Κριτική παρουσίαση

Σταχτομπούτα. Όταν μια …άλφα ιδέα μπορεί να ανατρέψει όσα μάθαινες μια ολόκληρη ζωή

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Το παιδικό θέατρο από την εποχή του Νίκου Πιλάβιου και του Γιαννάκη Καλατζόπουλου, μέχρι την εποχή της Ξένιας Καλογεροπούλου και της Κάρμεν Ρουγγέρη ήταν στις πρώτες επιλογές μου. Έτσι όταν έμαθα πως παίζεται πάλι το παραμύθι για τη Σταχτοπούτα, έσπευσα…

Η Αθανασία Κουρκάκη και η Βαλέρια Δημητριάδου (δεξιά) είχαν μία άλφα ιδέα: Να ανατρέψουν το κλασικό πραμύθι.

Γωνία Πατησίων και Στουρνάρη, απέναντι από το Πολυτεχνείο, στο αγαπημένο θέατρο του Στέφανου Ληναίου και της Έλλη Φωτίου, στο ιστορικό «Άλφα» από την εποχή του «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω».

Κυριακή και παραμύθι. Τέλεια πρόταση. Επειδή είχα καιρό να το δω κατέφυγα στην εγκυκλοπαίδεια της Θείας Λένας: «Η Σταχτοπούτα είναι ένα κλασικό παραμύθι που αφηγείται τις περιπέτειες μιας κοπέλας, που την κακομεταχειρίζονται η κακιά μητριά της και οι αδερφές της. Εκδόθηκε πρώτα το 1634 από τον Basile και το 1697 από τον Σαρλ Περώ. Έγινε πασίγνωστο από την έκδοση των αδελφών Γκριμ το 1812. Το κεντρικό πρόσωπο του παραμυθιού είναι η Σταχτοπούτα, κόρη ενός πλούσιου εμπόρου. Η μητριά της και οι ετεροθαλείς αδελφές της υποβιβάζουν την Σταχτοπούτα σε ρόλο υπηρέτριάς τους, ενώ αυτές χαίρονται όλα τα πλούτη του εμπόρου, και την αναγκάζουν να κοιμάται στις στάχτες του τζακιού, απ’ όπου και το όνομα Σταχτοπούτα. Κάποιο βράδυ, την επισκέπτεται η νεράιδα – νονά της και της δίνει ένα φόρεμα, μια άμαξα κι ένα ζευγάρι γυάλινα γοβάκια, προκειμένου να πάει στον χορό του Πρίγκιπα. Ο Πρίγκιπας εντυπωσιάζεται και την επόμενη μέρα, όταν η άγνωστη εμφανίζεται πάλι στο παλάτι. Καθώς δεν ξέρει τίποτα γι’ αυτήν, αποφασίζει να τη βρει χρησιμοποιώντας το γοβάκι που άφησε στις σκάλες φεύγοντας, βάζοντας τις γυναίκες της περιοχής να το δοκιμάσουν για να δει σε ποια ταιριάζει. Οι αδελφές της προσπαθούν με κόπους και βάσανα να φορέσουν το γοβάκι, προκειμένου να κερδίσουν τον πρίγκιπα, μάταια όμως, καθώς ταιριάζει μόνο στη Σταχτοπούτα, την οποία και παντρεύεται ο πρίγκιπας».

Ήμουν πανέτοιμος για να πάω όταν είδα πως η παράσταση δεν είναι για το πρωί αλλά για τις 9 το βράδυ… Περίεργο. Κυριακή βράδυ παιδικό θέατρο; Τι ιδέα είχαν εκεί στο «Άλφα»;

 

 

Ας είναι. Μια και δυο παίρνω το δρόμο και πάω. Σίγουρα συγκίνηση όταν κατεβαίνοντας είδα τις αρχοντικές πολυθρόνες στο φουαγιέ. Περισσότερη συγκίνηση όταν είδα τις παλιές κονσόλες του ήχου και των φώτων από το θρυλικό έργο του Ντάριο Φο, «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω». Πιο πολλά δεν είδα. Προτίμησα να διαβάσω το πρόγραμμα:

***

 

«Σταχτομπούτα»

Μία πιθανή προέλευση της λέξης «Θεός» είναι το ρήμα «θεώμαι».
Αντίστοιχα η λέξη «θεατής» προέρχεται ετυμολογικά από τη «θέαση» (δηλαδή από το ρήμα «θεώμαι»)
Και οι δύο λοιπόν -Θεός και θεατής- κάτι παρακολουθούν.
Με μόνη διαφορά πως το κάτι του πρώτου είναι τα πάντα (ορατά κι αόρατα) ενώ του δεύτερου όσα βρίσκονται μπροστά του (κι αυτά όχι πάντα)
Ας πούμε λοιπόν οτι ο Θεατής (από δω και στο εξής με κεφαλαία) είναι ένας μικρός Θεός.
Το βασικό ερώτημα όμως είναι άλλο.
Τι εστί περίληψη υπόθεσης της παράστασης; (Πόσω μάλλον όταν λέγεται «Σταχτομπούτα»)
Και τι πρέπει να γράφει το σκηνοθετικό σημείωμα;
Γιατί πρέπει να υπάρχει ένα τέτοιο κείμενο δίπλα σε κάθε παράσταση;

1. Για να διευκολύνουμε το θεατή στα δυσνόητα βάθη του αχανούς σκοταδιού μας.
2. Για να έχει ιδέα περί τίνος πρόκειται (λες και καταλαβαίνεις ποτέ τι είναι αυτό που θα δεις).
3. Για να πουλήσουμε εξυπνάδα (γράφοντας κάτι ως δεδομένο ενώ καθόλου δεν είναι – βλέπε παραπάνω)
4. Για να τον πείσουμε να έρθει.
Η απάντηση προφανής – εξ ου και τελευταία στη σειρά. Πάμε απ’ την αρχή λοιπόν, πιο ειλικρινά αυτή τη φορά:
Περίληψη-Σκηνοθετικό σημείωμα:
Έλα και θα σε κάνουμε ΘΕΟ!
Στάχτη και μπου… Τι;

***

Με φαντασία που καλπάζει παίζουν τα δυο κορίτσια. Όμως τι τα θέλουν τα σταφύλια;

Ασφαλώς και με ενόχλησε η ανορθογραφία. Ξέρουμε όλοι πως είναι …Σταχτοπούτα. Ας είναι όμως. Το προσπερνώ και αφοσιώνομαι στην παράσταση.

Στο ευρύχωρο φουαγιέ του θεάτρου. Μια μικρή σκηνή – πατάρι, με ένα επίσης μικρό πιάνο, μια πιατέλα με πανέμορφα ζουμερά (πλατς, πλατς, μμμμ…) σταφύλια.

Ημίφως, μουσική. Ένα λαμπερό κορίτσι παίζει πιάνο, τραγουδά, διηγείται και χορεύει… Ύστερα από λίγο άλλο ένα λαμπερό κορίτσι που όμως δεν παίζει πιάνο, αλλά τραγουδά, διηγείται και χορεύει. Θέαμα και ακρόαμα εξαιρετικό. Παραμύθι όμως; Μηδέν! Όμως όσα ακούω και βλέπω έχουν περισσότερο ενδιαφέρον από οποιοδήποτε κλασικό παραμύθι. Το ίδιο συμβαίνει και με όλους τους θεατές. Γέλια, επιφωνήματα, χειροκροτήματα. Οι δυο μικρές με τη δύναμη του κειμένου και της ερμηνείας τους έχουν νικήσει τη δύναμη του σκότους (απ’ όπου κι αν προέρχεται) και έχουν φέρει άπλετο φως στη σκηνή. Η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη, η αρμονία των συγκρούσεων ξεπερνά κάθε φαντασία, το δελτίο Τύπου – ευτυχώς – αποδεικνύεται φτωχό μπροστά στον πλούτο των ευρημάτων που καταθέτουν η Βαλέρια Δημητριάδου, η Αθανασία Κουρκάκη, ο Δήμος Κλημενώφ (σκηνικά-κοστούμια) και ο σκηνοθέτης τους Στέργιος Κοντακιώτης. Το πάρτι των εκπλήξεων δεν έχει τέλος. Όλα μελετημένα σε βάθος. Τίποτα δεν γίνεται με μοναδικό στόχο να εκβιάσει το γέλιο του θεατή. Το κάθε τι το κάνουν με σεβασμό στο θεατή. Αποδεικνύουν αυτά τα παιδιά, αυτή η ομάδα, πως με θέληση, μελέτη και προγραμματισμό μπορείς να δημιουργήσεις θαύματα με ελάχιστα μέσα. Λοιπόν: Όπως λέει και το τραγούδι «τα λόγια είναι περιττά». Αυτό το παραμύθι μπορεί – και πρέπει – να έχει μια δεύτερη ευκαιρία για ευρύτερο κοινό.

 

 

Αυτή η ανορθόγραφη Σταχτοπούτα, που τελικά αποδείχθηκε …Σταχτομμππούτα έχει το μυστικό για να βάλει όλους τους θεατές στο γοβάκι της. Δεν έχει ανάγκη ούτε από πρίγκιπες, ούτε από άμαξες, ούτε από χορούς και δεξιώσεις. Αυτή η Σταχτομπούτα της Βαλέριας, της Αθανασίας, του Στέργιου και όλης της ομάδας τους είναι μια φλόγα που μπορεί και να φωτίζει και να ζεσταίνει. Αν και ανορθόγραφη παίρνει «Δέκα με τόνο«.  Αξίζει να την αναζητήσετε… Κυκλοφορεί κάθε Κυριακή βράδυ στο κέντρο της πόλης.

***

«Σταχτομπούτα»

Σύλληψη Ιδέας – Κείμενο: ValSia
Σκηνοθεσία: Στέργιος Κοντακιώτης
Πρεμιέρα: Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017
Κάθε Κυριακή στις 9 μ.μ.
Συντελεστές:
Σύλληψη Ιδέας – Κείμενο: ValSia
Σκηνοθεσία: Στέργιος Κοντακιώτης
Σκηνικά-Κοστούμια: Δήμος Κλημενώφ
Μουσική: ValSia
Φωτογραφίες: Σπύρος Χατζηαγγελάκης
Παίζουν: Βαλέρια Δημητριάδου – Αθανασία Κουρκάκη
Τιμές εισιτηρίων
Τιμή προπώλησης από Viva.gr & Ticket 365.gr: 8 ευρώ
Τιμές εισιτηρίων ημέρα παράστασης
Γενική είσοδος: 12 ευρώ
Μειωμένο: 8 ευρώ (ισχύει για φοιτητές και ανέργους)

***
Θέατρο «Άλφα-Ιδέα»
Πατησίων και Στουρνάρη γωνία
Τηλέφωνο: 210 – 523.8.742 και 210 – 522.14.44
Μετρό στάση: Ομόνοια

***

 

Το θέατρο «Άλφα» πέρασε για την επόμενη 5ετία, στα χέρια του Κώστα Γάκη, του Κωνσταντίνου Μπιμπή (μέλη της Ομάδας Θεάτρου ΙΔΕΑ) και του Λευτέρη Πλασκοβίτη. Η Ομάδα Θεάτρου Ιδέα (Κώστας Γάκης, Αθηνά Μουστάκα, Κωνσταντίνος Μπιμπής), θα έχει λοιπόν από φέτος τη δική της στέγη, το δικό της θέατρο, παίρνοντας τη σκυτάλη από τον Στέφανο Ληναίο και την Έλλη Φωτίου, δύο υπέροχους ανθρώπους και καλλιτέχνες του τόπου μας και σε ένα θέατρο με μνήμη και ιστορία, απέναντι από το Πολυτεχνείο, στο κέντρο της Αθήνας.

Παναγιώτης ΜήλαςΣταχτομπούτα. Όταν μια …άλφα ιδέα μπορεί να ανατρέψει όσα μάθαινες μια ολόκληρη ζωή
Περισσότερα

«Μαγικός Αυλός», το μεγαλείο της όπερας σε μια παράσταση για παιδικό και ενήλικο κοινό

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Μια γλυκιά νύχτα του Σεπτεμβρίου ανηφορίσαμε στο θέατρο «Αλίκη Βουγιουκλάκη» των Βριλησσίων να παρακολουθήσουμε όπερα. Στο επιβλητικό παλιό λατομείο μαρμάρου της Πεντέλης, με ένα ελαφρύ αεράκι να μας ανατριχιάζει πότε πότε, απολαύσαμε τη δημοφιλή όπερα του Μότσαρτ «Μαγικός Αυλός» σε μια εξαίσια εκδοχή της Κάρμεν Ρουγγέρη και της Χριστίνας Κουλουμπή για παιδικό κοινό, που μάγεψε εξίσου κι εμάς τους μεγάλους.

 

 

Ο βασιλιάς της μέρας και η βασίλισσα της νύχτας, κάποτε αγαπήθηκαν τρελά και αποφάσισαν να ενωθούν. Όμως η αγάπη τους αυτή κράτησε πολύ λίγο. Εκείνη ήταν φτιαγμένη από ψεύδη και μίσος, εκείνος από αλήθεια και καλοσύνη. Εκείνη ήθελε να εξουσιάζει με το σκοτάδι, εκείνος ήθελε να βασιλεύει με το φως. Πώς να ταιριάξουνε λοιπόν; Χώρισαν, και η μεγάλη αγάπη τους μετατράπηκε αμέσως σε δυνατή έχθρα.

Ύστερα από εννέα μήνες η σκοτεινή βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα πανέμορφο κοριτσάκι, την Παμίνα, στην οποία ποτέ δεν αποκάλυψε ποιος είναι ο πατέρας της. Το ‘μαθε ο βασιλιάς της μέρας και σκοτείνιασε. Ήθελε να την πάρει κοντά του. Φοβόταν μήπως ζώντας δίπλα στη μητέρα της έπαιρνε από τον χαρακτήρα της. Έτσι μια μέρα την έκλεψε κρυφά και έβαλε να τη φυλάνε σ’ έναν ωραίο πύργο. Θύμωσε τότε η βασίλισσα της νύχτας. Μαύρισε ακόμα περισσότερο τον ουρανό της, έσβησε τ’ αστέρια της. Έπρεπε να βρει κάποιον τρόπο να πάρει πίσω την κόρη της. Άρχισε λοιπόν να αναζητεί ένα παλικάρι.

Ένα παλικάρι που θα μπορούσε να τη βοηθήσει. Το βρήκε στο πρόσωπο του πρίγκιπα Ταμίνο, αλλά και του Παπαγκένο…

Η πλοκή του «Μαγικού Αυλού» χαρακτηρίζεται από στοιχεία παραμυθιού, που εκπροσωπούνται κυρίως από τις νεράιδες συνοδούς της Βασίλισσας, τα τρία καλά πνεύματα που βοηθούν τον Ταμίνο και τον Παπαγκένο, καθώς και από τις μαγικές ιδιότητες που αποδίδονται στον μαγικό αυλό του πρώτου και τις καμπανούλες του δεύτερου. Αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό αποτελούν επίσης οι έντονα δραματικές μεταμορφώσεις των χαρακτήρων. Μέχρι το τέλος της πρώτης πράξης του έργου, οι θεατές αντιλαμβάνονται τον Βασιλιά ως έναν εκπρόσωπο των δυνάμεων του κακού, ωστόσο στην εξέλιξη της δράσης αποδεικνύεται ενάρετος και σοφός, σε αντίθεση με τη Βασίλισσα της Νύχτας, που αν και αρχικά εμφανίζεται ως ευγενής και ενάρετος χαρακτήρας, στη συνέχεια αποκαλύπτεται η αληθινή δόλια φύση της.

Η παράσταση, μια όπερα – πρόκληση για τους λυρικούς καλλιτέχνες, μας σεργιάνισε στο μεγαλείο της μουσικής και έπλεξε αριστοτεχνικά τον μύθο, αξιοποιώντας όλες τις αλληγορικές ψηφίδες του παζλ.

Οι περισσότεροι μελετητές της όπερας στο «Μαγικό Αυλό» διακρίνουν στενές συγγένειες και μεγάλες ταυτίσεις με το διαφωτισμό. Με το πρόσωπο της βασίλισσας ταυτίζουν το σκοταδισμό και με το πρόσωπο του Σαράστρο το φως και τη γνώση.

 

 

Η περιγραφή του κακού, όμως, τα σκοτάδια, δεν είναι αποτρόπαια. Στο θεατρικό «Μαγικό Αυλό», όπως τον σκηνοθέτησαν οι Κάρμεν Ρουγγέρη – Χριστίνα Κουλουμπή, ό,τι αντιπροσωπεύει το κακό και το σκοταδιστικό είναι εξίσου γοητευτικό και ελκυστικό με το καλό. Μπορεί αυτό από μια πρώτη άποψη να φαντάζει αντίφαση και σύγχυση. Στην πραγματικότητα, όμως, ενδυναμώνει τα δύο άκρα και κάνει την πάλη δυσκολότερη, σκληρότερη και, τελικά, πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

Κατά τη διάρκεια της πλοκής δημιουργείται η αίσθηση δύο διαφορετικών κόσμων, ενός φανταστικού και ενός πραγματικού, που συγχωνεύονται στην παράσταση με πολλή αρμονία, καθώς το πέρασμα από τον ένα κόσμο στον άλλο γίνεται χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.

Ποιητικός, συναισθηματικός, παραμυθικός, με κύρια συστατικά στοιχεία τη μουσική, το χρώμα, τη φαντασία και το λόγο, ο «Μαγικός Αυλός» μοιάζει με μια περιπλάνηση στη ζωή. Το θαυμαστό και μαγικό χρησιμοποιείται όχι για να μας εξαπατήσει, αλλά για να μας διαφωτίσει πάνω στις αλήθειες του κόσμου, τις αξίες, τη διαμόρφωση ταυτότητας.
Η επιλογή της απλότητας των καταστάσεων σε όλες τις σκηνές της παράστασης, της κωμικότητας, της αθωότητας στη συμπεριφορά των προσώπων και της αγωνιστικότητας των νεαρών ηρώων, προσφέρει ένα ισχυρό δίδαγμα στους μικρούς θεατές ότι όχι μόνον κατέχουν την ψυχική δύναμη να μεταμορφωθούν οι ίδιοι, αλλά μπορούν να μεταβάλουν και τις κοινότητες στις οποίες ζουν.

Ο «Μαγικός Αυλός», εκτός από τη θαυμάσια μουσική στα ακούσματα της οποίας μύησε τα παιδιά, πρόσφερε συναρπαστικό θέαμα για το κοινό κυρίως μέσα από τους χαρακτήρες που πλαισιώνουν την όπερα, όπως η κακιά Βασίλισσα, οι νεράιδες, τα θηρία, οι εξωτικοί χαρακτήρες από τους οποίους η πιο χαρακτηριστική (και δημοφιλής) φιγούρα είναι ο Παπαγκένο, κάτι ανάμεσα σε άνθρωπο και πουλί, ο οποίος εμφανίζεται ντυμένος με υπέροχο κοστούμι και φτερά κρατώντας ένα κλουβί όπου βάζει τα πουλιά που πιάνει. Αυτό το θαυμάσιο παραμυθένιο κλίμα του «Μαγικού Αυλού» έδωσε την ευκαιρία στην πολυτάλαντη Χριστίνα Κουλουμπή για τη δημιουργία ποικίλων και φαντασμαγορικών θεατρικών σκηνικών και κοστουμιών, που αποτέλεσαν μια πραγματική εικαστική έκπληξη.

 

 

Η δύναμη της αγάπης και η ιδέα της αδελφοσύνης είναι οι δύο βασικές ιδέες που διαπερνούν τον «Μαγικό Αυλό» του Μότσαρτ. Κεντρικό θέμα η αγάπη για την ανθρωπότητα, που κλείνει μέσα της τόσο την αγάπη για τους συνανθρώπους μας γενικά, όσο και την αγάπη κάθε ξεχωριστού ανθρώπου για κάποιον άλλο. Ο Παπαγκένο και η Παμίνα τραγουδούν τη δύναμη της αγάπης. Χάρη στην αγάπη και με τη βοήθεια της μουσικής, ο Ταμίνο και η Παμίνα ξεπερνούν τις δοκιμασίες και ο έρωτάς τους θριαμβεύει.

Το κοινό εκείνη τη βραδιά παρακολούθησε με ενθουσιασμό και πειθαρχία το έργο, εντυπωσιασμένο από τα τελετουργικά στοιχεία μαζί με τα μαγικά και τους συμβολισμούς, που δημιουργούν δυνατές εικόνες θαυμασμού.

 

Την κίνηση, τη χορογραφία και την επιμέλεια των φωτισμών με την τεχνική τους αρτιότητα και τη συνολική ενότητα της σύλληψης, τις οφείλουμε σε ένα σημαντικό και ταλαντούχο θεατράνθρωπο, τον διαπρεπή Πέτρο Γάλλια.

Η κυρία Ρουγγέρη, μια πεπειραμένη και πολύ καλά κατηρτισμένη σκηνοθέτις, αλλά και η νεότερη και άξια Χριστίνα Κουλουμπή (συν-σκηνοθέτις, σκηνογράφος, ενδυματολόγος) μας πρόσφεραν ένα καίρια συναρπαστικό θέαμα με μυθική μουσική υπόκρουση.

Ασφαλώς η επιτυχία εξαρτήθηκε κατά πολύ από την ικανότητα των τραγουδιστών που μας συνεπήραν με τη φωνητική ηθοποιία τους και την ερμηνευτική τους δεινότητα.

Οι ικανότατοι ηθοποιοί – τραγουδιστές έδωσαν όλο τους τον εαυτό γι’ αυτό το έργο, ώστε να προσφέρουν χαρά και μηνύματα αλληλεγγύης στα παιδιά. Μια παράσταση προσαρμοσμένη για παιδιά ώστε να μπορούν να καταλάβουν και να κατανοήσουν αυτό που βλέπουν και ακούν. Τα σκηνικά και τα κοστούμια ήταν υπέροχα και στο σύνολό της η παράσταση καθηλωτική.

Υπήρχαν στιγμές μάλιστα στη μουσικοθεατρική αυτή παράσταση, που ήταν σημεία αναφοράς και πεδία δημιουργικού συναγωνισμού για τους καλλιτέχνες, οι οποίοι ήταν όλοι εξαιρετικά εκπαιδευμένοι και εκλεκτοί.

 

Τους αναγράφω με τη σειρά: Αθηνά Δημητρακοπούλου, Ιωάννης Κοντέλλης, Εστέλλα Κοπάνου, Κωνσταντίνα Λιναρδάτου, Ίρις-Φιόνα Νικολάου, Αντώνης Παπαδάκης, Νικόλας Παπακωνσταντίνου, Νίκη Χαζιράκη, Αλέξανδρος Χαζάπης.
Θα μου επιτρέψετε όμως να σταθώ λίγο περισσότερο στην Αθηνά Δημητρακοπούλου, μιας και τα τελευταία έξι -τουλάχιστον- χρόνια παρακολουθώ την ανοδική σταδιοδρομία της.
Τραγούδησε τον ρόλο της «Βασίλισσας της Νύχτας», έναν εξαιρετικά απαιτητικό ρόλο για σοπράνο κολορατούρα, τον οποίο -όπως διαπιστώσαμε- κατέχει πλήρως και ταιριάζει όχι μόνο στη φωνή της αλλά και στις ερμηνευτικές-υποκριτικές της ικανότητες.
Η γοητεία της άριας αυτής της Βασίλισσας της Νύχτας έγκειται στο γεγονός ότι η σοπράνο προβαίνει σε τολμηρούς φωνητικούς ακροβατισμούς, οι οποίοι εκπλήττουν τους θεατές. Αυτοί οι φωνητικοί ακροβατισμοί έχουν σκοπό να επιδείξουν τον χαρακτήρα της Βασίλισσας και όχι μόνο τα φωνητικά προσόντα της τραγουδίστριας. Η Αθηνά Δημητρακοπούλου με ταλέντο, ενάργεια και άγρια λάμψη έδωσε σάρκα και φωνή στην παράξενη προσωπικότητα της Βασίλισσας της Νύχτας.

Μια παράσταση υψηλής αισθητικής για τις αρετές της αγάπης, της συγχώρεσης, της ανεκτικότητας και της αδελφοσύνης του ανθρώπου, που κατάφερε να κερδίσει το κοινό όλων των ηλικιών.

Ο Μαγικός Αυλός – Ταυτότητα παράστασης

Συντελεστές
Κείμενο – Αφήγηση:
Κάρμεν Ρουγγέρη
Σκηνοθεσία:
Κάρμεν Ρουγγέρη – Χριστίνα Κουλουμπή
Σκηνικά – Κοστούμια:
Χριστίνα Κουλουμπή
Κίνηση – Χορογραφία – Φωτισμοί:
Πέτρος Γάλλιας
Μουσική επεξεργασία – Video Art:
Αντώνης Δελαπόρτας
Στίχοι – Μουσική επιλογή:
Ανδρέας Κουλουμπής
Διδασκαλία τραγουδιών:
Λαρίσα Ερεμέγιεβα – Μίνα Δελαπόρτα
Συντονίστρια σκηνοθεσίας:
Χαρά Δήμα
Βοηθός ενδυματολόγου:
Έρρικα Αλαμάνου
Βοηθός Σκηνογράφου:
Χρήστος Γράπας
Art Work:
Λουκάς Μελάς

Διανομή
Αθηνά Δημητρακοπούλου, Ιωάννης Κοντέλλης, Εστέλλα Κοπάνου, Κωνσταντίνα Λιναρδάτου, Ίρις-Φιόνα Νικολάου, Αντώνης Παπαδάκης, Νικόλας Παπακωνσταντίνου, Νίκη Χαζιράκη, Αλέξανδρος Χαζάπης.

 

Η Κάρμεν Ρουγγέρη σπούδασε τραγούδι στο Ελληνικό Ωδείο και θέατρο στη Δραματική Σχολή Θεάτρου Τέχνης και Πειραϊκού Συνδέσμου, απ’ όπου αποφοίτησε με άριστα. Έκανε ειδικές σπουδές πάνω στην όπερα στο Πανεπιστήμιο της Περούτζια. Ως ηθοποιός έχει λάβει μέρος σε παραστάσεις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, του Εθνικού και του Ελεύθερου Θεάτρου. Έχει πάρει μέρος σε πολλές τηλεοπτικές σειρές, παίζοντας χαρακτηριστικούς ρόλους. Το 1985 δημιούργησε τη θεατρική ομάδα «Ρακοσυλλέκτες», στην οποία σκηνοθετούσε, γράφοντας η ίδια τα κείμενα. Στο συγγραφικό της έργο περιλαμβάνονται θεατρικά έργα και παραμύθια για παιδιά (εκδόσεις Λιβάνη, Πατάκη, Ψύχαλου, Ζαχαρόπουλος, Διάπλαση), μία σειρά έξι επεισοδίων για την τηλεόραση και πέντε μεταφράσεις όπερας. Το 1993 ίδρυσε την Παιδική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου και το 1996 την Παιδική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, όπου έχει διασκευάσει και σκηνοθετήσει πάνω από 40 έργα και όπερες. Το 1997 άνοιξε την πόρτα του Ηρωδείου στα παιδιά. Κάθε χρόνο, πολλά έργα της ανεβαίνουν σε σχολικές παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα.

Για τον «Μαγικό Αυλό»

Όπερα σε δύο πράξεις του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, ένα από τα διαμάντια του λυρικού ρεπερτορίου. Ο πρωτότυπος τίτλος της στα γερμανικά είναι Die Zauberflöte.

Το έργο γράφτηκε μέσα σε πέντε μήνες σε λιμπρέτο στα γερμανικά του θεατρικού συγγραφέα Εμάνουελ Σικανέντερ (1751-1812), σε μια εποχή που η υγεία του Μότσαρτ ήταν κλονισμένη και βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση. Η πρεμιέρα του Μαγικού Αυλού δόθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1791 στο προάστιο Βάιντεν της Βιέννης και άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία μιας εθνικής γερμανικής όπερας. Εννέα εβδομάδες μετά την πρεμιέρα του, ο Μότσαρτ θα εγκαταλείψει τα εγκόσμια, σε ηλικία μόλις 35 ετών. Την ίδια περίοδο είχε συνθέσει άλλη μία όπερα, τη Μαγαλοψυχία του Τίτου και το περίφημο Ρέκβιεμ. Η υπερδραστηριότητά του ίσως να τον εξάντλησε.

Η υπόθεση του Μαγικού Αυλού εξελίσσεται στην αρχαία Αίγυπτο, σε απροσδιόριστη εποχή. Η Βασίλισσα της Νύχτας αναθέτει στον πρίγκιπα Ταμίνο να ελευθερώσει την κόρη της Παμίνα, που κρατά αιχμάλωτη ο κακός ιερέας Ζαράστρο. Όσο ο Σαράστρο κρατά την Παμίνα, η βασίλισσα χάνει τη δύναμή της. Για να βοηθήσει τον Ταμίνο, του δίνει ένα μαγικό αυλό. Ο Ταμίνο με τον βοηθό του Παπαγκένο συναντά την Παμίνα και μαγεύεται από την ομορφιά της. Για να την ελευθερώσει από τα βασανιστήρια του Μονόστατου, περνά από δοκιμασίες που του επιβάλλει ο Ζαράστρο, για να αποδείξει ότι είναι ενάρετος, εχέμυθος και αγαθός. Ο Ζαράστρο δεν είναι τελικά το πνεύμα του κακού. Αναγνωρίζει τη δύναμη των δύο νέων και το πάθος τους για την αναζήτηση της αιώνιας αλήθειας και τους ανταμείβει. Στο τέλος, το φως θριαμβεύει πάνω στο σκότος με την εξαφάνιση των κακών, που δεν είναι άλλοι από τη Βασίλισσα της Νύχτας και τον Μονόστατο.

Η αδελφοσύνη, η ελευθερία, η αγάπη, η νίκη του καλού, η αναζήτηση της αρετής, το μεγαλείο της σιωπής και η επικράτηση της αλήθειας είναι οι αξίες που περιγράφει η μεγαλειώδης αυτή όπερα, που μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους: είτε ως παραμύθι, με τον μαγικό αυλό, τα κουδουνάκια, τις νεράιδες, τους κλόουν και το ερωτευμένο ζευγάρι, είτε ως αλληγορία για τον Ελευθεροτεκτονισμό (Μασονία) και τις αρετές του, όπως προτείνουν πολλοί ειδικοί. Να επισημάνουμε εδώ ότι τόσο ο Μότσαρτ, όσο και Σικανέντερ, υπήρξαν σημαίνοντες μασόνοι. Μάλιστα, κάποιοι ιστορικοί έχουν υποστηρίξει ότι ο Μότσαρτ δολοφονήθηκε επειδή είχε αποκαλύψει τόσα πολλά για τη μυστική αυτή οργάνωση στον Μαγικό Αυλό.
H αλληγορία και ο συμβολισμός του «Μαγικού Αυλού» δηλώνουν την αξία της ανθρώπινης συναδέλφωσης και περιγράφουν τη διαδικασία, τη δοκιμασία καλύτερα, της στράτευσης στην υπόθεση αυτή, την υλοποίηση της αξίας στο πλαίσιο ενός καλύτερου κόσμου. Σε κάθε περίπτωση δεν πρόκειται για διδακτικό έργο αλλά για μια σε υψηλό αισθητικό επίπεδο έκφραση των αντιφάσεων του ανθρώπινου βίου που συγχρόνως είναι και αντιφάσεις της ίδιας της προσωπικότητας του Μότσαρτ. Το αφελές και το χαρίεν, εκείνη η πλευρά του ανθρώπου που τον οδηγεί στο να υποκύπτει στους πειρασμούς της καθημερινής ευτυχίας, συγκρούονται με την αυστηρή αίσθηση του καθήκοντος, με το ηθικό χρέος που λειτουργεί ως οικουμενική δεσμευτική αρχή.

Η πρεμιέρα του Μαγικού Αυλού στην Ελλάδα δόθηκε με καθυστέρηση αιώνων, μόλις στις 18 Ιανουαρίου 1969, από την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Ρόλοι

Ταμίνο (πρίγκιπας, τενόρος)
Ζαράστρο (αρχιερέας του Ναού, μπάσος)
Ομιλητής (μπασοβαρύτονος)
Βασίλισσα της Νύχτας (σοπράνο κολορατούρα)
Παμίνα (πριγκίπισσα, υψίφωνος)
Παπαγκένο (κυνηγός πουλιών, βαρύτονος)
Παπαγκένα (υψίφωνος)
Μονόστατος (Μαυριτανός στην υπηρεσία του Ζαράστρο, τενόρος)
Τρεις νεράιδες, συνοδοί της Βασίλισσας (δύο σοπράνο και μέτζο σοπράνο)
Τρία νεαρά αγόρια (καλά πνεύματα, σοπράνο)
Τρεις ιερείς (τενόρος και δύο μπάσοι)
Δύο φρουροί (τενόρος, μπάσος)
Τρεις σκλάβοι (δύο τενόροι, ένας μπάσος)
Χορωδία (λαός, σκλάβοι, ιερείς κ.λπ).

O Μότσαρτ παιδί

Wolfgang Amadeus Mozart

Από τους κορυφαίους συνθέτες όλων των εποχών, τα έργα του οποίου αποτελούν μέρος του ρεπερτορίου κάθε ορχήστρας που σέβεται τον εαυτό της.

Το πλήρες όνομά του είναι Γιοχάνες Κρισόστομους Βολφγκάνγκους Τεόφιλους (Αμαντέους) Μότσαρτ [Wolfgang Amadeus Mozart] και γεννήθηκε την 8η πρωινή της 27ης Ιανουαρίου 1756 στο Ζάλτσμπουργκ, τμήμα τότε της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους και νυν της Αυστρίας. Ήταν γιος του συνθέτη Λεοπόλδου Μότσαρτ και της Άννας Μαρίας Περτλ.

Ο Μότσαρτ έζησε μόνο 35 χρόνια, πρόλαβε όμως να συνθέσει περίπου 600 έργα (συμφωνικά, δωματίου, κονσέρτα, όπερες και χορωδιακά), τα περισσότερα από τα οποία είναι αριστουργήματα. Σε ηλικία τριών χρονών έπαιζε πιάνο, στα πέντε του συνέθετε και στα έξι έδωσε το πρώτο του κοντσέρτο. Μιλάμε για τον ορισμό της ιδιοφυΐας.

Ο Μότσαρτ, αν και συνθέτης, είναι ένας μύθος, ένα λαϊκό είδωλο. Είχε το χάρισμα να γράφει απλές και ευκολομνημόνευτες μελωδίες, μέσα στη συνθετότητά τους. Έργα του ακούγονται όχι μόνο στις αίθουσες συναυλιών, αλλά και σε ασανσέρ, εμπορικά κέντρα, αίθουσες χειρουργείων και ως ηχητικά σήματα από κινητά τηλέφωνα.

Η μουσική του έχει και «μαγικές» ιδιότητες. Κτηνοτρόφοι παίζουν Μότσαρτ στις αγελάδες για να αυξήσουν την παραγωγή τους σε γάλα ή να μας δώσουν πιο τρυφερό κρέας. Έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά ότι η ακρόαση της μουσικής του βοηθά στην ανάπτυξη της νοημοσύνης των βρεφών και των παιδιών. Η μορφή του απεικονίζεται σε σοκολατάκια, σουβενίρ και άλλα είδη διακόσμησης.

Μεταξύ σοβαρού και αστείου λέγεται ότι αν υπήρχε δυνατότητα ο Μότσαρτ να διεκδικήσει τα δικαιώματα για τη χρήση της μουσικής και του ονόματός του θα μπορούσε να αγοράσει όλη την Αυστρία. Άλλωστε, η γενέτειρά του Ζάλτσμπουργκ ζει και αναπτύσσεται μέχρι σήμερα χάρις στον Μότσαρτ. Και όμως, ο συνθέτης της «Μικρής Νυχτερινής Μουσικής», του «Ντον Τζιοβάνι», του «Μαγικού Αυλού» και άλλων αριστουργημάτων πάλευε για να τα φέρει βόλτα με τα οικονομικά του στον σύντομο βίο του.

Πέθανε στη μία τα ξημερώματα της 5ης Δεκεμβρίου 1791, επί των επάλξεων, γράφοντας το «Ρέκβιεμ» της ζωής και της καριέρας του.

eirini aivaliwtou«Μαγικός Αυλός», το μεγαλείο της όπερας σε μια παράσταση για παιδικό και ενήλικο κοινό
Περισσότερα

«Ένας σκύλος που τον έλεγαν Φρίκη». Γιατί ο πραγματικός έρωτας χρόνια χωρισμού δεν κοιτά!

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Η δεύτερη φορά με τον ίδιο άνθρωπο μπορεί να είναι ακόμη καλύτερη από την πρώτη.

Συχνά οι άνθρωποι εστιάζουν στα ελλείμματα και όχι στα πλεονεκτήματα ενός προσώπου, με το οποίο είναι μαζί. Δημιουργούν ιδέες και φαντασιώσεις ότι ένας άλλος σύντροφος θα διαθέτει ακόμα περισσότερα επιθυμητά στοιχεία. Ο χωρισμός μπορεί να ξεκαθαρίσει αυτές τις φαντασιώσεις. Τα μειονεκτήματα μπορεί να θεωρηθούν ως δευτερεύοντα και να χάσουν τον κυριαρχικό τους ρόλο στον χωρισμό. Ο χρόνος που μεσολαβεί, η απoυσία αλλά και η απομάκρυνση βοηθά να πάρει ένα ζευγάρι αποστάσεις, να αποταυτισθεί από το πρόβλημα και να το δει με διαφορετική διάθεση.

Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες σαφώς και αξίζει να δοθεί μία δεύτερη ευκαιρία. Σε κάποιες δε από αυτές μπορεί και να επιβάλλεται. Όπως στην περίπτωση δύο φίλων μας, που τους συναντήσαμε στη σκηνή του «Ιλίσια Βολανάκης» για δεύτερη επιτυχημένη σεζόν και μας απέδειξαν ότι ο πραγματικός έρωτας χρόνια χωρισμού δεν κοιτά.

Το έργο «Ένας σκύλος που τον έλεγαν Φρίκη» του Δημήτρη Κουρούμπαλη, σε σκηνοθεσία της Φρόσως Κορρού και του ιδίου, στο οποίο πρωταγωνιστεί μαζί με τη Μαρία Σολωμού, είναι μια ανατρεπτική ερωτική κωμωδία για την ανορθόδοξη πορεία της σχέσης ενός ζευγαριού. Μια παράσταση αυστηρά απαραίτητη για όλους τους θεατρόφιλους.

Η αγάπη, οι αντιπαραθέσεις, η ευαισθησία, η ερωτική απογοήτευση, ο Μπέργκμαν, η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος, η μοναξιά, οι επιλογές είναι μερικά από τα ζητήματα που θέτει επί τάπητος το έργο. Κυρίως η πάλη του ανθρώπου με τον έρωτα και πώς αυτός καθορίζει τη ζωή μας. Ο έρωτας είναι ικανός να μας συνεπάρει μέσα σε μια στιγμή αλλά απαιτεί σύνεση και υπομονή για να μας συντροφεύσει σε ολόκληρο το ταξίδι μας…

Η Μαργαρίτα κι ο σύντροφός της χωρίζουν εγωιστικά, ύστερα από χρόνια σχέσης, ενώ αγαπιούνται ακόμη. Ξαναβρίσκονται έπειτα από καιρό, κάτω απ’ τις πιο περίεργες συνθήκες: συγκατοικούν στο κέντρο της πόλης, ενώ τους χωρίζει ένας λεπτός τοίχος, που επιτρέπει να ακούγονται, αλλά όχι να βλέπονται. Δεν αναγνωρίζει ο ένας τον άλλον και ξεκινά μια επεισοδιακή… συγκατοίκηση, με αποτέλεσμα να ξανασυστηθούν από την αρχή και να ξαναερωτευτούν. Πότε όμως και πώς θα πέσει ο τοίχος που τους χωρίζει;

Τι ρόλο θα παίξει στην επανένωσή τους ο σκύλος με το περίεργο όνομα Φρίκη;

Μερικές από τις προϋποθέσεις για να βρίσκονται δύο άνθρωποι μαζί είναι η εμπιστοσύνη, η υπομονή, η ασφάλεια, οι υποχωρήσεις, τα κοινά σημεία, η κοινή τρέλα αλλά και η γλώσσα που μόνο το ίδιο το ζευγάρι καταλαβαίνει. Κάθε ζευγάρι έχει τον δικό του κώδικα επικοινωνίας, μια μικρή συνωμοσία, ιδιαίτερο χιούμορ και συνθηματικές ατάκες. Τα βλέμματα που ανταλλάσσουν μέσα σε πολλούς ανθρώπους για να συνεννοηθούν, τα αστεία με τα οποία μόνον αυτοί οι δύο γελάνε. Οι κοινές τους μνήμες, η κρυφή τους γλώσσα, το μυστικό τους λεξιλόγιο. Έχει μια παιδικότητα ο κώδικας των ερωτευμένων, μια αθωότητα, γι’ αυτό είναι μαγικός. Δίνει χρώμα στην πεζή καθημερινότητα, στη συνήθεια, στη ρουτίνα.

Πολύ εύστοχα ο Αυστριακός φιλόσοφος Ludwig Wittgenstein είχε πει: «Όταν μιλάμε μιαν άλλη γλώσσα, αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο κάπως διαφορετικά». Ιδιαίτερα όταν αυτή η γλώσσα είναι μια επινόηση με τη δική μας σφραγίδα.

Η αφοπλιστική απλότητα και η ζεστασιά των συναισθημάτων, η σκηνοθετική φρεσκάδα, τα ευρήματα και η φαντασία των δημιουργών ξαφνιάζουν ευχάριστα σε αυτή την κωμωδία, όπου η μια έκπληξη διαδέχεται την άλλη.

Ανάλαφρη, χαρούμενη θεατρική δουλειά που δημιουργήθηκε με κέφι αλλά και με σοβαρή επεξεργασία και σκέψη. Μια κωμωδία πανέξυπνη και ρομαντική για τους ανθρώπους που αναζητούν τον έρωτα και για τα κωμικοτραγικά εμπόδια που δεν τους αφήνουν να τον βρουν και τελικά αυτός βρίσκεται πίσω από τον λεπτό τοίχο του διπλανού διαμερίσματος, γιατί ο έρωτας όταν θέλει να σε βρει σε βρίσκει. Τον συναντούν λοιπόν ή τον ξανασυναντούν με το ίδιο πρόσωπο εκεί που δεν τον περιμένουν. Μια παράσταση με άφθονο χιούμορ, αγάπη και πολύ γέλιο από την αρχή μέχρι το τέλος, εμπλουτισμένη με πολλή κίνηση και χορό.

Μια εμπειρία διεγερτική για το κοινό που θα συνδέσει τον κόσμο της σκηνής με τον γνωστό του κόσμο έξω από την πόρτα του θεάτρου.

Πάθη, ιδιοτροπίες, καβγάδες, ένας χωρισμός, μια καινούργια αρχή και για τους δύο, αλλαγή προσανατολισμού και έρωτας απ’ την αρχή. Και, βεβαίως, happy end, ό,τι πιο λυτρωτικό, απίθανο και παρηγορητικό για την εποχή μας.

Το εμπνευσμένο σκηνικό του Άγγελου Μέντη επιδίδεται σε τρυφερό φλερτ με τα σύμβολα του έρωτα. Οι ευφυείς και λειτουργικές επιλογές της Δομνίκης Βασιαγεώργη στα κοστούμια είναι εντυπωσιακές, ιδιαίτερα όταν τις παρατηρείς στο σωματότυπο της Μαρίας Σολομού. Σε απόλυτη σύμπνοια με την παράσταση οι μουσικές επιλογές του Κώστα Ξενόπουλου. Διακριτικοί και με σωστές επισημάνσεις οι φωτισμοί του Αλέκου Γιάνναρου.

Ο συγγραφέας Δημήτρης Κουρούμπαλης βάζει την καθημερινότητα στο «μικροσκόπιο» και την εξετάζει με ιδιαίτερα κριτικό, αλλά καλοσυνάτο, πνεύμα. Διαγράφει προσεκτικά τους χαρακτήρες των προσώπων, με κωμικότητα, λεπτότητα, αστείες επινοήσεις, χωρίς υπερβολές, γράφοντας με σαφήνεια, ποιητικότητα και κομψότητα. Το πιο εκπληκτικό σχετικά με τον τρόπο γραφής του Κουρούμπαλη είναι το πόσο έντεχνα χειρίζεται την ελληνική γλώσσα. Η γραφή του πάντα διακρίνεται για τη διαύγεια και την παραστατικότητα του ύφους της. Μια ματιά εύθυμη, σχεδόν σαρκαστική για την αναζήτηση της αγάπης.

Κείμενο και σκηνοθεσία κινούνται σε υψηλά επίπεδα, οι ατάκες στην πλειονότητά τους είναι απολαυστικές, όπως και η κίνηση.

Μια παράσταση γεμάτη ευρήματα, μουσική, τραγούδι με το καλλιτεχνικό βλέμμα της απαράμιλλης Φρόσως Κορρού, μιας πολύτιμης καλλιτέχνιδας για το θέατρό μας, που κινεί με ενθουσιασμό και έμπνευση δύο ικανότατους και έμπειρους ηθοποιούς με πολύπλευρο ταλέντο.

Η Μαρία Σολωμού και ο Δημήτρης Κουρούμπαλης έχουν αναπτύξει μια αξιοζήλευτη επικοινωνία επί σκηνής, που εκπέμπει ρεαλισμό.

Η καλύτερη στιγμή της παράστασης όταν οι δύο ήρωες κάνουν… σεξ με τον λεπτό τοίχο ανάμεσά τους πριν αντικρίσουν ο ένας το πρόσωπο του άλλου.

Μια άλλη δυνατή στιγμή όταν η καλογυμνασμένη Μαρία Σολωμού με έναν ιδιαίτερο τρόπο ζητάει τη… συμμετοχή του κοινού στο δεύτερο μέρος της παράστασης.

Η ηθοποιός κερδίζει το στοίχημα με την ετοιμότητά της, την εγρήγορση, την άνεση με την οποία κινείται ανάμεσα στο χιούμορ και την απελπισία, τη βαθιά υγρή φωνή της, την ελκυστικότητά της και τη φοβερή της σωματικότητα.

Εξαιρετικός ο Δημήτρης Κουρούμπαλης μας δίνει μια υπέροχη ερμηνεία. Με την αυτογνωσία του και τον αυθορμητισμό του προσφέρει ό,τι πιο φωτεινό και αγνό έχει μέσα του ένας ηθοποιός: την καρδιά ενός clown.

Μια καθωσπρέπει τολμηρή κι ερωτική κωμωδία με τα όλα της.

Δείτε την, είτε μόνοι, είτε με φίλους, είτε με το ταίρι σας. Γιατί αγάπη είναι να ταυτίζεις κάθε γωνίτσα του μέλλοντός σου μαζί του. Και να το ευχαριστιέσαι! Στο studio Ιλίσια Βολανάκης μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου, εκτός αν πάρει παράταση, γεγονός που το θεωρώ πολύ πιθανό!

copyright 2017 – θέατρο Ιλίσια

Συντελεστές

Κείμενο: Δ. Κουρούμπαλης

Σκηνοθεσία: So7 (Φρόσω Κορρού, Δ. Κουρούμπαλης)

Σκηνικά: Άγγελος Μέντης

Μουσική: Κώστας Ξενόπουλος

Κίνηση: Φρόσω Κορρού

Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος

Κοστούμια: Δομνίκη Βασιαγεώργη

Ηθοποιοί: Μαρία Σολωμού, Δημήτρης Κουρούμπαλης

Παραγωγή: Παναγιώτας Παρασκευοπούλου και Κώστα Ξενόπουλου

 

Πληροφορίες

«Ένας σκύλος που τον έλεγαν Φρίκη»

 

Για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων (μέχρι 29 Οκτωβρίου 2017):

Τετάρτη: 20.00 /Πέμπτη: 20.00/ Παρασκευή: 21.15/ Σάββατο: 21.15/ Κυριακή 20.00

Διάρκεια παράστασης: 120’ (με διάλειμμα)

Τιμές εισιτηρίων: 16, 15 & 13 ευρώ (μειωμένο)

Πώληση εισιτηρίων: https://www.viva.gr/tickets/theater/theatro-ilisia-volanakis/enas-skylos-pou-ton-elegan-friki/

Θέατρο Ιλίσια Βολανάκης

Παπαδιαμαντοπούλου 4 – Ιλίσια

Τηλ.: 210 7223010

eirini aivaliwtou«Ένας σκύλος που τον έλεγαν Φρίκη». Γιατί ο πραγματικός έρωτας χρόνια χωρισμού δεν κοιτά!
Περισσότερα

Μια εκδοχή ονείρου για τη «Sofía» από τον Φαίδωνα Καστρή σε ένα φανταστικό αθηναϊκό «παλάτι»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Περιβάλλον αριστοκρατικό, υποβλητικό, ροζ μαρμάρινα πατώματα και σιέλ κουρτίνες, όλα απαλά και κομψά, ευγενικά και φίνα. Ένα λευκό τραπέζι σαλονιού και τριγύρω πίνακες σπουδαίων ζωγράφων. Ένας Τσαρούχης, ένας Σαγκάλ, Βασιλείου, Χατζηκυριάκος – Γκίκας, Γουναρόπουλος, Κράξτον. Οι θεατές μέσα σε μια εύγλωττη συνένοχη σιωπή, περιμένουν. Ένα ξανθό κοριτσάκι με γαλάζιο φόρεμα διακρίνω να κάθεται στις πρώτες σειρές. Μοιάζει πολύ με μικρή πριγκίπισσα. Μια ιερατική φιγούρα ντυμένη με σκουρόχρωμο κοστούμι, γυρισμένη πλάτη στο κοινό, κάθεται σε ένα λευκό τραπέζι. Μια ολιγόλεπτη ησυχία κι ύστερα ένα θρόισμα. Η φιγούρα κυκλοφορεί στο ευρύχωρο δωμάτιο. Εικόνες ιστορίας ξετυλίγονται μέσα σε σπασμένους καθρέφτες. Στιγμές μοναξιάς περιπλανώνται σε δωμάτια της μνήμης.
Αέναες περιπλανήσεις που αναζητούν καταγραφή. Να μη μείνουν στη λήθη.
Ο ταλαντούχος Φαίδων Καστρής στους λαβύρινθους του μυαλού της Σοφίας… Γίνεται το κοριτσάκι με τη σαλοπέτα, η ερωτευμένη πριγκίπισσα, η βασίλισσα μιας ξένης χώρας… Η Σοφία της υπομονής, της εγκαρτέρησης, του καθήκοντος, της θλιμμένης αξιοπρέπειας που χαμογελά αινιγματικά για το τέλος μιας εποχής, για την ηρεμία, για τη δικαίωση.
Όπως σε έναν πίνακα του του Antonio López… Στο πορτρέτο της Familia real española.

Antonio López. Familia real española

Το έργο «Sofía» του Ignacio García May είναι μια προσωπογραφία που μας φανερώνει τις δύο όψεις μιας γυναίκας, αφενός τη δημόσια προσωπικότητα της Βασίλισσας και αφετέρου τη στοχαστική οικειότητα της Doña Sofía.
Ο χώρος του είναι ένας χώρος γεμάτος φως και σκιές, όπου οι δύο μορφές της ηρωίδας δεν οριοθετούνται με κάποιο περίγραμμα αλλά διακρίνονται μέσα από την αντιπαράθεση των φωτεινών και σκοτεινών επιφανειών, όπου το ορατό και το αόρατο παρεμβαίνουν εξίσου. Ο ηθοποιός Φαίδων Καστρής κινείται στην αιχμή του δόρατος με άνεση και ευαισθησία, σκιαγραφώντας ένα πολύπλευρο πορτρέτο μιας βασίλισσας που διατηρεί ακέραιο το μυστήριό της. Τη σχέση της συνέχειας μεταξύ του χρόνου και του χώρου σηματοδοτεί ένα αφημένο βιβλίο.

Ο λαβύρινθος

Ακολουθήσαμε τον εξαίρετο ηθοποιό στο περιπετειώδες ταξίδι του μέσα στον λαβύρινθο της μνήμης της Doña Sofía, περνώντας τόσο από σημαντικά όσο και από δευτερεύοντα γεγονότα, ευτυχισμένα και επώδυνα της ιστορίας της, που είναι αναφαίρετα συνδεδεμένα με την πρόσφατη ιστορία της Ισπανίας αλλά και με την ιστορία της Ελλάδας.
Η παράσταση του νέου και ικανότατου σκηνοθέτη Λεωνίδα Παπαδόπουλου είναι τεκμηριωμένη, προσεγμένη, ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και κυρίως έχει κάτι το διαφορετικό, είναι ονειρική και γήινη ταυτόχρονα. Παρόλο που το έργο αναφέρεται σε αληθινά γεγονότα, εν τούτοις δεν έχει καμία σχέση με ντοκιμαντέρ ή με στεγνή και αφυδατωμένη ιστορία.
Ο ίδιος ο συγγραφέας Ignacio García May κρατάει τις αποστάσεις του, αποφεύγοντας τα στερεότυπα, δημιουργώντας μια ποιητική προσωπογραφία, στην οποία ακούγονται οι αληθινοί χτύποι της καρδιάς της Βασίλισσας, της Γυναίκας, της Μητέρας, της Κόρης, της Αδελφής, της Γιαγιάς.
Μοναρχίες, βασιλείς και βασίλισσες, θυρεοί και γενεαλογίες κατά τη διάρκεια των αιώνων σηματοδότησαν τα βήματα της Ιστορίας. Σήμερα οι δραστηριότητές τους τροφοδοτούν τις σελίδες του λαϊκού Τύπου που παρακολουθεί τους γάμους, τις εξωσυζυγικές τους σχέσεις, τα διάζυγιά τους, τα σκάνδαλα, τις κοσμικές τους εμφανίσεις, τις διακοπές και τις τελετές τους.
Οι μοναρχίες, μεγάλες ή μικρές, ισχυρές ή οπερέτες, προκαλούν πάντα την περιέργεια του κοινού και τα δημόσια πάθη, που συχνά λαμβάνουν ακραίες θέσεις. Έχουν τους εχθρούς τους, τους οπαδούς τους αλλά και τους νοσταλγούς τους. Κρίνονται αυστηρά, καταγγέλλονται, παρασύρονται από τη λάσπη, την αγένεια, την αδιακρισία, τη σάτιρα. Από την άλλη μέλη βασιλικών οικογενειών λατρεύονται, ειδωλολατρικά σχεδόν όπως οι άγιοι, όπως στην περίπτωση της Βρετανής πριγκίπισσας Νταϊάνα.
Θυμάμαι, πριν από μερικά χρόνια, σε ένα ταξίδι μου στη Βαρκελώνη μια καλλιεργημένη και φιλομαθέστατη κυρία μου εξυμνούσε τη Doña Sofía, όπως την αποκαλούσε. Φέρνοντας στο νου μου μάλιστα τα γεγονότα που συμβαίνουν τώρα στη Βαρκελώνη, αξίζει να σημειώσω πως η κυρία αυτή ήταν Καταλανή.
Ωστόσο και σήμερα, μετά την παραίτηση του Χουάν Κάρλος από το θρόνο, τον Ιούνιο του 2014, η βασίλισσα Σοφία εξακολουθεί να χαίρει υψηλής δημοτικότητας και είναι πολύτιμη σύμβουλος της νέας βασίλισσας, Λετίσια.
Ο Ignacio García May μας μεταφέρει, πέρα από φανατισμούς και ιδεολογικές προκαταλήψεις, στον στενά προσωπικό κόσμο της Doña Sofía, που ως ξένη, γεννημένη στην Ελλάδα, με καταγωγή δανική, γερμανική, ρωσική και αγγλική, κάποτε είχε μια μακρινή κι εξωτική άποψη για τη χώρα που την υιοθέτησε.
Αυτό μας βάζει στον πειρασμό να ξαναθυμηθούμε ότι και ο Σαίξπηρ αντλούσε υλικό από βιογραφίες βασιλέων, όπως και πολλοί ακόμα συγγραφείς.
Το νήμα που επέλεξε ο Ignacio Garcia May στο έργο του διασχίζει την ιστορία της ισπανικής κοινωνίας περισσότερο από μισό αιώνα, περνώντας μέσα από την επίσημη ιστορία και τη μνήμη της βασίλισσας Σόφιας στην οποία το δημόσιο και το ιδιωτικό παρεμβαίνουν, και συχνά συγχωνεύονται.

Έτσι, εισχωρώντας μέσα στον λαβύρινθο του Παλατιού της Μνήμης της Σόφιας, ο Ισπανός συγγραφέας κατάφερε να θίξει χωρίς συναισθηματισμό ένα ευαίσθητο σημείο το οποίο προχωρά πέρα από τα πολιτικά προβλήματα της Ισπανίας και θέτει βασικά ερωτήματα σχετικά με την εξουσία, τις απαιτήσεις της, την άσκησή της, τα όριά της, την ευθραυστότητά της.

Η φωνή

Η βασίλισσα της Ισπανίας, Σοφία, στέκεται μπροστά στο φέρετρο του νεκρού συζύγου της, βασιλιά Χουάν Κάρλος, κάποια στιγμή στο μέλλον. Μια φωνή της μιλάει. Μια φωνή μέσα στο μυαλό της. Το παρελθόν ξυπνά. Μνήμες θραύσματα την πλημμυρίζουν. Το Τατόι, ο Παύλος, η Φρειδερίκη, ο Χουανίτο, ο Φράνκο, ένα παιδί που πεθαίνει μπροστά στα μάτια της… Ποια είναι; Τι έζησε; Τι δεν έζησε; Τι στερήθηκε; Πώς τα «φαντάσματα» του παρελθόντος βαραίνουν τις πλάτες των επερχόμενων γενεών;

Οφείλουμε να προειδοποιήσουμε τον θεατή ότι σαφώς η «Σοφία» είναι ένα θεατρικό έργο, μια μυθοπλασία, με βάση πραγματικά, ιστορικά γεγονότα. Ο συγγραφέας δεν είναι ιστορικός, ούτε δημοσιογράφος, ούτε κοσμικογράφος ούτε πολιτικός επιστήμονας, ούτε -πολύ περισσότερο- μοναρχικός.
Απλώς ο Ιγνάθιο Γκαρθία Μάι σπάει τα όρια του ρεαλισμού και μας προσκαλεί σε μια διαδρομή στα όνειρα και τους εφιάλτες της βασίλισσας Σοφίας.

Το έργο σε πρώτη ανάγνωση θεωρείται ένας μονόλογος. Παρακολουθώντας καλύτερα όμως διαπιστώνεις ότι ενσωματώνονται σ’ αυτό διάλογοι μεταξύ της Σοφίας και των συγγενών της. Ακούγονται ο πατέρας της, η μητέρα της, η κόρη της, ένα παιδί που συνάντησε κάποτε και σύντομες εκρήξεις φωνών, παιδιά που παίζουν και καλούν τη μητέρα τους, όπως τα παιδιά όλου του κόσμου. Ακόμα ακούγονται οι φωνές που διαδίδουν τις φήμες ή τα υποτιθέμενα σκάνδαλα για τη ζωή της Σοφίας (Διαμόρφωση ηχητικών τοπίων: Νίκος Παπαρρόδου). Στο μονόλογο η Βασίλισσα μιλά για τον εαυτό της σε δεύτερο πρόσωπο.
Ο Φαίδων Καστρής που την υποδύεται δεν μιμείται, δεν αντιγράφει τις στάσεις της Βασίλισσας, μας τη φέρνει ολοζώντανη όμως στη σκηνή με το κομψότατο θεατρικό κοστούμι του και ένα πρόσωπο τελετουργικά μακιγιαρισμένο (Ψιμυθίωση: Ήρα Σ. Μαγαλιού).
Το ανάλαφρο και το δράμα παίρνουν μορφή, το πρόσωπο και το σώμα διαμορφώνονται σαν έργο τέχνης, σε φρούριο, σε ναό της ψυχής και του πνεύματος.
Η σκηνογραφία και το εξαίσιο κοστούμι της Όλγας Ντέντα, η υποβλητική και ποιητική, γεμάτη πλαστικότητα γλώσσα, η μουσική επιμέλεια, η λογοτεχνικότατη μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ αποτελούν μέρος μιας έξοχης δραματουργίας.

Το ιστορικό σαλόνι

Ο χώρος της σκηνής, απόλυτα πραγματικός, το ιστορικό σαλόνι των Κατακουζηνών απέναντι από τη Βουλή των Ελλήνων και τον Εθνικό Κήπο, θυμίζει «ένα φανταστικό παλάτι», έναν αστικό χώρο σταματημένων αναμνήσεων στον οποίο περιπλανιέται η Σόφια.

Σε πρώτο πλάνο μια εικαστική σύνθεση από σπασμένους καθρέφτες και ένα βιβλίο και η Σοφία να γράφει, να διαβάζει, να εξομολογείται στο κοινό, να περιγράφει το πορτρέτο της όταν μιλά για τον πίνακα της βασιλικής οικογένειας που ζωγράφισε ο Antonio Lopez.

Όλα αρχίζουν όταν η Σοφία ένα βροχερό χειμωνιάτικο απόγευμα μαθαίνει το… θάνατο του συζύγου της. Τον υποτιθέμενο θάνατο του Χουάν Κάρλος και μένει για λίγα λεπτά μόνη με τη σορό του στην κρύπτη του Βασιλικού Μοναστηριού του Σαν Λορένθο δε Ελ Εσκοριάλ.

Ο αόρατος φίλος

Ο Φαίδων Καστρής, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Λεωνίδα Παπαδόπουλου, υποδύεται ένα αλλόκοτο πλάσμα που στοιχειώνει το μυαλό της Σοφίας και μεταμορφώνεται σε όλους όσοι καθόρισαν τη ζωή της. Ποιος είναι; Κάποιος αόρατος φίλος της, η συνείδησή της ή μήπως μια φωνή από το παρελθόν;

Στο έλεος μιας πλημμυρίδας αναμνήσεων, η Σόφια διασχίζει με πικρία, χιούμορ και ειρωνικό χαμόγελο το παρελθόν της. Η παιδική ηλικία στην Ελλάδα, οι συμβουλές της αυστηρής μητέρας βασίλισσας Φρειδερίκης, τα ξέγνοιαστα παιχνίδια με τον βασιλιά Παύλο -τον στοργικό πατέρα, η συνάντησή της το 1958 με τον Juan Carlos, ο τριπλός γάμος -καθολικός, ορθόδοξος και πολιτικός- το 1962, τα γαμήλια έξοδα από τον κορβανά του ελληνικού λαού, ο θάνατος του δικτάτορα Φράνκο, το περίφημο μακρύ φούξια φόρεμα που φόρεσε δύο μέρες μετά, η στέψη του Χουάν Κάρλος το 1975, η ανακάλυψη των απιστιών του συζύγου της και το πρώτο σοκ, η εγκαινίαση της έκθεσης με το πορτρέτο της βασιλικής οικογένειας, ο περίφημος «επαγγελματισμός» της, η αγάπη της για τη μουσική, ο Juan Carlos στο νοσοκομείο μετά το σαφάρι στην Αφρική, η συνάντηση στη Γενεύη με την κόρη της που είναι αναμεμειγμένη σε σκάνδαλο.
Η Βασίλισσα που συνοδεύει τους νεκρούς, που παρίσταται στις κηδείες, που σφίγγει χέρια, που είναι εγκάρδια στις επίσημες τελετές, που ρωτά και ενδιαφέρεται για όλους.

Με την υπνωτιστική του παρουσία και την υποκριτική του ευελιξία, την άψογη εκφορά του λόγου, περνώντας από την ένταση στην τρυφερότητα και από τη βαρύτητα στην παιδικότητα, δανείζοντας τη φωνή του στους συνομιλητές της βασίλισσας, ο Φαίδωνας Καστρής μεταμορφώνεται με ακρίβεια σε μια εντός της Σοφίας «μαγική παρέμβαση», ένα πειραχτήρι, ένα ξωτικό, ένα δαιμόνιο, ένα πλάσμα φιλικό, κωμικό κι αξιαγάπητο.

Οι ελληνικοί μύθοι

«Ο μύθος λέει πως η Δήμητρα κάθισε κι έκλαψε στην Αγέλαστο Πέτρα,
στον Θρόνο των δακρύων, ενώ ο κόσμος γύρω της μεταμορφωνόταν σε έρημο.
Ή μπορεί να ήταν από πριν έρημος και η Θεά να έκλαψε
επειδή νόμιζε πως ήταν ένα λιβάδι σπαρμένο κρίνα»…

Η επιρροή της ελληνικής τραγωδίας είναι καταλυτική στο έργο. Η «τέχνη της λήθης», η αναφορά στην αρχαία ελληνική μυθολογία και το συμπέρασμα πως μια «μια μητέρα είναι μητέρα με στέμμα ή χωρίς στέμμα».
Αν και πιστεύω στην άποψη ότι είναι πολύ δύσκολο για ένα άτομο, και περισσότερο για μια βασίλισσα, να δει τη ζωή του στη σκηνή, εν τούτοις η Βασίλισσα Σοφία μπορεί να θελήσει να παρακολουθήσει τη δραματουργική εξομολόγησή της, γιατί είναι παρουσιασμένη με πολύ σεβασμό, αβρότητα και διακριτικότητα.
Ο Φαίδων Καστρής μοιάζει να σχοινοβατεί πάνω από ένα κρυστάλλινο χάσμα. Με την καθοδήγηση του Λεωνίδα Παπαδόπουλου, την πείρα του και το ταλέντο του ισορροπεί τέλεια.

Η δουλειά του αντανακλά την εύθυμη δημιουργική τρέλα, το μείγμα κίνησης και ενέργειας που χαρακτηρίζει τον κόσμο μας.

Όταν το θέατρο θέλει να είναι τέχνη, πρέπει να είναι πρώτα απ’ όλα θέατρο. Να κυριαρχείται από ρυθμό και αντιθέσεις, να φωτίζει κάθε οπτική γωνία, να προσπαθεί να μας εξηγήσει τη μοιραία έκβαση των γεγονότων του παρόντος, με τη βοήθεια της αναδρομής στο παρελθόν. Εφόσον η ιστορία και κυρίως οι ανατροπές της ενυπάρχουν πάντα ως ζώσα δύναµη στην παρούσα στιγµή.
Το πιο απλό και το πιο δύσκολο συνάμα είναι το να «διηγηθείς» θεατρικά μια ιστορία, και δεν είναι τελικά η ιστορία, αλλά ο τρόπος που θα τη διηγηθείς αυτό που κάνει την παράσταση σπουδαία.

Η «Σοφία» του Ignacio Garcia May, του Φαίδωνα Καστρή, του σκηνοθέτη Λεωνίδα Παπαδόπουλου, της μεταφράστριας Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και της σκηνογράφου – ενδυματολόγου Όλγας Ντέντα είναι μια λυτρωτική καταγραφή της δύναμης του θεάτρου πάνω στον ηθοποιό, την ψυχή και τον άνθρωπο.

Μια εκδοχή ονείρου, όπου η φαντασία επιτρέπει τα πιο ακραία, κάποιες φορές παρακινδυνευμένα άλματα μέσα στις βαθύτερες επιθυμίες, τις αναμνήσεις και τις διαδρομές του υποσυνείδητου.
Όπως στους ήρωες του Σαίξπηρ, τα διλήμματα της Βασίλισσας Σοφίας θέτουν διαχρονικά υπαρξιακά ερωτήματα και λειτουργούν ως βαρόμετρο της κριτικής σκέψης και της ευαισθησίας κάθε εποχής.
Οι συντελεστές συνέθεσαν το δράμα του ανθρώπου μέσα στο μικρόκοσμό του, μια πορεία περιπλάνησης του ατόμου που ανακαλύπτει την τραγική του ουσία, σ’ έναν ακατανόητο κόσμο και το δικό µας παρόν.

Σημείωμα συγγραφέα

Το έργο Σοφία είναι ένας μονόλογος. Πρωταγωνίστριά του είναι μια γυναίκα.
Για πολλά χρόνια, αυτή η γυναίκα ήταν η πιο γνωστή γυναίκα της χώρας.
Για πολλά χρόνια, αυτή η γυναίκα, ήταν ταυτόχρονα η πιο άγνωστη. Το παράδοξο αυτό οφείλεται εν μέρει στην υψηλή θέση που κατείχε, αλλά και στη δουλικότητα ενός συγκεκριμένου κοινωνικού μοντέλου. Προπάντων όμως στον κληρονομικό φόβο των Ισπανών να μιλήσουμε καθαρά, και χωρίς να χρειάζεται να υψώσουμε τη φωνή, για τα πράγματα που έχουν σημασία. Είμαστε πρωταθλητές στο κουτσομπολιό και ιδιόρρυθμοι σε θέματα που αφορούν τη μνήμη· είμαστε, οπωσδήποτε, μετεξεταστέοι στην ιστορία.
Όπως έλεγε μια διάσημη παρουσιάστρια της τηλεόρασης: μέχρι εδώ μπορώ να σας πω.

Ιγνάθιο Γκαρθία Μάι

Συντελεστές

Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ
Σκηνοθεσία: Λεωνίδας Παπαδόπουλος
Σκηνογραφία-Ενδυματολογία: Όλγα Ντέντα
Διαμόρφωση ηχητικών τοπίων: Νίκος Παπαρρόδου
Ψιμυθίωση: Ήρα Σ. Μαγαλιού
Φωτογραφίες παράστασης: Σπύρος Τσακίρης
Trailer: Στέφανος Κοσμίδης
Ερμηνεύει ο Φαίδων Καστρής

Πληροφορίες

Παραστάσεις: Σάββατο, Κυριακή, Δευτέρα τον Οκτώβριο και όλες τις Δευτέρες του Νοεμβρίου

Ώρα έναρξης: 21:00
Διάρκεια: 70 λεπτά
Γενική είσοδος: 10 ευρώ

Τηλέφωνο κρατήσεων: 6934965340

ΟΙΚΙΑ ΚΑΤΑΚΟΥΖΗΝΟΥ
(Λεωφ. Βασ. Αμαλίας 4, 5ος όροφος, Πλατεία Συντάγματος)

Προβολή – Επικοινωνία: Δημήτρης Χαλιώτης

  • Διαβάστε ακόμη

Φαίδων Καστρής – συνέντευξη

  • Φωτογραφίες από τη ζωή της Βασίλισσας Σοφίας

Βρέφος στην αγκαλιά της μητέρας της, βασίλισσας Φρειδερίκης

Παιδί στο Τατόι, φορώντας σαλοπέτα

 

Με τη μητέρα της, όταν εργαζόταν στην Αθήνα ως βρεφοκόμος

Χορεύοντας με τον Juan Carlos

Με τον ξάδελφό της, πρίγκιπα Μιχαήλ

Ο γάμος

Με τον Χουάν σε μοτοσικλέτα

Με τη μητέρα της και τον διάδοχο Φελίπε

Με τη Σοφία Λόρεν

Με την Γκρέις του Μονακό

Με το φούξια φόρεμα, δύο μέρες μετά το θάνατο του Φράνκο

Η βασιλική οικογένεια της Ισπανίας σε απαρτία

 

Στην Ακρόπολη

Στα ανάκτορα της Μαγιόρκα με τον Κάρολο και την πριγκίπισσα Νταϊάνα

Με το νέο βασιλικό ζεύγος της Ισπανίας

  • Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση της βιογραφίας της Βασίλισσας Σοφίας από το επίσημο site της Ισπανικής Βασιλικής Οικογένειας:

Η Α.Μ. Βασίλισσα Σοφία γεννήθηκε στην Αθήνα στις 2 Νοεμβρίου 1938 και είναι το πρώτο τέκνο του Βασιλέως Παύλου και της Βασίλισσας Φρειδερίκης. Η Οικογένειά της ανήκει σε έναν από τους παλαιότερους βασιλικούς οίκους της Ευρώπης.
Μέρος της παιδικής της ηλικίας έζησε στην Αίγυπτο και στη Νότια Αφρική όπου βρισκόταν εξόριστη η οικογένειά της κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Επέστρεψε στην πατρίδα της το 1946, ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή της στο εσωτερικό σχολείο Schloss Salem στη Γερμανία και επιστρέφοντας στην Ελλάδα ειδικεύτηκε στη φροντίδα παιδιών, στη μουσική και την αρχαιολογία. Ήταν αναπληρωματικό μέλος της ελληνικής ομάδας ιστιοπλοΐας που έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης το 1960.
Στις 14 Μαΐου 1962 παντρεύτηκε στην Αθήνα τον Πρίγκιπα των Βουρβόνων Χουάν Κάρλος, με τον οποίο απέκτησαν τρία παιδιά: Την Ιφάντα Ελένα (20/12/1963), την Ιφάντα Κριστίνα (13/06/1965) και τον Πρίγκιπα Φελίπε (30/01/1968). Έχουν οχτώ εγγόνια: τη Λεονόρ και τη Σοφία ντε Μπορμπόν Ορτίζ, κόρες του Πρίγκιπα και της Πριγκίπισσας των Αστουρίων, τον Φελίπε και τη Βικτόρια Μαρισαλάρ ντε Μπορμπόν, τέκνα της Ινφάντα Ελένα και του Χαϊμέ ντε Μαρισαλάρ, και τους Χουάν, Πάμπλο, Μιγκέλ και Ιρένε Ουρνταγκαρίν ντε Μπορμπόν, τέκνα της Ινφάντα Κριστίνα και του συζύγου της Ινάκι Ουρνταγκαρίν, που είναι Δούκισσα και Δούκας της Πάλμα ντε Μαγιόρκα.
Εκτός των επισήμων και συνταγματικών υποχρεώσεών της, η Βασίλισσα αφιερώνει τον χρόνο της σε κοινωνικές και φιλανθρωπικές δραστηριότητες. Είναι Πρόεδρος του Ιδρύματος «Βασίλισσα Σοφία». Ακόμα, είναι επίτιμη πρόεδρος του Ιδρύματος Βοήθειας προς τους χρήστες ναρκωτικών και του Ιδρύματος για άτομα με κινητικές αναπηρίες, καθώς και διαφόρων πολιτιστικών και μουσικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτερου Εκπαιδευτηρίου Μουσικών Σπουδών «Βασίλισσα Σοφία»
Η Βασίλισσα συμμετέχει σε διεθνή προγράμματα για την προώθηση των δυνατοτήτων των γυναικών σε επαρχίες λιγότερο αναπτυγμένων χωρών και συγκεκριμένα στην ανάπτυξη του προγράμματος Micro lending – micro credits για τους μη προνομιούχους.
Η Βασίλισσα είναι επίτιμο μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Σαν Φρανσίσκο και της Βασιλικής Ακαδημίας Ιστορίας. Έχει λάβει Τιμητικά Ντοκτορά από τα Πανεπιστήμια του Ροζάριο, του Βαγιαδολίδ, του Κέμπριτζ, της Οξφόρδης, του Τζορτζτάουν, της Εβόρα και της Νέας Υόρκης.

eirini aivaliwtouΜια εκδοχή ονείρου για τη «Sofía» από τον Φαίδωνα Καστρή σε ένα φανταστικό αθηναϊκό «παλάτι»
Περισσότερα

«Στέλλα κοιμήσου», η Ιωάννα Κολλιοπούλου είναι και φέτος εδώ για να στηρίζει όλα σου τα όνειρα…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Είναι σπουδαίο κεφάλαιο για το θέατρό μας, δυνατή ηθοποιός, πολυαγαπημένη στους θεατρόφιλους, άοκνη, ευαίσθητη, τέλεια. Η Ιωάννα Κολλιοπούλου μας έδωσε μοναδική ερμηνεία, από αυτές που σπάνια βλέπουμε. Της αξίζουν δεκάδες «εύγε».
(Αυτά έγραφα στις 13 Μαρτίου του 2015 για την παράσταση «Παράσιτα» που είχε ανέβει στην Κεντρική Σκηνή του Θεάτρου Νέου Κόσμου).

 

«Πειθαρχημένη, ακούραστη, φιλότιμη. Στη σκηνή αστράφτει. Άψογη στις σιωπές της, με θαυμάσια δείγματα υποκριτικής νοημοσύνης, συνδυάζει θάρρος και συγκίνηση. Λιτή αλλά εμβριθής. Τραγική και ποιητική, σε χτυπάει απευθείας στην ψυχή».

(Αυτά είχα σημειώσει στις 13 Ιουνίου 2012 για την Ιωάννα στην κριτική παρουσίαση της παράστασης «Πυρκαγιές»).

Την Κολλιοπούλου την είδα για πρώτη φορά το 2011 στη «Νίκη», το 2012 στις «Πυρκαγιές», στην Επίδαυρο το 2014 στην «Ελένη», το 2015 «Παράσιτα» και «Άνιμαλς». Το 2017 στο Θέατρο Πορεία στο έργο «Οι Τρειςευτυχισμένοι».

Πέρυσι το κορίτσι με τις αστραφτερές προδιαγραφές, κέρδισε πάλι τις εντυπώσεις στην παράσταση «Στέλλα κοιμήσου». Η Ιωάννα Κολλιοπούλου, επιστρέφει και φέτος στο Εθνικό Θέατρο, όπου θα παρουσιάσει για δεύτερη σεζόν (από την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 2017) στη Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος», το έργο του Γιάννη Οικονομίδη «Στέλλα κοιμήσου».

«Σε μια οικογένεια όπου ο νόμος του πατέρα-αφέντη εφαρμόζεται με «μαφιόζικες» μεθόδους, η Στέλλα αρνείται να παντρευτεί αυτόν που της επιβάλλεται από το περιβάλλον της και επιμένει για το αυτονόητο δικαίωμα της προσωπικής επιλογής. Ο έρωτας όμως, ή οποιαδήποτε άλλη έκφραση ατομικής ελευθερίας, ακυρώνεται μπροστά στο συμφέρον, που υποχρεώνει σε υποταγή στις ειλημμένες αποφάσεις. Αξιοπρέπεια, ηθική τάξη και συναισθήματα θεωρούνται πολυτέλεια.

Με αφορμή έναν απαγορευμένο έρωτα, το έργο καταγράφει τη σημερινή πραγματικότητα και ανατέμνει έναν κόσμο εδραιωμένο στο ψέμα, το χρήμα, τη χυδαιότητα και το έγκλημα. Το όνειρο της κοινωνικής ανόδου και της υλικής ευμάρειας εξουδετερώνει κάθε αξία και διαβρώνει συμπεριφορές και συνειδήσεις.
Το «Στέλλα κοιμήσου» γράφτηκε με τη δημιουργική συμμετοχή των ηθοποιών της παράστασης κατά τη διάρκεια των προβών. Κάθε παράσταση είναι ξεχωριστή, καθώς ο διάλογος διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό ζωντανά στη σκηνή, με βάση ένα συγκεκριμένο σενάριο».

***
Στη συνέχεια η συνέντευξη που πήρα από την Ιωάννα Κολλιοπούλου και δημοσιεύθηκε στο catisart.gr στις 13 Ιουνίου του 2012.

 

ΕΔΩ

 

«Στέλλα κοιμήσου»

Ταυτότητα παράστασης
Σκηνοθεσία: Γιάννης Οικονομίδης
Επιμέλεια κειμένου: Βαγγέλης Μουρίκης
Σχεδιασμός φωτισμών: Bασίλης Κλωτσοτήρας
Βοηθός σκηνοθέτη/επιμέλεια κίνησης: Αντώνης Ιορδάνου
Σκηνογραφία: Ioυλία Σταυρίδου
Ενδυματολόγος: Γιούλα Ζωιοπούλου
Μουσική: Μπάμπης Παπαδόπουλος

Διανομή
Θείος Τάκης: Αντώνης Ιορδάνου
Στέλλα Γερακάρη: Ιωάννα Κολλιοπούλου
Θεία Βάσω: Μάγια Κώνστα
Μάριος Αγγελής: Γιάννης Μυλωνάς
Ελενη Γερακάρη: Καλλιρρόη Μυριαγκού
Γιώργος Γερακάρης: Γιάννης Νιάρρος
Αντώνης Γερακάρης: Στάθης Σταμουλακάτος
Ανθή Γερακάρη: Ελλη Τρίγγου

Η παράσταση είναι κατάλληλη για άνω των 15 ετών
***
Εθνικό Θέατρο – Σκηνή «Nίκος Κούρκουλος»
Αγίου Κωνσταντίνου 22-24
Τηλέφωνο 210 -52.88.170 και 210 – 52.88.171
Μέσω πιστωτικής κάρτας: 210 – 723.45.67
Στο http://www.ticketservices.gr/el/NationalTheatre/
Και στο www.n-t.gr
***
Ημέρες και ώρες παραστάσεων
Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21:00
Κυριακή στις 19:30
Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ, 10 ευρώ (φοιτητικό), κάτοχοι κάρτας ΟΑΕΔ 5 ευρώ
Τετάρτη και Πέμπτη ενιαία τιμή 13

  • Διαβάστε ακόμη:

Στάθης Σταμουλακάτος – συνέντευξη

Παράσιτα – κριτική

Παναγιώτης Μήλας«Στέλλα κοιμήσου», η Ιωάννα Κολλιοπούλου είναι και φέτος εδώ για να στηρίζει όλα σου τα όνειρα…
Περισσότερα

Ο Κωνσταντίνος Μάρκελλος και η Ελένη Στεργίου μας μιλούν για τη δική τους «Παρέλαση»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Αϊβαλιώτου

Το εμβληματικό έργο της Λούλας Αναγνωστάκη, «Η Παρέλαση» σε σκηνοθεσία και ερμηνεία Κωνσταντίνου Μάρκελλου και Ελένης Στεργίου ανεβαίνει στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας – Β’ Σκηνή. Η παράσταση μετά την επιτυχημένη περιοδεία της σε πόλεις της Ελλάδας επιστρέφει στην Αθήνα.

Δύο αδέλφια, ο Άρης και η Ζωή, ζουν απομονωμένα στη σοφίτα του σπιτιού τους. Έξω η Πόλη, ο άγνωστος κόσμος που ζει και αναπνέει πέρα από τους τέσσερις τοίχους ετοιμάζεται να φορέσει τα γιορτινά της, αφού όπως ο Άρης και η Ζωή υποθέτουν, οι ετοιμασίες που λαμβάνουν χώρα στην πλατεία δίπλα στο σπίτι δεν μπορούν παρά να προοιωνίζονται μια κανονική στρατιωτική παρέλαση.

Κι ενώ μέσα στο δωμάτιο η σχέση τους εξελίσσεται σε ένα σκληρό και αδυσώπητο παιχνίδι εξουσίας, ο έξω κόσμος από πιθανός ελευθερωτής θα γίνει -μεταφορικά και κυριολεκτικά- ο δήμιός τους.

Υπαρξιακό θρίλερ ή αλληγορία επώδυνου σουρεαλισμού, «Η Παρέλαση» με την ιλιγγιώδη πλοκή της σκαρφαλώνει ασθμαίνοντας προς την κορυφή: μόλις φθάσει εκεί, το σκοινί θα κοπεί απότομα. Η κάθαρση δεν θα έρθει για κανέναν.

Η «Παρέλαση», όπως και τα άλλα δύο μονόπρακτα της τριλογίας της Πόλης, η «Πόλη» και η «Διανυκτέρευση», τοποθετεί το άτομο απέναντι στο σύνολο, στη βάση μιας διαλεκτικής πάνω στη σχέση Ιδιωτικού και Δημόσιου. Βαπτίζοντας τους ήρωές της στη δεξαμενή του συλλογικού ασυνείδητου της ελληνικής κοινωνίας καταφέρνει να τους μολύνει με τον φόβο και την ανασφάλεια που κουβαλούν τα όνειρα, οι μνήμες και τα τραύματα του πρόσφατου ιστορικού παρελθόντος.

 

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Μάρκελλος και Ελένη Στεργίου

Σύμβουλος στη Δραματουργία: Βασιλική Δεμερτζή

Σχεδιασμός Σκηνικού Χώρου: Ζωή Μολυβδά-Φαμέλη και Μπάμπης Καμπανόπουλος

Σχεδιασμός Φωτισμών: Μελίνα Μάσχα

Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα

Μουσική: Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου

Κατασκευή Σκηνικών: Μπάμπης Καμπανόπουλος

Βοηθός Σκηνοθέτη: Κατερίνα Παπαγεωργίου

Βίντεο & trailer παράστασης: Κώστας Στάμου και Χάρη Καρακουλίδου / Artlabor Productions

Φωτογραφίες Promo: Γιάννης Μπαριτάκης / Runaway.gr

Φωτογραφίες Παράστασης: Χάρης Καλαμπόκης / dvArt

Γραφιστικά-Αφίσα: Ειρήνη Ματθαίου

Παίζουν: Ελένη Στεργίου, Κωνσταντίνος Μάρκελλος

Πληροφορίες

«Η Παρέλαση» της Λούλας Αναγνωστάκη

Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας/ Β’Σκηνή
Κεφαλληνίας 18 Κυψέλη
Πληροφορίες – κρατήσεις : 210 8838727
Παραστάσεις:
Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 21:00
Διάρκεια: 60 λεπτά

 

Υπόθεση

Δύο αδέρφια, η Ζωή και ο Άρης, ζουν απομονωμένα από τον έξω κόσμο, εξόριστοι στην ασφάλεια του δωματίου τους. Η μόνη τους επαφή με την πόλη και τους ανθρώπους είναι ένα «παράθυρο». Η ιδέα της παρέλασης που θα λάβει χώρα κάτω από το σπίτι τους, φαντάζει ως η μοναδική διέξοδος από τη ρουτίνα της καθημερινότητας.
Από το παράθυρο θα παρακολουθήσουν την έναρξη, την απρόσμενη εξέλιξη και την αποτρόπαια έκβαση της παρέλασης. Από το παράθυρο θα εισβάλει ο έξω κόσμος, που τόσον καιρό αποφεύγουν, και θα τους συντρίψει.

Απόσπασμα

Ναι… Τι γυρεύουν τα σκυλιά στην παρέλαση; Ξεμπουκάρουν συνέχεια και τελειωμό δεν έχουν . Θα ‘ναι καμιά εκατοστή… Τα σέρνουν στη μέση της πλατείας. Τα στριμώχνουν κολλητά το ένα με το άλλο… Δεν έχω δει ποτέ τέτοιο πράγμα!

Η χωροφυλακή. Προχώρησαν με τ’ άλογά τους προς τα κει. Αν βέβαια είναι η χωροφυλακή… Δεν είμαι πια βέβαιος, δεν καταλαβαίνω τις στολές τους…

Περίμενε… Πάλι αυτοί οι άνθρωποι σπρώχνονται και θέλουν να περάσουν κάτω απ’ τα σκοινιά… Ήσυχα – ήσυχα… Ε, συ, κύριε, με τη τραγιάσκα πού πας, μέσα – μέσα. Και συ χοντρή, που μου θες να σταθείς πρώτη – πρώτη, κι εσύ, κι εσύ, μπρος γρήγορα στη θέση σας… Χα! Τα προσκοπάκια ξέρουν τη δουλειά τους. Το κάρο άρχισε να κυλάει σιγά, ξεπρόβαλε ολόκληρο – δε βλέπω καλά – μ’ εμποδίζουν αυτοί πάνω στ’ άλογα. Δεν είναι κάρο!… Ζωή! Είναι ένα κλουβί, ένα μακρόστενο κλουβί πάνω σε ρόδες, και μέσα πρέπει να είναι ζώα, γιατί πηδούν αρπάζονται απ’ τα κάγκελα… Πάλι αυτοί με τ’ άλογά τους!… Είναι, είναι άνθρωποι! Ζωή! Κουβαλούν ανθρώπους μέσα στο κλουβί!

Αυτοί που είναι μέσα είναι όλοι ακρωτηριασμένοι… Άλλος χωρίς πόδια, άλλος χωρίς χέρια.. Κι ένας χωρίς κεφάλι! Θε μου! Δεν κάνω λάθος, είναι χωρίς κεφάλι… Κι ωστόσο ο λαιμός του σαλεύει…

Οι άνθρωποι όρμησαν και σπάσαν τα σκοινιά, χύμηξαν στην πλατεία… Αλλά δεν τους αφήνουν, τους σπρώχνουν πάλι πίσω, τους χτυπούν. Οι πρόσκοποι τους χτυπούν με τα σπασμένα σκοινιά, οι άλλοι κατέβηκαν απ’ τ’ άλογά τους και τους χτυπούν κι εκείνοι με τα κοντάρια τους. Ένας κρατά μια γυναίκα απ’ τα μαλλιά, τη ρίχνει κάτω, την κλωτσά στο πρόσωπο…

* Η Λούλα Αναγνωστάκη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη τη δεκαετία του 1930 και είναι μικρότερη αδελφή του ποιητή Μανώλη Αναγνωστάκη. Εμφανίστηκε στο θέατρο το 1965 με την τριλογία της Πόλης («Η διανυκτέρευση», «Η πόλη», «Η παρέλαση»), που παρουσίασε σε ενιαία παράσταση στο Θέατρο Τέχνης ο Κάρολος Κουν. Το Φεβρουάριο του 1967 ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο το τρίπρακτο έργο της «Η συναναστροφή», σε σκηνοθεσία Λεωνίδα Τριβιζά. Ακολούθησαν: «Αντόνιο ή το Μήνυμα» (1972), «Η νίκη» (1978), «Η κασέτα» (1982), «Ο ήχος του όπλου» (1987), όλα από το Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν. Το 1990 ο θίασος Τζένης Καρέζη – Κώστα Καζάκου παρουσίασε το έργο «Διαμάντια και μπλουζ», σε σκηνοθεσία Βασίλη Παπαβασιλείου. Το 1995 ανέβηκε Το «Ταξίδι μακριά» από το Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Μίμη Κουγιουμτζή. Το 1998 το μονόπρακτο «Ο ουρανός κατακόκκινος» από το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Βίκτορα Αρδίττη και το 2003 το έργο «Σ’ εσάς που με ακούτε» από τη Νέα Σκηνή, σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή.
Τα έργα της Λούλας Αναγνωστάκη έχουν επίσης παρουσιαστεί από αθηναϊκούς θιάσους και Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, καθώς και στο εξωτερικό (Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία, Γερμανία, Κύπρο, Ισπανία, ΗΠΑ).
Δημιουργός μιας ιδιαίτερης γραφής, η Λούλα Αναγνωστάκη αποτύπωσε στα έργα της το εσωτερικό τοπίο του σύγχρονου Έλληνα και τις μεταβολές του υπό την επίδραση της Ιστορίας. Πραγματεύτηκε τα σημαντικότερα θέματα της μεταπολεμικής περιόδου στη χώρα μας, όπως το τραύμα, η ενοχή, η μοναξιά, η ήττα. Παρακολουθώντας την εξέλιξη της νεοελληνικής κοινωνίας και μετά τη μεταπολίτευση, πραγματεύεται τον εγκλωβισμό των ανθρώπων και των κοινωνιών, τα αδιέξοδα του σύγχρονου κόσμου, τη μοναξιά, την έλλειψη επικοινωνίας και το αίσθημα ασφυξίας του ατόμου. Βαδίζει το δικό της δημιουργικό, μοναχικό δρόμο, επενδύοντας ιδιαιτέρως στη μουσική διάσταση του λόγου της, που ενισχύει τη δραματικότητα και την εμβέλειά του.
Παντρεύτηκε το συγγραφέα και καθηγητή Ψυχιατρικής Γιώργο Χειμωνά και είναι μητέρα του συγγραφέα Θανάση Χειμωνά.

 

Οι Ελένη Στεργίου και Κωνσταντίνος Μάρκελλος εξηγούν τη σκηνοθετική τους προσέγγιση στην «Παρέλαση»

«Στην «Παρέλαση» η Λούλα Αναγνωστάκη τοποθετεί δύο παιδιά, δύο αδέλφια -ένα αγόρι κι ένα κορίτσι- μέσα στο κλειστοφοβικό περιβάλλον ενός μικρού δωματίου γεμίζοντάς τα με τον φόβο και την ανασφάλεια της συνεχώς αναβαλλόμενης επαφής τους με τον έξω κόσμο. Έναν κόσμο ο οποίος υπόσχεται αρχικά μια «…έκθαμβη παρέλαση…». Όσο το έργο εξελίσσεται, μέσα στο δωμάτιο τα παιδιά παίζουν ένα πολύ σκληρό παιχνίδι εξουσίας κι επιβολής, παιχνίδι που το χαρακτηρίζει ο νόμος του ισχυρού, συνθήκη που εικονογραφεί επί της ουσίας αυτό που συμβαίνει και στον έξω κόσμο. Εκεί όπου η παρέλαση, το χαρμόσυνο τοπίο της αρχής θα μετατραπεί σε εκτέλεση και το χαρούμενο πλήθος σε κυνηγημένο κοπάδι. Οι ήρωες και οι φίλοι θα γίνουν δήμιοι κι οι οπαδοί τους θα τρέξουν να κρυφτούν. Τα δύο παιδιά θα έρθουν αντιμέτωπα με τον «ισχυρό» τους εαυτό και με τον έξω κόσμο ο οποίος θα εισβάλει βίαια στον χώρο τους και θα απειλήσει την ελευθερία τους.

Στο σημείο αυτό, που το Συλλογικό τέμνει το Ιδιωτικό τοποθετήσαμε το κέντρο βάρους της παράστασής μας. Η Λούλα Αναγνωστάκη γράφει την «Παρέλαση» το 1965, δύο χρόνια πριν από το πραξικόπημα των συνταγματαρχών. Το έργο -παραγγελία του Κουν για να συμπληρωθεί η τριλογία της Πόλης- γράφεται μέσα σε ένα βράδυ. Ο ασθμαίνων λόγος του και οι συμβολικές, σχεδόν αρχετυπικές, του εικόνες μαρτυρούν πως στον πυρήνα του κρύβει βιώματα και μνήμες της συγγραφέως. Μνήμες από την ταραγμένη περίοδο της μετεμφυλιακής Ελλάδας όταν, επισκεπτόμενη στις φυλακές του Επταπυργίου τον καταδικασμένο σε θάνατο (για την πολιτική του δράση) αδελφό της, ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, έζησε μαζί του τη φρίκη και την αγωνία της επερχόμενης εκτέλεσής του. Μνήμες από το σκοτεινό παρακράτος της Θεσσαλονίκης μέσα στο οποίο έζησαν οι δυο τους έπειτα από την απελευθέρωσή του, λόγω της γενικής αμνηστίας του ’51.

Σε απόλυτη σύνδεση και αναλογία με την οικουμενική, ανθρωποκεντρική ποίηση του αδελφού της Μανόλη, η Λούλα Αναγνωστάκη παραδίδει ένα έργο – Ελεγεία για την Ήττα. Για όλες τις μικρές και μεγάλες απογοητεύσεις, τις ανεπούλωτες πληγές και τα αδιέξοδα της σύγχρονης Ιστορίας μας.

Χτίσαμε τους δύο χαρακτήρες και τη μεταξύ των σχέση πάνω σ’ έναν «παραμορφωμένο» χάρτη. Κατασκευάσαμε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους -τους δηλώνει ξεκάθαρα από την αρχή η σκηνογραφία- που αγωνίζονται να συνυπάρξουν. Ένα κοινό σημείο αναφοράς τοποθετημένο ανάμεσά τους, ο μικρός φεγγίτης χωρίζει και ενώνει παράλληλα τους δύο κόσμους αλλά και τον αδιαίρετο έσω κόσμο από τον έξω. Επιλέξαμε να μην υπάρχουν ούτε τοίχοι ούτε πόρτα στο σκηνικό, έτσι ώστε η μόνη πραγματική διέξοδος (;) των δύο παιδιών να είναι ο φεγγίτης. Και το κλειδί…; Ένα παιχνίδι μόνο για να ξεγελούν τους εαυτούς τους, ότι μια μέρα «…θα το πάρουν και θα βγουν έξω…» και μια παιδιάστικη εκτόνωση των πιο βίαιων ενστίκτων τους…

Ήταν καθοριστική για τη σκηνοθεσία η επιλογή μας να κρατήσουμε έναν μόνο από τους τέσσερις τοίχους του δωματίου, αυτόν με τον φεγγίτη που βλέπει στην πλατεία, και να τον τοποθετήσουμε στο πάτωμα, αποκλείοντας έτσι την ύπαρξη άλλων σταθερών επιπέδων μέσα στον χώρο. Απομονώνοντας φωτιστικά αυτόν τον εύθραυστο και μετέωρο, διαστρεβλωμένο κόσμο ενισχύσαμε την αίσθηση εγκλωβισμού που επιβάλλει το έργο στους χαρακτήρες, προσφέροντάς τους παράλληλα το απαιτούμενο έδαφος πάνω στο οποίο θα υποκινηθούν να ξεδιπλώσουν όλους τους φόβους, τις ανασφάλειες, τις αυταπάτες και τις ελπίδες τους, θα αφεθούν να παίξουν με όλη τη σκληρότητα και την αθωότητα (ή τον στρουθοκαμηλισμό) που το νεαρό της ηλικίας τους, οι ανεπάρκειες της ζωής τους και οι εφιαλτικές μνήμες θα φέρουν αδυσώπητα στην επιφάνεια, δυσχεραίνοντας τις απεγνωσμένες προσπάθειές τους να επικοινωνήσουν, να συναντηθούν στα όρια του δικού τους μικρού κόσμου.

Αποκαλύφθηκε στην πορεία πως όντας τόσο απομονωμένοι από τον έξω κόσμο ο Άρης και η Ζωή, τόσο αυθύπαρκτοι κι αυτόνομοι, την ίδια στιγμή γίνονται και ομολογητές του, συμβολικά τον καθρεφτίζουν καθώς τον αναζητούν, τον συναντούν και τέλος μετατρέπονται σε θύματά του. Με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίσαμε το κυρίαρχο ζήτημα του έργου -που είναι και ζήτημα κάθε έργου της Λούλας Αναγνωστάκη: Πώς το ατομικό διασταυρώνεται με το συλλογικό; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο Ιδιωτικό και το Δημόσιο, πώς το ένα εμπεριέχει κι εμπεριέχεται στο άλλο, πώς το επηρεάζει και ποιος ο αντίκτυπος αυτής της συνδιαλλαγής σε κοινωνικό επίπεδο μέσα σε ένα καθεστώς μετατραυματικής κοινής εμπειρίας;

Υπάρχει μία φράση μέσα από την ποιητική συλλογή του Μανόλη Αναγνωστάκη, Εποχές: «Τάχα μιαν έκθαμβη Παρέλαση, στο βάθος όλες οι δικές σου αποτυχίες…». Αυτός ο στίχος κατά κάποιον τρόπο ξεκλείδωσε το έργο και την ερμηνεία του στο επίπεδο που -κατά τη δική μας αντίληψη- αυτή καθιστά ένα έργο ηλικίας 52 χρόνων επίκαιρο και ζωντανό ακόμη και σήμερα. Φαίνεται πως ο αντίκτυπος των οδυνηρών γεγονότων της πρόσφατης ιστορίας της χώρας μας είναι ακόμη ισχυρός πάνω στο πρόσωπο της κοινωνίας. Και σήμερα, σχεδόν 70 χρόνια από τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, το πρόσωπο αυτό δείχνει να διατηρεί αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά της Ήττας, ατομικής και συλλογικής.

Αποκαλυπτικά είναι, τέλος, τα ζεύγη αντιθετικών φράσεων που ξεστομίζουν οι δύο χαρακτήρες μέσα στο έργο, όταν σε σημεία μιλούν για τις βαθύτερες ανάγκες και επιθυμίες τους, για όσα ελπίζουν ότι πρόκειται να κάνουν, για να παραδεχτούν (πολύ λίγο) αργότερα την αδυναμία ή τον φόβο τους να πραγματοποιήσουν -έστω- κάτι από όλα αυτά. Αυτή η συνεχής αυτοαναίρεση και ματαίωση λειτουργεί μέσα στο έργο σαν μία «Επωδός της Ήττας»». (Κωνσταντίνος Μάρκελλος και Ελένη Στεργίου)

* Το Σκηνοθετικό Σημείωμα δημοσιεύεται για δεύτερη φορά. Η πρώτη ήταν στην εφημερίδα «Τα Νέα».

Μανώλης Αναγνωστάκης

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΑΛΠΙΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΝΙΚΗΜΕΝΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΏΝ (ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ «ΕΠΟΧΕΣ 2»)

-VΙΙΙ-
Έφυγαν όλοι μακριά. Κι όμως δεν πάει καιρός πολύς
Ή ίσως έμειναν τυραννικά στην ακοή μας τα τελευταία
Σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών, τα τελευταία
Κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα, θάνατοι
Αλλόκοτοι που δε θυμάσαι την πικρή χρονολογία.
Καιρός δεν πάει πολύς. Καιρός δεν πάει πολύς.
Κάποτε το’ χα και τούτο πιστέψει: πάντα είναι αργά για  κάθε τι
Προσήλωση στις νεκρωμένες οσμές που μισανοίγουν
Τα χείλη. Στην αφοσίωση που δεν νικά τη φρόνηση
-Θα ξεπηδήσει των μετέπειτα η πολυχρωμία-
Γιατί κι η αγάπη όμως να ’ναι η ίδια παντού;
Στα γκρεμισμένα σπίτια που ολοφύρεται η βροχή
Στα σάπια κρεβάτια που κοιμίσαν τόσες θύμησες
Στα λιμάνια, στις απόμακρες χαμένες πολιτείες
Στ’ ακρογιάλι με τ’ αχνάρια του παλιού καλοκαιριού.
Κι η γυναίκα πέρασε στο δρόμο, κάποια γυναίκα τι σημασία,
Έβαψε, πόρνη, τα ράκη της στο χρώμα της εγκατάλειψης
Μέτρησε τη μνήμη της: «είναι καιρός» ή «τόσα χρόνια»
Περνώντας τους διαβατικούς, εκλιπαρούν, ξέρει τι θέλει
Τι νοιάζει Σανατόριο, σπίτι στ’ ακροθαλάσσι, συνοικία,
Κορμί χωρίς περίβλημα παρωχημένης  πολυτέλειας
Αιώρηση μοναχικής στιγμής στο πριν και το μετά της θυσίας.
Έφυγαν όλοι μακριά. Κι όμως δεν πάει καιρός πολύς.
Αγάπη, Αγάπη μου (Τόσος καιρός!) Ήμουνα τάχα πλασμένος κι εγώ
Να φιλήσω τα χέρια σου ν’ αρωματίσω το κορμί σου
Ν’ αστράψω το σπαθί μου στη θήκη του πάθους σου.
(Και πόσα φώτα. Οι δρόμοι είναι γεμάτοι κόσμο
Κάπου σε μιαν αυλή. Την αγαπούσε
Και την παντρεύτηκε. Του δόθηκε, της είχαν κάποτε
Μιλήσει: «κάπως έτσι». Είναι όλα τόσο εύκολα! Πού πάει αυτός ο κόσμος.
Σκέφτεται τι θ’ αλλάξει. Προσμένει κάθε βράδυ το παιδί της
Είναι καμπούρης ή κουτσός. Κάποτε αποσταμένος θα γυρίσει
Από τους δρόμους που πουλάει τσιγάρα στους διαβάτες
Αργά το βράδυ -12 ή μια ή δυο. Μέσα στα κέντρα
Και πόσα φώτα! Είναι παιδί, μόνο νυστάζει
Δε νιώθει τίποτα απ’ το μοίρασμα της σάρκας.
Τόσα κορμιά. Τι θέλει αυτός ο κόσμος; Και νυστάζει)
Έφυγαν όλοι. Μακριά. Ποιο να ’ναι τ’ όνομά τους;
Ήταν οι φίλοι, τι τυραννία. Πώς το ζητά
Κανείς, κάπως να ζήσει έτσι χωρίς
Να στερήσει τον ίσκιο τ’ αλλουνού, έτσι χωρίς
Να κλέψει την ισχνή χαριτωμένη του αναζήτηση.
(Και τι ζητούσε ο άνθρωπος; Το βράδυ μιαν εφημερίδα).
Ήταν οι φίλοι. Ασήμαντες απαριθμήσεις ημερών
Τάχα μιαν έκθαμβη παρέλαση, στο βάθος όλες οι δικές σου αποτυχίες
Έφταιγες σ’ όλα –ήταν οι φίλοι. Ποιος δεν αρνήθηκε ποτέ…
Έρημοι δρόμοι με χιόνι όπως στα ξένα καρτ-ποστάλ
Που σ’ όποια γλώσσα λεν κι αυτά «χρόνια πολλά» ή «καλώς ήρθες»
Πάρκα τ’ Αυγούστου γυναίκες χωρίς διάστημα
Τραγούδια γιορτινά όταν γυρνάς στα παιδικά σου χρόνια.
Ήταν οι φίλοι. Δεν πάει καιρός πολύς.
Τα σύννεφα πέφτουν σωρός το ’να πάνω στ’ άλλο
Μια στιγμή θα φωνάξεις «βοήθεια!» κι ύστερα πάλι σιωπή
-«Πάντα είναι αργά για καθετί»- μάλιστα τώρα
Που νιώθεις πως κοιτάζεις πια με δυο γυαλένια μάτια.

Κι εγώ που αγάπησα τόσο τη θάλασσα
Κι εγώ π’ αγάπησα τα πλοία που σφυρίζουνε στη βραδινή ομίχλη
Κι εγώ που ήμουνα πάντα ένα μαντίλι στο ψηλότερο κατάρτι
Κι εγώ π’ αγκάλιασα το καθετί που πέρασε μπροστά μου
Αυτήν που ζητούσα δεν τη συνάντησα ούτε στα πιο μεθυσμένα μου όνειρα

eirini aivaliwtouΟ Κωνσταντίνος Μάρκελλος και η Ελένη Στεργίου μας μιλούν για τη δική τους «Παρέλαση»
Περισσότερα

Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ, ένα καταφύγιο δημιουργίας για νέους καλλιτέχνες

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Η Αθήνα είναι μια πόλη ισχυρών αντιθέσεων. Μια πόλη δυσανάλογη, αντιφατική, απρόβλεπτη. Άσχημη, κακόγουστη και σαγηνευτική ταυτόχρονα. Ένας κόσμος παραμελημένος, αλλά γόνιμος για σκέψη και αισθητική απόλαυση.

Οι άνθρωποί της -κατά κανόνα- είναι επιεικώς αδιάφοροι για το δημόσιο χώρο. Υπάρχουν όμως και φωτεινές εξαιρέσεις στην Αθήνα. Υπάρχουν εκείνοι που έχουν κατορθώσει να ανακαλύψουν θύλακες αναμφισβήτητης γοητείας και οάσεις αισθητικής στην πόλη, που τους συντηρούν και τους προβάλλουν. Ένας από αυτούς τους χώρους είναι και το Τρένο στο Ρουφ, τον οποίο οι περισσότεροι αναγνώστες πιθανόν να γνωρίζουν.

Η Αμαξοστοιχία – Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ λειτουργεί ανελλιπώς από το 1997, ως ένας πρότυπος σιδηροδρομικός πολυχώρος πολιτισμού. Πρόκειται για ένα μνημείο της νεότερης ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού. Βρίσκεται σταθμευμένη στο κέντρο της Αθήνας, στην αποβάθρα του σιδηροδρομικού σταθμού Ρουφ. Αποτελείται από εννέα παλαιά βαγόνια – μεταξύ των οποίων και το «Ελληνικό Βαγόνι», ένα αυθεντικό Wagon Restaurant του Orient Express κατασκευής 1924, και μια μουσειακή ατμομηχανή τύπου Μπρέντα του 1947 – που λειτουργούν ως θεατρική σκηνή, μουσική σκηνή, εστιατόριο, φουαγιέ, μπαρ, καμαρίνια και βοηθητικοί χώροι. Στα πλήρως ανακαινισμένα βαγόνια της Αμαξοστοιχίας – Θεάτρου παρουσιάζονται θεατρικές, χορευτικές και μουσικές παραστάσεις για μικρούς και μεγάλους, εκπαιδευτικά προγράμματα, παιδικό θέατρο, φιλοξενούνται θίασοι, οργανώνονται φεστιβάλ, εκθέσεις, προβολές, σεμινάρια αλλά και ρομαντικά δείπνα. Τους καλοκαιρινούς μήνες το Τρένο στο Ρουφ μεταφέρει τις καλλιτεχνικές του δράσεις υπαίθρια, στην «Αποβάθρα» του σιδηροδρομικού σταθμού Ρουφ.

Το ρεπερτόριο του Τρένου στο Ρουφ καλύπτει μια ευρύτατη γκάμα θεμάτων αλλά και ειδών θεάτρου. Γνώμονα της κατάρτισής του και έμπνευση αποτελούν οι εκάστοτε αναζητήσεις, οι προβληματισμοί και οι αγωνίες του σύγχρονου ατόμου στην ελληνική και παγκόσμια κοινότητα, πάνω σε θέματα που αφορούν στην ισότητα, τη σχέση με τους άλλους, την ελευθερία στην Τέχνη, τη θέση της γυναίκας, την οικολογία, τη διατροφή, την οικονομία, την πολιτική. Παράλληλα, δραστηριοποιείται και σε άλλες μορφές Τέχνης: μουσική, εικαστικά, λογοτεχνία, κινηματογράφος, video-art, φωτογραφία

Σίγουρα και δικαίως η ηθοποιός και σκηνοθέτις Τατιάνα Λύγαρη, που έχει την καλλιτεχνική και διοικητική διεύθυνση του Τρένου, θα πρέπει να νιώθει μια αίσθηση ολότητας, υπερηφάνειας και πληρότητας με όσα προσφέρει ιδιαίτερα στους νέους καλλιτέχνες. Η τέχνη γι’ αυτήν δεν είναι πολυτέλεια, είναι ζωή. Είναι βίωμα. Είναι καθημερινότητα.

Ανοίγει τα βαγόνια του Τρένου εδώ και 7 χρόνια σε νέους ανθρώπους και εκεί αυτοί στεγάζουν για 15 μέρες τις ιδέες τους, τις αγωνίες, τις χαρές και τις ανησυχίες τους, την προσωπική ματιά τους σε ό,τι τους ευαισθητοποιεί και τους προβληματίζει. Το βράδυ αργά στην Αποβάθρα, με τα μάτια γεμάτα χαρά και εντυπώσεις, καλλιτέχνες, φίλοι και θεατές, κάτω από το φως των αστεριών, στήνουν τα πηγαδάκια τους, ανταλλάσσουν ιδέες, συγχαίρουν, επαινούν, ευχαριστούν και μόνο χαμόγελα βλέπεις παντού.

Όμορφα πρόσωπα, μια ατμόσφαιρα έλξης και γοητείας, αλλά και απόψεις, διαφορετικότητες, αμφισβητήσεις, μνήμες. Ένα συνονθύλευμα εντυπώσεων που δεν μπορούν παρά να προσφέρουν την αίσθηση της συνοχής και της αλληλεγγύης.

Τότε οι Τατιάνα Λύγαρη και οι άνθρωποι του Τρένου της νιώθουν ότι αξίζουν να συνεχίζουν παρά τις κάθε λογής αντιξοότητες.

Γιατί το Τρένο προσφέρει στους νέους δημιουργούς ένα ασφαλές καταφύγιο, όπου μπορούν να καταθέσουν τις εμπειρίες, τις επιθυμίες αλλά και τους οραματισμούς τους. Να πειραματιστούν, να νιώσουν ελεύθεροι και να δημιουργήσουν.

Η κα Λύγαρη, τα δύο τελευταία χρόνια προχώρησε σε μια ακόμα πρωτοβουλία. Έδωσε χώρο σε μια άλλη της αγάπη μετά το θέατρο, στο χορό. Μετά την επιτυχία της διοργάνωσης του πρώτου «compartments dance project», που πραγματοποιήθηκε το περσινό φθινόπωρο με μεγάλη συμμετοχή χορευτών και χορευτικών ομάδων και τη θερμή ανταπόκριση του κοινού, η Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ και η Τατιάνα Λύγαρη διοργανώνουν φέτος το 2ο Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού «compartments dance project», που άρχισε προχθές (Κυριακή 10/9) και κρατά μέχρι και την Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2017.

Ως συνέχεια του καθιερωμένου πλέον Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών «Τα 12 Κουπέ» και δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον σύγχρονο χορό, χορογράφοι, χορευτές και χορευτικές ομάδες κλήθηκαν να εμπνευστούν από τον απρόσμενο χώρο του New Wagon της Αμαξοστοιχίας και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα των 12 μικρών «διαμερισμάτων» (compartments) του και να παρουσιάσουν στο ξεχωριστό αυτό βαγόνι τις προσωπικές τους performances για μικρές ομάδες θεατών (σύντομης διάρκειας 10’-30’ λεπτών).

Η ιδιαιτερότητα του σκηνικού χώρου των compartments προκαλεί τον αυτοπεριορισμό της κίνησης και οδηγεί στην υπέρβαση και τον επαναπροσδιορισμό της. Η διαύγεια, η εσωτερικότητα, η λιτότητα και η καθαρότητα του κινησιολογικού στοιχείου γεννιούνται ακούσια από τη μεγάλη εγγύτητα με τον θεατή-συνεπιβάτη και την οικειότητα της ιδιωτικής ατμόσφαιρας. Θέματα και έννοιες, όπως η φυγή, η αναχώρηση, η άφιξη, η διαδρομή, ο σταθμός, η αντάμωση, η αναψυχή, η μετανάστευση, ο αποχωρισμός και ό,τι μπορεί να περικλείει ένα «ταξίδι», κυριολεκτικά και μεταφορικά, αποτελούν πηγές έμπνευσης και βρίσκουν στον χώρο την ιδανική τους διάσταση.

Η μοναδικότητα του Σιδηροδρομικού Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού προκαλεί αντισυμβατικά ερεθίσματα δημιουργικότητας προσφέροντας μια ανεπανάληπτη παραστατική εμπειρία τόσο για τους θεατές όσο και για τους καλλιτέχνες.

Παράλληλα, χορευτικές performances φιλοξενούνται στον υπαίθριο χώρο της Αποβάθρας και του νέου Cargo – Wagon της Αμαξοστοιχίας.

 

PERFORMANCES

καθημερινά έως την Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2017 σε ένα κυλιόμενο πρόγραμμα από τις 7.30 μ.μ.

Είσοδος Ελεύθερη

Απαραίτητη προϋπόθεση η προμήθεια δελτίων εισόδου. Έναρξη διανομής δελτίων εισόδου για τις performances τής κάθε ημέρας από 7.00 μ.μ. στο ταμείο της Αμαξοστοιχίας. Μέγιστος αριθμός δελτίων εισόδου 3 ανά άτομο/ανά ημέρα βάσει διαθεσιμότητας θέσεων.

Πληροφορίες

Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ

Τηλ. 210 5298922 (κατά τις ημέρες και ώρες του Φεστιβάλ)

Σιδηροδρομικός & Προαστιακός Σταθμός Ρουφ

επί της Λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως

10’ με τα πόδια από το ΜΕΤΡΟ Κεραμεικός

Free Parking & Wi-Fi

www.totrenostorouf.gr

www.facebook.com/ToTrenoStoRoufRailwayCarriageTheatre

twitter.com/ToTrenoStoRouf

 

ΟΙ PERFORMANCES ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

ΑS TIME GOES BY

Ιωάννα Αγγελοπούλου – Σουζάννα Μαραγκού

σύλληψη Ιωάννα Αγγελοπούλου – Σουζάννα Μαραγκού χορογραφία Ιωάννα Αγγελοπούλου σκηνοθεσία / δραματουργική επεξεργασία Σουζάννα Μαραγκού ερμηνεία Ιωάννα Αγγελοπούλου, σαξόφωνο Θανάσης Κουζαμπάσης

Πώς ο ερωτισμός του σώματος μετουσιώνεται στον πιο ελεύθερο ερωτισμό της καρδιάς και αντίστροφα; Μέσα από gesture dance και εικόνες-λέξεις, θα βρούμε μια ερωτική γλώσσα που ταιριάζει με το σήμερα στην Αθήνα.

«…Ο ερωτευμένος δεν πρέπει να αναχθεί σε ένα απλό υποκείμενο-φορέα συμπτωμάτων; Αυτό που πρέπει είναι να προβληθεί όποιο ανεπίκαιρο, και άρα άτρεπτο, στοιχείο περιέχει στη φωνή του…» Roland Barthes

ENDLESS TIME

Ιωάννα Τόλιου

σύλληψη / χορογραφία Ιωάννα Τόλιου ερμηνεία Ηλέκτρα Βασιλικού, Νίκη Παούρη

Ένα βαγόνι σταματημένο… Όλα φαίνονται ακίνητα μέσα σ’ αυτό, σταματημένα… o χώρος, τα αντικείμενα, οι επιβάτες… Όμως υπάρχει κάτι στο βαγόνι που συνεχώς κινείται. Ο χρόνος μέσα σ’ αυτό «ταξιδεύει» και στο ταξίδι του συνεχώς αλλάζει, παραμορφώνει, αλλοιώνει, μετατρέπει κάθε μορφή που συναντά. Τι αλλαγές θα συμβούν; Πώς ο χρόνος επηρεάζει ένα ακίνητο σώμα σ’ έναν χώρο; Θα σταματήσει ποτέ αυτό το «ταξίδι»;

HOP ON!

Ομάδα Quo Vadis

χορογραφία Quo Vadis ερμηνεία Ζαφειρία Τσιρακάκη

Είμαστε οι επιλογές μας. Αυτό που σκεφτόμαστε, γίνεται η πραγματικότητά μας. Είμαστε οι σκέψεις μας. Σαν τρένα που περνάνε από τον προσωπικό μας σταθμό και μας πάνε σε προορισμούς γνωστούς και άγνωστους. Επιλέγουμε να ανέβουμε, να κατέβουμε νωρίτερα, με φόρα, εν κινήσει ή στην επόμενη στάση, να αντέξουμε μέχρι το τέλος, με κλειστά μάτια ή ανοιχτά. Κοιτώντας έξω από το παράθυρο ή γνωρίζοντας τους συνταξιδιώτες μας. Οι επιλογές μας, τρένα που παίρνουμε ή που αφήνουμε να μας προσπεράσουν.

ΤANT-ROOM 2

(TANTRUM-WAITING ROOM)

Ομάδα Fractal Fractus

χορογραφία Fractal ερμηνεία Έλλη Αβραάμ-Ρέπα, Ηλιάνα Δουλάμη, Καλλιόπη Κουτσού μουσική σύνθεση / ερμηνεία Σάκης Κλεισιάρης σκηνική-εικαστική επιμέλεια Fractal

«Τantrum» ή ξέσπασμα θυμού. Η «βιομηχανοποιημένη ευτυχία» με στόχο τη μεταμόρφωση του ανεπαρκούς εαυτού σε κάποιον κατακλυσμένο από θετική ενέργεια–«καταδικασμένου» να ευτυχίσει. «Waiting Room» ή τα χρόνια που θα ‘ρθουν και αυτά που έφυγαν. Περιμένοντας. Ποντάροντας. Τζάμια φιμέ. ∆ιαλογή-Απόρριψη-Φαντασίωση. Παιχνίδι ή ψευδαίσθηση; Μπορείς να «δανειστείς» την ευτυχία σου ή απλώς είσαι στον παροξυσμό της αδρεναλίνης; Είσαι έτοιμος για ένα ακόμα παιχνίδι;

THE EFFECT

Ομάδα enRoute

Ομάδα enRoute Χριστίνα Καρπούζου, Ζαφειρία Τσιρακάκη, Justine Gussot

σύλληψη / ιδέα / κινησιολογική μελέτη Χριστίνα Καρπούζου χορογραφία / ερμηνεία Χριστίνα Καρπούζου, Ζαφειρία Τσιρακάκη, Justine Goussot επιμέλεια κίνησης Μαργαρίτα Τρίκκα μουσική Γλαύκος Σμαριανάκης (βιολί)

en route: καθ’ οδόν για κάτι | καθ’ οδόν προς κάτι, (καθομιλουμένη) στο δρόμο για κάτι, στο δρόμο προς κάτι. Η έννοια του «ταξιδιού» είναι τόσο πολύπλευρη που αφορά και αγγίζει τον κάθε άνθρωπο. ∆ίνει μια διαφορετική βιωματική αίσθηση και εμπειρία στον κάθε «ταξιδευτή» ανάλογα με τη θέση και τη συνθήκη στην οποία βρίσκεται. Υπάρχουν πολλά θέματα που διαμορφώνουν την έννοια του ταξιδιού, όπως η αλλαγή, η εξερεύνηση, η σύνδεση, η ελπίδα, ο αποχωρισμός, η φυγή, η μετανάστευση κ.ά., κι ο καθένας μας βιώνει την προσωπική του αλήθεια και οι εμπειρίες που συλλέγει είναι μοναδικές. Σ’ αυτό το πλαίσιο προσωπικής αλήθειας και μοναδικότητας με το οποίο χαρακτηρίζεται το κάθε βίωμα, η ομάδα enRoute ερευνά την αίσθηση του χρόνου κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του ταξιδιού, ανάλογα με τη συνθήκη που βρίσκεται ο άνθρωπος (συναισθηματική, κοινωνική κτλ.) και αποδίδει κινησιολογικά το πώς μπορεί να αλλοιωθεί η αίσθηση του χρόνου για τον άνθρωπο, ανάλογα με το αν η εμπειρία του είναι ευχάριστη ή δυσάρεστη, ξέγνοιαστη ή αγχωτική ή αν ήρθε έπειτα από πράξεις επιλογής ή εξαναγκασμού.

THE FAIRY TALES PROJECT: ‘…ΚΙ ΕΖΗΣΑΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΛΑ;’

Ομάδα MOMENTum

ιδέα Μαρίνα Μαριόλα χορογραφία Αυγούστα Πισσαρίδη, Ομάδα MOMENTum ερμηνεία Μαρίνα Μαριόλα, Μαρία Μουστάκα, Αυγούστα Πισσαρίδη

Πόσο καθορίζει τη ζωή μας το πεπρωμένο και πόσο εμείς καθορίζουμε αυτό με τις πράξεις μας; Πόσο αντέχουμε στους χρυσούς κανόνες και τα πρέπει; Κι αν έχουμε την ανάγκη να είμαστε αντισυμβατικοί; Τρεις πριγκίπισσες από τρία κλασικά παραμύθια παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους κι αποφασίζουν να αναλογιστούν τι θέλουν… κι αν τελικά θέλουν να πουν κατευθείαν «I do!» στον ονειρεμένο πρίγκηπα. Είναι έτοιμες να χαράξουν έναν διαφορετικό δρόμο στις ιστορίες τους… ή όχι;

TRENRITMO

Ομάδα HERMANOS

χορογραφία Μαρίνα Νώτη βοηθός χορογράφου Kwoust delos hermanos Κωνσταντίνος Γκιώνης ερμηνεία Copa delos hermanos loco (Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος), Thanos Choni delos hermanos (Θάνος Τσοτσώνης), Ήβη Βασιλείου, Kwoust delos hermanos (Κωνσταντίνος Γκιώνης), Μαρίνα Νώτη

Στην ακουστική αίσθηση του χώρου, του χρόνου και του σώματος διακρίνεται η κοινωνική, πολιτισμική και επικοινωνιακή σημασία του ήχου. Ο ήχος αποσπασμένος από την οπτική πηγή, ενεργοποιεί ανεξιχνίαστες διεργασίες της ανθρώπινης ψυχής. Στο Trénritmo ο συνεχής ήχος-ρυθμός του τρένου σμίγει με τους ήχους-ρυθμούς των επιβατών. Η τεχνική του Flamenco χωρίς τα αυστηρά, παραδοσιακά του πλαίσια, εναρμονίζεται με τη φόρμα του σύγχρονου χορού. Oι Hermanos είναι οι επιβάτες.

ΑΝΑΜΟΝΗ

Νικολέτα Κουτίτσα, Καρολίνα Θελερίτη

χορογραφία / ερμηνεία Νικολέτα Κουτίτσα, Καρολίνα Θελερίτη

τσέλο (επί σκηνής) Θοδωρής Πιστιόλας

Με αφορμή το ποίημα του Μενέλαου Λουντέμη «Αναμονή», δύο χορεύτριες και ένας μουσικός αναζητούν τι μπορεί να σημαίνει και τι προκαλεί η αναμονή σε κάθε χρονική στιγμή. Για τον Λουντέμη

«Αβάσταχτο είναι… Πικρό είναι / Να σιμώνεις αργά στ’ ακρογιάλι

/ Χωρίς να είσαι ναυαγός

/ Ούτε σωτήρας

/ Παρά ναυάγιο»

Τι κι αν εμείς χωρίς να είμαστε ταξιδιώτες σιμώνουμε σε μια αποβάθρα, σε ένα «τρένο-ναυάγιο»; Ένα σύντομο «ταξίδι» αναμένοντας να συναντήσουμε ο ένας τον άλλο ή και όχι. Μια διαρκής αίσθηση αναμονής για το τι θα συμβεί ύστερα από αυτό που συμβαίνει τώρα.

«Σε περιμένω. Μη ρωτάς γιατί. Μη ρωτάς γιατί περιμένει κείνος που δεν έχει τι να περιμένει και όμως περιμένει» Μενέλαος Λουντέμης

ΑΘΗΝΑ-ΜΟΝΤΕΒΙΔΕΟ

Ομάδα ΑΗΡ

σύλληψη / χορογραφία / σκηνοθεσία Μαρία Βάθη, Κατερίνα Κληροδέτη (ομάδα αήρ) ερμηνεία Μαρία Βάθη, Κατερίνα Κληροδέτη, Χρήστος Καρανικόλας ενδυματολογική επιμέλεια ομάδα αήρ υποκριτική επιμέλεια / επιμέλεια λόγου Χρήστος Καρανικόλας, Γιώργος Μπένος

Ποίημα: «θα΄ρθει μια μέρα» του Μανώλη Αναγνωστάκη

Τρεις άγνωστοι άνθρωποι, δύο γυναίκες και ένας άντρας συνοδοιπόροι σε ένα ταξίδι με οδηγό τον έρωτα και τις εμμονές τους, ανοίγουν την καρδιά τους ο ένας στον άλλον μιλώντας ο καθένας για τη δική του πληγή, ενώ ταυτόχρονα συνειδητοποιούν τη σημασία τού να μην είναι κανείς μόνος.

ΑΠΟ-ΧΩΡΙΖΟΜΑΙ

Ομάδα (R)evelators

σύλληψη Χριστίνα-Μαρία Νικολοπούλου χορογραφία / ερμηνεία Δανάη Δημητροπούλου, Χριστίνα-Μαρία Νικολοπούλου

Αποχωρισμός, αποχωρίζω ή αποχωρίζομαι όχι μόνο από αυτό με το οποίο συνδέθηκα, αλλά και από τον ίδιο μου τον εαυτό, από το κομμάτι της ζωής μου που εναπόθεσα σε σένα. Ο σταθμός του τρένου, οι σκέψεις, τα αμέτρητα ερωτηματικά και μια «άλλη» ζωή που απλώνεται μπροστά… κάτι παροδικό ή κάτι μόνιμο, κάτι που θα δικαιώσει τις αποφάσεις που πάρθηκαν ή κάτι που θα παρατείνει την οδύνη των αναμνήσεων για όλα εκείνα που έμειναν πίσω, για όλα εκείνα που τελείωσαν, για όλα εκείνα που έφυγαν…

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΒΑΘΡΑ

Ομάδα SPINAL CORD

χορογραφία Ειρήνη Γραμματικού ερμηνεία Ελπίδα Αγιοβλασίτη, Σπυριδούλα Αλαμάνου, Ειρήνη Γραμματικού, Ελένη Κουρκούλου, Σμαράγδα Κούφαλη, Σεσίλια Μάνεση

Οι ζωές γυναικών διαφορετικών εποχών του περασμένου αιώνα, της δεκαετίας του ‘20, του ‘60, του ’80, μέσα από τα βιώματα ενός παρατηρητή σε ένα σταθμό τρένου. Η άφιξη, η αναμονή και η αναχώρηση είναι χρονικά διαστήματα που δηλώνουν επαναλαμβανόμενη ροή ενέργειας. Η αλήθεια είναι ότι τα στερεότυπα εγκαταλείπονται, οι εποχές αλλάζουν και οι άνθρωποι εξελίσσονται. Η αποβάθρα, όμως, μένει πάντα η ίδια.

ΔΟΥΛΕΙΑ

ΕΣΥ ΠΩΣ ΤΟ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ;

Ομάδα diZgravity Dance Theater Company

σκηνοθεσία / κείμενα / χορογραφία Τάνυα-Κωνσταντίνα Βασδάρη ερμηνεία Ελένη Δημακουλέα, Σοφία Ελευθερίου, Ανάστης Κελάδης, Ευδοκία Κελεσσίδη, Λυδία Μπαλάσκα, Γεωργία Μπαλιώτη, Θωμαΐς Μυτακίδου, Δανάη Ορλανδάτου, Λίλη Τέγου, Λουκία Τσικούρη, Πωλίνα Χαλά μουσική επιμέλεια Ανάστης Κελάδης φωτογραφία Ευάγγελος Καραλής βίντεο Κυριάκος Ιορδάνης

Δ Ο Υ Λ Ε Ι Α. Εσύ πώς διαβάζεις τον τίτλο της παράστασης; Μια χοροθεατρική performance που αποτελείται από επαγγελματίες και ερασιτέχνες. Η performance φέρνει στο φως πολλές πτυχές της καθημερινότητάς μας. Άλλες θα μας κάνουν να γελάσουμε, άλλες να αναρωτηθούμε, άλλες και τα δύο. Μια νέα γενιά καλλιτεχνών αμφισβητεί την Κρίση, την Ανεργία, την Απραγία, τον Ρατσισμό, την Πολιτική και δίνει μια ανάπαυλα στη θλίψη των ημερών μας με χιούμορ, συλλογικότητα, ταχύτητα και ρυθμό. Η φιλία, η οικογένεια και ο έρωτας δεν απουσιάζουν από το κάδρο, για να συμπληρωθεί η κάθε πτυχή της ζωής μας που μπορεί να επηρεάσει η κρίση.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ;

Ομάδα Ina

Female = ma

σύλληψη / σκηνοθεσία Ρωμάννα Λόμπατς χορογραφία / ερμηνεία Νικόλ Καφετζοπούλου, Ιουλιάννα Μπανούση, Αναστασία Παπαδάκη, Ιόλη Σπηλιοπούλου

Η γενική άποψη που κυριαρχεί είναι ότι η γυναίκα δεν είναι δυνατή. ∆υνατή όμως σε σχέση με τι και με ποιον; Ορίζεται αποκλειστικά σε σχέση με τον άντρα. Αυτό δε σημαίνει ότι η γυναίκα δεν είναι δυνατή σωματικά, γενικά.

Τέσσερα γυναικεία σώματα εξετάζουν τη δική τους δύναμη, τη συγκρίνουν, τη μεταφέρουν και τη φτάνουν στα όρια των σωμάτων τους. Μία εξερεύνηση που θα γίνει μέσα κι έξω από ένα τρένο, το οποίο σηματοδοτεί την αρχή της αναζήτησης σ’ έναν κόσμο που θα δέχεται τη γυναίκα ως κάτι ίσο αλλά διαφορετικό. Με δική της δύναμη, που δεν πρέπει να συγκριθεί αλλά να αποκαλυφθεί. Δύναμη, τριβή, ταχύτητα, ροπή, πίεση, ενέργεια από σώματα που παραθέτουν τις ιστορίες τους μπροστά στο κοινό.

Εξετάζοντας αυτό το σχεδόν δεδομένο, οι θεατές καλούνται να κρίνουν τη δύναμη ως έννοια. Μέσα από τον χορό, την απόλυτη έκφραση της δύναμης του σώματος, όπου δύναμη σημαίνει δυνατότητα, αναπτύσσεται ο προβληματισμός πάνω στο αδύνατο και το δυνατό.

ΣΤΟ ΥΠΟΣΧΟΜΑΙ

Έμιλι Nικόλα, Δήμητρα Παγκάλου

χορογραφία / ερμηνεία Δήμητρα Παγκάλου, Έμιλι Νικόλα ηχογραφημένο κείμενο Δήμητρα Παγκάλου

«∆έκα λεπτά μας απέμειναν… Αντίο, γλυκιά μου αδερφή! Φοβισμένα, πήραμε εκείνα τα ασπρόμαυρα χρώματα, πινέλα και φρεσκάραμε τον ετοιμόρροπο χρόνο.» Πόσο εύκολα γερνά αυτός ο ευλογημένος χρόνος; Είμαστε έτοιμοι να ανακαλύψουμε την ιστορία μας και τη σύντομη διαδρομή που μας χώρισε για πάντα… Ή ίσως και να μη μας χώρισε για πάντα… Απλώς μας βρήκε διαφορετικές, να συντροφεύουμε μέσα στο ίδιο βαγόνι του παροπλισμένου τρένου… πίσω από το γηραιό, φοβισμένο, καταπονημένο βλέμμα μας… Γνωρίζαμε το απέναντι πρόσωπο κι ας ήταν διαφορετικό! Αλλιώς ήμασταν βαμμένες κι αλλιώς μετά το πρωινό ξύπνημα του εφιάλτη… που έκανε βόλτες στα ματωμένα μας μάτια…

  • Οπωσδήποτε όμως πρέπει να μη λησμονήσουμε και το Φεστιβάλ – θεσμό, που –όπως κάθε χρόνο- πρόσφερε και φέτος ένα σημαντικό βήμα έκφρασης σε νέους καλλιτέχνες. Φέτος διεξήχθη διευρυμένο, για ένα συνεχές δεκαπενθήμερο, από τη Δευτέρα 22 Μαΐου έως και την Κυριακή 4 Ιουνίου 2017 με τη συμμετοχή 18 καλλιτεχνικών ομάδων από τον χώρο του Θεάτρου, της Μουσικής, του Χορού, του Κινηματογράφου και των Εικαστικών.

Για 7η συνεχή χρονιά η Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ και η Τατιάνα Λύγαρη άνοιξαν την καλοκαιρινή σεζόν του γνωστού σιδηροδρομικού πολυχώρου πολιτισμού με το καθιερωμένο πλέον Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών «Τα 12 Κουπέ».

Όπως κάθε χρονιά, η καρδιά του Φεστιβάλ χτύπησε και φέτος στο New Wagon της Αμαξοστοιχίας με τα 12 «κουπέ» του. Στα 12 ιδιωτικά μικρά διαμερισματάκια του, με την αυθεντική σιδηροδρομική ατμόσφαιρα και την πατίνα του χρόνου, οι καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν, δημιούργησαν και παρουσίαζαν καθημερινά για 15 μέρες πρωτότυπα projects σύντομης διάρκειας για μικρές ομάδες θεατών. Ο ελάχιστος διαθέσιμος παραστασιακός χώρος και η απόλυτη εγγύτητα με τον θεατή-συνεπιβάτη προκαλεί μία έκρηξη δημιουργικότητας και φαντασίας με πρωτόγνωρες προσλαμβάνουσες τόσο για τους καλλιτέχνες όσο και για τους θεατές.

Από το 2010 έως και σήμερα μέσα στα ελάχιστα τετραγωνικά του New Wagon έχουν παρουσιάσει τη δουλειά τους 114 νεανικές ομάδες, αλλά και μεμονωμένοι καλλιτέχνες (μουσικοί, χορευτές, σκηνοθέτες, ηθοποιοί, χορογράφοι, performers, video artists, εικαστικοί, μουσικά συγκροτήματα κ.λπ.) και έχουν αναδειχθεί πρωτότυπες και ευφάνταστες καλλιτεχνικές δράσεις, που αποτέλεσαν αφετηρία γνωριμίας με το Τρένο-Θέατρο και έναυσμα για νέες συνεργασίες.

Στη φετινή 7η διοργάνωση συμμετείχαν θεατρικές ομάδες, μουσικά συγκροτήματα με προσωπικές τους συνθέσεις, μεμονωμένοι εικαστικοί καλλιτέχνες, performers, κινηματογραφιστές, ομάδες σύγχρονου χορού μεταξύ των οποίων, για πρώτη φορά φέτος και ομάδες χορού με ΑμεΑ.

Συμμετείχαν οι καλλιτέχνες:

Broken BoomBox

εικαστική εγκατάσταση στο New Wagon

σύλληψη / δημιουργία Δημήτρης «Γραφικός» Τρίμμης

Ένας φόρος τιμής στους ήχους των πόλεων. Μια συλλογή αντικειμένων, τοποθετημένων στο κουπέ γύρω από ένα κασετόφωνο – σύμβολο των ήχων της πόλης– κατά τρόπο τέτοιο, ώστε ο θεατής να μεταφερθεί στον πυρήνα του ηφαιστείου της Αθήνας. Ενεργό, κοχλάζει αδιάκοπα και δίνει ζωή σε όσους ακούνε τους ήχους του. Άξαφνα, όμως, το κασετόφωνο σπάει και τότε το σύστημα καταρρέει και μετατρέπεται σε ένα βουβό νεκροταφείο χαμένων αναμνήσεων.

Come and go

χορευτική performance στο New Wagon

Ομάδα Α43dancegroup

ιδέα / χορογραφία A43dancegroup (Άννα Απέργη, Καρολίνα Θελερίτη, Μαρία Παΐζη) ερμηνεία Μυρσίνη Μάκκα, Λυδία Πάντζιου, Στεφανία Σωτηροπούλου

Με έμπνευση το έργο του Μπέκετ «Come and go» και επίκεντρο την κίνηση, η ομάδα διερευνά τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τριών γυναικών που γνωρίζονται από μικρές αλλά έχουν να ιδωθούν χρόνια. Τόπος της τυχαίας συνάντησής τους, το βαγόνι ενός τρένου. Το χορογραφικό έργο, που φωτίζει τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή της συνάντησης, πραγματεύεται τη μοναξιά, την απομόνωση, την αμηχανία και την απόσταση στις σχέσεις των σύγχρονων ανθρώπων.

pull push

χορευτική performance στο New Wagon

Ομάδα Unclean animals

ιδέα / χορογραφία / ερμηνεία Νατάσα Γάτσιου, Εύη Καμπούρη μουσική σύνθεση mononome καλλιτεχνικός συνεργάτης Γιώργος Διακουμάκος

Μια κινησιολογική προσέγγιση της ψυχολογίας των σχέσεων. Αντιδράσεις δύο σωμάτων που βρίσκονται σε επαφή και μεταφράζουν συναισθήματα και βιώματα σε κίνηση: έλξη-απώθηση, δράση-αντίδραση… Στιγμές που έρχεσαι πιο κοντά, στιγμές που η ισορροπία χάνεται. Σπρώχνεις, απομακρύνεσαι ή πλησιάζεις; Τραβάς, πλησιάζεις ή απομακρύνεσαι; Ένα καθημερινό παιχνίδι σχέσεων που πορεύεται μέσα στον χρόνο άνευ τέλους. Pull or push?

«Η ισορροπία επέρχεται με την έλξη και την απώθηση» Albert Einstein

Resetting homeland

θεατρική performance στο New Wagon

Ομάδα Οι Λωτοφάγοι

σύλληψη Μαριλού Βόμβολου κείμενο Αναστασία Τζέλλου μουσική Κώστας Βόμβολος φωτογραφίες / video Κωνσταντίνος Χειλάς τεχνικός ήχου Ορέστης Πατσινακίδης ερμηνεία Κατερίνα Σισίννι, Πένυ Ελευθεριάδου, Μαριλού Βόμβολου

Πώς κουβαλάς μια πατρίδα πηγαίνοντας σε μια άλλη; Και τι γίνεται με το παρελθόν; Και με τα όνειρα; Όταν είσαι κάπου αλλού, στον ύπνο σου βλέπεις το «εδώ» ή το «εκεί»; Ο χώρος είναι ένας «μη τόπος» προσωρινής διαμονής: ένα κοινό υπνωτήριο ή ένα μέσο μεταφοράς. Οι άνθρωποι κοιμούνται όλοι μαζί αλλά ο καθένας ονειρεύεται μόνος του. Γι’ αυτό το λόγο οι θεατές, μισοξαπλωμένοι και με κλειστά μάτια, φορούν ακουστικά. Όλοι βρίσκονται σε κοινό τόπο και κοινή συνθήκη, όμως ο καθένας ακούει την αφήγηση προσωπικά, στο δικό του αφτί, και δέχεται πάνω στο δικό του σώμα τα απτικά, οσφρητικά και γευστικά ερεθίσματα που του προκαλούν οι performers. Πρόκειται για έναν χώρο διττό, τον πραγματικό τόπο όπου το σώμα κοιμάται και το φαντασιακό τοπίο όπου το μυαλό ονειρεύεται.

Αντικατοπτρισμός

ταινία μικρού μήκους στην Αποβάθρα

Παναγιώτης Καλογήρου

σκηνοθεσία Παναγιώτης Καλογήρου ερμηνεία Σταύρος Τόμπρος

Μια ταινία μικρού μήκους με θέμα τη θλίψη, όπως τη βιώνει ο κεντρικός ήρωας, ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας. Όνειρο και πραγματικότητα συγχέονται μέσα σε ένα σύμπαν ρεαλιστικό με σουρεαλιστικές προεκτάσεις. Ο τόπος αλλάζει, ο χρόνος συνεχίζει τη ροή του, η θλίψη παραμένει.

Αυλαία

μουσικό live στο Μουσικό Βαγόνι Orient Express

Τάνια Τσιούγκου και Αποστόλης Σώκος

φωνή Τάνια Τσιούγκου κιθάρα Αποστόλης Σώκος μπάσο Γιώργος Τρύφωνας κρουστά Βαγγέλης Ξυθάλης

«Αυλαία» τιτλοφορεί η Τάνια Τσιούγκου την πρώτη της δισκογραφική δουλειά. Με τη διπλή ιδιότητα της ερμηνεύτριας και τραγουδοποιού συνεργάζεται σε επίπεδο σύνθεσης με τον Αποστόλη Σώκο. Οι στιχουργικοί και μελωδικοί πειραματισμοί των δύο νέων καλλιτεχνών φέρνουν κοντά έντεχνα, ροκ, ποπ, αλλά και παραδοσιακά στοιχεία. Οι λέξεις ψηλαφούν συναισθήματα που γεννά η μοναξιά, η απουσία, ο έρωτας.

Βουβή ζωή

χορευτική performance στο Cargo-Wagon

Ομάδα Έλενα & Ντένης

χορογραφία Έλενα Καλλίλα ερμηνεία Έλενα Καλλίλα, Ντένης Βούλγαρης σκηνοθεσία Κωνσταντίνος Σταμάτης

Θέμα της χορογραφίας ο ατομικισμός και η αποξένωση των ανθρώπων, εξαιτίας ενός υπερτροφικού «εγώ», κυρίαρχου στην εποχή μας. ∆ύο άνθρωποι που συναντιούνται, πορεύονται μαζί, με οδηγό το «εγώ» τους και όχι το «εμείς», δημιουργώντας την αίσθηση μιας μάχης για κυριαρχία χωρίς υποχωρήσεις, που οδηγεί στη μοναξιά. Το λευκό και το μαύρο, κυρίαρχα χρώματα της σύνθεσης, συμβολίζουν την απολυτότητα του ανθρώπου και την απουσία χρώματος από τη βουβή ζωή που ζουν δύο άνθρωποι παράλληλα, αλλά και μαζί.

Επέκεινα – Ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης

θεατρική performance στο Θεατρικό Βαγόνι

Ευθύμης Χρήστου

σύλληψη / σκηνοθεσία Ευθύμης Χρήστου κίνηση Φαίδρα Σούτου επιμέλεια σκηνικού χώρου Δήμητρα Μαράκη βοηθός σκηνοθέτη Τόνια Μαράκη ερμηνεία Βασίλης Ψυλλάς, Άντζυ Φιλήντα, Γιάννης Φιλίππου, Λυγερή Ταμπακοπούλου, Δέσποινα Σταυρίδη, Φοίβος Παπακώστας, Δέσποινα Πέττα, James Rodi, Νίκη Σκιαδαρέση, Όλγα Σκιαδαρέση

Με την υποστήριξη του Χώρου Τέχνης art63 της ∆ραματικής σχολής Αθηνών «Γ. Θεοδοσιάδης».

Επέκεινα. Το ταξίδι στην απέναντι όχθη. Με αφορμή έναν από τους παλαιότερους μύθους, αυτόν του Ορφέα και της Ευρυδίκης, ξεκινά ένα ταξίδι-ωδή στον έρωτα, τη δύναμη της θέλησης και την ανθρώπινη θνητότητα. Ένα ταξίδι αντίθετα αλλά και προς το φως. Μια σκηνική σύνθεση και μια σύγχρονη αφήγηση. Μέσα σε ένα βαγόνι τρένου, δέκα ηθοποιοί, με μόνα μέσα τη φωνή και το σώμα τους, κεντούν τον γνωστό σε όλους μας μύθο. Και το ταξίδι ξεκινάει…

Εστία project

θεατρική performance στο Cargo-Wagon

Δήμητρα Γιάντσιου

σκηνοθεσία / έρευνα / δραματουργική επεξεργασία / σκηνικά / κοστούμια Δήμητρα Γιάντσιου φωτογραφία / ηχητική επένδυση Δημήτρης Τσιάπας

Η έννοια «εστία-σπίτι» μέσα από τις πολυποίκιλες σημειολογικές διαστάσεις της. Εστία-ανάμνηση και εστία-βίωμα σε παρόντα χρόνο, δύο διαφορετικές νοηματοδοτήσεις. Ένα χάρτινο κιβώτιο, η εστία-σύμβολο. Γύρω και μέσα του διαρθρώνεται το δρώμενο. Μια performance για την ποιητική του σώματος και πώς αυτό βιώνει τις διάφορες αναζητήσεις, πνευματικές και άυλες, πάντα σε ευθεία αναφορά προς την έννοια «σπίτι».

Θαυμαστός, καινούργιος κόσμος;

εικαστική εγκατάσταση στο Μουσικό Βαγόνι Orient Express

σύλληψη / δημιουργία Βίκυ Σαμουηλίδου

Μια εποχή περίεργη. ∆ύσκολη. Ρευστότητα, αβεβαιότητα, αστάθεια κοινωνική, πολιτική, οικονομική.

«Θαλασσοδέρνονται οι πράξεις των ανθρώπων. Τσακίζονται πάνω στα βάσανα και σπάν στα δυο, κι άλλα συντρίμμια εδώ κι άλλα συντρίμμια αλλού». Βύρων Λεοντάρης

Η μετανάστευση είναι σημείο των καιρών, λένε πολλοί. Τι πλάνη! Είναι παλιό όσο κι ο άνθρωπος.

«Κανένας δεν αφήνει την πατρίδα του, εκτός αν η πατρίδα του είναι το στόμα ενός καρχαρία». Ουαρσάν Σαΐρ

Μηδενική μνήμη

θεατρική performance στο Θεατρικό Βαγόνι

Κατερίνα Παπαδάκη

κείμενο Κατερίνα Παπαδάκη σκηνοθεσία Κατερίνα Παπαδάκη, Ζαφείρης Χαϊτίδης χορογραφία / κίνηση Μάγια Δημοπούλου ερμηνεία Ευφροσύνη Μακρίδου, Βίκυ Ροντογιάννη / Έλενα Μυλωνά (διπλή διανομή) μουσική επιμέλεια Κατερίνα Παπαδάκη βοηθός σκηνοθέτη / σκηνογραφική και ενδυματολογική επιμέλεια Κλοντιάννα Τάλο επιμέλεια εικόνας / μοντάζ Πιέρρος Λουρμπόπουλος μακιγιάζ Αντρέας Dante φωτογραφίες Ράνια Συμιδαλά

Στη σύγχρονη εποχή των μετακινήσεων, πιέσεων, πολιτικής αστάθειας και κοινωνικής αποδόμησης, μια γυναίκα, στατιστικολόγος το επάγγελμα, ταξιδεύει με τρένο κάνοντας μια εσωτερική ποιητική διήγηση των όσων έχει καταγράψει/βιώσει στη μοναδική συνεπιβάτισσά της. Η performance επενδύει στον συνδυασμό δύο παραστατικών τεχνών, του θεάτρου και του χορού, με προεξέχον το στοιχείο της αλληλεπίδρασης και της εναλλαγής ρόλων μεταξύ της ηθοποιού και της χορεύτριας. Η χοροθεατρική αφήγηση εγγράφεται σε ένα μουσικό-ηχητικό περιβάλλον εμπλουτισμένο με οπτικό υλικό από βιντεοπροβολές.

Σοκολάτα με γάλα

μουσικοθεατρική performance στο Μουσικό Βαγόνι Orient Express

κείμενο / παρουσίαση Ελένη Στρατόγλου

Ένα παραμυθένιο ταξίδι μέσα από ένα παιχνίδι με μουσικές πινελιές. Η Σοκολάτα και το Γάλα θα κάνουν αυτό το ταξίδι περνώντας από διαφορετικά μέρη για να βρουν κάτι… Κάτι που ξέρουμε όλοι καλά… κι ας μην το θυμόμαστε πάντα…

Στη Μόσχα, αδερφές μου, στη Μόσχα

χοροθεατρική performance στο New Wagon

Γεωργία Αβασκαντήρα – Μαρία Μάργαρη – Νικολέττα Σοφία

ιδέα / χορογραφία / ερμηνεία Γεωργία Αβασκαντήρα, Μαρία Μάργαρη, Νικολέττα Σοφία

Τι θα γινόταν, εάν οι τρεις αδερφές του Τσέχωφ ανέβαιναν τελικά στο τρένο; Τι θα γινόταν, αν έπαυαν να φοβούνται, έπιαναν μια θέση κοντά στο παράθυρο και απολάμβαναν τη διαδρομή; Η performance, ένα trio βασισμένο στον σύγχρονο χορό και τη θεατρική έκφραση, αντλεί την έμπνευσή της από το θεατρικό έργο του Άντον Τσέχωφ «Οι τρεις αδερφές» –που επέμενε να χαρακτηρίζει το έργο του κωμωδία– «μεταφέροντας» τις τσεχωφικές ηρωίδες σ’ ένα τρένο με προορισμό τη Μόσχα…

Στίγμα

χορευτική performance στην Αποβάθρα

Ομάδα Έξις

χορογραφία / ερμηνεία Άννα Βεκιάρη, Νατάσα Γάτσιου, Σταύρος Ζαφείρης, Ηλίας Κουρτπαρασίδης επιμέλεια κειμένου Σταύρος Ζαφείρης

Μία κινητική έρευνα σε εξέλιξη, βασισμένη στο βιβλίο του Erving Goffman «Το Στίγμα». Το κινησιολογικό υλικό δημιουργήθηκε με οδηγό τη συναισθηματική κατάσταση που βιώνουν τα στιγματισμένα άτομα όντας κοινωνικά αποκλεισμένα και τους τρόπους διαχείρισης αυτού στις διαπροσωπικές σχέσεις. Θυμός. Χειριστικές συμπεριφορές. Αποφυγή. Αποδοχή. Αποδεχόμαστε τελικά τη διαφορετικότητα του εαυτού; Το χορογραφικό έργο συνθέτουν μία ομαδική χορογραφία, δύο ντουέτα και ένα κείμενο.

Σχοινογραφία

εικαστική performance στην Αποβάθρα

σύλληψη / δημιουργία / εκτέλεση Θοδωρής Παγανιάς

Ένα εικαστικό έργο εν εξελίξει. Ένα εικαστικό δρώμενο. Σε ένα κόντρα πλακέ αποτυπώνεται ένα τριγωνικό low-poly πορτρέτο με τη βοήθεια καρφιών και νήματος. Μια μορφή ξεπροβάλλει σταδιακά πάνω στον ξύλινο καμβά, ενώ οι θεατές γίνονται μάρτυρες-συνένοχοι του εικαστικού γεγονότος.

Την αλήθεια μόνο τα τραγούδια θα στην πουν

μουσικό live στο Μουσικό Βαγόνι Orient Express

Ομάδα Οι τελευταίοι των ρομαντικών

φωνή Χρύσα Κλεισιάρη κιθάρα Μιχάλης Αντωνιάδης πιάνο Κώστας Μπουκουβάλας

Ένα μουσικό ταξίδι μέσα από μια ενότητα τραγουδιών με έντονο προσωπικό ύφος και πρωτοτυπία αλλά και επιρροές από τους μεγάλους Έλληνες συνθέτες του έντεχνου τραγουδιού (Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκο κ.ά.), το νέο κύμα, αλλά και ξένα ρεύματα όπως το prog rock, ο μινιμαλισμός και η κλασική μουσική.

«Το τρένο» – Ένα ιδεόγραμμα στον χώρο

αρχιτεκτονική εγκατάσταση στην Αποβάθρα

σύλληψη / δημιουργία Γιάννης Γιαννούτσος

Η ιδέα εφορμάται από τη φευγαλέα εντύπωση της κίνησης ενός τρένου. Αναζητείται η αφαιρετική έννοια, το αφαιρετικό σχήμα, που δημιουργεί ο νους στην προσπάθειά του να συλλάβει ένα νόημα. Μια κατασκευή, «ένα ιδεόγραμμα στον χώρο», που επιδιώκει να συλλάβει με τα ελάχιστα τον συμβολισμό του τρένου. Δημιουργούνται τρία όμοια στερεά, που ορίζονται από τις ακμές τους. Η κεκλιμένη φόρμα των μεταλλικών στοιχείων, σε συνδυασμό με το κόκκινο χρώμα, στοχεύει στην απόδοση της δυναμικής της κίνησης.

Χορηγός δράσης

Ώθηση

έκθεση φωτογραφίας στο Wagon-Restaurant

Μαρίνα Σταύρου

Το φωτογραφικό έργο ανήκει σε μια θεματική αναζήτησης που ερευνά την αίσθηση μετατόπισης σε σωματικό αλλά και νοητικό επίπεδο. Πρόκειται για μετακινήσεις που είναι είτε αποτέλεσμα εξωτερικών δυνάμεων κι έχουν να κάνουν με περιβαλλοντικές περιστάσεις, είτε δυνάμεων εσωτερικών και αφορούν στην ίδια τη δημιουργική διαδικασία, είτε αποτελούν έναν συνδυασμό των δύο. Ο άυλος μετα-τόπος που αποτυπώνεται, έχει αινιγματική διάσταση, καθώς λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ κόσμων διαφορετικής δυναμικής και χροιάς.

Πληροφορίες

Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ

Τηλ. 210 5298922 (κατά τις ημέρες και ώρες του Φεστιβάλ)

Σιδηροδρομικός & Προαστιακός Σταθμός Ρουφ

επί της Λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως

10’ με τα πόδια από το μετρό Κεραμεικός

  • Διαβάστε ακόμα:

Η Τατιάνα Λύγαρη φωτογραφίζει

Τατιάνα Λύγαρη – συνέντευξη

 

 

 

 

 

 

 

eirini aivaliwtouΑμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ, ένα καταφύγιο δημιουργίας για νέους καλλιτέχνες
Περισσότερα

Για όνομα… Όταν ο επαγγελματισμός ξεπερνάει τα όρια

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Πολύ τυχερός ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης! Με τέτοια πεντάδα μπορεί να κερδίσει και τον πιο δύστροπο, δύσθυμο, δύσκολο θεατή.
Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Βίκυ Σταυροπούλου, Φάνης Μουρατίδης, Μαρία Κωνσταντάκη, Αντώνης Λουδάρος παίζουν εδώ και δύο χρόνια το έργο «Για όνομα…» των Matthieu Delaporte και Alexandre de la Patellière.

Αυτό το καλοκαίρι έκαναν μια μεγάλη περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Η αρχή έγινε στις 2 Ιουλίου από την Καρδίτσα. Και στη συνέχεια: Τρίκαλα, Καστοριά, Γρεβενά, Θεσσαλονίκη, Πολύγυρος, Καβάλα, Σέρρες, Αλεξανδρούπολη, Ξάνθη, Σίβηρη, Κιλκίς, Γιαννιτσά, Βέροια, Λάρισα, Βόλος, Λαμία, Σαλαμίνα, Παπάγου, Αίγιο, Ξυλόκαστρο, Πάτρα, Ληξούρι, Αργοστόλι, Ζάκυνθος, Καβάσιλα, Γιάννενα, Ηράκλειο, Αρκαλοχώρι, Ρέθυμνο, Χανιά, Ιεράπετρα, Άγιος Νικόλαος, Ρόδος, Χίος, Μυτιλήνη, Νέα Μάκρη, Καλαμάτα, Νίκαια.

Την Παρασκευή 1η Σεπτεμβρίου 2017 τους είδαμε στα Βριλήσσια στο Θέατρο «Αλίκη Βουγιουκλάκη».

Το σκηνικό της παράστασης «Για όνομα». Η φωτογραφία στο Θέατρο «Αλίκη Βουγιουκλάκη», στα Βριλήσσια.

Τέτοια περιοδεία – και μάλιστα ύστερα από δύο χρόνια παραστάσεων – δεν θα άντεχαν ούτε κορυφαίοι μαραθωνοδρόμοι. Τους είδαμε πριν ολοκληρώσουν το κύκλο του έργου με άλλες τέσσερις εμφανίσεις τους, Μενίδι, Πετρούπολη, Κορυδαλλός και Πειραιάς. Τι πιο λογικό να έχουν …μπουχτίσει. Τι πιο λογικό να έχουν κάποια ίχνη κόπωσης. Να, όμως που αυτή η πεντάδα κυριολεκτικά πετούσε πάνω στη σκηνή λες και ήταν η πρώτη τους επαγγελματική επαφή με το θεατρικό σανίδι. Γι’ αυτό είπα στην αρχή ότι ο σκηνοθέτης τους, ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, είναι τυχερός με τέτοιους συνεργάτες. Όμως κι εμείς είμαστε τυχεροί που απολαύσαμε όχι μόνο το συγκεκριμένο έργο, αλλά και τις ερμηνείες των πέντε ηθοποιών που καταφέρνουν κάτι οπωσδήποτε δύσκολο: Σε κάνουν να κλαις και από τα γέλια, και από συγκίνηση. Η παράσταση – χωρίς διάλειμμα – διαρκεί δύο ώρες παρά ένα τέταρτο. Οι ηθοποιοί βρίσκονται συνέχεια επί σκηνής. Κυριολεκτικά αλωνίζουν, δεν παίρνουν ανάσα. Τα δίνουν όλα. Και μόνο το πάθος τους είναι μάθημα. Και μόνο οι ερμηνείες τους είναι απόλαυση. Πρόκειται για μια παράσταση που σέβεται τους θεατές. Στην παράσταση αυτή ο επαγγελματισμός ξεπερνάει τα όρια. Άριστα λοιπόν σε όλους τους συντελεστές: Σκηνικά-Κοστούμια: Αθανασία Σμαραγδή, Μουσική: Γιάννης Χριστοδουλόπουλος, Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος.

Στην ιστορία μας, «ο Βικτόρ (Φάνης Μουρατίδης) περιμένει το πρώτο του παιδί. Η αδελφή του Ελιζαμπέτ (Βίκυ Σταυροπούλου) και ο άντρας της Πιερ (Χρήστος Χατζηπαναγιώτης) τον καλούν στο σπίτι τους για δείπνο μαζί με τη σύζυγό του Άννα (Μαρία Κωνσταντάκη) και τον παιδικό τους φίλο Κλοντ (Αντώνης Λουδάρος). Κι ενώ περιμένουν την ως συνήθως αργοπορημένη Άννα και κουβεντιάζουν περί ανέμων και υδάτων, κάποια στιγμή η κουβέντα στρέφεται γύρω από το μωρό και ο Βικτόρ τους αποκαλύπτει ότι είναι αγόρι. Όταν τον ρωτούν ποιο όνομα έχει διαλέξει για να δώσει στο παιδί, η απάντησή του θα αναστατώσει την παρέα και θα προκαλέσει μια σειρά από αλυσιδωτές ανεξέλεγκτες αντιδράσεις που θα φέρουν το απόλυτο χάος. Μυστικά που ήταν καλά κρυμμένα για χρόνια αποκαλύπτονται. Ψέματα που «προστάτευαν» σχέσεις και φιλίες έρχονται στο φως. Και επιβεβαιώνεται το μότο του έργου: «ένα παιδί φέρνει την ευτυχία. Αλλά το όνομα που θα του δώσεις… μπορεί να φέρει μεγάλους μπελάδες».

Η κωμωδία «Για όνομα…» είναι μια από τις μεγαλύτερες θεατρικές επιτυχίες στη Γαλλία και υποψήφια για έξι βραβεία Molière. Την ίδια τεράστια επιτυχία γνώρισε και η κινηματογραφική της μεταφορά που ξεπέρασε διεθνώς τα 2,5 εκατομμύρια εισιτήρια. Η παράσταση ανέβηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τα «Αθηναϊκά Θέατρα» τη θεατρική σεζόν 2015-16 ενθουσιάζοντας κοινό και κριτικούς και παίχτηκε για δεύτερη χρονιά στο «Θέατρο Αλίκη» σημειώνοντας τεράστια επιτυχία.

Στο Θέατρο «Αλίκη Βουγιουκλάκη», στα Βριλήσσια. Λουδάρος, Μουρατίδης, Σταυροπούλου, Χατζηπαναγιώτης, Κωνσταντάκη στο φινάλε της παράστασης.

Οι τέσσερις τελευταίες παραστάσεις

Κλείνει λοιπόν για φέτος ο κύκλος των παραστάσεων σίγουρα χωρίς παράταση για φέτος. Αξίζει λοιπόν να κάνετε όποια προσπάθεια για να το δείτε. Σίγουρα δεν θα χάσετε. Έχετε λοιπόν τις εξής 4 επιλογές:
-Την Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου στο ΜΕΝΙΔΙ, στο «Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης».
-Την Τετάρτη 6 Σεπτεμβρίου, στην ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ, στο Θέατρο Πέτρας.
-Την Παρασκευή 8 Σεπτεμβρίου, στον ΚΟΡΥΔΑΛΛΟ, στο «Ανοιχτό Θέατρο Θανάσης Βέγγος».
-Τέλος, την Τρίτη 12 Σεπτεμβρίου, στον ΠΕΙΡΑΙΑ, και στο «Βεάκειο Θέατρο».

«Για όνομα» – Οι συντελεστές

Μετάφραση: Θοδωρής Πετρόπουλος
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Σκηνικά-Κοστούμια: Αθανασία Σμαραγδή
Μουσική: Γιάννης Χριστοδουλόπουλος
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Σκουλά
Βοηθός σκηνογράφου: Αλεξάνδρα Καψή, Γιώργος Θεοδοσίου
Πρωταγωνιστούν:
Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Βίκυ Σταυροπούλου, Φάνης Μουρατίδης, Μαρία Κωνσταντάκη, Αντώνης Λουδάρος
Διάρκεια παράστασης: 100 λεπτά (χωρίς διάλειμμα).

Εισιτήρια

-Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», Λόφος Προφήτη Ηλία, Μενίδι. Τηλέφωνο: 213-207.25.27
-Θέατρο Πέτρας, Τέρμα Λεωφόρου 25ης Μαρτίου & Σουλίου, Πετρούπολη. Τηλέφωνα: 210- 501.24.02 και 210-506.69.55
-Αμφιθέατρο «Θανάσης Βέγγος». Πλαταιών & Χιμάρας, Κορυδαλλός. Τηλέφωνο: 210-497.04.75
-Βεάκειο, Λόφος Προφήτη Ηλία, Πειραιάς. Τηλέφωνο: 210-422.63.30
-Τέλος, online στο Viva.gr αλλά και στο τηλέφωνο 11876

eirini aivaliwtouΓια όνομα… Όταν ο επαγγελματισμός ξεπερνάει τα όρια
Περισσότερα

Ο «Κύκλωπας» της σάτυρας, της σκληρότητας και της μοναξιάς από τον Παντελή Δεντάκη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Tο σατυρικό δράμα, με το αντιτραγικό, αποθεωτικό και σαρωτικό περιεχόμενό του, λειτουργούσε ως μέσο ανακούφισης των θεατών από την ένταση και την αγωνία της τραγικής τριλογίας, αφού το όλο θέαμα τελείωνε με κάτι εύθυμο και ευχάριστο, που προκαλούσε τον γέλωτα.

Καθότι το σατυρικό δράμα συνυπήρχε με την τραγωδία, εφόσον στα Μεγάλα Διονύσια οι ποιητές διαγωνίζονταν με μια τετραλογία ο καθένας, τρεις τραγωδίες και ένα σατυρικό δράμα.
Παράλληλα, όμως, σκόπευε να επαναφέρει στην ατμόσφαιρα των δραματικών αγώνων το πνεύμα της διονυσιακής λατρείας. H κωμική επίθεση κατά της τραγωδίας παίρνει στο σατυρικό δράμα πολλές μορφές. Οι τραγικοί ήρωες αντιμετωπίζονται ως κωμικά πρόσωπα με υπερβολή στις εκδηλώσεις, όπως ο Hρακλής, με χαρακτηριστικές ιδιότητες την αδηφαγία και την οινοποσία, ο Oδυσσέας δολοπλόκος, ο Σίσυφος πανούργος, ο Eρμής θεός της κλοπής και της απάτης.
Στερεότυπα θέματα του σατυρικού δράματος είναι η υπερνίκηση γιγάντων, η κατατρόπωση τεράτων, οι ερωτικές ιστορίες, η μαγεία και το θαύμα, στοιχεία που θυμίζουν λαϊκά παραμύθια. Τόπος των δρωμένων είναι συνήθως η εξοχή, νησιά ή εξωτικοί χώροι.
Eλάχιστα δείγματα του είδους έχουν σωθεί συνολικά. Από τα πολλά έργα σώθηκε ολόκληρο μόνον ο «Kύκλωπας» του Eυριπίδη, καθώς και μεγάλο μέρος από τους «Iχνευτές» του Σοφοκλή.
Oι αρχαίοι ονόμαζαν μερικές φορές το σατυρικό δράμα και «δράμα σειληνικό». Tο σατυρικό δράμα ονομάστηκε έτσι από τους χορευτές που ήταν ντυμένοι Σάτυροι και συνοδεύονταν από τον πατέρα τους, το Σ(ε)ιληνό, ως τυπικό εκπρόσωπο της σατυρικής ομάδας.
Τα σατυρικά δράματα είχαν ορισμένα κοινά στοιχεία αλλά και διαφορές μεγάλες από τις τραγωδίες. Παρουσίαζαν και αυτά ένα μύθο, όχι απαραίτητα σχετικό με τον Διόνυσο. Στην πλοκή τους όμως έπρεπε να μετέχει ένας Χορός Σατύρων. Οι Σάτυροι και ο κορυφαίος τους Σιληνός ήταν ακόλουθοι του Διονύσου, κακόμορφοι, τραγοπόδαροι, με ουρές αλόγων, μέθυσοι, αθυρόστομοι, φοβητσιάρηδες, αναιδείς, αστείοι, χαζοχαρούμενοι και αχόρταγοι ερωτύλοι. Με τέτοιο Χορό τα σατυρικά δράματα φυσικό ήταν να έχουν κεφάτο, κωμικό χαρακτήρα, να γελοιογραφούν τα πρόσωπα και να παρωδούν τις μυθολογικές διηγήσεις.

Γυναικεία διανομή

Τον «Κύκλωπα» του Ευριπίδη, το μοναδικό ακέραια σωζόμενο σατυρικό δράμα, παρουσίασε ο Παντελής Δεντάκης, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2017. Με αποκλειστικά γυναικεία διανομή, και μάλιστα σπουδαία, διερεύνησε αυτόν τον άκρως αντρικό κόσμο, μέσα από τη γυναικεία φύση, τον ψυχισμό, τα εκφραστικά μέσα και το σώμα της γυναίκας.

Ύστερα από την επιτυχημένη πρεμιέρα της παράστασης στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Δάσους, στη Θεσσαλονίκη, ο «Κύκλωπας» του Παντελή Δεντάκη έφτασε στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου, για δύο παραστάσεις, όπου και τον παρακολουθήσαμε την Παρασκευή, 21 Ιουλίου.

 

Ο μύθος

Ο μύθος του Κύκλωπα αντλείται από το γνώριμο επεισόδιο της 9ης Ραψωδίας της Ομηρικής Οδύσσειας, όπου ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του παγιδεύονται στη σπηλιά του Κύκλωπα Πολύφημου. Το υλικό άλλωστε για ένα σατυρικό δράμα, όπως και για μια τραγωδία, το έπαιρναν από μια επική ή μυθική ιστορία, και η δράση του διεξαγόταν στο ύπαιθρο.
Ακόμα και σήμερα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, ιδίως την εποχή των Αποκριών, οι άνθρωποι σατιρίζουν τα δρώμενα με μεταμφιέσεις, προβιές και βαριές κουδούνες (π.χ. Μπούλες), για να αναπαραστήσουν τα αρχαία σατυρικά δρώμενα, ενώ, όπως εικάζεται, όλα αυτά είχαν ως πατέρα τον χοροδιδάσκαλο και ποιητή Πρατίνα.
Το σατυρικό δράμα πιστεύεται ότι ξεκίνησε από τον διθύραμβο, όπως η τραγωδία· από μια διαφορετική μορφή διθυράμβου, όπου ο Χορός χόρευε και τραγουδούσε ζωηρά και ξέγνοιαστα τραγούδια για τον οίνο και τον έρωτα. Με αυτή τη μορφή ο διθύραμβος είχε, φαίνεται, καλλιεργηθεί περισσότερο από τους Δωριείς. Προς το τέλος του 6ου π.Χ. αιώνα ο Πρατίνας τον μεταφύτευσε στην Αθήνα, όπου γρήγορα βρήκε τη θέση του ως σατυρικό δράμα δίπλα στην αδελφή του την τραγωδία.
Το διασκεδαστικό αποτέλεσμα του έργου δεν εξαρτάτο τόσο πολύ από τη δράση αυτή καθεαυτή, όπως συνέβαινε στην κωμωδία, αλλά μάλλον από τη σχέση του Χορού προς τη δράση. Αυτή η σχέση καθοριζόταν από την αχαλίνωτη, παιχνιδιάρικη, αυθάδη, αλλά συγχρόνως και δειλή φύση των Σατύρων.
Οι Σάτυροι ήταν ένα είδος «ζωανθρώπων» (ο Σοφοκλής στους «Iχνευτές» και ο Eυριπίδης στον «Kύκλωπα» τους αποκαλούν θήρες). Με κύριο χαρακτηριστικό τη λαγνεία τους, το πηγαίο ξέσπασμα της βιολογικής τους ζωτικότητας, προσωποποιούν τον οργασμό του φυτικού και ζωικού βασιλείου στην ανεξάντλητη αναπαραγωγικότητα. Καθώς δεν γνώριζαν κανέναν περιορισμό στα ασυγκράτητα ορμέμφυτά τους ήταν ο φόβος και ο τρόμος των Νυμφών, που τις κυνηγούσαν μέσα στα δάση, κάποτε μάλιστα είχαν τολμήσει να παρενοχλήσουν και την ίδια την Ήρα.

Στη σκηνοθεσία του Παντελή Δεντάκη ο χορός αυτός των Σατύρων, όχι μόνο εκπροσωπούσε το διονυσιακό στοιχείο, αλλά δημιουργούσαν με τον αχαλίνωτο ερωτισμό, την αμετροέπεια, την αφέλεια και τις απροσδόκητες αντιδράσεις τους, ένα ιδιαίτερο κλίμα ευθυμίας, με πολλές στιγμές καθαρόαιμα κωμικές.

Σάτιρα και σάτυρα

Θα πρέπει εδώ να λύσουμε μια παρεξήγηση και να τονίσουμε πως η λέξη σάτιρα προέρχεται από την ιταλική satira, η οποία με τη σειρά της προέρχεται από το λατινικό επίθετο satur-satura-satum, με αρχική ρίζα το λατινικό satis (αρκετά). Συνεπώς, αφού προέρχεται από ξένη γλώσσα γράφεται με τον πιο απλό τρόπο, δηλαδή όπως προφέρεται. Εδώ ο πιο απλός τρόπος γραφής είναι με -ι και όχι με -υ.

Ετυμολογία: σάτιρα < (ιταλική) satira < (λατινική) satira < (λατινική) επιθ. satur-satura-saturum < (λατινική) επιρρ. satis (=αρκετά)

Σημασία: Είδος της Λατινικής Ποίησης με ποικίλο (satur) αρχικά δραματικό και εν συνεχεία διδακτικό και συνήθως σατιρικό, σκωπτικό ή χλευαστικό περιεχόμενο. Πρωτογράφτηκε από τον Ρωμαίο ποιητή Έννιο και στη συνέχεια από τους Λουκίλιο, Οράτιο, Πέρσιο και Γιουβενάλη. Δεν έχει σχέση με το σατυρικό δράμα.
Η ποιητική συλλογή Σάτιρες του λατίνου ποιητή Γιουβενάλη γράφτηκε στα τέλη του 1ου αι. μ.Χ.
Λογοτεχνικό/θεατρικό είδος σε έμμετρο ή πεζό λόγο, στο οποίο διακωμωδούνται, παρωδούνται, καυτηριάζονται ή αναδεικνύονται δημόσια ή ιδιωτικά ήθη, χαρακτήρες, καταστάσεις και πρόσωπα.

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, παραδείγματος χάριν, με τη χυμώδη σάτιρά του «Ο μπαμπάς ο πόλεμoς» κλείνει μια τριλογία, όπως αναφέρει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος (Κλειδιά και κώδικες θεάτρου II. Ελληνικό Θέατρο, εκδ. Εστία, Αθήνα 1984)

Η σάτυρα με –υ, όμως, προέρχεται ύστερα από παρετυμολογία, δηλαδή λανθασμένη ετυμολογία από τη λέξη σάτυρος και το σατυρικό δράμα. Όμως η λέξη σάτυρος και σατυρικό δράμα δεν έχουν καμία σχέση με τη σάτιρα ως διακωμώδηση.

Ο Σάτυρος ήταν, σύμφωνα με τη μυθολογία, ακόλουθος του Διονύσου. Μάλιστα απεικονίζεται συχνά με ουρά τράγου, μυτερά αφτιά και σε στύση. Μεταφορικά η λέξη σάτυρος χρησιμοποιείται για κάποιον άντρα που δεν ελέγχει τις ορμές του και προσβάλλει σεξουαλικά γυναίκα με χειρονομίες ή άλλες άσεμνες πράξεις.

Επιπρόσθετα ούτε το σατυρικό δράμα έχει σχέση με τη σάτιρα. Το σατυρικό δράμα είναι είδος δραματικής ποίησης αποκλειστικά ελληνικό που δημιουργήθηκε αλλά και καλλιεργήθηκε παράλληλα με τα άλλα δύο είδη του δράματος, την τραγωδία και την κωμωδία. Ονομάστηκε έτσι από τον χορό του δράματος αυτού που αποτελείτο από υποδυόμενους Σατύρους των οποίων η ωμή φυσικότητα και το αχαλίνωτο κέφι τους προσέδιδαν στο όλο δράμα ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Ενώπιον των ηρώων που έφεραν μεγαλοπρεπή περιβολή, η εμφάνιση των Σατύρων με τις προβιές και τα δερμάτινα ράκη δημιουργούσε στους θεατές μια αλλόκοτη και διασκεδαστική εντύπωση.
Η sătĭra από το λατινικό sătŭra δεν συνδέεται, λοιπόν, ούτε συγγενεύει με το ελληνικό Σάτυρος.

Κυριολεκτικά η λέξη «satur» είναι επίθετο τριγενές (satur, satura, saturum) που σημαίνει πλήρης τροφής, κορεσμένος, χορτάτος, αρκετός, ικανοποιητικός. Επί πραγμάτων σήμαινε το πλήρες, βαθύ, δυνατό, πλούσιο. Σκωπτικά με το «σατούρα» χαρακτήριζαν την έγκυο γυναίκα. Η ρίζα «sat» δημιούργησε τα Αγγλικά «saturated fats» (κεκορεσμένα λίπη), «satisfaction» (ικανοποίηση).

Όταν ο Λατίνος ποιητής Έννιος (Ennius, 239-169 π.Χ.) έγραψε το έργο του Saturae, ποικίλης θεματολογίας, κάτι αντίστοιχο με τα ελληνικά σύμμεικτα, το ονόμασε έτσι κατ’ αναλογία προς ένα πιάτο γεμάτο με ποικίλα εδέσματα που το έλεγαν (lanx) satura. Η έμμετρη σάτιρα με το σκωπτικό ύφος ως κριτική της ανθρώπινης μωρίας και διαφθοράς ήρθε αργότερα, με τα ποιήματα του Λουκίλιου, του Οράτιου και του Γιουβενάλη.

Καθώς περνούσαν τα χρόνια η ορθογραφία της λέξης άλλαξε σε satira, μπερδεύτηκε η σάτιρα με τους δικούς μας σάτυρους και το σατυρικό δράμα, γραφόταν και satyra, χρησιμοποιείτο και το επίθετο satyricus για το σατιρικό και, όταν έφτασε κάποια εποχή η λέξη στην Αγγλία, έγραφαν έτσι κι αλλιώς συχνότατα τις λέξεις με «y» αντί για «i» και έγινε η πλήρης παρεξήγηση. Η διόρθωση, ότι η ρωμαϊκή σάτιρα δεν είχε σχέση με τους σάτυρους, έγινε το 1605, αλλά πέρασε πάνω από αιώνας για να καθιερωθεί στην Αγγλία η ορθογραφία satire. Τη διόρθωση την έχουμε κάνει κι εμείς, αλλά αν κρίνει κανείς από τα διαδικτυακά ευρήματα, μάλλον υπάρχει ακόμα σύγχυση.

 

Ο Χορός των Σατύρων

Κύριο και καθοριστικό χαρακτηριστικό του ήταν ο Χορός των Σατύρων, τους οποίους οδηγούσε ο Σιληνός, όπως είπαμε. Άλλα χαρακτηριστικά του ήταν η κωμική πλοκή, το αίσιο τέλος, η ελεύθερη χρήση και συχνά η παρωδία μυθολογικών θεμάτων, καθώς και η περιστασιακή παρωδία θεμάτων από τις τραγωδίες που είχαν προηγηθεί, το εύθυμο ύφος, η μικρότερη έκταση (σε σχέση με την τραγωδία), η μεγαλύτερη χαλαρότητα στο μέτρο και βεβαίως η χαρακτηριστική όρχηση. Επίσης το δράμα δεν προοριζόταν για μια απλή απαγγελία αλλά για μία παράσταση ενός συγκλονιστικού γεγονότος, που εξελισσόταν σαν ζωντανή πραγματικότητα μπροστά στους θεατές.

Τα πρόσωπα του Ευριπίδη, στην παράσταση του Παντελή Δεντάκη, ο οποίος -όπως φάνηκε- έχει συλλάβει τέλεια το νόημα του σατυρικού δράματος, ακροβατούν ανάμεσα στην ελαφράδα, τη γελοιότητα, την πονηριά, τον καιροσκοπισμό, την ηθική παρακμή, την αγριότητα. Γελοιοποιούν και γελοιοποιούνται. Συντρίβουν και συντρίβονται. Και ο συγκεκριμένος Κύκλωπας με ευστροφία αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στο σοβαρό και το γελοίο, ανάμεσα στο σπλάτερ και την κωμωδία.

Στην ορχήστρα του μικρού αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου, του τόσο αγαπημένου, της φεστιβαλικής «αχιβάδας», είδαμε να μεταφέρεται ένας ωμός, βίαιος και γεμάτος εκρήξεις κόσμος. Ένας κόσμος αλληλοεξόντωσης και ανθρωποφαγίας, όπου το δίκαιο ορίζεται από τον εκάστοτε ισχυρό: στη χώρα των Κυκλώπων, ο ξένος δεν περιθάλπεται, δεν φιλοξενείται, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης ή κατασπαράσσεται. Εκεί δεν μπορείς να είσαι ούτε καλός ούτε κακός. Εκεί μπορείς να είσαι μόνο φοβισμένος και απελπισμένος ή σκληρός και ανελέητος.

Η υπόθεση

Ο Σιληνός και οι γιοι του, οι Σάτυροι, βγαίνουν στο πέλαγος για να κυνηγήσουν τους Τυρρηνούς ληστές που έκλεψαν τον Διόνυσο, αλλά ναυαγούν στο νησί των Κυκλώπων. Έτσι, από υπηρέτες του Βάκχου γίνονται βοσκοί και οικονόμοι του Πολύφημου.

Η ζωή τους κυλάει αργά και βασανιστικά, μέχρι τη στιγμή που εμφανίζεται στην ακτή ένα ελληνικό καράβι, με τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του. Ο Σιληνός υποδέχεται θερμά τους ταξιδιώτες και ανταλλάσσει με κρασί, τα τυριά και τα κρέατα του αφέντη του. Όμως, μπροστά στον Πολύφημο, ο Σιληνός θα ισχυριστεί πως έχει πέσει θύμα κλοπής και άγριου ξυλοδαρμού από τους Έλληνες. Μάταια ο Οδυσσέας θα προσπαθήσει να πείσει τον Πολύφημο για το αντίθετο, ζητώντας του να σεβαστεί τους νόμους της φιλοξενίας. Ο Κύκλωπας θα οδηγήσει τους ξένους στη σπηλιά του και θα καταβροχθίσει δύο από αυτούς. Ο Οδυσσέας, μπροστά στον κίνδυνο, οργανώνει ένα σχέδιο εκδίκησης, που καταλήγει στην τύφλωση του Πολύφημου.
Ο Κύκλωπας, τυφλός πια, βγαίνει από τη σπηλιά απειλώντας να σκοτώσει τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του, που έχουν ήδη σαλπάρει παίρνοντας μαζί τους και τους Σάτυρους.

 

Από την Κυκλώπεια του Ομήρου

Το έργο κατά πάσα πιθανότητα γράφτηκε ανάμεσα στο 410 με 415 π.Χ., με άγνωστο το έτος που διδάχτηκε (παίχτηκε), ενώ δεν είναι γνωστό σε ποια τετραλογία ανήκε. Η υπόθεση του δράματος αντλείται από την ένατη ραψωδία της Ομηρικής Οδύσσειας και πραγματεύεται, με μια άλλη οπτική εξαιτίας της παρουσίας των Σατύρων, τη γνωστή περιπέτεια του Οδυσσέα με τον Πολύφημο.
Από την Κυκλώπεια του Ομήρου, παλιά ιστορία θριάμβου της ψυχραιμίας και της ανθρώπινης ευφυΐας κατά της κτηνωδίας ενός δράκου, ο Ευριπίδης επινόησε τη δική του ιστορία, τον Κύκλωπα, στην οποία πάλι η ευφυΐα νικά την κτηνώδη δύναμη. Μέσα σ’ αυτήν την ιστορία, που και στον Όμηρο κι εδώ την κάνει φοβερή η παρουσία του Κύκλωπα, ο Ευριπίδης πρόσθεσε τη δική του εισφορά, τους Σατύρους, αυτά τα αγρίμια των δασών, που με αυλούς και τύμπανα, με τραγούδια και πηδηχτούς χορούς και τούμπες, με τα αδιάκοπα αστεία καμώματά τους και τα απροσδόκητα λόγια τους δίνουν στο έργο μια νότα ζωηρή και το κάνουν ελαφρό και πεταχτό.
Δε βρήκε ο Ευριπίδης στους παλιούς θρύλους καμιά ιστορία στην οποία να υπήρχε σύγκλιση των Κυκλώπων με το Σιληνό και τους Σατύρους. Δική του δημιουργία είναι αυτή η συνάφεια που παρουσιάζεται σε αυτό το σατυρικό δράμα. Κατά νόμο σταθερό, Σάτυροι έπρεπε να αποτελούν το χορό σατυρικού δράματος. Ο Ευριπίδης πήρε λοιπόν το μύθο που τον βρίσκουμε στον ομηρικό ύμνο Διόνυσος ή λησταί, όπου γίνεται λόγος ότι πειρατές άρπαξαν τον Διόνυσο, και στον μύθο αυτόν πρόσθεσε το δικό του κατασκεύασμα, ότι οι Σάτυροι έσπευσαν με πλοίο να τον βρουν και να τον ελευθερώσουν και ότι παρασυρμένοι από σφοδρό άνεμο έπεσαν στη χώρα των Κυκλώπων, όπου ο Πολύφημος τους έκανε σκλάβους του. Αυτά όλα ο Ευριπίδης τα έσμιξε με μερικά στοιχεία από την Ομηρική Κυκλώπεια και έτσι προέκυψε το σατυρικό του δράμα.
Στον «Κύκλωπα» κεντρικός άξονας της δραματουργίας είναι η σύγκρουση του πρωτόγονου ενστίκτου, που εκφράζει ο Πολύφημος, με την πολιτισμένη κοινωνία, που εκπροσωπεί ο Οδυσσέας. Η παρουσία των Σατύρων στο Χορό του δράματος εντάσσει τους ήρωες σε ένα διονυσιακό περιβάλλον, υπογραμμίζοντας έτσι την εύθυμη πλευρά τους.

Πρωτογονισμός

Η τραχύτητα και η βαναυσότητα αποτελούν χαρακτηριστικά των Κυκλώπων στο σύνολό τους. Οι Κύκλωπες είναι ανθρωποφάγοι, κατοικούν σε βαθιές σπηλιές και τρέφονται με τα προϊόντα που παράγει η γη από μόνη της, χωρίς να την καλλιεργούν. Δεν πιστεύουν στους θεούς, δεν έχουν νόμους και οργανωμένη πολιτεία, ναυτιλία και κοινωνική οργάνωση, γι’ αυτό κατοικούν αποξενωμένοι ο ένας από τον άλλο.

Χαρακτηριστικό δείγμα και ενσάρκωση αυτού του τρόπου ζωής αποτελεί ο Πολύφημος. Μέσα από τους στίχους του Ομήρου προβάλλεται ως το σύμβολο της βαρβαρότητας και του πρωτογονισμού. Μάλιστα, ο ποιητής επιλέγει να αφηγηθεί την περιπέτεια στο νησί των Κυκλώπων, όταν ο Οδυσσέας φιλοξενείται πλουσιοπάροχα από τους Φαίακες και μέσα σε μια εορταστική ατμόσφαιρα. Με τον τρόπο αυτό η απολίτιστη συμπεριφορά του Πολύφημου δίνεται ακόμη εμφατικότερα.
Μπορεί εκ πρώτης όψεως το σατυρικό δράμα να δείχνει ελκυστικά απλοϊκό, κατά βάθος, όμως, είναι εξαιρετικά υπαινικτικό.
Ο Πολύφημος του Ευριπίδη είναι ένας υπεράνθρωπος με θεϊκή καταγωγή (γιος του Ποσειδώνα), αλλά και με χαρακτηριστικά ενός απάνθρωπου κτήνους. Ανόσιος, δυσσεβής, δεσποτικός, κρατάει ως δούλους του τους σατύρους, οι οποίοι τον υπηρετούν καταναγκαστικά και υποφέρουν από τις σεξουαλικές ορέξεις του.

Με «άξενον στέγην» και «γνάθον ανδροβρώτα», χωρίς ηθικούς κανόνες, χωρίς διάλογο, χωρίς αισθήματα φιλοξενίας, αλληλεγγύης και κοινωνικότητας, με ανθρωποφάγο βουλιμία δεν παραδέχεται τη δύναμη των θεών, θεωρεί τους νόμους ανόητες ανθρώπινες επινοήσεις. Ζει μόνο για την τέρψη του και θυσιάζει για να ικανοποιήσει την κοιλιοδουλία του.
Τον βαραίνει όχι μόνο η πρωτόγονη φύση του, αλλά και η υποταγή του στο πεπρωμένο, η μοιρολατρία του, η οποία και μπορεί να καθορίζει το μέλλον του, όπως σε κάθε τραγικό πρόσωπο.
Το τραγικό δεν απέχει από μια αλαζονική μοναξιά κυρίως αν είναι παγιωμένο και ο Κύκλωπας είναι ανήμπορος να καθορίσει την ύπαρξή του στην πορεία της ζωής του.
Χωρίς ελπίδα, κλειστός απέναντι σε κάθε λόγο, δεν μπορεί να απαλλαγεί από το πεπρωμένο του, το ουσιαστικό δράμα της μοίρας του, την απόλυτη απουσία ελέους, αδελφοσύνης και οτιδήποτε σχετίζεται με αυτό που ονομάζουμε ανθρώπινα συναισθήματα.

Το κτήνος, άνθρωπος

Όμως ο Ευριπίδης μέσω του λόγου του άλλου μεταμορφώνει το κτήνος σε άνθρωπο. Κι αυτό συντρίβεται, πονά, θρηνεί, εκφράζει συναισθήματα, αποζητά τη βοήθεια ή τη συμπόνια των άλλων, ταπεινώνεται και συνειδητοποιεί την ήττα του.
Η ανυπομονησία, η παθητικότητα, η επιθετικότητα, το αίσθημα της απληστίας, η ζηλοφθονία, ο ναρκισσισμός, η θλίψη, η απαισιοδοξία, η «αδυναμία» ενηλικίωσης, η εξαρτητική συμπεριφορά, οι δυσκολίες στην ανάπτυξη ουσιαστικών σχέσεων με άλλα άτομα, το αίσθημα του ανικανοποίητου, η τάση για διχόνοια, η ηττοπάθεια αλλά και η τόλμη είναι μόνο μερικά από τα θέματα που μπορώ να σκεφτώ από όσα ο μέγας Ευριπίδης πραγματεύεται στον «Κύκλωπα».

 

Οι ερμηνείες

Τα πρόσωπα του Ευριπίδη αποδόθηκαν με λιτά μέσα, με δυναμικότητα και ορμή, σε μια αντιστροφή επιλογής των ανδρικών ρόλων, μιας και αυτοί ανατέθηκαν σε γυναίκες.
Η Στεφανία Γουλιώτη (Κύκλωπας) απέδειξε για μια ακόμα φορά το μέγεθός της ως ηθοποιός. Το πηγαίο ταλέντο της, η τόλμη της, η δυναμική της και η υποκριτική νοημοσύνη της κατέκτησαν το κοινό.
Η Αλεξάνδρα Αϊδίνη, με ζωντανή παρουσία περίπου 45 λεπτά πριν από την παράσταση, στη σκηνή και το κοίλον επιδεικνύοντας τα «προσόντα» του Σιληνού, ήταν μια απόλαυση. Χαριτωμένη, με αίσθηση του χιούμορ, χυμώδης, με ευρήματα και συνειρμούς. Εκπληκτική.
Σε υψηλά επίπεδα έφτασε και η Άννα Καλαϊτζίδου, που με δημιουργική πνοή και οξύνοια έδωσε έναν εξαίρετο κι ευρηματικό Οδυσσέα.

Ο Χορός έφερε το απαραίτητο βακχικό στοιχείο της ιστορίας. Μερικά από τα πιο ταλαντούχα κορίτσια της νέας φουρνιάς του θεάτρου μας τον απαρτίζανε. Οι Νεφέλη Μαϊστράλη, Μαρία Μοσχούρη, Αμαλία Νίνου, Μυρτώ Πανάγου, Ελένη Τσιμπρικίδου (Σάτυροι), Έφη Ρευματά (Κομπάρσος) στάθηκαν επάξια στην ορχήστρα της Μικρής Επιδαύρου. Γυμνόστηθες, με εφηβικό κορμί και εξοπλισμένες με τον παραδοσιακό φαλλό, παρέπεμπαν θαυμάσια σε ανδρόγυνες, ερμαφρόδιτες μορφές. Θαυμάσαμε ένα Χορό με πληθωρικότητα, σαρκαστική διάθεση, φρεσκάδα, πάθος και ζωντάνια. Έντονο και ασυγκράτητο.

Οι συντελεστές

Πολύτιμους συμπαραστάτες βρήκε στην υλοποίηση της παράστασής του ο Παντελής Δεντάκης τον Ερμή Μαλκότση με τη γεμάτη φαντασία και διονυσιασμό επιμέλεια κίνησης. Τις υπαινικτικές, σπινθηροβόλες, με έμπνευση μουσικές επιλογές του Λευτέρη Βενιάδη. Την ωραία δουλειά που έκανε στα σκηνικά – κοστούμια η Γεωργία Μπούρδα -επινοητική, λειτουργική και ευσυνείδητη. Τους καίριους φωτισμούς του λαμπρού καλλιτέχνη Σάκη Μπιρμπίλη. Τη λογοτεχνική και εύρυθμη μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα.

Η παράσταση έκλεισε με τον μονόλογο της Στεφανίας Γουλιώτη, όπου ο Κύκλωπας δεμένος στον βράχο και τυφλός πια, απαγγέλλει το Ειδύλλιο προς τη Γαλάτεια (Θεόκριτος) στην πιο ποιητική στιγμή του «Κύκλωπα». Στο φινάλε της παράστασης, πυροτεχνήματα φώτισαν τη θάλασσα, δίνοντας την αίσθηση του Οδυσσέα που το σκάει από το νησί με το καράβι του και θυμίζοντας Ανάσταση σε νησιώτικο περιβάλλον.

Η ανθρωποφαγική φύση

Έργο οξύ και πικρό σίγουρα ο «Κύκλωπας». Μιλάει για την ανθρωποφαγία κυριολεκτικά αλλά και για την ανθρωποφαγική φύση του ανθρώπου μεταφορικά. Για την αυτοκαταστροφική πορεία του ανθρώπινου γένους. Για τον άνθρωπο που τρώει τις σάρκες του άλλου, αλλά και τις δικές του. Έργο άγριο και τόσο σκληρό όσο και η χρονική στιγμή που ζούμε.
Εμφανίζει τον Πολύφημο ως πλάσμα με άγρια ένστικτα, αλλά και με μια κοσμοθεωρία την οποία υπερασπίζεται και νοητικά και θεωρητικά. Από την άλλη ο Οδυσσέας δεν είναι μόνο το θύμα, ο ικέτης που φτάνει σε έναν ξένο τόπο και ζητάει βοήθεια. Είναι και ο πολεμιστής που έχει λεηλατήσει, ληστέψει και κατακάψει, εκδικητικός, άρπαγας και άπληστος. Αντιστοίχως και ο Σιληνός δεν είναι μόνο ο συμπαθητικός και καταπιεσμένος ήρωας, αλλά κι αυτός που προσπαθεί καιροσκοπικά να επιβιώσει, να ξεφύγει, να παζαρέψει την τύχη του και τις υπηρεσίες του.
Ο «Κύκλωπας» του Παντελή Δεντάκη ήταν μια παράσταση που χαρήκαμε, που βιώσαμε, που χειροκροτήσαμε αυθόρμητα. Παράσταση αισθητικής χαράς και ενδιαφέροντος προβληματισμού.

  • Με τον ίδιο τίτλο σώζεται αποσπασματικά ένας διθύραμβος του Κυθήριου ποιητή του 4ου π.Χ. αιώνα Φιλόξενου. Ο Θεόκριτος σε δύο ειδύλλια, το 6ο και το 11ο κατά σειρά, έχει ως κεντρικό θέμα του τον Κύκλωπα Πολύφημο, ενώ από το ίδιο πρόσωπο εμπνέεται και ο Καλλίμαχος σε ένα επίγραμμά του από το 12ο βιβλίο της Παλατινής Ανθολογίας.
  • Στο κείμενο της παράστασης έχουν προστεθεί αποσπάσματα από την Οδύσσεια του Ομήρου και από το Ειδύλλιο ΙΑ’ (Κύκλωψ) του Θεόκριτου, σε μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα. Ο θεοκρίτειος Πολύφημος στέκει στον αντίποδα του ομηρικού. Από παραδοσιακή μορφή του έπους μεταβάλλεται σε ένα ταπεινό πλάσμα που, ενώ διατηρεί το παρουσιαστικό του τέρατος, έχει αποκτήσει ανθρώπινες ευαισθησίες, πάθη και αδυναμίες.

Ταυτότητα παράστασης

Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας
Σκηνοθεσία: Παντελής Δεντάκης
Σκηνικά – Κοστούμια: Γεωργία Μπούρδα
Επιμέλεια κίνησης: Ερμής Μαλκότσης
Μουσική: Λευτέρης Βενιάδης
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Βοηθοί σκηνοθέτη: Έφη Ρευματά, Θανάσης Ζερίτης
Βοηθός Σκηνογράφου – Ενδυματολόγου: Μυρτώ Κοσμοπούλου
Κατασκευή Σκηνικού: Νίκος Δεντάκης
Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου
Φωτογραφίες πρόβας: Βάσια Αναγνωστοπούλου
Ηχογράφηση-μίξη: AUX Studio – Παναγιώτης Παρασκευαΐδης

Ερμηνεία: Στεφανία Γουλιώτη (Κύκλωπας), Άννα Καλαϊτζίδου (Οδυσσέας), Αλεξάνδρα Αϊδίνη (Σιληνός), Νεφέλη Μαϊστράλη, Μαρία Μοσχούρη, Αμαλία Νίνου, Μυρτώ Πανάγου, Ελένη Τσιμπρικίδου (Σάτυροι), Έφη Ρευματά (Κομπάρσος)

– Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου
Εκτέλεση παραγωγής: Polyplanity Productions / Γιολάντα Μαρκοπούλου, Βίκυ Στρατάκη
Παραγωγή: Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου

Παραστάσεις: Παρασκευή, 21 & Σάββατο, 22 Ιουλίου 2017 / με αγγλικούς υπέρτιτλους

  • Ο Κύκλωπας του Ευριπίδη θα παρουσιαστεί για μία και μοναδική παράσταση στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, την Πέμπτη 7 Σεπτεμβρίου 2017.
  • Ώρα Έναρξης: 21.00Εισιτήρια:
    Ζώνη VIP: 40 ευρώ
    Ζώνη Α: 30 ευρώ
    Ζώνη Β: 25 ευρώ
    Ζώνη Γ: 20 ευρώ (κανονικό) & 15 ευρώ (άνω των 65 ετών)
    Άνω Διάζωμα: 15 ευρώ
    Φοιτητικό, Παιδικό, Ανέργων: 10 ευρώ

 

«Κύκλωπας» – Μερικές από τις παλαιότερες εμβληματικές παραστάσεις:

1934 / Φώτος Πολίτης / Αιμίλιος Βεάκης

1959 / Αλέξης Σολομός / Παντελής Ζερβός

1974 / Σπύρος Ευαγγελάτος / Γρηγόρης Βαφιάς

2001 / Γιάννης Ρήγας /  Κώστας Καζάκος

2013 / Βασίλης Παπαβασιλείου / Δημήτρης Πιατάς

Δύο από τα τραγούδια που ακούγονται και οι στίχοι τους

  • Η δουλειά κάνει τους άντρες

1968

Στίχοι:  Λευτέρης Παπαδόπουλος

Μουσική: Μάνος Λοΐζος

Τραγούδι: Γιάννης Καλατζής

***

Το πλαστό το πασαπόρτι

σαν και την καρδιά σου μόρτη

σαν την κάλπικη καρδιά σου

τη σκληρή

 

Μη βροντοχτυπάς τις χάντρες

η δουλειά κάνει τους άντρες

το γιαπί το πιλοφόρι το μυστρί

 

Ρημαδιό ζωή και σπίτι

απ’ τα χούγια σου αλήτη

που μετράς το αντριλίκι

με βρισιές

 

Μη βροντοχτυπάς τα ζάρια

όσοι είναι παλληκάρια

τη ζωή τους την περνούν στις σκαλωσιές

 

  • Τζαμάικα

1971

Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος

Μουσική: Μάνος Λοΐζος

Τραγούδι: Γιάννης Καλατζής

***

Κάθε πρωί που κίvαγα vα πάω στη δουλειά

φεύγανε σαv πουλιά τα ψαροκάικα

κάθε πρωί σκαρώvαμε μαζί με το Μηvά

ταξίδια μακριvά ως τη Τζαμάικα

 

Κι αρμεvίζαμε στα πέλαγα αγάπη μου παλιά

κι ύστερα το βραδάκι μεθυσμεvάκι στα καπηλειά

σ’ έπιvα κοριτσάκι σαv το κρασάκι γουλιά γουλιά

 

Χρόvια στο μεροκάματο κοπίδι και σφυρί

έφτιαξα έvα σκαρί για το χατίρι σοu

σκάλισα στηv πρυμάτσα του γοργόvα θαλασσιά

κι έγιvα μια βραδιά καραβοκύρης σου

 

Κι αρμεvίζαμε στα πέλαγα αγάπη μου παλιά

κι ύστερα το βραδάκι μεθυσμεvάκι στα καπηλειά

σ’ έπιvα κοριτσάκι σαv το κρασάκι γουλιά γουλιά

eirini aivaliwtouΟ «Κύκλωπας» της σάτυρας, της σκληρότητας και της μοναξιάς από τον Παντελή Δεντάκη
Περισσότερα

«Πέρσες», θέαμα και ακρόαμα από τον Άρη Μπινιάρη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Άρης Μπινιάρης σκηνοθετεί τραγωδία. Γνωρίζαμε τις δυνατότητές του στο είδος από την εποχή (2007-2008) που είχε σκηνοθετήσει μία εξαιρετική «Αντιγόνη» στα αρχαία ελληνικά. Όλοι τότε είχαν αναγνωρίσει και εγκωμιάσει την ακαταμάχητη σκηνοθετική και ερμηνευτική ευφυΐα της παράστασης αυτής και των συντελεστών της. Οι θεατές, μάλιστα, στο τέλος, όπως θυμάμαι, παραληρούσαν μπροστά στους δύο performers (ο Άρης Μπινιάρης και η μουσικός Σμαρώ Χ. Γρηγοριάδου) που κράτησαν την αίθουσα με κομμένη την ανάσα για μία ολόκληρη ώρα.

Μετά την «Αντιγόνη» ακολούθησαν οι «Βάκχες» (2010) σε μια επίσης μικρής φόρμας παραγωγή, βασισμένη στην αρχαία μετρική και τη μουσικότητα του ποιητικού λόγου.

Ο Άρης Μπινιάρης επιβεβαιώθηκε ως ένας νέος ανερχόμενος σκηνοθέτης και πολύπλευρο ταλέντο στη θεατρική Αθήνα απ’ όταν παρουσίασε το «Θείο Τραγί» τον χειμώνα του 2011 στο Bios. Ακολούθησε «Το ‘21», ένα ροκ ορατόριο με θέμα την Ελληνική Επανάσταση του 1821, το οποίο παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών το 2015. Σε αμφότερες τις εν λόγω παραγωγές, ο ταλαντούχος σκηνοθέτης παρουσίασε μια θεατρική παράσταση με έναν ηθοποιό (τον ίδιο) και δύο μουσικούς επί σκηνής.

Για τους «Πέρσες», που παρουσίασε φέτος στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου, με άξονα τη μουσικότητα του αισχύλειου κειμένου, άντλησε πληροφορίες από την αρχαία ρυθμολογία του πρωτότυπου κειμένου έχοντας κάνει προηγουμένως σοβαρή μετρική ανάλυση. Εξέτασε εν ολίγοις τα μέτρα και το ρυθμό που χρησιμοποιεί ο Αισχύλος για να αποδώσει το νόημα. Συνδύασε παραδοσιακές μουσικές της Ανατολής και του ευρύτερου χώρου της αρχαίας Περσίας με τη σύγχρονη ραπ για να δημιουργήσει μια παράσταση πρωτότυπη μεν αλλά εύληπτη, κατανοητή, απολαυστική, χορταστική, θέαμα και ακρόαμα ταυτόχρονα, κατά τη διάρκεια της οποίας το κοινό είχε την ευκαιρία να ακούσει την ιστορία και να την κατανοήσει  -χωρίς να επιδιώξει ως σκηνοθέτης να παρουσιάσει κάτι δυσνόητο ή πειραματικό.

Η πρώτη παράσταση στον ελλαδικό χώρο των «Περσών» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη, δόθηκε με μεγάλη επιτυχία την Παρασκευή 11 Αυγούστου 2017 στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Αθρόα ήταν η προσέλευση και πολύ θερμή η ανταπόκριση του κοινού για την παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, που επέστρεψε στην Επίδαυρο ύστερα από 4 χρόνια αισθητής απουσίας. Χαρακτηριστικά της επιτυχίας ήταν τα παρατεταμένα χειροκροτήματα τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά το τέλος της παράστασης, όταν το κοινό επανέφερε τέσσερις φορές τους ηθοποιούς στη σκηνή μέσα σε μεγάλο ενθουσιασμό.

Η πτώση και η ατίμωση

Η τραγωδία είναι το θέατρο των μεγάλων, αμφίσημων συγκρούσεων ανάμεσα σε πρόσωπα και σε έννοιες. Στις τραγικές συγκρούσεις κανένα από τα αντιτιθέμενα μέρη δεν μπορεί να διεκδικήσει το δικαίωμα στην απόλυτη ορθότητα. Καθένα από τα αντιτιθέμενα μέρη ενέχει κάτι το ακραίο, το αμφιλεγόμενο, το προβληματικό. Η σύγκρουσή τους είναι βίαιη, συγκλονιστική και δεν μπορεί να επιλυθεί παρά από τον απόλυτο, ύστατο διαιτητή, τον θάνατο. Στους «Πέρσες» ο Ξέρξης, όπως και ο Αίας στον «Αίαντα» του Σοφοκλή, οδηγείται στην πτώση και στην ατίμωση. Ο συγγραφέας δημιουργεί ένα δράμα που διαπραγματεύεται το θέμα της ύβρεως και της νέμεσης. Συγγράφει στην ουσία ένα είδος πολιτικής πραγματείας σε ποιητική μορφή, παρουσιάζοντας πώς μια υπερδύναμη μπορεί να καταστραφεί αν υπερβεί κάποια ηθικά όρια.

Η τραγωδία αυτή διδάχτηκε από έναν ήδη ώριμο Αισχύλο, οκτώ μόλις χρόνια μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, που αποτελεί και το κεντρικό επεισόδιο της υπόθεσης. Σε μικρή απόσταση από τον τόπο της σύρραξης, υπό τη σκιά μιας Ακρόπολης με κατεστραμμένους ακόμα τους ναούς, μπροστά σε ένα κοινό που είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει την πόλη του κυνηγημένο από την περσική απειλή, ο ποιητής με χορηγό το νεαρό τότε Περικλή, παρουσιάζει ένα έργο όπου παρόντες είναι μόνο οι Πέρσες και η θεϊκή παρέμβαση, χωρίς τη φυσική παρουσία ούτε ενός Έλληνα επί σκηνής.

Το θέμα

Ο βασιλιάς των Περσών, Ξέρξης, έχει φύγει με όλο του το στράτευμα για να κατακτήσει την Ελλάδα. Έχει περάσει καιρός και επειδή δεν φτάνουν μηνύματα από την εκστρατεία, στην Περσία άρχισαν να ανησυχούν. Οι πρεσβύτεροι μαζεύονται έξω από τα ανάκτορα και υπολογίζοντας το μέγεθος του στρατού εκφράζουν και τους ενδόμυχους φόβους τους. Βγαίνει η βασίλισσα Άτοσσα, η μητέρα του Ξέρξη και τους ζητά συμβουλή για ένα τρομακτικό όνειρο που είδε το προηγούμενο βράδυ. Όμως την ίδια στιγμή εμφανίζεται ένας αγγελιοφόρος του περσικού στρατεύματος και επιβεβαιώνει με τον χειρότερο τρόπο τους φόβους όλων αρχίζοντας να διηγείται το μέγεθος της καταστροφής των Περσών στην ναυμαχία της Σαλαμίνας πρώτα και μετά στο δρόμο της επιστροφής για τη χώρα τους.

Αξίζει να προσέξουμε τον ευγενικό τρόπο με τον οποίο ο Αισχύλος χειρίζεται το θέμα της μεγάλης νίκης των Αθηναίων και αντίστοιχα της μεγάλης ήττας των Περσών, χωρίς περιττούς κομπασμούς υπεροχής, αλλά με το μεγαλείο και την επίγνωση του άξιου και δίκαιου νικητή.

Τα ιστορικά γεγονότα

Οι «Πέρσες», το παλαιότερο από τα σωζόμενα έργα του αρχαίου ελληνικού δράματος, το μοναδικό που βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα, καταγράφει την ήττα της περσικής αλαζονείας και το θρίαμβο του ελληνικού πνεύματος, υιοθετώντας μια ξεχωριστή αφηγηματική φόρμα. Αν και το έργο δεν δεσμεύεται να καταγράψει την ιστορική αλήθεια με κάθε ακρίβεια και λεπτομέρεια· πάντως δεν αλλοιώνει (ούτε και θα ήταν δυνατό να το πράξει) το γενικό περίγραμμα των γεγονότων και το πνεύμα της εποχής.

Αρκετές από τις πληροφορίες που αναφέρει ο Αισχύλος εντοπίζονται, παραδείγματος χάριν, στον Ηρόδοτο και σε άλλες «ιστορικές» πηγές.

–  Ειδικά η περιγραφή της ναυτικής σύγκρουσης δεν διαφέρει από αυτήν του Ηροδότου παρά σε λεπτομέρειες.

– Ο Αισχύλος γνωρίζει τη γεωγραφία της περσικής αυτοκρατορίας (ίσως από την Περιήγησιν του Εκαταίου), καθώς και πολλά στοιχεία της περσικής αυλικής εθιμοτυπίας (και του περσικού πολιτισμού εν γένει), προφανώς από διάφορες γραπτές και προφορικές πηγές.

– Ας μην παραλείπουμε βεβαίως και την οπτική και τη μουσική διάσταση της παράστασης, οι οποίες πρέπει να δημιουργούσαν μια αρκετά αυθεντική περσική ατμόσφαιρα.

– Ας μην παραβλέπουμε επίσης το γεγονός ότι, σύμφωνα με μια μάλλον αξιόπιστη παράδοση, ο ίδιος ο Αισχύλος πολέμησε και διακρίθηκε στις μάχες κατά των Περσών, όπως και οι αδελφοί του Κυνέγειρος και Αμεινίας.

Το φως και η σκιά

Ο Αισχύλος αποσαφηνίζει τις διαφορές μεταξύ της δουλοπρεπούς Ανατολής και της ελεύθερης Δύσης. Το φως και η σκιά σκιαγραφούν αντίθετα τον Δαρείο και τον Ξέρξη. Η ιστορική αλήθεια όσον αφορά τη δράση του Δαρείου διαστρεβλώνεται με σκοπό να εξιδανικευθεί ο πρεσβύτερος βασιλιάς και να δημιουργηθεί η αντίθεση. Στην πραγματικότητα και εκείνος, όπως και ο γιος του, οδήγησε τον περσικό στρατό στην καταστροφή. Ο Αισχύλος ανήγαγε τη συμφορά των Περσών πέρα από το εθνικό επίπεδο στο χώρο του πανανθρώπινου.

Γεμάτη εντυπωσιακές εικόνες η τραγωδία που παρακολουθήσαμε. Είδαμε τη μεγαλοπρέπεια μιας μεγάλης δύναμης, την ισχύ της και την αφθονία της. Τις φορτωμένες προαισθήματα εισαγωγικές στροφές του Χορού, κι από εκεί περάσαμε στη συγκλονιστική σκηνή της Άτοσσας με τη διήγηση του ονείρου. Από την αγγελική ρήση με την περιγραφή της ναυμαχίας, που είναι το ωραιότερο μνημείο για τη Σαλαμίνα, πήγαμε στην επιβλητική εμφάνιση του Δαρείου και στην καταστροφή, ενσαρκωμένη στο πρόσωπο του νικημένου Ξέρξη και στο τέλος του έργου με τον άγριο ασιατικό θρήνο.

Η μουσικότητα

Οι μουσικές του καταβολές του σκηνοθέτη, η βιωματική σχέση του με τη μουσική, η μουσική του παιδεία, ο μουσικός του «οπλισμός» όσον αφορά το επίπεδο και το συνδυασμό των γνώσεων, η σχέση του με τη μουσική τεχνολογία και η γενικότερη κατεύθυνσή του ως καλλιτέχνη, καθόρισαν μια παράσταση με μουσική γλώσσα και ταυτότητα εκφράζοντας όσο το δυνατόν πιο έντονα κάτι ζωντανό, εναργές, ευκρινές και παραστατικό.

Τα τραγικά κείμενα στην απαρχή και το ξεκίνημά τους ήταν πρωτίστως μουσικά. Αυτό συνέβαινε στην αρχαία τραγωδία. Τέτοια κείμενα ως επί το πλείστον ήταν γραμμένα εκ των προτέρων σε παρτιτούρες, δηλαδή ο Αισχύλος τα έγραφε σε ιδιότυπες παρτιτούρες της εποχής του. Όλα αυτά ήταν τραγουδίσματα στην ουσία, εξ ου και το όνομα «τραγωδία».

Ο Άρης Μπινιάρης άντλησε στοιχεία όπως η μουσικότητα, ο ρυθμός, οι εναλλαγές των ρυθμών και τα μετέφερε στο σήμερα σε μια συνδιαλλαγή με σύγχρονα μέσα είτε της σκηνογραφίας ή ηχητικά. Δημιούργησε μια παράσταση πλούσια σε κίνηση και σύγχρονες θεατρικές τεχνικές, που αποτελούσε πρωτίστως ένα μουσικό δρώμενο, στην οποία η τέχνη της αρχαίας μετρικής έγινε το όχημα του θεατή-ακροατή για την κατανόηση της τραγωδίας και την εσωτερική πρόσληψη των νοημάτων της. Υλικό για τη θεατρική δράση αντλήθηκε και από το δημοτικό τραγούδι, καθώς αυτό είναι που διέσωσε στο πέρασμα των αιώνων τα απομεινάρια της αρχαίας ελληνικής μετρικής.

Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, «η παράσταση αποτελεί ένα ταυτόχρονα θεατρικό και μουσικό γεγονός και προτείνει μια ζωντανή σύνθεση ποιητικού λόγου, μουσικής και θεατρικής δράσης. Απελευθερώνει την ουσία του αισχυλικού έργου και οδηγεί τον θεατή στην κατανόηση του πανανθρώπινου χαρακτήρα του αρχαίου δράματος. Οι ηθοποιοί προσεγγίζουν τα νοήματα, τους ρυθμούς και τους ήχους του ποιητικού κειμένου, με τη μουσικότητα ως όχημα για την αναπαράσταση και τη μεταμόρφωση. Όλοι οι βασικοί χαρακτήρες, όπως και ο Χορός, ερμηνεύονται αποκαλύπτοντας τη μουσική υφή του έργου. Χρησιμοποιώντας μια τέτοια απλή σύνθεση η παράσταση εκδηλώνεται μέσα από βασικά επίπεδα- δράση, λέξη, τραγούδισμα, χορός- κατακτώντας μια απλότητα, επαρκή για να αποκαλύψει τις αδιάκοπες δονήσεις του αρχαίου ελληνικού δράματος και την απήχησή του στο σημερινό κόσμο».

Ο Χορός

Δεν μπορεί να κατανοήσει κανείς την ιδιοπροσωπία του αρχαίου ελληνικού θεάτρου, αν δεν μελετήσει βαθιά τη λειτουργία του Χορού. Τα χορικά άσματα, έστω και αν σπανίως προωθούν τη δράση, δεν είναι απλά μουσικά ιντερλούδια. Είναι κρίσιμες στιγμές στις οποίες η εξέλιξη της πλοκής κάνει μια σύντομη παύση και η τραγωδία παίρνει μια ανάσα, για να αποστάξει τους φιλοσοφικούς και ηθικούς της χυμούς.

Στον Αισχύλο – με εξαίρεση τις «Χοηφόρες» και τις «Ευμενίδες» – μας λέει η Jacqueline de Romilly, όλοι οι Χοροί αποτελούνται από τρομαγμένους ανθρώπους. «Από τα ίδια τα θύματα που δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να περιμένουν γεμάτα άγχος τις ειδήσεις που πρόκειται να φτάσουν. Η ταραχή της καταδίωξης, η φρίκη και η οδύνη παρουσιάζουν ένα υποκείμενο σε φρενήρη αγωνία».

Ο Χορός στους «Πέρσες» (Ηλίας Ανδρέου, Πέτρος Γιωρκάτζης, Γιώργος Ευαγόρου, Νεκτάριος Θεοδώρου, Μάριος Κωνσταντίνου, Παναγιώτης Λάρκου, Δαυίδ Μαλτέζε, Γιάννης Μίνως, Άρης Μπινιάρης, Ονησίφορος Ονησιφόρου, Μάνος Πετράκης, Στέφανος Πίττας, Κωνσταντίνος Σεβδαλής) έγινε αγωγός μιας συγκλονίζουσας συγκίνησης που αυτή περισσότερο από οτιδήποτε άλλο γεννήθηκε από μια συνεργασία σκηνοθέτη, μουσικής και πολυτάλαντων ηθοποιών. Τα μέλη του Χορού, μ’ έναν τρόπο άγριο, έντονο, παθιασμένο, πρωτόγονο, ανατριχιαστικό, επιθετικό, εκτοξεύουν ο καθένας το θρήνο του, σε μια συγκλονιστική πολυφωνία της συλλογικής συμφοράς. Αποκορύφωμα είναι η σκηνή του καλέσματος του φαντάσματος του Δαρείου.

Οι ερμηνείες

Στο ρόλο της Άτοσσας μας εντυπωσίασε στο έπακρο η ικανότητα της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη να κρατήσει το δερβίσικο στροβίλισμα για δεκαπέντε λεπτά και να μη χάνει ούτε τον ρυθμό, ούτε τα λόγια της. Θαυμάσαμε επίσης την υποκριτική της πληρότητα είτε στο τρανταχτό γέλιο της μάνας όταν μαθαίνει τη διάσωση του γιου της είτε στην περίφημη σκηνή του «χορού των μαλλιών», που παρέπεμπε στο «head banging» των  Led Zeppelin. Με το αρμόζον τραγικό υπόβαθρο η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη υπήρξε η ραχοκοκαλιά της παράστασης. Έδειξε την πολύχρονη και σε βάθος μελέτη της στο αρχαίο δράμα, την πολύπλευρη και επίμοχθη προετοιμασία της, την αξιοθαύμαστη επιμονή της για καλλιτεχνική δημιουργία, την υπευθυνότητά της.

Δραματική δύναμη είχε και ο Χάρης Χαραλάμπους ως Αγγελιαφόρος. Η ερμηνεία του αποτελεί μια νέα πρόταση για το ρόλο. Ένας αξιοσημείωτος ηθοποιός, πολύτιμος για την αρχαία τραγωδία.

Με κύρος παρουσίας, ευγενή απλότητα και ήρεμο μεγαλείο υποδύθηκε ο Νίκος Ψαρράς τον Δαρείο.

Με υποκριτική πειθώ, την πρέπουσα συντριβή και θεατρικό ρίγος απέδωσε τον Ξέρξη ο πολύ καλός ηθοποιός Αντώνης Μυριαγκός. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι συμμετείχε και στον Χορό των συνταρακτικών «Περσών» του Θεόδωρου Τερζόπουλου το 2006.

Οι συντελεστές

Μια εικαστική σύνθεση καμωμένη με αδρές πινελιές ζωντάνιας, πάθους και ευαισθησίας υπήρξε η κινησιολογία της Λίας Χαράκη.

Αξιέπαινη η μετρική διδασκαλία του Θεόδωρου Στεφανόπουλου.

Συμβολικά και λειτουργικά τα σκηνικά του Κωνσταντίνου Λουκά με τον τάφο του Δαρείου να θυμίζει στο σχήμα κρυπτογραφικό ή μαθηματικό σύμβολο, ακόμα και γράμμα του περσικού αλφαβήτου.

Αξιόλογη η δουλειά της Ελένης Τζιρκαλλή στα κοστούμια, που κινήθηκαν ανάμεσα στο ανατολίτικο ύφος και το στρατιωτικό πνεύμα.

Σε έντονες αποχρώσεις και στοχευμένοι στα σημαντικά οι φωτισμοί του Γεώργιου Κουκουμά.

Ο παλμός

Το κοινό το άγγιξε και το γοήτευσε η προσέγγιση του σκηνοθέτη, που απέδειξε ότι μπορεί να σταθεί και σε μεγάλη κλίμακα. Ο παλμός, η ενέργεια και οι δυνατές ερμηνείες των πρωταγωνιστών και του Χορού σχολιάστηκαν με ιδιαίτερη θέρμη. Υπήρξαν σκηνές που έφεραν στο νου, όπως διαπίστωσαν και πολλοί θεατές, μερικούς από τους πιο εμβληματικούς πίνακες του Ελ Γκρέκο.

Οι «Πέρσες», όμως, δεν είναι μόνον περιγραφή ενός ιστορικού επεισοδίου και υμνολόγηση μιας νίκης. Είναι και μια ακόμη έκφραση του ηθικού και θρησκευτικού μηνύματος του Αισχύλου: η υπερβολική περηφάνια, η αλαζονεία, η έπαρση, είναι αμάρτημα, «ύβρις» που τιμωρούν άφευκτα οι θεοί, η «νέμεσις», η θεία δίκη. Ένα μήνυμα για τους καιρούς μας και τους ηγέτες μας.

Η συγκεκριμένη παράσταση αποτελεί αξιόλογο προς ανάλυση παράδειγμα σύγχρονης προσέγγισης αρχαίας τραγωδίας, τόσο σε ό,τι αφορά τη σκηνοθεσία, όσο και σε ό,τι αφορά τη σκηνική μουσική. Πρόκειται για μια ξεκάθαρη και ολοκληρωμένη σύλληψη, ενοποιημένη και ατμοσφαιρική, μια δομή στηριγμένη στο κείμενο ως οργανικό υλικό και στη μουσικότητα ως νοηματοδοτικό στοιχείο της γλώσσας, μια δουλειά δεμένου συνόλου με ορμητική ενέργεια, εξαίρετους ηθοποιούς και αρτιότατη επιτέλεση. Ένα αδρό και ηλεκτρισμένο ορατόριο που θέτει βάσεις για μια με σεβασμό ανατροπή των καθιερωμένων.

  • Σχετικά με τα χειροκροτήματα κατά τη διάρκεια της παράστασης βέβαια οφείλουμε να εκφράσουμε τη διαφωνία μας. Ο θεατής δεν πρέπει να φωνάζει «μπράβο» ή να χειροκροτεί ενδιάμεσα στις σκηνές. Καλύτερα να περιμένει το φινάλε και μάλιστα λίγα δευτερόλεπτα ακόμη, ώστε να «σβήσει» ομαλά η παράσταση για να αφεθεί στο χειροκρότημα και στον ενθουσιασμό. Για να έχει ήδη αναγνωρίσει τι έγραψε ο συγγραφέας και τι παρουσίασε ο σκηνοθέτης. Το χειροκρότημα εν μέσω παράστασης «ενοχλεί» όσο και το κινητό ή ο βήχας. Το κοινό δεν πρέπει να αρκείται στον ερεθισμό αλλά να παρακολουθεί νοητικά. Δεν χειροκροτούμε μέσα στην παράσταση γιατί σεβόμαστε τη μέθεξη του διπλανού αλλά και την αυτοσυγκέντρωση του ηθοποιού.

Βέβαια, θα μου πείτε, στο θέατρο δεν υπάρχουν κανόνες. Όλα έχουν να κάνουν με το τι αισθάνεται το κοινό. Ωστόσο, προσωπικά δεν συμφωνώ με το χειροκρότημα γιατί θεωρώ πως ο ηθοποιός δεν πρέπει να διακόπτεται την ώρα που βρίσκεται στη σκηνή. Άλλοι κανόνες που ισχύουν στο θέατρο είναι να μη μιλά κανείς με τον διπλανό του και να μη χρησιμοποιεί το κινητό του. Ακόμα και το γέλιο επιτρέπεται όταν κανείς άλλος ανάμεσα στο κοινό δεν γελά. Στην περίπτωση αυτή δεν μπορείς να πνίξεις το γέλιο του άλλου ούτε να επιβάλεις συμπεριφορές. Άλλωστε ακόμα και στην τραγωδία μπορείς να διακρίνεις κωμικές στιγμές και το αντίθετο.

Στη συγκεκριμένη παράσταση ας δεχτούμε ότι διεξήχθη σε ένα άκρως συγκινησιακό κλίμα, λόγω των δυνατών ερμηνειών, της διαχρονικότητας των μηνυμάτων και της επανόδου του ΘΟΚ στην Επίδαυρο.

  • Δεν θα τοποθετηθώ για τον αν χρειάζονται μικρόφωνα στην Επίδαυρο. Ίσως τώρα πια να χρειάζονται. Αυτό που με ενόχλησε κυρίως, ήταν η αισθητική. Διακρίνονταν από απόσταση, με τα καλώδια, τις κολλητικές ταινίες, τους πομπούς. Μια άσχημη εικόνα, αταίριαστη με την εν γένει καλόγουστη παράσταση.
  • Λίγες παραστάσεις σημάδεψαν τόσο βαθιά τη νεοελληνική θεατρική ιστορία, όσο οι «Πέρσες» του Κάρολου Κουν, του Γιάννη Τσαρούχη (σκηνικά-κοστούμια) και του Γιάννη Χρήστου (μουσική) σε μετάφραση του αείμνηστου Παναγιώτη Μουλλά. Οι «Πέρσες» είχαν ανεβεί σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν, πρώτα στο Λονδίνο, στο Θέατρο Aldwych, στο πλαίσιο του θεατρικού φεστιβάλ World Theatre Season, την 20η Απριλίου 1965 και εν συνεχεία στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, στο Φεστιβάλ Αθηνών, την 21, 24 και 25 Αυγούστου της ίδιας χρονιάς. Αναβίωσαν το 1988.
  • Το 1999 σκηνοθέτησε τους «Πέρσες» για το Εθνικό Θέατρο ο Λευτέρης Βογιατζής.
  • Οι «Πέρσες» του Αισχύλου έχουν ανέβει επίσης υπό τη σκηνοθετική ματιά του Θεόδωρου Τερζόπουλου (2006).
  • Είχαν ακόμα παρουσιαστεί το 2009 σε μια επεισοδιακή παράσταση (λόγω αντιδράσεων μερίδας των θεατών) σκηνοθετημένοι από τον καταξιωμένο Ντίμιτερ Γκότσεφ.

Πρόγραμμα περιοδείας:

Θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη

Παρασκευή 25 Αυγούστου

(3ο Φεστιβάλ Δάσους που διοργανώνει το ΚΘΒΕ)

Ωδείο Ηρώδου Αττικού

Τετάρτη 30 Αυγούστου

Ταυτότητα παράστασης

Μετάφραση: Παναγιώτης Μουλλάς

Σκηνοθεσία/Μουσική Δραματουργία: Άρης Μπινιάρης

Μετρική Διδασκαλία: Θεόδωρος Στεφανόπουλος

Σκηνικά: Κωνσταντίνος Λουκά

Κοστούμια: Ελένη Τζιρκαλλή

Κινησιολογία: Λία Χαράκη

Σχεδιασμός Φωτισμών: Γεώργιος Κουκουμάς

Βοηθός Σκηνοθέτη: Δημήτρης Χειμώνας

Ερμηνεύουν: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (Άτοσσα), Χάρης Χαραλάμπους (Αγγελιαφόρος), Νίκος Ψαρράς (Δαρείος), Αντώνης Μυριαγκός (Ξέρξης)

Χορός: Ηλίας Ανδρέου, Πέτρος Γιωρκάτζης, Γιώργος Ευαγόρου, Νεκτάριος Θεοδώρου, Μάριος Κωνσταντίνου, Παναγιώτης Λάρκου, Δαυίδ Μαλτέζε, Γιάννης Μίνως, Άρης Μπινιάρης, Ονησίφορος Ονησιφόρου, Μάνος Πετράκης, Στέφανος Πίττας, Κωνσταντίνος Σεβδαλής

 

Αισχύλος (525 – 455 π.Χ.). Υπήρξε πολύ μεγάλος τραγικός ποιητής της αρχαίας Ελλάδας, ίσως και μεγαλύτερος απ’ όλους γενικά τους άλλους ομοτέχνους του. Ήταν επίσης αρχιτέκτονας, σκηνοθέτης και μουσικός. Από τα έργα του 67 χάθηκαν και μόνο 7 διασώθηκαν («Προμηθέας Δεσμώτης», «Ικέτιδες», «Πέρσες» και «Επτά επί Θήβαις», καθώς και η τριλογία του υπό τον τίτλο «Όρέστεια» που περιλαμβάνει τα μερικότερα έργα: «Αγαμέμνων», «Χοηφόροι» και «Ευμενίδες»). Ο Αισχύλος διακρίθηκε σαν μαχητής στο Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. Πήρ,ε εξάλλου, 13 πρώτα βραβεία από έργα του, εκτός από τα δεύτερα και τρίτα, που κατά καιρούς του απονεμήθηκαν σε αντίστοιχους διαγωνισμούς. Με τον Αισχύλο η αρχαιοελληνική τραγωδία εξελίχθηκε, από τον αρχικό διθύραμβο, σε πολυπρόσωπη παράσταση και έφθασε στο μεσουράνημά της. Το ύφος του διακρίνεται για τη μεγαλοπρέπειά του, το όλο δε έργο του για το βάθος, την πρωτοτυπία στη μορφή και την ισχυρότατη φαντασία του μεγάλου ποιητή. Κατά γενική, σχεδόν, αναγνώριση ο Αισχύλος υπήρξε μέγας και, από κάθε άποψη, ασύγκριτος δημιουργός. Πέθανε από ατύχημα στη Γέλα της Σικελίας, σε ηλικία 70 ετών, και τάφηκε εκεί. Κατά σχετική ανεπιβεβαίωτη παράδοση, μια χελώνα, πέφτοντας στο κεφάλι του από ψηλά, τον σκότωσε. Στον τάφο του οι Σικελοί Έλληνες ανάγειραν μετά μνημείο, στο οποίο χάραξαν επίγραμμα, που το είχε φτιάξει ο ίδιος ο Αισχύλος, διαισθανόμενος ίσως πως το τέλος του πλησίαζε.

  • Ο Άρης Μπινιάρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1981 και είναι σκηνοθέτης και ηθοποιός θεάτρου.

Έχει σκηνοθετήσει και παίξει στις παραστάσεις:

– «Το ’21» του Άρη Μπινιάρη (Φεστιβάλ Αθηνών 2015, Gazarte 2015-2016)

– «Το Θείο Τραγί» του Γιάννη Σκαρίμπα (Bios 2012- 2014, Φεστιβάλ Αθηνών 2014, Θέατρο Λευτέρης Βογιατζής 2014-2015)

– «Βάκχες» του Ευριπίδη (Bios 2010)

– «Αντιγόνη» του Σοφοκλή (Θέατρο Χυτήριο 2007, Θέατρο του Νέου Κόσμου 2007- 2008)

Έχει πρωταγωνιστήσει ως ηθοποιός στις παραστάσεις:

– «Δεσποινίς Μαργαρίτα» του Ρ. Ατάυντε σε σκηνοθεσία Άντζελας Μπρούσκου και την Όλια Λαζαρίδου στον ομώνυμο ρόλο. (Απλό θέατρο Αντώνη Αντύπα 2008)

– «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος» σε κείμενο- σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη. (ΔΗΠΕΘΕ Χίου 2007, ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας 2007, Παλλάς 2007)

– Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ομάδας θεάτρου δρόμου Παντούμ και έλαβε μέρος ως ηθοποιός, ζογκλέρ, ξυλοπόδαρος και τραγουδοποιός σε παραστάσεις και θεάματα δρόμου (2003- 2006).

 

 

eirini aivaliwtou«Πέρσες», θέαμα και ακρόαμα από τον Άρη Μπινιάρη
Περισσότερα