto1972.blogspot.gr/2011/04/1970.html

(**) http://ekto1972.blogspot.gr/2011/10/blog-post_12.html

eirini aivaliwtouΗ Παναγία η Κανάλα, η Παναγίτσα Κυνοσάργους, ο Δημήτρης της Σάμου και ο παπα-Τάκης του Μόντρεαλ
Περισσότερα

Ο καλός κριτικός…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Κείμενο του Αλέξη Σολομού

[…] Οκτώ προϋποθέσεις για νάναι ένας κριτικός αρμόδιος να κρίνη μια θεατρική παράσταση.
Να έχη μερικές γνώσεις γύρω από το θέατρο. Δεν αρκεί δηλαδή να μπορή να γράψη μια διατριβή για την «Κύρου ανάβαση» ή για την ποίηση του Δημητρίου Παπαρρηγοπούλου […] για νάναι σε θέση να καταλάβη πότε ένας ηθοποιός παίζει καλά και πότε όχι […]. Για νάναι ο θεατρικός κριτικός αρμόδιος, πρέπει να έχη σπουδάση θέατρο και να έχη μέσα του μια καθολική έννοια της τέχνης αυτής – τόσο θεωρητική όσο και πρακτική. […]
Να αγαπάη το θέατρο. […] Ο ηθοποιός, ο σκηνογράφος, ο συγγραφέας, ο σκηνοθέτης είναι ερωτευμένοι με τη δουλειά τους και με το κοινό τους. Βασανίζονται επειδή αγαπούν, μα αγαπούν ακόμα και τα δεινά τους. Ενώ ο κακός κριτικός τι αγαπάει: Ίσως μια νεαρά ηθοποιό, ίσως ένα γηραλέο θιασάρχη, ίσως ένα μεταξύ δύο ηλικιών ενδυματολόγο. […].
Ο καλός κριτικός δεν πρέπει να αγοράζεται. […] κυκλοφορούν πολλά ανέκδοτα για το πόσο ένα δώρο, μια πρόσκληση σε μια μαστίχα, μια υπόσχεση συνεργασίας, ένα χαμόγελο (όταν πρόκειται για το ωραίο φύλο) […] επιδρούνε πάνω στα σοφά συμπεράσματα της «θύραθεν» κριτικής.

Δεν πρέπει να είναι εγωιστής και «κομπλεξικός». Δεν πρέπει δηλαδή […] να κατηγορή έναν ηθοποιό, επειδή ένας άλλος, πιο φίλος του, ήθελε να παίξη τον ίδιο ρόλο, ούτε να κατακρίνη μια παράσταση, επειδή στο βάθος ο ίδιος […] θα ονειρευόταν να την είχε κάνει ακριβώς έτσι. […].
Όταν διαθέτη τα τέσσερα παραπάνω βασικά εφόδια […] ο κριτικός είναι άξιος και για μια πέμπτη προϋπόθεση: την αυστηρότητα. […] ο κριτικός που κρίνει πρέπει να νοιώθη και να νογάη πιο πολλά απ’ τον καλλιτέχνη που κρίνεται. […].
[…] πρέπει να αισθάνεται πως ανήκει στην παράσταση που βλέπει κι όχι στην εφημερίδα που τον έστειλε. Υπηρετεί τη στιγμή εκείνη μια Τέχνη κι όχι έναν αρχισυντάκτη. […]
Να σέβεται το μόχθο των άλλων. […] ο ανάξιος κι εγκληματικός κριτικός έρχεται βιαστικά απ’ το δημοσιογραφικό του γραφείο, απ’ το δημοτικό σχολείο, απ’ το κοσμικό του κοκταίηλ και μέσα σε […] μισή ώρα σκαρώνει ένα ποδοσφαιρικό ρεπορτάζ που το ονομάζει «κριτική θεάτρου». […].
Να πιστεύη σε κάτι. Να έχη μια πνευματική προσωπικότητα – έστω κι αντιδραστική. Να μην είναι ανερμάτιστος. […].

***

Το παραπάνω άρθρο του Αλέξη Σολομού με τον τίτλο «Ο καλός κριτικός» είχε δημοσιευθεί στην «Καθημερινή» την Κυριακή 2 Απριλίου 1961. Εδώ, στο catisart.gr δημοσιεύθηκαν αποσπάσματα από εκείνο το άρθρο, με την ορθογραφία της εποχής.

***

Ακολουθεί άλλο ένα κείμενο για την κριτική θεάτρου (επίσης με την ορθογραφία της εποχής), με την υπογραφή του Αλέξη Σολομού. Δημοσιεύθηκε στο βιβλίο του με τον τίτλο «Θεατρικό Λεξικό – Πρόσωπα και πράγματα στο Παγκόσμιο Θέατρο», Εκδόσεις Κέδρος, 1989.

***

«Η θεατρική δημιουργία εξουδετερώνει την κριτική»

«Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν πως γίνεσαι θεατρικός κριτικός ετοιμάζοντας τον εαυτό σου για κάποια πραγματική θεατρική δουλειά ή έχοντας αποτύχει κιόλας σ’ αυτήν». Έτσι έγραφε ο αμερικάνος κριτικός και φίλος του Ο’ Νιλ, Τζον Μέησον Μπράουν. Άσχετα με την ορθότητα ή μη της παραπάνω προκατάληψης, εύκολα διακρίνουμε δύο λογής κριτικούς: τους επώνυμους και τους ανώνυμους.
Οι πρώτοι είναι αναγνωρισμένες σε κάποιο λογοτεχνικό ή καλλιτεχνικό τομέα προσωπικότητες και, κατά συνέπεια, η γνώμη τους έχει κύρος. Οι δεύτεροι δεν έχουν διακριθεί σε τίποτα και πασχίζουν, κρίνοντας τους δημιουργούς, ν’ αποχτήσουν υπόσταση.
Της πρώτης κατηγορίας αρχαιότερος εκπρόσωπος είναι ο Αριστοφάνης (που εγκωμιάζει ή διασύρει πολλούς συναδέλφους του). Ακολουθάει χρονολογικά ο ανατόμος της δραματικής τέχνης, Αριστοτέλης, ανοίγοντας το δρόμο σε πλείστους όσους φιλοσόφους, ποιητές, ιστορικούς και ρήτορες, έλληνες και ρωμαίους (Ερατοσθένης, Αρίσταρχος, Τερέντιος, Κικέρονας, Οράτιος, Λουκιανός, Πολυδεύκης, Τερτυλλιανός κ.α.) που, μέσα στα πολλά τους συγγράμματα, υπάρχουνε και απόψεις για τη θυμελική και σκηνική τέχνη. Στο Βυζάντιο και στο Μεσαίωνα, υπέρτατοι κριτικοί είναι οι αυτοκράτορες κι οι βασιλιάδες, οι πατριάρχες κι οι πάπες, που η γνώμη τους αποτελεί συχνά δαμόκλεια σπάθη – τόσο μεταφορικά, όσο και κυριολεκτικά – για το θέατρο και τους θεατρίνους. Απ’ την Αναγέννηση κι ύστερα, κάμποσοι δραματουργοί ασκούν οι ίδιοι την κριτική της θεατρικής Τέχνης (απ’ τον Μπεν Τζόνσον και τον Λόπε ντε Βέγκα ίσαμε το Λέσσινγκ και τον Γκαίτε, περνώντας απ’ το Βολταίρο). Γενικότερα, οι πρωτοπόροι θεατράνθρωποι όλων των εποχών θεμελιώνουν τις ανανεωτικές θεωρίες τους πάνω στη δυσμενή τους κριτική για το θεατρικό κατεστημένο. Περιβόητα παραδείγματα: του Βίκτορ Ουγκό (μανιφέστο Ρομαντισμού), του Αντουάν (καθιέρωση Νατουραλισμού), του Γκόρντον Κρέηγκ (καταδίκη Νατουραλισμού), του Στανισλάβσκι, του Αρτώ, του Μπρεχτ κ.α.
Η δεύτερη κατηγορία κριτικών πρωτοεμφανίζεται – ιδιαιτέρα στην Αγγλία και τη Γαλλία απ, τις αρχές του 17ου αιώνα – με τους ανειδίκευτους στη θεατρική πράξη «παμφλετίστες» και «λιβελλογράφους», που εχθρεύονται το θέατρο κι ορισμένους θεράποντές του ή έχουν κίνητρα θρησκευτικοπολιτικά κι εξυπηρετούν έμμεσα την κρατική λογοκρισία (λόγου χάρη, οι φανατικοί πολέμιοι του Κορνέιγ και του Μολιέρου, η «Ανηθικότητα της αγγλικής σκηνής» του Τζέρεμυ Κόλλιερ κ.α.). Το 18ο αιώνα, με την καθιέρωση του ημερήσιου Tύπου στις πιο πολλές χώρες, η θεατρική κριτική αποχτάει σιγά σιγά τη μόνιμη θέση της στις στήλες των εφημερίδων – γραμμένη από επαγγελματίες ή ερασιτέχνες δημοσιογράφους, που έχουνε για μόνη θεατρική εμπειρία τη ρουτίνα του ταχτικού θεατή. Μερικοί θα μείνουνε γνωστοί για τη συμβολή τους στη θεατρική πορεία, άλλοι για τις εξολοθρευτικές τους μονομανίες. Τέλος, στον 20ο αιώνα, η τεράστια κυκλοφορία ορισμένων εφημερίδων της Ευρώπης, κι ιδιαίτερα της Αμερικής, θα εξασφαλίσει στους κριτικούς δικτατορική εξουσία πάνω στις τύχες – και τις ζωές – των ανθρώπων του θεάτρου. Όση επίδραση κι αν ασκούν όμως οι εφημερίδες στα λαϊκά κοπάδια, στις πιο πολλές περιπτώσεις η θεατρική δημιουργία εξουδετερώνει την κριτική και οι προτιμήσεις του κοινού διαψεύδουν τις γνωμοδοσίες των δημοσιογράφων. Ας προσθέσουμε πως, γύρω στα μισά του αιώνα τούτου, παρουσιάστηκε το έθιμο της ομαδικής κριτικής των θεατών, με μορφή συζήτησης στο τέλος της παράστασης. Αντί όμως αυτό να δημιουργήσει μεγαλύτερη επαφή σκηνής και πλατείας, μάλλον προκάλεσε κονφούζιο κι απ’ τις δυο πλευρές. (Απ’ τις κωμωδίες που σατιρίζουν το κριτικό επάγγελμα, αξιομνημόνευτες είναι «Ο κριτικός» του Σέρινταν, 1779, με ήρωα το συγγραφέα κ. Παφ που παρουσιάζει προς κρίσιν ένα περιπετειώδες δράμα του, και «Το πρώτο έργο της Φάννη» του Μπέρναρντ Σω, 1911, που εμφανίζει επί σκηνής τέσσερις διακεκριμένους Αρίσταρχους – πραγματικούς, με άλλα ονόματα – να λένε ανοησίες. Στο «Πορφυρένιο νησί» του Μπουλγκάκοφ, 1928, μία κομματική επιτροπή, αλλάζει το κρινόμενο έργο, για να το ευθυγραμμίσει πολιτικά).

***

Ιούνιος 1962. Θέατρο «Μετροπόλιταν». Από αριστερά: Μανώλης Καστρινός, Αλέξης Σολομός, Μάνος Χατζιδάκις, Δημήτρης Χορν, Μίνως Αργυράκης. «Οδός Ονείρων»

Ένα «τετράδιο» γεμάτο επιτυχίες

Ο Αλέξης Σολoμός (επίσημα, Αλέξανδρος Σολωμός), του Ιωάννη, ήταν Έλληνας θεατρικός σκηνοθέτης, μεταφραστής, και θεωρητικός του θεάτρου. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 9 Αυγούστου του 1918, με καταγωγή από την Κεφαλονιά. Υπήρξε μαθητής του Καρόλου Κουν στο Κολέγιο Αθηνών, παρακολούθησε μαθήματα στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου (1939-1942), στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικών Τεχνών του Λονδίνου (1945-46), στο Πανεπιστήμιο Γέιλ των ΗΠΑ και στο Δραματικό Εργαστήρι του Πισκάτορ (1946-48). Πριν ολοκληρώσει τις θεατρικές σπουδές του, είχε ήδη σχεδιάσει τα κοστούμια για τον Μάκβεθ που ανέβασε η Μαρίκα Κοτοπούλη το 1937. Εκείνη την εποχή άρχισε και η συνεργασία του (με διηγήματα, μεταφράσεις, καλλιτεχνικές ειδήσεις, συνεντεύξεις κ.α.) με το περιοδικό «Νεοελληνικά Γράμματα» του Δημήτρη Φωτιάδη. Το 1939 παρουσίασε την πρώτη σκηνοθετική του δουλειά στην «Αρκούδα» του Τσέχωφ, που ανεβάστηκε από το θίασο του Αγγλοελληνικού Συνδέσμου. Στην Κατοχή εργάστηκε ως ηθοποιός, ενδυματολόγος, μεταφραστής και κριτικός κινηματογράφου. Η επαγγελματική θεατρική του σταδιοδρομία άρχισε ουσιαστικά με τη συνεργασία του στο Θέατρο Αθηνών του Κωστή Μπαστιά στα 1942-43. Έπαιξε ως ηθοποιός στο «Δίλημμα του Γιατρού» του Μπέρναρντ Σω (πλάι στους Ελένη Παπαδάκη, Γιώργο Παππά και Θάνο Κωτσόπουλο) στο «Θέατρο Διονύσια». Παράλληλα σχεδίασε τα κοστούμια της παράστασης «Αΐντα» του Βέρντι, που παρουσιάστηκε στο Θέατρο Ολύμπια. Το 1943 συνεργάστηκε για ένα μικρό χρονικό διάστημα, ως ηθοποιός, με το «Θέατρο Τέχνης» του Καρόλου Κουν και με το Θίασο Μανωλίδου-Βεάκη-Παππά-Δενδραμή. Το 1944 ανέβηκε από το Θέατρο Τέχνης το θεατρικό του έργο «Ο τελευταίος ασπροκόρακας» και το 1945 «Το μονοπάτι της λευτεριάς» από το Θίασο Παππά – Μερκούρη. Επιπλέον το 1944 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του περιοδικού «Τετράδιο».

Άρχισε τη σκηνοθετική του σταδιοδρομία στη Νέα Υόρκη το 1947 στο Cherry Lane Theatre και στο Province Town Playhouse. Το 1949 ανέβασε τον Καλιγούλα του Καμύ στο Embassy Theatre του Λονδίνου. Το 1949 επέστρεψε στην Ελλάδα όπου η πρώτη παράσταση που σκηνοθέτησε ήταν η «Κληρονόμος» στο Θέατρο Μουσούρη. Συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο τις περιόδους 1950-1964, 1968-1985 και το 1992, όπου σκηνοθέτησε περίπου εκατόν δύο (102) θεατρικές παραστάσεις. Εξήντα πέντε (65) περίπου παραστάσεις σκηνοθέτησε σε διάφορους αθηναϊκούς θιάσους, στο Κ.Θ.Β.Ε., στην Ε.Λ.Σ.

Χειμώνας 1962. Θέατρο «Κοτοπούλη – Rex». Αλέξης Σολομός, Μάνος Χατζιδάκις, Αλίκη Βουγιουκλάκη ετοιμάζουν το «Καίσαρ και Κλεοπάτρα»

Το 1964 ίδρυσε το δικό του θίασο, με την επωνυμία «Προσκήνιο» (1967-1978). Επίσης εργάστηκε στο Μίσιγκαν των ΗΠΑ ως καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ αρχαίου ελληνικού θεάτρου. Θεωρείται από τους σκηνοθέτες που συνέβαλαν στην αναβίωση των έργων του Αριστοφάνη, ανεβάζοντας στην Επίδαυρο δέκα από τις ένδεκα κωμωδίες του, με τη χρήση στοιχείων από την ελληνική λαογραφική παράδοση. Επιπλέον μελέτησε και με τις αρχαίες τραγωδίες και σκηνοθέτησε έργα και των τριών μεγάλων Ελλήνων Τραγικών. Πλούσιο υπήρξε και το μεταφραστικό έργο του. Για κάποιες από τις μεταφράσεις του χρησιμοποίησε το όνομα Α. Ροσόλυμος. Συχνά μετέφραζε ο ίδιος τα έργα που σκηνοθετούσε ή/και σχεδίαζε και τα κοστούμια.
Επιπλέον χρημάτισε αναπληρωτής γενικός διευθυντής του Ε.Ι.Ρ.Τ. (1974-1975) και δύο φορές διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου (1980-1983).

 

 

eirini aivaliwtouΟ καλός κριτικός…
Περισσότερα

Βούλα Πατουλίδου. Βαρκελώνη. Πριν από 25 χρόνια χρυσό και εθνικός ύμνος για όλους μας βρε γαμώτο…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Για να δει την ελληνική σημαία να ανεβαίνει στον μεσαίο ιστό του Ολυμπιακού Σταδίου της Βαρκελώνης και για να ακούσει τον εθνικό μας ύμνο πριν από 25 χρόνια έπρεπε να ματώσει.
Η Βούλα Πατουλίδου την Πέμπτη 6 Αυγούστου 1992 έκοψε πρώτη το νήμα στα 100 μέτρα με εμπόδια γυναικών στους 25ους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Όπως μετέδιδαν τότε τηλεόραση και ραδιόφωνα:

«Η Πατουλίδου στον τελικό, μετά τα 60 μ. βρέθηκε μέσα στην τετράδα, όταν στο τελευταίο εμπόδιο η Αμερικανίδα Γκέιλ Ντίβερς, η οποία ήδη είχε πάρει το χρυσό στα 100 μ., μπερδεύτηκε και έπεσε κάτω. Τότε η Ελληνίδα πρωταθλήτρια, βάζοντας όση δύναμη της είχε απομείνει, πετάχτηκε μπροστά, ξεπέρασε τη Βουλγάρα Γιορντάνκα Ντόνκοβα, κάτοχο του παγκοσμίου ρεκόρ, που έμεινε τρίτη με 12.70 και την Αμερικανίδα Λαβόνα Μαρτίν, που έμεινε δεύτερη με 12.69. Η Πατουλίδου έπεσε πρώτη στον τερματισμό με 12.64. Ήταν το πρώτο χρυσό που κέρδιζε η Ελλάδα σε αγώνισμα του στίβου από τους Ολυμπιακούς του 1912 όταν ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Τσικλητήρας κέρδισε το χρυσό μετάλλιο στο μήκος άνευ φοράς».

Να θυμίσω ότι εκείνα τα χρόνια για να ανέβεις στο βάθρο των νικητών και για να ακούσεις τον εθνικό ύμνο της χώρας σου δεν γινόταν κλήρωση. Τώρα και ο εθνικός ύμνος καταργείται – αρχής γενομένης από το δημοτικό σχολείο – και η αριστεία μπαίνει στην αποθήκη αφού δια της κλήρωσης – πάλι εξ απαλών ονύχων – θα επιλέγονται οι πρώτοι.

Τότε για να νικήσεις έπρεπε να λιώσεις στην προπόνηση, έπρεπε να ξεχάσεις τι θα πει προσωπική ζωή, έπρεπε να αφιερώσεις και το τελευταίο σου κύτταρο στην προσπάθεια για να ανέβεις στην κορυφή. Αυτό το έκανε με προγραμματισμό, αφοσίωση και απόλυτη πειθαρχία η Πατουλίδου.

Φυσικά, η Βούλα δεν νίκησε επειδή έπεσε η Ντίβερς. Ακόμη και όσοι ασχολούνται – έστω – ερασιτεχνικά με τον κλασικό αθλητισμό μπορούν να αναζητήσουν – στις ειδικές ιστοσελίδες – αναλύσεις που κάνουν Αμερικανοί και Βρετανοί ειδικοί επιστήμονες – εργομέτρες οι οποίοι «ακτινογραφούν» όλα τα αγωνίσματα των Ολυμπιακών Αγώνων και δημοσιεύουν τις μελέτες τους τέσσερα χρόνια μετά τη διεξαγωγή τους. Το ίδιο έγινε και με τα 100 μέτρα με εμπόδια της Βαρκελώνης το 1992. Οι αναλύσεις αυτές αποστόμωσαν τους όποιους αμφισβητίες. Όλα λοιπόν αποδεικνύουν αυτό που φαίνεται και δια γυμνού οφθαλμού: Η Πατουλίδου θα κέρδιζε, ακόμη κι αν δεν έπεφτε η Ντίβερς. Η Αμερικανίδα – όπως περιέγραφαν σε ραδιόφωνα και κανάλια – «μπερδεύτηκε και έπεσε κάτω». Μπερδεύτηκε επειδή «άκουγε» τον βηματισμό της Βούλας. Έπεσε κάτω, επειδή «ένιωθε» την ανάσα της Πατουλίδου.
Διερωτώνται κάποιοι: Ναι, αλλά αν δεν έπεφτε;
Μα, ο αγώνας γι’ αυτό είναι «μετ’ εμποδίων». Αν δεν ήταν τότε θα ήταν ένα άλλο αγώνισμα. Η πτώση είναι μέσα στις αναμενόμενες εξελίξεις του αγώνα. Αλλά και πάλι οι αναλύσεις των επιστημόνων – εργομετρών έχουν ξεκαθαρίσει τα πράγματα.

Το 2012 – είκοσι χρόνια μετά τον θρίαμβο της Πατουλίδου – πήγαμε στη Βαρκελώνη και είχαμε την τύχη να επισκεφθούμε το Μουσείο Ολυμπιακών Αγώνων (Joan Antonio Samaranch Olympic & Sports Museum). Μουσείο που όμοιό του ούτε στον ύπνο μας δεν έχουμε δει – ούτε φυσικά έχουμε φτιάξει – εδώ στην Ελλάδα. Μάλιστα τότε και μόνο με το άκουσμα του ονόματος «Βούλα Πατουλίδου», άνοιγαν πόρτες, άνοιγαν αγκαλιές και όλοι μας χάριζαν τις αναμνήσεις τους από εκείνη την ημέρα της νίκης και έστελναν την αγάπη τους στην Ελληνίδα Ολυμπιονίκη.

Εδώ φυσικά το αντίθετο: Περιφρόνηση, απαξίωση, εμπαιγμός. Όμως η Βούλα ξέρει από εμπόδια. Ξέρει πώς να τα υπερπηδά. Ξέρει όμως να αποφεύγει και τις τρικλοποδιές. Η Βούλα ξέρει τη συνταγή και κάνει αυτό που τραγουδάει η φίλη της Φωτεινή Βελεσιώτου. Ξέρει ποια μέθοδο να ακολουθεί ώστε:

«Άγγελοι σαν θνητοί θα σ’ αγκαλιάζουνε
εχθροί θα σου μιλούν αγαπημένα».

Αυτό η Βούλα Πατουλίδου το απέδειξε στη μετέπειτα πορεία της και το αποδεικνύει μέχρι σήμερα σε κάθε πόστο που αναλαμβάνει, σε κάθε έργο που της αναθέτουν. Με τέχνη, πίστη και σχεδιασμό επιδιώκει και φθάνει στο τελικό της στόχο πάντα με επιτυχία.
Μάλιστα, όπως διάβαζα πριν από λίγες ημέρες σε ένα σχόλιο στην εφημερίδα «Ναυτεμπορική» με την υπογραφή Β. Βεγ., «η αντιπεριφερειάρχης Βούλα Πατουλίδου, τραβάει «το κουπί» στον Οργανισμό Τουριστικής Προβολής και Μάρκετινγκ του Νομού Θεσσαλονίκης εδώ και αρκετό καιρό αγόγγυστα, κρατώντας όπως πάντα, αρκετά χαμηλό προφίλ και φέρνοντας μόνο θετικά αποτελέσματα».
Μακάρι να μαθαίναμε όλοι να τραβάμε κουπί, να αγωνιζόμαστε σκληρά και να ξεπερνάμε όλα τα εμπόδια «σαν τη Βούλα, βρε γαμώτο»…

eirini aivaliwtouΒούλα Πατουλίδου. Βαρκελώνη. Πριν από 25 χρόνια χρυσό και εθνικός ύμνος για όλους μας βρε γαμώτο…
Περισσότερα

Δίκτυο «Γεώργιος Ζουγανέλης». Δεύτερη ευκαιρία στα Χανιά για όσους θα επανενταχτούν στην κοινωνία

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα Χανιά πρωτοπορούν. Εκεί γεννιούνται και δοκιμάζονται νέες ιδέες για να συνεχίσουν και άλλες πόλεις τα επιτυχημένα βήματά τους.
Μπορεί ο Γιώργος Ζουγανέλης να μη ζει, όμως ο σπόρος που έριξε έπιασε και ήδη όσοι τον ακολούθησαν δρέπουν τους καρπούς.
Θυμίζουμε ότι ο Γεώργιος Ζουγανέλης γεννήθηκε στις 29 Απριλίου του 1961. Σπούδασε στην Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία, από όπου έλαβε και πτυχίο Αγιογραφίας. Πήρε το πτυχίο του και από τη Θεολογική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, ενώ παράλληλα έκανε σπουδές Βυζαντινής Μουσικής και Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών. Εργάστηκε ως Θεολόγος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και από το 2005, που δημιουργήθηκε το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας των Φυλακών Κορυδαλλού, υπήρξε διευθυντής του. Απεβίωσε αιφνίδια το Σάββατο 30 Ιανουαρίου 2016.

Η απώλειά του, ανήμερα των Τριών Ιεραρχών, εορτή της εκπαίδευσης και των Δασκάλων, γέμισε πόνο και θλίψη όχι μόνο την οικογένεια και τους φίλους του αλλά και την καρδιακή του οικογένεια, τους μαθητές του, εντός και εκτός Φυλακών.
Όλοι τότε αποφάσισαν να κάνουν πράξη το όραμα του Ζουγανέλη για καθολική εκπαίδευση των κρατουμένων. Αποφάσισαν να μετατρέψουν τους θύτες σε μα-θητές, όπως του άρεσε να λέει.
Για τον σκοπό αυτό, φίλοι και συνεργάτες του από όλη την Ελλάδα, συνάδελφοί του από τον χώρο των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας και της εκπαίδευσης εντός φυλακών, καλλιτέχνες από όλους τους χώρους, άνθρωποι που τους άγγιξε η ξεχωριστή του προσωπικότητα, ίδρυσαν το Δίκτυο για τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση στις Φυλακές «Γεώργιος Ζουγανέλης».
Σκοπός του δικτύου είναι, όπως αναφέρεται στο καταστατικό του, είναι: «Η στήριξη και προώθηση του Πολιτισμού και της Εκπαίδευσης στα Σωφρονιστικά Καταστήματα της Χώρας, η στήριξη του Εκπαιδευτικού έργου εντός των Φυλακών και η υποστήριξη των κρατουμένων και των αποφυλακισθέντων οι οποίοι επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε όλες τις βαθμίδες Εκπαίδευσης».
Η πολιτεία, κατόπιν προτάσεως των εκπαιδευομένων του Σχολείου, τίμησε την προσφορά του ονομάζοντας το σχολείο σε «2ο ΣΔΕ Κορυδαλλού – Γεώργιος Ζουγανέλης».
Με βάση τον πλούσιο προγραμματισμό του Δικτύου για το 2017, πραγματοποιήθηκε Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στο Αγροτικό Κατάστημα Κράτησης Αγιάς Χανίων για την επικοινωνία στις Δημόσιες Υπηρεσίες. Η διάρκειά του ήταν 6ωρη και πραγματοποιήθηκε από το παράρτημα του Δικτύου «Γεώργιος Ζουγανέλης» στις 9 και στις 22 Ιουνίου με εισηγήτρια την κυρία Μαρία-Αργυρή Ψαρουδάκη, δικηγόρο, πιστοποιημένη εκπαιδεύτρια του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Κεντρικό σύνθημα του προγράμματος: «Πάρε τη ζωή σου στα χέρια σου».
Οι συμμετέχοντες εκπαιδευόμενοι κλήθηκαν να μάθουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχουν ως πολίτες και πώς μπορούν με την έξοδό τους στην κοινωνία να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που τους δίνουν οι υπηρεσίες του δημοσίου και να λύνουν τα απλά καθημερινά τους προβλήματα.

Με ερωτήσεις και κατάθεση εμπειριών, είχαν τη δυνατότητα βιωματικά να διαπιστώσουν ότι η γνώση είναι το πρώτο κλειδί για να μπορέσει κανείς να είναι ισότιμος Πολίτης και μέλος μιας ευνομούμενης Κοινωνίας.
Εκτός από τη συμβολή της εισηγήτριας η οποία με την επάρκεια των γνώσεών της και την εκπαιδευτική της ετοιμότητα άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις σε όλους, θα πρέπει να αναφερθεί και η καθοριστική υποστήριξη της κυρίας Ζωής Χατζή, κοινωνικής λειτουργού στο Αγροτικό Κατάστημα Κράτησης Αγιάς Χανίων.

***

Όσοι ενδιαφέρεστε να γνωρίσετε και να στηρίξετε τη δράση του Δικτύου «Γεώργιος Ζουγανέλης», μπορείτε να επικοινωνείτε στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου:
diktiogeorgioszouganelis@gmail.com

eirini aivaliwtouΔίκτυο «Γεώργιος Ζουγανέλης». Δεύτερη ευκαιρία στα Χανιά για όσους θα επανενταχτούν στην κοινωνία
Περισσότερα

Χρήστος Πασαλάρης. Το «Βίπερ» του ξεσκέπασε και πάλι κάποιους που μιλάνε χωρίς να σκέπτονται…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Όπως διάβασα στην εφημερίδα «Αυγή» την Κυριακή 23 Ιουλίου 2017, ο ΣΥΡΙΖΑ απάντησε στα όσα έγραψε ο Γιάννης Βαρουφάκης, πρώην υπουργός της Κυβέρνησης Τσίπρα – Καμμένου, στο τελευταίο του βιβλίο.
Στην απάντηση αυτή – απευθυνόμενοι σε τρίτο πρόσωπο και όχι ευθέως – στον σύντροφό τους, λένε μεταξύ των άλλων:
«Η πολιτική δεν είναι κουτσομπολιό και ο δήθεν ριζοσπαστικός λόγος του αποδεικνύεται διαρκώς ότι είναι η άλλη όψη των πιο αντιδραστικών απόψεων μέσα και έξω από τη χώρα. Του ευχόμαστε καλές πωλήσεις στο νέο του βίπερ».
Ακριβώς αυτή η τελευταία λέξη αποδεικνύει το πόσο μακριά από την πραγματικότητα βρίσκονται εκείνοι που έγραψαν αυτή την απάντηση.
Ακριβώς αυτή η τελευταία λέξη μου θύμισε τα μοναδικά ΒΙΠΕΡ της δεκαετίας του 1970. Τα περίφημα ΒΙβλία ΠΕΡιπτέρου.
Στη μετά τον πόλεμο εποχή – και μέχρι πριν από 30 χρόνια – οι διευθυντές των εφημερίδων ήταν ζυμωμένοι με την καθημερινότητα και δεν είχαν κρεμασμένο στο γραφείο τους κάποιο ντοκτορά ή κάποιο δεύτερο, τρίτο ή τέταρτο μεταπτυχιακό. Τα πτυχία τους ήταν οι κυκλοφορίες των εφημερίδων που διηύθυναν. Οι διευθυντές τότε δεν ξάπλωναν νωχελικά στις δάφνες των ιστορικών τίτλων των οποίων κρατούσαν το τιμόνι. Αντιθέτως έκαναν – ακόμη και σε εύκολους καιρούς – κάθε δυνατή προσπάθεια για να απογειώσουν τις όποιες εκδόσεις του «μαγαζιού» στο οποίο είχαν τη γενική ευθύνη.

Μια τέτοια περίπτωση είναι και τα Βιβλία Περιπτέρου, τα γνωστά μας ΒΙΠΕΡ τα οποία εμπνεύστηκε ο δημοσιογράφος Χρήστος Πασαλάρης, ο οποίος τότε ήταν επικεφαλής στις Εκδόσεις Πουρνάρα.
Δική του ιδέα ήταν να ανοίξει τη νέα εποχή του βιβλίου στην Ελλάδα και να αποδείξει ότι το βιβλίο μπορεί να έχει ΚΑΙ κορυφαία ποιότητα ΚΑΙ χαμηλή τιμή.
Ο Πασαλάρης έδωσε την ευκαιρία στον κόσμο να πάει στο περίπτερο και να αγοράσει μόνο με 14 δραχμές ένα βιβλίο. Τότε η εφημερίδα στοίχιζε 3 δραχμές. Τα ΒΙΠΕΡ φιλοξένησαν όλους τους μεγάλους ξένους συγγραφείς (Αλμπέρ Καμύ, Αλέξανδρος Δουμάς, Στέφαν Τσβάιχ, Φρανς Κάφκα κ.λπ.), όλους τους νομπελίστες, όλους τους Έλληνες συγγραφείς (Κονδυλάκης, Ψαθάς, Παπαδιαμάντης, Κάλβος, Σουρής, στρατηγός Μακρυγιάννης, Λιλίκα Νάκου κ.λπ.) και όλους τους ποιητές. Τα φθηνά και ποιοτικά βιβλία ήταν στη διάθεση του κοινού.
Είχαν τουλάχιστον 200 σελίδες και μικρό σχήμα 11,5 Χ 17,5 εκ. Ήταν αυτοτελή, αλλά κυκλοφόρησαν και μεγάλα συγγράμματα σε πολλούς τόμους, σε συνέχειες.

Η βιβλιοδεσία τους ήταν η καλύτερη δυνατή με αυτή την τιμή. Τα βιβλία ήταν χαρτόδετα, με κόλλα στη ράχη, και με χαρτί δημοσιογραφικό, όπως της εφημερίδας δηλαδή. Ο στόχος ήταν να μπορεί ο καθένας να έχει στο σπίτι του βιβλία που διαφορετικά δεν θα μπορούσε να αποκτήσει.
Όλη η ελληνική και ξένη ποιοτική λογοτεχνία πέρασε τα χρόνια εκείνα από τις προθήκες των περιπτέρων.

Έστω και μόνο αυτή την παρακάτω παράγραφο ας τη διαβάσουν αυτοί που διευθύνουν σήμερα εκδοτικές εταιρείες και εφημερίδες μήπως τυχόν και καταλάβουν πως οι απλές ιδέες δεν έχουν ανάγκη μεταπτυχιακού:

«Τα ΒΙΠΕΡ ήταν η μεγαλύτερη εκδοτική επιτυχία στην ιστορία του ελληνικού βιβλίου. Τον πρώτο χρόνο της κυκλοφορίας τους πούλησαν 6.000.000 αντίτυπα. Τα επόμενα χρόνια ο αριθμός των αντιτύπων αυξήθηκε. Το αναγνωστικό κοινό στην Ελλάδα διευρύνθηκε πολύ».

Και δυο λόγια για τον Χρήστο Πασαλάρη

Γεννήθηκε στα Εξάρχεια στις 14 Ιουλίου 1925. Σήμερα είναι 92 χρόνων και εξακολουθεί να αρθρογραφεί. Σπούδασε Ιατρική και Πολιτικές Επιστήμες στην Αθήνα και Δημοσιογραφία στις ΗΠΑ.
Ο πατέρας του έδρασε στο γαλλικό σοσιαλιστικό κίνημα και η μητέρα του, γεννημένη στο Μοναστήρι, ήταν κόρη του Μακεδονομάχου Ναούμ Κωνσταντινίδη, οπλαρχηγού του Παύλου Μελά. Σύζυγός του υπήρξε η σπουδαία ζωγράφος Λούη Σηλυβρίδου-Πασαλάρη.
Στην Κατοχή (1941-1944, ο Χρήστος Πασαλάρης (ως «Αλέξης») έδρασε στον παράνομο τύπο της Αντίστασης. Συνελήφθη από τους Γερμανούς, φυλακίστηκε στου Γουδή και στο Χαϊδάρι και διέφυγε ως εκ θαύματος την εκτέλεση στην Καλλιθέα. Δραπέτευσε λίγο πριν από την απελευθέρωση.

Ξεκίνησε την επαγγελματική καριέρα το 1946 στον «Ριζοσπάστη» ως αθλητικός συντάκτης και στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης. Τότε – πριν κλείσουν την εφημερίδα – όλοι οι αρχισυντάκτες ο ένας μετά τον άλλον στάλθηκαν για διακοπές στα ξερονήσια. Το 1946 ο Πασαλάρης κλείστηκε στη Μακρόνησο ως τα τέλη του 1950, παρέα με τους Μίκη Θεοδωράκη, Θανάση Κανελλόπουλο, Κώστα Δεσποτόπουλο, Γρηγόρη Μπιθικώτση, Γιάννη Βούλτεψη και άλλους.
– Μετά την απόλυσή του, το 1951, εργάστηκε ως αρχισυντάκτης στις εφημερίδες «Ταχυδρόμος», «Έθνος», «Φιλελεύθερος», «Αθηναϊκή» και «Εμπρός». Συνεργάτες του υπήρξαν τότε οι Αλέκος Φιλιππόπουλος, Γιάννης Καψής, Τάκης Λαμπρίας, Δημήτρης Μαρούδας, Νίκος Φώσκολος, Κώστας Πρετεντέρης, Αλέκος Σακελλάριος, Κωστής Χαιρόπουλος, Νταίζη Μαυράκη και άλλοι.
Από το 1953, εργάστηκε επί 17 χρόνια στο συγκρότημα Λαμπράκη ως Αρχισυντάκτης και Διευθυντής Σύνταξης στα «Νέα» που, χάρη και στο σπουδαίο επιτελείο της, έγινε επί πολλά χρόνια η πρώτη ελληνική εφημερίδα. Αποχώρησε το 1970 λόγω πολιτικής διαφωνίας με την ιδιοκτησία, όπως για τον ίδιο λόγο είχε αποχωρήσει και από το «Εμπρός».
– Από το 1970 ως το 1974 διηύθυνε το εβδομαδιαίο περιοδικό «Επίκαιρα» του Γιάννη Πουρνάρα με ξεχωριστούς συνεργάτες τον Φρέντυ Γερμανό, τον ΚΥΡ, τον Νίκο Μαστοράκη, τον Γιώργο Λιάνη, τον Γιώργο Μπέρτσο, τη Σοφία Μαλτέζου και άλλους, χάρη στους οποίους ξεπέρασε τα 70.000 τεύχη. Τότε εμπνεύστηκε και τα περίφημα ΒΙΠΕΡ. Αποχώρησε και πάλι όμως λόγω πολιτικής διαφωνίας με την ιδιοκτησία.
– Λίγο πριν από την πτώση της Χούντας εκλήθη να διευθύνει την τιμωρημένη «Βραδυνή», η οποία τον Ιούλιο του 1974, με την επάνοδο του Κωνσταντίνου Καραμανλή ξεπέρασε τα 300.000 φύλλα, ρεκόρ που ουδέποτε μέχρι σήμερα καταρρίφθηκε.
– Μετά την αποχώρησή του από τη «Βραδυνή», λόγω και πάλι πολιτικής διαφωνίας με την ιδιοκτησία, εκλήθη το 1975 να διευθύνει την «Απογευματινή» του Νάσου Μπότση που επί πολλά χρόνια διατήρησε την κορυφαία θέση στην κυκλοφορία.
– Τον Απρίλιο του 1983, μετά το θάνατο του Νάσου Μπότση και λόγω πολιτικής πάντοτε διαφωνίας με τον εκδότη Νίκο Μομφεράτο, δέχθηκε πρόταση του Άρη Βουδούρη να του «στήσει» και να διευθύνει τον «Ελεύθερο Τύπο», με επιτελείς τον Ανδρέα Μπόμη και τον Γιάννη Βούλτεψη. Η εφημερίδα κατέρριψε αμέσως ρεκόρ κυκλοφορίας με 250.000 φύλλα. Η συνεργασία όμως με την ιδιοκτησία δεν μακροημέρευσε λόγω και πάλι διαφωνίας σε θέματα δεοντολογίας.
Αμέσως μετά ο Χρήστος Πασαλάρης εκλήθη να διευθύνει την έγκυρη «Μεσημβρινή» του ομίλου Βαρδινογιάννη που τετραπλασίασε την κυκλοφορία της, διατηρώντας παράλληλα το υψηλό κύρος της. Αλλά και εκεί υπήρξαν διαφωνίες με το ίδιο αποτέλεσμα.
– Από το 1990 ως τον Ιούνιο του 2009, εργάστηκε ως διευθυντής ή σύμβουλος έκδοσης και αρθρογράφος στις ιδρυματικές πλέον εφημερίδες «Απογευματινή» και «Ελεύθερος Τύπος» και από το 2014 ως κύριος αρθρογράφος και σύμβουλος έκδοσης στην εφημερίδα Realnews.
– Από το 1968 έως το 2015, εργάστηκε ως καθηγητής δημοσιογραφικών σπουδών σε σχολές δημοσιογραφίας (όπως ήταν η δι΄αλληλογραφίας Σχολή «Πεντάς»), πλήθος δε διακεκριμένων σήμερα δημοσιογράφων υπήρξαν μαθητές του.
– Ο Χρήστος Πασαλάρης πρωτοπόρησε στον αθηναϊκό Τύπο: Με την προβολή ανθρωπίνων θεμάτων στις πρώτες σελίδες. Με την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας στην ειδησεογραφία. Με τη μαχητική αρθρογραφία και στόχο τον έλεγχο της εξουσίας. Με την ακομμάτιστη ειδησεογραφία. Με την εφαρμογή της νέας τεχνολογίας και κυρίως με την αυστηρή τήρηση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Για το λόγο αυτό, εκλήθη τον Ιούνιο του 2015 ως επικεφαλής της επιτροπής δεοντολογίας της ΕΡΤ.

Τον Φεβρουάριο του 2016 παρασημοφορήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο, με τον Χρυσό Φοίνικα. Επίσης έχει τιμηθεί: Δις από το «Ίδρυμα Μπότση» (1986 και 1998) για την ευδόκιμη υπηρεσία του. Από το «Ίδρυμα Ιπεκσί» (1989) για το καλύτερο ρεπορτάζ. Από την Ακαδημία Αθηνών (1985) για το βιβλίο του «Μια ζωή τίτλοι». Από το Δήμο Αθηναίων με χρυσό μετάλλιο για την προσφορά του στο λειτούργημα. Από το ελληνικό κράτος με το μετάλλιο αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, όπως επίσης και από την οργάνωση «Μπουμπουλίνα» για τον ίδιο λόγο. Από τη Μαριάννα Βαρδινογιάννη για την προσφορά πινάκων της αείμνηστης συζύγου του Λούης για τα καρκινοπαθή παιδιά. Το 1909 η Βουλή καθιέρωσε «Ετήσιο βραβείο πολιτικής αρθρογραφίας» στο όνομα του Χρήστου Πασαλάρη.

Τα βιβλία του είναι:
– Πώς να γίνετε δημοσιογράφος (1970) – Έξι εκδόσεις
– Οι άσσοι της αστροναυτικής (1970) – Δύο εκδόσεις
– Καλημέρα νέα τεχνολογία (1983)
– Η πράσινη αλεπού (1987)
– Μια ζωή τίτλοι (1989) – Πέντε εκδόσεις
– Στου κουφού την πόρτα (1992)
– Οι βαρόνοι των media – Τρεις εκδόσεις
– Όρτσα και μη φοβάσαι (1994)
– Την αλήθεια και ας πονάει (2002) – Δύο εκδόσεις
– Η ιστορία του Τύπου (2006) – Δύο εκδόσεις
– Κάθε παλιό να σβηστεί (2015)
Να θυμίσω εδώ ότι ο συγγραφέας διαθέτει τις εισπράξεις από τα βιβλία του εξ ολοκλήρου υπέρ των απόρων σπουδαστών της δημοσιογραφίας.
Τα χόμπι του είναι: Ανεμοπορία, κολύμβηση, ταξίδια, κλασική μουσική.
Οι αρχές που διδάσκει είναι: «Να μη φοβόμαστε το θάνατο, Να μη λατρεύουμε το χρήμα».

  • Τα βιογραφικά στοιχεία του Χρήστου Πασαλάρη είναι από την ιστοσελίδα «Σαν σήμερα».
eirini aivaliwtouΧρήστος Πασαλάρης. Το «Βίπερ» του ξεσκέπασε και πάλι κάποιους που μιλάνε χωρίς να σκέπτονται…
Περισσότερα

Πώς ο ζωγράφος Κώστας Σπυριούνης ανακάλυψε το κρυμμένο μυστικό που είχε η Αλίκη Βουγιουκλάκη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Ο ζωγράφος Κώστας Σπυριούνης έφτιαξε τα πορτρέτα 21 Ελλήνων για να χρησιμοποιηθούν ως γραμματόσημα από τα «Ελληνικά Ταχυδρομεία».
-Το 2011 ζωγράφισε τις προσωπογραφίες της Μαίρης Αρώνη, του Θανάση Βέγγου, της Ρένας Βλαχοπούλου, του Βασίλη Διαμαντόπουλου, του Ορέστη Μακρή και της Σαπφούς Νοταρά.
-Το 2010 ήταν η χρονιά του λαϊκού τραγουδιού. Ζωγράφισε τους: Γιώργο Ζαμπέτα, Στέλιο Καζαντζίδη, Βίκυ Μοσχολιού, Σωτηρία Μπέλλου, Γρηγόρη Μπιθικώτση και Βασίλη Τσιτσάνη.
-Η αρχή όμως έγινε το 2009 με τους αγαπημένους ηθοποιούς: Τζένη Καρέζη, Έλλη Λαμπέτη, Δημήτρη Χόρν, Αλέκο Αλεξανδράκη, Μάνο Κατράκη, Θάνο Κωτσόπουλο, Ντίνο Ηλιόπουλο και Νίκο Κούρκουλο.
Φυσικά η πιο δύσκολη αποστολή ήταν η προσωπογραφία της Αλίκης Βουγιουκλάκη. Ασφαλώς η πιο αγαπημένη πολλών γενεών. Η ανέμελη φιγούρα της με το ψάθινο ψαράδικο καπέλο στη «Μανταλένα» είναι χαρακτηριστική. Όμως δεν ήταν αυτό που αναζητούσε ο ζωγράφος. Δεν επιδίωξε το εύκολο. Επιχείρησε να αποτυπώσει την έκφραση της Αλίκης όχι όπως θα άρεσε στο κοινό της, αλλά όπως θα άρεσε στην ίδια. Ξέρουμε δε πόσο αυστηρή και απαιτητική ήταν η ίδια με τον εαυτό της. Πόσο τελειομανής.
Για να το πετύχει αυτό ο Κώστας Σπυριούνης πέρασε από δύο στάδια. Το πρώτο ήταν να κάνει μια πρώτη επιλογή ανάμεσα σε εκατοντάδες φωτογραφίες – πορτρέτα της Αλίκης. Το δεύτερο ήταν να πάρει και τη σύμφωνη γνώμη των αγαπημένων της προσώπων.

Ο Κώστας Σπυριούνης στην έκθεση των γραμματοσήμων του στη Χαλκίδα.

Έτσι κι έγινε. Ύστερα από αυτή τη χρονοβόρα και επίπονη εργασία κατέληξε σε 2-3 φωτογραφίες και από αυτές πήρε τα στοιχεία που ήθελε για την τελική προσωπογραφία. Όμως το πιο σημαντικό που πέτυχε ο Σπυριούνης δεν είναι η ακριβής αποτύπωση του προσώπου της Αλίκης. Αυτό για ένα ζωγράφο του επιπέδου του θα ήταν το πιο εύκολο. Το πιο δύσκολο ήταν το ότι έβγαλε από την έκφραση του προσώπου της ένα τεράστιο «γιατί». Ένα ερωτηματικό για το φινάλε που της επιφύλαξε η ζωή.
Αυτή είναι η μεγάλη επιτυχία στην προσωπογραφία της Αλίκης Βουγιουκλάκη. Το ότι ο Σπυριούνης ανακάλυψε το κρυφό μυστικό της Αλίκης.

Πρώτη φορά Καλό Πάσχα με «σπουργιτάκι»…

Την Αλίκη Βουγιουκλάκη την είδα για πρώτη φορά, την Κυριακή του Πάσχα 9 Απριλίου 1961. Τότε τα θέατρα εκτός από τις δώδεκα παραστάσεις τη βδομάδα, ήταν ανοιχτά και στις μεγάλες αργίες. Έτσι πήγαμε οικογενειακώς να δούμε από κοντά το νέο αστέρι του ελληνικού θεάτρου. Στο Θέατρο Μουσούρη, και για τη χειμερινή περίοδο 1960-61, ο Κώστας Μουσούρης ανέβασε σε δική του σκηνοθεσία το έργο της Λαντίσλας Φόντορ «Φτωχό σαν σπουργιτάκι». Η πρώτη παράσταση δόθηκε την Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου 1961. Τη μετάφραση είχε κάνει ο Πλάτων Μουσαίος. Εκτός από τον Κώστα Μουσούρη και την Αλίκη Βουγιουκλάκη (Σούζι Μαξ), έπαιζαν επίσης οι ηθοποιοί: Μαίρη Λαλοπούλου, Σταύρος Ξενίδης, Γιώργος Λευτεριώτης, Γιάννης Βογιατζής, Κλέαρχος Καραγιώργης. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε ούτε face book, ούτε instagram, οπότε δεν υπάρχει οπτικό υλικό από τη συνάντηση στα καμαρίνια…

Η Αλίκη στου Λεωνίδα το 1990

Πριν από λίγες ημέρες (18 Ιουλίου 2017) αποχαιρετώντας τον αγαπημένο Λεωνίδα Λιακόπουλο, στο Λυγουριό, θυμήθηκα τη συζήτηση που είχε μαζί του η Αλίκη Βουγιουκλάκη όταν το 1990 (Παρασκευή 6 και Σάββατο 7 Ιουλίου) ανέβασε την «Αντιγόνη» στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. Μετά την πρώτη παράσταση βρισκόταν μέσα στο μαγαζί στα σκαλάκια που οδηγούν στον κήπο. Εκεί συζητούσε με τον Λεωνίδα και την κυρία Κάκια.

Στο Λυγουριό, στου «Λεωνίδα» με την κυρία Κάκια το 1990, τότε που η Βουγιουκλάκη παρουσίασε την «Αντιγόνη», δοκιμάζει με το χέρι. Το άγχος της πρεμιέρας έχει φύγει…

Στην είσοδο ήταν μια παρέα δημοσιογράφων που συνομιλούσαν χαμηλόφωνα. Τότε είπε η Αλίκη στην κυρία Κάκια:

-Τους βλέπεις εκεί κάτω; Τώρα με θάβουν και όταν έρθουν εδώ θα μου δίνουν συγχαρητήρια…

  • Για την ιστορία να πούμε ότι στο Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου το απόλυτο ρεκόρ εισιτηρίων το έχουν σημειώσει μόνο τέσσερις παραστάσεις.
    -Το 1956, η «Αντιγόνη» με την Άννα Συνοδινού, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή. Κορυφαίο και απλησίαστο το ρεκόρ αυτής της παράστασης. Η παράσταση δεν μπορούσε να αρχίσει επειδή ο κόσμος είχε κατακλύσει την ορχήστρα. Έπειτα από πολλή ώρα εκκλήσεων και παρακλήσεων οι θεατές στριμώχτηκαν όπου μπόρεσαν αφήνοντας χώρο και μια ψάθινη καρέκλα καφενείου για να καθίσει ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής.
    -Το 1990, η «Αντιγόνη» με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, σε σκηνοθεσία Μίνωα Βολανάκη,
    -Το 1993, η «Λυσιστράτη» με τον Θύμιο Καρακατσάνη, σε δική του σκηνοθεσία. Και σε αυτή την παράσταση ο κόσμος μπήκε μέσα στην ορχήστρα. Οι ηθοποιοί ξεκίνησαν αλλά 2-3 λεπτά μετά την έναρξη ο Καρακατσάνης διέκοψε και ζήτησε από τους θεατές και να απομακρυνθούν και να ησυχάσουν.
    -Τέλος, το τέταρτο ρεκόρ εισιτηρίων έγινε πάλι από μια «Αντιγόνη», το 2006. Πρωταγωνίστρια η Αμαλία Μουτούση, σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή.
  • Στην Αντιγόνη του 1990, σκηνοθέτης και μεταφραστής ήταν ο Μίνως Βολανάκης. Κοστούμια έκανε η Λαλούλα Χρυσικοπούλου. Μουσική, ο Μίκης Θεοδωράκης. Ερμήνευσαν: Αλίκη Βουγιουκλάκη (Αντιγόνη), Αθηνά Τσιλύρα (Ισμήνη), Πέτρος Φυσσούν (Κρέων), Τίμος Περλέγκας (Φύλακας), Αντώνης Θεοδωρακόπουλος (Αίμωνας), Ηλίας Λογοθέτης (Τειρεσίας), Στέφανος Κυριακίδης (Άγγελος). Στον χορό των γερόντων: Στέλιος Μάινας, Άντρος Κρητικός, Απόστολος Σοφιανός, Γιάννης Μάνιος, Βασίλης Στογιαννίδης, Γιάννης Σιαμσιάρης, Φώτης Κεπελής, Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης, Τάσος Αποστόλου, Αλέξανδρος Ζαχαρίας, Νίκος Σιδέρης, Γιώργος Νικοδήμου, Γιώργος Βασιλείου, Λεωνίδας Λοϊζίδης, Νίκος Σαρρόπουλος.
    Η παράσταση στη συνέχεια παρουσιάστηκε στην Καβάλα, τη Θεσσαλονίκη, τη Λάρισα, τα Ιωάννινα, την Πάτρα, τη Μεγαλόπολη και τον Πειραιά.

Η Αλίκη Βουγιουκλάκη (20 Ιουλίου 1934 – 23 Ιουλίου 1996) στην αγαπημένη της σειρά 12, στο Θέατρο «Αλίκη».

Τελευταία συνάντηση στο θέατρο «Αλίκη»

Ένα από τα συνηθισμένα και αθώα λάθη που συμβαίνουν στις εφημερίδες ήταν η αφορμή της γνωριμίας μου με την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Στο «Έθνος της Κυριακής» και στη στήλη «Λαβράκια» γράφτηκε, στα μέσα του 1989, κάτι που την ενόχλησε και ο διευθυντής της εφημερίδας «Έθνος» Αλέκος Φιλιππόπουλος, παρέπεμψε την Αλίκη σε μένα που ως αρχισυντάκτης του πολιτιστικού ρεπορτάζ θα μπορούσα να κάνω κάποια επανόρθωση. Η συνεργασία μας δεν είχε διάρκεια επειδή εν τω μεταξύ, αρχές Σεπτεμβρίου 1990 -ο Φιλιππόπουλος είχε ήδη φύγει- έφυγα από την εφημερίδα, στις 31 Σεπτεμβρίου. Οπότε λίγες ημέρες πριν πήγα να τη συναντήσω για να την ευχαριστήσω για τη συνεργασία. Κατέβηκα και μπήκα στην ημιφωτισμένη αίθουσα του θεάτρου «Αλίκη». Εκεί για τη χειμερινή περίοδο 1990-91 είχαν αρχίσει τις πρόβες για του «Γλυκό πουλί της νιότης» του Τένεσι Ουίλιαμς, σε απόδοση Μάριου Πλωρίτη και σκηνοθεσία Ανδρέα Βουτσινά. Εκτός από την Αλίκη Βουγιουκλάκη (Αλεξάνδρα Ντελ Λάνγκο), έπαιζαν και οι Κώστας Σπυρόπουλος, Aλέξανδρος Ρήγας, Σπύρος Κωνσταντινίδης, Μπάμπης Κατσούλης, Τίμος Περλέγκας, Κώστας Ίτσιος, Λίνα Μαρκάκη, Γιάννης Μάνιος, Γιάνκα Αβαγιανού, Στέλιος Μάινας, Παναγιώτης Μεντής, Ζάνο Ντάνιας.

Την ώρα που πήγα έλειπε ο Ανδρέας Βουτσινάς και η πρόβα γινόταν από την Αλίκη Βουγιουκλάκη η οποία καθόταν στο ακριανό κάθισμα της αγαπημένης της σειράς, της 12ης… Με ρώτησαν τι ζητάω, τους είπα, ένας κύριος έσπευσε να την ενημερώσει. Γύρισε, με είδε, είπε στους ηθοποιούς να κάνουν διάλειμμα και ζήτησε να ανάψουν όλα τα φώτα στην αίθουσα. Μιλήσαμε περίπου μισή ώρα. Ήταν η τελευταία φορά που την είδα. Πρόκειται για ένα σπάνιο άνθρωπο. Είναι ένα σπάνιο πλάσμα. Ναι, είναι… Και αυτό το κορίτσι το αποτύπωσε με τρόπο εξαιρετικό και ανεπανάληπτο ο Κώστας Σπυριούνης. Ένα πορτρέτο χωρίς κρυμμένα μυστικά…

Επιστροφή και λίγα λόγια για τον Κώστα Σπυριούνη

Φύσει και θέσει άνθρωπος αισιόδοξος, ευγενής, συμπαθής, ευχάριστος, σεμνός, έντιμος και καλοπροαίρετος, μετράει την τέχνη και τη ζωή με λεπτότητα και αξία.
Γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Δάσκαλοί του στη ζωγραφική ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Βρασίδας Βλαχόπουλος, στη γλυπτική η Ναταλία Μελά και στη συντήρηση ο Τάσος Μαργαριτώφ. Το 1984-1988 εργάστηκε στην αισθητική αποκατάσταση των τοιχογραφιών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Ιλίου Μέλαθρον και στο Αρσάκειο. Από το 1988 εργάζεται στο Πολεμικό Μουσείο ως καλλιτεχνικός επιμελητής. Από το 1989 μέχρι και το 2010 δίδαξε ζωγραφική. Το 1993 συνεργάστηκε με το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού φιλοτεχνώντας σειρά προσωπογραφιών.
Το 1993 παρουσίασε τη μελέτη του για την τεχνική Fresco στο σεμινάριο επαγγελματικής κατάρτισης. Έχει εικονογραφήσει βιβλία των: Αμαλίας Μεγαπάνου (εκδ. Libro), Χάρη Μεγαλυνού (εκδ. Ίκαρος), Alba Ambert Mc Cann (εκδ. Κάκτος), Γιώργου Χρονά (εκδ. Οδός Πανός), Ολυμπίας Καράγιωργα (εκδ. Δίαυλος), Μάρως Στασινοπούλου (εκδ. Οδός Πανός), Ηλία Πετρόπουλου (εκδ. Νεφέλη), Ανδρέα Ριζόπουλου, Αλκυόνης Παπαδάκη (εκδ.Καλέντης), Γιάννη Σουλιώτη (εκδ. Οδός Πανός), Κολλεγίου Αθηνών. Έργα του υπάρχουν σε βιβλία του Γυμνασίου καθώς και σε σειρές καρτών των «χωριών SOS». Το 1998 η Ελληνική Ομοσπονδία Ιππασίας θέσπισε ένα έργο του (στεφάνι ελιάς) ως έμβλημα των αγώνων Παγκοσμίου Κυπέλλου Κεντρικής Ευρώπης. Το 2006 προσεκλήθη από το State Department των ΗΠΑ στο International Visitor Program. Το 2010 σχεδίασε και επιμελήθηκε το Μουσείο «Μαρία Κάλλας», στην Τεχνόπολη, το οποίο αργότερα… το έκλεισαν.

  • Συνέντευξη του Κώστα Σπυριούνη στο catisart.gr. Διαβάστε την ΕΔΩ
eirini aivaliwtouΠώς ο ζωγράφος Κώστας Σπυριούνης ανακάλυψε το κρυμμένο μυστικό που είχε η Αλίκη Βουγιουκλάκη
Περισσότερα

Λεωνίδας Λιακόπουλος. Έπεσε η αυλαία για τη ζωντανή ιστορία του Φεστιβάλ της Επιδαύρου…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Έδωσε έντιμα τη μάχη του. Πάλεψε μέχρι τέλους με αξιοπρέπεια. Φεύγει στα 83 ο ιστορικός Λεωνίδας με το μοναδικό χαμόγελο και τις ατέλειωτες ιστορίες του. Αφήνει στο πόδι του την αγαπημένη του κυρία Κάκια, τα παιδιά και τα εγγόνια του.
Ο αποχαιρετισμός του θα γίνει σήμερα Τρίτη 18 Ιουλίου 2017, στις 4 μ.μ. από τον Ιερό Ναό του Αγίου Βασιλείου στο Λυγουριό.

***

Ο Λεωνίδας Λιακόπουλος έζησε τη «γέννηση» και την ανάπτυξη του Φεστιβάλ της Επιδαύρου. Ο άνθρωπος αυτός άκουσε τα προβλήματα και τις αγωνίες όλων όσοι εργάστηκαν εκεί από την πρώτη ημέρα.
Στο καφενεδάκι του, στο Λυγουριό, οι ηθοποιοί και όλοι οι συντελεστές έρχονταν για ένα καφέ και ένα ποτήρι δροσερό νερό.

«Όμως η Κατίνα Παξινού είχε άλλη γνώμη. Μπήκε στο μικρό κουζινάκι, έφτιαξε την πρώτη χωριάτικη σαλάτα, πατάτες τηγανιτές και αβγά μάτια. Με τις συμβουλές της, το μικρό καφενεδάκι έγινε στέκι και, από τότε μέχρι σήμερα, οι ηθοποιοί βρίσκουν εδώ την ψυχική ηρεμία που τους χρειάζεται, απολαμβάνοντας τις συνταγές της Κάκιας μου», μας λέει ο κ. Λεωνίδας.
Στο χώρο αυτό, που θυμίζει μουσείο, τον συναντήσαμε (σ.σ. τον Μάιο του 2010) με αφορμή τα 55χρονα του Φεστιβάλ, θαυμάσαμε το φωτογραφικό του αρχείο και ακούσαμε τις ιστορίες του. Ιστορίες αληθινές, που τις απολαμβάναμε σαν παραμύθι…
– Αμέτρητες ιστορίες. Μάλιστα έχω αρχίσει να προετοιμάζω ένα βιβλίο με τίτλο «Οι 300 του Λεωνίδα». Από τότε που έγινε η αρχή ανεπίσημα το 1954, μέχρι και σήμερα… είδαν πολλά τα μάτια μου και άκουσα και έμαθα πολλά.

Μοναδικό στον πλανήτη

«Η Επίδαυρός θέλει δουλειά, γνώση, ψυχή και δύναμη», έλεγε ο Αλέξης Μινωτής, «διαφορετικά δεν μπορείς να σταθείς όρθιος εκεί μέσα. Το Θέατρο δεν είναι μόνο μοναδικό στην Ελλάδα, είναι μοναδικό στον πλανήτη» και πρόσθετε: «Να θυμηθείς όμως ότι, μετά από λίγα χρόνια, θα δεις να έρχονται άρες… μάρες…». Τα είχε προβλέψει αυτός ο μεγάλος θεατράνθρωπος.
– Έλεγε ακόμα: Την παραμικρή ατέλεια του ηθοποιού ο θεατής θα τη δει επάνω…
– Γι’ αυτό και τώρα σε κάποιες παραστάσεις έχουν γίνει και μερικά παρατράγουδα. Έχουν φύγει θεατές από το πάνω διάζωμα… Παλιά δεν γινόταν αυτό. Ζήσαμε τους παλιούς ηθοποιούς. Οι σημερινοί λένε. «Ξεχάστε αυτά τα παλιά. Προσαρμοστείτε στα καινούργια». Άποψή σας και άποψή μου…
– Τότε κάνανε πρόβες εδώ για ένα μήνα. Τώρα έρχονται μέσα στη βδομάδα. Τη Δευτέρα αργία. Πρόβα Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη και την Παρασκευή παίζουν. Δεν προλαβαίνουν να προσαρμοστούν μέσα στο χώρο. Δεν μπήκες με ψυχή και δύναμη μέσα, όχι μόνο θα σε καταπιεί… χάθηκες από προσώπου γης. Έσβησες…
Η Παξινού ρώταγε: Τι είπαν ρε οι χωριάτες; Μόνο αυτό την ενδιέφερε. Αυτή την κριτική άκουγε.
– Αλλά και ο Μινωτής ήταν αυστηρός. Ήταν όμως και δίκαιος. Ακόμη κι αν αδικούσε κάποιον, στη συνέχεια έβρισκε τον τρόπο να το διορθώσει. Βέβαια ήταν σφιχτοχέρης, όμως «Τύραννο» και «Κολωνό» δεν θα ξαναδεί εδώ το θέατρο σαν τον Μινωτή.
Σκηνοθέτησε και τη Μαρία Κάλλας στη Νόρμα και στη Μήδεια.
– Τη γνωρίσατε; Ηρθε εδώ;
– Την έφερε ένα μεσημέρι ο Μινωτής. Της λέει: Μαρία εδώ ερχόμαστε. Κάτσανε στη γωνία, στη δροσιά και ήπιαν δυο αναψυκτικά. Μετά έφυγε για το Ναύπλιο. Στο κότερο του Ωνάση. Θυμάμαι ότι το εισιτήριο τότε είχε 500 δραχμές.

 

Πολύ ακριβά. Πάρα πολύ ακριβά. Το λάδι τότε είχε 10 δραχμές για να καταλάβετε… Δυο μισθοί σημερινοί ήταν το εισιτήριο. Και το θέατρο γεμάτο. Στα πουρνάρια επάνω…
Τα σκηνικά και τα κοστούμια τα είχε κάνει ο Γιάννης Τσαρούχης.
– Ήταν μια ψυχούλα, όπως και ο Κάρολος Κουν.
Ήταν κι αυτός ένας μεγάλος σκηνοθέτης και άνθρωπος. Τώρα όμως έχουν χαλάσει τα πράγματα. Βγαίνεις δέκα φορές στο κουτί, στην τηλεόραση και μετά λες «να πάω Επίδαυρο». Σιγά… ποιος είσαι…

Προσοχή και σύστημα

Ένας άλλος δάσκαλος, ο Δημήτρης Ροντήρης, συμβούλευε τους ηθοποιούς του: «Χρειάζεται προσοχή και σύστημα στη δουλειά μας. Το αρχαίο θέατρο είναι σύμμαχός μας. Μην το φοβάστε. Να το σέβεστε…». Έλεγε ακόμη: «Κλείστε τα αφτιά σας στις προσβολές και ανοίξτε διάπλατα την ψυχή σας».
-Το καλοκαίρι του ’59 κατέβηκε με το Εθνικό για «Ορέστεια». Έκανε σκληρές πρόβες. Όσο κρατούσε η αντοχή των ηθοποιών. Στέκονταν «σούζα» μπροστά του… Χάριζε μοναδικά διδάγματα για όλους μας.
– Εκτός από τις λαμπρές εμπνεύσεις και τα ξεχωριστά ευρήματα στα κοστούμια του, μαθήματα ψυχικής αντοχής έδινε και ο Αντωνάκης Φωκάς με πικάντικα ανέκδοτα και δημιουργική δύναμη. Τέτοια μαθήματα μόνο η Παξινού δεν άκουγε. Ήδη από το 1956 (30 Ιουνίου) το ακατάρριπτο εισπρακτικό ρεκόρ που σημείωσε η Άννα Συνοδινού για την «Αντιγόνη» άρχισε να γκρεμίζει το μύθο της. Μια λεζάντα στο περιοδικό «Ταχυδρόμος» έλεγε για τη Συνοδινού «εγεννήθη ημίν νέα τραγωδός». Αυτό ήταν…

 

Η κυρία Κάκια, μπροστά στη φωτογραφία του Αλέξη Μινωτή, στον ρόλο της ζωής του, στον Οιδίποδα Επί Κολωνώ.

Γρήγορα μακαρονάδα…

-Την επόμενη χρονιά (1957), όταν η Συνοδινού έκανε πρόβες για την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι», έρχεται τρέχοντας η Παξινού και μου λέει: Έφυγα από τις πρόβες, δεν άντεχα να τη βλέπω… Πάω να φτιάξω μια μακαρονάδα για να συνέλθω…

«Με θάβουν…»

– Σχετικά με τα εισιτήρια, πρέπει να θυμίσω και τις επιτυχίες της Αλίκης Βουγιουκλάκη, του Θύμιου Καρακατσάνη και, φυσικά, πρόσφατα, του Λευτέρη Βογιατζή. Χαρακτηριστικό με τη Βουγιουκλάκη ότι, παρά την εμπορική επιτυχία, δεν άκουσε τα καλύτερα από τους δημοσιογράφους. Ήταν εδώ και τους περίμενε. Εκείνοι μιλούσαν όλοι μαζί σε ένα «πηγαδάκι» εδώ στη είσοδο. Η Αλίκη γυρίζει τότε και λέει στη γυναίκα μου:
-Τους βλέπεις εκεί κάτω; Τώρα με θάβουν…

Μας έσωσαν…

Σίγουρα αυτή που έκανε καλό στο χωριό μας ήταν η Μελίνα Μερκούρη. Το έσωσε από το τσιμέντο. Θέλανε να φτιάξουν πολυτελείς κατοικίες από το Κέντρο Υγείας και πέρα στον δρόμο προς το θέατρο. Ευτυχώς έβαλε φρένο. Σώθηκε ο τόπος… Όλη η Ευρώπη ήθελε να φτιάξει εδώ επαύλεις και βίλες. Ευτυχώς που υπήρξε αυτή η γυναίκα. Κράτησε το χώρο καθαρό, όπως ήταν στην αρχαιότητα. Ακόμη η Μελίνα έφτιαξε και το λιμάνι στην Παλιά Επίδαυρο. Βέβαια, είχε παράπονα από μένα. Δεν της άρεσε η φωτογραφία που έχω βάλει εδώ. Μου έλεγε: Τη χειρότερη φωτογραφία διάλεξες για μένα…
Να ξέρετε ότι πολλοί θέλουν να βάλω τη φωτογραφία τους εδώ. Δεν γίνεται όμως…

– Ένας άλλος που του χρωστάμε είναι ο Χρήστος Λαμπράκης. Έφτιαξε τον αγροτουρισμό στην Παλιά Επίδαυρο και δημιούργησε έναν άλλο τουριστικό πόλο έλξης που ανδρώθηκε παράλληλα με το θέατρο της Μικρής Επιδαύρου, τη γνωστή μας «αχιβάδα». Έμενε εδώ σε μας από το 1965. Κανείς δεν ήξερε ποιος είναι. Σε ένα μικρό δωματιάκι, μέσα στο κτήμα. Σε μια κατάσταση ημιπρωτόγονη. Πέρασαν πολλά χρόνια για να τον μάθουμε. Κι αυτός βοήθησε την ανάπτυξη της περιοχής.
Ευτυχώς όλοι όσοι πέρασαν από εδώ τουλάχιστον σεβάστηκαν την περιοχή. Κάποιοι την στήριξαν. Τους ευχαριστούμε όλους…

 

Η γωνιά με το τραπεζάκι του Κάρολου Κουν.

«Είμαι η Κάλλας»

Η μεγαλύτερη λυρική καλλιτέχνις του προηγούμενου αιώνα, η Μαρία Κάλλας, όταν λίγο πριν από την πρεμιέρα της Νόρμας συναντήθηκε στα καμαρίνια με το σκηνοθέτη της παράστασης, τον Αλέξη Μινωτή, ήταν σε πολύ κακή κατάσταση.
– Τι σου συμβαίνει; Είναι δυνατόν εσύ, μια Κάλλας, να έχεις τρακ;
Κι εκείνη του απαντά:
– Μα ακριβώς επειδή είμαι η Κάλλας νιώθω αυτό το τρακ!

 

«Κάνει στομάχι»

Η Παξινού κάνει πρόβες στο κοστούμι της Μήδειας και ταλαιπωρεί τον ενδυματολόγο Αντωνάκη Φωκά: «Το ύφασμα μου κάνει στομάχι. Δεν σχηματίζεται καθόλου η μέση μου». Κι εκείνος απαντά:
«Μα Κατίνα μου, σταμάτα λίγο τις μακαρονάδες, και το στομάχι θα σου εξαφανίσω και το στομάχι θα σου φτιάξω».

 

Οι ιστορίες του μοναδικές. Δεν σταματούσε να μας λέει τις αναμνήσεις του. Εδώ με την Ειρήνη Αϊβαλιώτου.

 Το γεφυράκι

– Ώρα για μπάνιο μετά από εξαντλητικές πρόβες. Ο Μινωτής παίρνει στο αυτοκίνητό του μερικές κοπέλες του Xορού. Κατευθύνονται στην Παλιά Επίδαυρο. Στο δρόμο, σε μια κλειστή δύσκολη στροφή χάνει τον έλεγχο. Εκεί υπάρχει ένα γεφυράκι. Το αυτοκίνητο σπάει το κάγκελο και πέφτει στον γκρεμό. Ο Μινωτής τραυματίζεται. Τον πάνε στο νοσοκομείο του Ναυπλίου. Οι κοπέλες γλιτώνουν με αμυχές. Η μέρα της πρεμιέρας πλησιάζει και ο διευθυντής του Εθνικού, Αιμίλιος Χουρμούζιος, δίνει εντολή στο Θάνο Κωτσόπουλο να ετοιμαστεί να αντικαταστήσει τον Μινωτή. Ποιος είδε το Θεό και δεν φοβήθηκε… Μόλις το έμαθε πήρε μόνος του εξιτήριο και με μπαταρισμένο το χέρι και τα πλευρά βγήκε και έπαιξε…

Ο παπαγάλος

– Ένας από τους ξεχωριστούς Έλληνες ηθοποιούς ήταν και ο Χριστόφορος Νέζερ. Ο μοναδικός που πρωταγωνίστησε σε όλες τις κωμωδίες του Αριστοφάνη. Κι όμως! Δεν ήξερε γράμματα! Μάθαινε το ρόλο του σαν… παπαγάλος. Τον βοηθούσε σ’ αυτό η γυναίκα του, η κυρία Μερόπη. Σαν υποβολέας του μάθαινε λέξη – λέξη και φράση – φράση όλο το κείμενο. Όταν σταματούσαν εκείνος την τάιζε στο στόμα… Ήταν ο μόνος τρόπος για να την ευχαριστήσει.

Ο κύριος Λεωνίδας, μου μιλούσε αμέτρητες ώρες τον Μάιο του 2010 όταν ετοιμάζαμε τη συνέντευξη για τη «Ναυτεμπορική».

Μια Κυρία, η Μαίρη Αρώνη, (Πραξαγόρα στις Εκκλησιάζουσες το 1956) στις παρέες της έλεγε: «Αν υπάρχει μια άλλη ζωή πέρα από δω, εγώ πιστεύω πως το θέατρο δεν τελειώνει ποτέ. Και θέλω να το πω, πως και στην Κόλαση ακόμη θεατρίνα θα γινόμουν».

Με τα νύχια

– Άλλη μια ιστορία άκουσα από την Άννα Συνοδινού, λέει ο κ. Λιακόπουλος. Μια ιστορία της μάνας μου, της Βαγγελιώς, τότε που γινόταν η ανασκαφή του Θεάτρου:
Έλεγε: «Βλέπεις αυτά τα δάχτυλα; Νύχια δεν έχουν. Τα ‘φαγε το χώμα στις ανασκαφές μαζί με τον καθηγητή Παναγιώτη Καββαδία. Χωρίς τους Λυγουριώτες να ξεσκάβουμε χρόνια με τα χέρια δεν θα είχε προχωρήσει η ανασκαφή. Την μπόρα τη φάγαμε εμείς οι παλιοί, οι χωριάτες…».

Η κυρία Κάκια στην πρώτη γραμμή του πυρός. Συνεχίζει το έργο του αγαπημένου της κυρίου Λεωνίδα.

Στη συνέχεια έλεγε για τη σπεσιαλιτέ της κυρα-Βαγγελιώς: Κατσικούλα πατατάτο με σκόρδο και άνηθο. Εβαζαν στο ταψί το φαγητό, το σκέπαζαν σφιχτά να βράζουν οι τροφές μέσα στο ζουμί τους. Μετά για λίγο το ξεσκέπαζαν για να ροδοψηθεί…

***

Η παραπάνω συνέντευξη δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ναυτεμπορική», στις 8 Ιουλίου 2010, στις σελίδες 68-69

  • Αρχική φωτογραφία: Ο Λεωνίδας με την αγαπημένη του κυρία Κάκια. 65 χρόνια μαζί.
eirini aivaliwtouΛεωνίδας Λιακόπουλος. Έπεσε η αυλαία για τη ζωντανή ιστορία του Φεστιβάλ της Επιδαύρου…
Περισσότερα

Άνδρος. Το ανοιχτό θέατρο της Χώρας υποδέχεται το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ «κόντρα στον καιρό»…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Δεκάδες οι εφοπλιστές, εκατοντάδες οι καπεταναίοι, χιλιάδες οι ναυτικοί, αναρίθμητοι οι τεχνίτες στην ανεμόεσσα των Κυκλάδων, στην Άνδρο. Το νησί που άντεξε και αντέχει στους ανέμους, το νησί που «ταξιδεύει» κόντρα στα μποφόρ χωρίς τον παραμικρό φόβο πως θα μπατάρει.
Η Άνδρος που την ύμνησαν και ο Ηρόδοτος και ο Αισχύλος – στους «Πέρσες» – δεν κάνει πίσω γιατί ξέρει να πηγαίνει κόντρα στον καιρό. Οι άνθρωποί της κρατάνε γερά το τιμόνι κι έχουν πάντα όρτσα τα πανιά και φουλ τις μηχανές.
Τους έβλεπα όλους αυτούς στην αίθουσα συνεντεύξεων του ξενοδοχείου Saint George Lykabettus όπου εξέπεμπαν αυτό το μαγικό «και θέλουμε, και μπορούμε».

Φυσικά κι εγώ καμάρωνα «σαν γύφτικο σκεπάρνι» λόγω καταγωγής. Ο παππούς μου Δημήτρης, από το Κάτω Κόρθι, ανήκε στην τέταρτη κατηγορία του προλόγου. Ήταν μαρμαροτεχνίτης που μέχρι το τέλος της ζωής του έλεγε ιστορίες από την εποχή που δούλεψε το 1895 στη μερική αναμαρμάρωση του Παναθηναϊκού Σταδίου πάνω σε σχέδια που είχαν εκπονήσει οι Αναστάσιος Μεταξάς και Ερνέστος Τσίλλερ. Ο επιχειρηματίας, και ένας από τους μεγαλύτερους εθνικούς ευεργέτες Γεώργιος Αβέρωφ, ανέλαβε να προσφέρει οικονομικά την όλη δαπάνη για την ολοκλήρωση του έργου. Μέχρι την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων το 1896, ολοκληρώθηκε η περί τη σφενδόνη μαρμάρωση των κερκίδων και όλες οι πρώτες σειρές των καθισμάτων. Στα επόμενα χρόνια συνεχίσθηκαν οι εργασίες στο Καλλιμάρμαρο οι οποίες και ολοκληρώθηκαν το 1900.
Θυμήθηκα τις ιστορίες του παππού όταν διάβαζα το πώς έγινε το ανοιχτό θέατρο της Άνδρου, αυτό που φιλοξενεί τις παραστάσεις του 3ου Διεθνούς Φεστιβάλ του νησιού. Έβλεπα τις φωτογραφίες με την τεράστια αλάνα η οποία «σε χρόνο μηδέν» πήρε σάρκα και οστά και έγινε ένα λαμπερό οικοδόμημα. Η μελέτη και η κατασκευή του θεάτρου χρηματοδοτήθηκε από τον Ανδριώτη ευεργέτη, Αλκιβιάδη Τάττο. Είναι ένα θέατρο 900 θέσεων χτισμένο με την ξερολιθιά, την παραδοσιακή πέτρα του νησιού και την τεχνική των ντόπιων μαστόρων. Τον σχεδιασμό του έχουν υπογράψει οι αρχιτέκτονες Κυριακή Κονδυλάτου και Κωνσταντίνος Λούκος.
Με παρόμοια τεχνική, ενός άλλου μάστορα, «χτίστηκε» το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Άνδρου. Ο σκηνοθέτης Παντελής Βούλγαρης υπέγραψε και το φετινό πρόγραμμα το οποίο σε πείσμα των δύσκολων καιρών, ξεκινά το Σάββατο 29 Ιουλίου 2017 έχοντας να μας παρουσιάσει σημαντικές παραστάσεις θεάτρου, μουσικής και χορού. Ύστερα από δύο επιτυχημένες σεζόν, με τη θερμή ανταπόκριση του κόσμου, με τη διοργάνωση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Φίλοι Φεστιβάλ Άνδρου», με την υποστήριξη Ανδριωτών και μη χορηγών και την ηθική στήριξη του δημάρχου Θεοδόση Σουσούδη, η Άνδρος αναδεικνύεται σε έναν θερινό τουριστικό προορισμό, που συνδυάζει τη φυσική ομορφιά, την ποιότητα διαμονής και τα υψηλού επιπέδου πολιτιστικά δρώμενα.

Μιλώντας για το Φεστιβάλ, ο Παντελής Βούλγαρης θυμήθηκε το τρακ που είχε ο Μάνος Κατράκης κάθε φορά που έβγαινε στη σκηνή και μίλησε για το δικό του τρακ. «Λίγο πριν σβήσουν τα φώτα της πλατείας, πιάνω τον εαυτό μου, εάν αυτό που θα δω, είναι αντάξιο της προσδοκίας μου. Στα τέλη Ιουλίου, στο Ανοιχτό Θέατρο της Άνδρου, θα χτυπάει η καρδιά μου, σ’ αυτή την τεράστια ησυχία μέσα στο σκοτάδι, γι’ αυτά που επιλέξαμε φέτος, για τις Νύχτες Πολιτισμού. Το φως του πρώτου προβολέα στη σκηνή, τα ευαίσθητα δάχτυλα του πιανίστα στην έναρξη, τα χρωματιστά πρόσωπα των ηθοποιών λίγο πριν ακουστεί η πρώτη λέξη, με καθησυχάζουν. Είναι η ώρα να καθαρίσουν οι ψυχές μας», σημείωσε ο σκηνοθέτης.

«Παραμερίζοντας όλες τις δυσκολίες…»

Αλλά και οι «Φίλοι Φεστιβάλ Άνδρου» πρόσθεσαν το δικό τους λιθαράκι με το δικό τους μήνυμα:
«Όπως τα τελευταία δύο χρόνια έτσι και φέτος δίνουμε ξανά το καλοκαιρινό ραντεβού στο Θέατρο της Ανεμόεσσας Άνδρου, με την υπόσχεση ότι το φετινό 3ο Φεστιβάλ θα είναι αντάξιο των προσδοκιών σας. Παραμερίζοντας όλες τις δυσκολίες που οι καιροί φέρνουν στο κατώφλι μας, σαν καραβοκύρηδες που γνωρίζουν από συνθήκες δύσκολου καιρού, εμείς οι Ανδριώτες, προχωράμε ενωμένοι, με συμπαραστάτες τον διευθυντή του Φεστιβάλ κ. Βούλγαρη και τους στενούς του συνεργάτες. Το θέατρο θα ανοίξει την πόρτα του, την πρώτη μέρα του Ιούλη και μέχρι την Τρίτη 5 Σεπτεμβρίου, θα δίνει βήμα σε ντόπιους φορείς και Συλλόγους, να παρουσιάσουν το έργο τους, ενώ κατά την περίοδο του Φεστιβάλ, 29 Ιουλίου – 25 Αυγούστου 2017 θα φιλοξενηθούν επιλεγμένες παραστάσεις από την Ελλάδα και το εξωτερικό, που ικανοποιούν το ευρύ φιλότεχνο κοινό. Καλή αντάμωση».

Πρόγραμμα Φεστιβάλ Άνδρου 2017

*ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΙΟΥΛΙΟΥ 2017. Μουσικοθεατρική παράσταση «Όλοι ένα, φίλα με… κι άλλο» του Σταμάτη Κραουνάκη. Τρεις γενιές τραγούδια. Συμμετέχουν εννέα ακόμη καλλιτέχνες, ηθοποιοί και μουσικοί.
*ΤΕΤΑΡΤΗ 2 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Προβολή μιας κλασικής και δημοφιλούς παράστασης όπερας, από την Metropolitan Opera.
*ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Καμεράτα. Gala ελληνικής οπερέτας με διευθυντή ορχήστρας τον Γιώργο Πέτρου. Θα παρουσιαστούν πολυαγαπημένα κομμάτια από τον «Βαφτιστικό», τους «Απάχηδες των Αθηνών», το «Πικ νικ» κ.α. Συμμετέχουν 23 μουσικοί και 2 σολίστ λυρικοί τραγουδιστές.
*ΤΡΙΤΗ 8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Η αισχύλεια τραγωδία «Επτά επί Θήβας» σε σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις, με πρωταγωνιστές τους Γιάννη Στάνκογλου και Κλειώ-Δανάη Οθωναίου. Μια παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.
*ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Η κωμικοτραγωδία «Πέτρες στις τσέπες του» της Μαρί Τζόουνς, σε σκηνοθεσία και ερμηνεία των Μάκη Παπαδημητρίου και Γιώργου Χρυσοστόμου. Παραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου.
*ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Dance Gala: Βραδιά Ρωσικού Μπαλέτου. Στο πρώτο μέρος θα παρουσιαστεί Carmen και στο δεύτερο μέρος Fragment from the ballet Swan Lake, Vokalis και Polovtsian Dances. Συμμετέχουν 16 χορευτές από The Royal Moscow Ballet και δύο σολίστες από μπαλέτο Stanislavsky.
*ΤΕΤΑΡΤΗ 16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. «Μουσική από τον Ελληνικό Κινηματογράφο» – Φιλαρμονική Μουσικού Συλλόγου Άνδρου (ΜΟΥ.Σ.Α.)
*ΠΕΜΠΤΗ 17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Συναυλία «Restart» με τον Νίκο Πορτοκάλογλου και τους «Ευγενείς Αλήτες». Με νέα τραγούδια, νέους συνεργάτες και νέο ήχο, εκ μέρους του δημοφιλούς τραγουδοποιού.
*ΣΑΒΒΑΤΟ 19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Η «Μήδεια» του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Μαριάννας Κάλμπαρη. 15 ηθοποιοί και 4 μουσικοί επί σκηνής. Πρωταγωνιστεί η Μαρία Ναυπλιώτου. Μία συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν και το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων.
*ΔΕΥΤΕΡΑ 21 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Θεατρικός Όμιλος Άνδρου. «Αρσενικό και παλιά δαντέλα», η μαύρη κωμωδία του Τζόζεφ Κέσελρινγκ, σε σκηνοθεσία Θεώνης Ριντ.
*ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017. Η θεατρική ομάδα «Αλαλούμ» παρουσιάζει την παράσταση «Βαφτιστικός» του Θεόφραστου Σακελλαρίδη σε σκηνοθεσία Γιώργου Δάμπαση.

Από αριστερά: Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Άνδρου Παντελής Βούλγαρης, ο Δήμαρχος Άνδρου, Θεοδόσης Ι. Σουσούδης και ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Κυδωνιέως κ. Νίκος Σιγάλας.

Συνοπτικά οι εκδηλώσεις του Πολιτιστικού Καλοκαιριού 2017 στην Άνδρο

*3ο Διεθνές Φεστιβάλ Άνδρου, από Σάββατο 29 Ιουλίου έως και Παρασκευή 25 Αυγούστου 2017.
*3ο Θερινό Πανεπιστήμιο. «Η λογοκρισία απέναντι στον λόγο και στην κρίση. Τα όρια του επιτρεπτού λόγου». Από Κυριακή 9 έως και Κυριακή 16 Ιουλίου 2017 στο Γαύριο.
*Ίδρυμα Β. & Ε. Γουλανδρή. Νίκος Εγγονόπουλος, Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων. Από Κυριακή 25 Ιουνίου έως και Κυριακή 1η Οκτωβρίου 2017. Στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Χώρα Άνδρου.
*Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως της Άνδρου. Η εικαστική «Εύκρατη Ζώνη». Από Σάββατο 22 Ιουλίου έως και Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017. Στο Μουσείο Λαογραφίας και Χριστιανικής Τέχνης Άνδρου.
*60 Χρόνια «Ανδριακή»: από -Τυπώματα Ανδριακής Ιστορίας. Από Δευτέρα 7 Αυγούστου έως και Πέμπτη 31 Αυγούστου 2017. Στον χώρο όπου στεγάζεται το Παλιό Παγοποιείο Μαντζαβελάκη στην Χώρα (δίπλα στο ξενοδοχείο «Παράδεισος»).
*Επιτόπου ’17. «Εγκαταστάσεις» (installation) στα Λειβάδια Άνδρου. Από Σάββατο 8 Ιουλίου έως και Δευτέρα 28 Αυγούστου 2017.
***
Την αφίσα και το εξώφυλλο του 3ου Φεστιβάλ, φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Γιώργος Χαδούλης, ενώ τα βίντεο είναι σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνας Βούλγαρη και μουσική Σπύρου Λούκου.

Σημεία προπώλησης εισιτηρίων

*Χώρα: Tαμείο Θεάτρου. Τηλέφωνο: 22820 – 24775
*Κόρθι: Κατάστημα Δημήτρη Αντωνέλλου. Τηλέφωνο: 22820 -62255
*Μπατσί: Πολυχώρος Θέμελος. Τηλέφωνο: 22820- 29426
*Γαύριο: Porto Andros (Άννα Στυλιανού). Τηλέφωνο: 22820-71222
*Τηλεφωνικές παραγγελίες, στο 210 – 7234567
*Online αγορές: www.ticketservices.gr

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Κέντρο Υγείας 22823.60001
Αστυν. τμήμα Χώρας 22820. 22300
Αστυν. τμήμα Γαυρίου 22820.71120
Πυροσβεστική Υπηρεσία 22820. 42199
Λιμεναρχείο Γαυρίου 22820. 71213
Λιμεναρχείο Χώρας 22820. 22250
ΚΤΕΛ Άνδρου 22820.22316
Ταξί Χώρας 22820. 22171
Ταξί Γαυρίου 22820. 71561
Ταξί Μπατσίου 22820. 41081
Ταξί Κορθίου 22820. 62171
ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ
Αndros Marine Travel (Χώρα) 22820. 29090
Greek Sun Holidays (Μπατσί) 22820. 41198
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΠΛΟΙΩΝ
Αικατερίνη Κασιδώνη (Χώρα) 22820. 29220
Αndros Marine Travel (Χώρα) 22820. 29090
Στυλιανού Άννα (Γαύριο) 22820. 71542
Μπατής Γεώργιος (Γαύριο) 22820 71489
Cyclades travel (Γαύριο) 22820. 71750
ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΙΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ – ΜΟΤΟΠΟΔΗΛΑΤΩΝ
Escape in Andros 22820. 29120
Tasos rent a car 22820.71040
Eurocar 22820.71312
Rent a Bike Dinos 22820. 41003
ΜΟΥΣΕΙΑ
Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας 22820. 23664
Αρχαιολογικό Μουσείο Παλαιόπολης 22820. 41985
Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 22820. 22444
Ναυτικό Μουσείο Άνδρου 22820. 22275
Μουσείο Λαογραφίας & Χριστιανικής τέχνης 22820. 22189
Λαογραφικό Μουσείο Συνετίου 6944-507.725
Μουσείο Ελιάς 6932-731.776
Ψηφιακό Μουσείο 22823. 60200
Καΐρειος Βιβλιοθήκη 22820. 22262
Ίδρυμα Κυδωνιέως 22820. 24598

eirini aivaliwtouΆνδρος. Το ανοιχτό θέατρο της Χώρας υποδέχεται το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ «κόντρα στον καιρό»…
Περισσότερα

Ο Ιγκόρ Στραβίνσκι, εφευρέτης μουσικής και πάθους

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Στο Παρίσι του 1913, η Κοκό Σανέλ, ανερχόμενη σχεδιάστρια μόδας, πρωτοσυνάντησε τον Ρώσο συνθέτη Ιγκόρ Στραβίνσκι στην πρεμιέρα του έργου του «Ιεροτελεστία της Άνοιξης», μπαλέτο που έμελλε να γιουχαϊστεί από το κοινό της εποχής, που δεν ευνοούσε οποιονδήποτε μοντερνισμό στην κλασική μουσική. Επτά χρόνια μετά, διάσημη πια η Σανέλ τον ξαναβλέπει να προσπαθεί να τα φέρει βόλτα με την πολυμελή οικογένειά του και τον καλεί, μαζί με την άρρωστη γυναίκα και τα τέσσερα παιδιά τους, να εγκατασταθούν στην εξοχική της έπαυλη. Γρήγορα η σχεδιάστρια θα αποπλανήσει τον Στραβίνσκι σε μια παθιασμένη ερωτική σχέση, αδιαφορώντας πλήρως για την παρουσία της συζύγου κάτω από την ίδια στέγη…


Ο Στραβίνσκι ήταν τότε 31 χρονών. Είχε γεννηθεί 17 Ιουνίου 1882 στην πόλη Λομονόσοφ (Οράνιενμπαουμ) της Ρωσίας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους κλασικούς συνθέτες του 20ου αιώνα. Απόκτησε ιδιαίτερα μεγάλη φήμη για τη μουσική που έγραψε κατά παραγγελία, για τρία μπαλέτα: «The Firebird» (1910), «Petruska» (1911) και «The Rite of Spring» (1913). Το 1946 έγινε Αμερικανός πολίτης. Έχει κερδίσει πέντε βραβεία Grammy και το 1987 τιμήθηκε με το βραβείο Grammy «Lifetime Achievement» για τη συνολική του προσφορά στη μουσική.
Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ο Στραβίνσκι ρωτήθηκε από ένα φρουρό των γαλλικών συνόρων τι επαγγελλόταν, απάντησε: «Είμαι εφευρέτης μουσικής»…

Τη μουσική από το μπαλέτο «Petruska», σε εκτέλεση μόνο για πιάνο, την ακούμε στο βίντεο που ακολουθεί:

https://www.youtube.com/watch?v=-DD77HzhRB4?t=567

eirini aivaliwtouΟ Ιγκόρ Στραβίνσκι, εφευρέτης μουσικής και πάθους
Περισσότερα