Βιβλιοστάτης

Μίλτος Σαχτούρης «Ο Ελεγκτής»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Ένας μπαξές γεμάτος αίμα
είν’ ο ουρανός
και λίγο χιόνι
έσφιξα τα σκοινιά μου
πρέπει και πάλι να ελέγξω
τ’ αστέρια
εγώ
κληρονόμος πουλιών
πρέπει
έστω και με σπασμένα φτερά
να πετάω.

(Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο, 1958)

Ο Μίλτος Σαχτούρης (Αθήνα, 29 Ιουλίου 1919 – Αθήνα, 29 Μαρτίου 2005) ήταν ένας από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς Έλληνες ποιητές τιμημένος με τρία κρατικά βραβεία.

Γεννήθηκε στην κλινική Λούρου στην Αθήνα και ήταν γιος του δικαστικού και νομικού συμβούλου του κράτους, Δημητρίου Σαχτούρη και της Αγγελική Παπαδήμα. Από το γένος του πατέρα του καταγόταν από την υδραϊκή οικογένεια των Σαχτούρηδων και ήταν εγγονός του αξιωματικού του πολεμικού ναυτικού Μιλτιάδη Σαχτούρη και δισέγγονος του ναυμάχου του ’21 Γιώργη Σαχτούρη.

Σε ηλικία πέντε ετών εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του μόνιμα στην Αθήνα. Με προτροπή και επιμονή του πατέρα του, το 1937 άρχισε σπουδές νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στο σχολείο ήταν συμμαθητής με τον Επαμεινώνδα Γονατά. Το 1938 δημοσίευσε με το ψευδώνυμο Mίλτος Xρυσάνθης ένα διήγημα στο περιοδικό Εβδομάδα. Το 1939 πέθανε ο πατέρας του και ο ίδιος λίγα χρόνια αργότερα (1944), αν και βρισκόταν στο τέταρτο έτος της Νομικής, έκαψε τα βιβλία που διάβαζε, αποφασισμένος να επιδοθεί αποκλειστικά στην ποίηση. Τη βιβλιοθήκη του πατέρα του, με τα νομικού περιεχομένου βιβλία, την πούλησε. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής έπασχε από φυματίωση με αποτέλεσμα για μεγάλο χρονικό διάστημα να παραμείνει καθηλωμένος στο κρεβάτι. Την εποχή του Εμφυλίου υπηρέτησε στον στρατό.

Η ενασχόλησή του με την ποίηση

Η πρώτη του επαφή με την ποίηση ήταν την Άνοιξη του 1941, όταν πρωτοέγραψε ποίηση. Το 1943 γνωρίστηκε με τον Οδυσσέα Ελύτη και τον Νίκο Εγγονόπουλου, με τον οποίο συνδέθηκε με στενή φιλία. Ως ποιητής στον χώρο των γραμμάτων εμφανίστηκε, ύστερα από παρότρυνση του Ελύτη, το 1944 στο περιοδικό Τα Νέα Γράμματα. Τον επόμενο χρόνο κυκλοφόρησε η πρώτη του ποιητική συλλογή «Η Λησμονημένη». Για τη συλλογή αυτή ο Σαχτούρης ανέφερε πολλά χρόνια αργότερα: «Το βιβλίο είναι αφιερωμένο σε αυτή τη γυναίκα, η οποία επανέρχεται και σε άλλα ποιήματά μου αργότερα μέχρι τα Εκτοπλάσματα». Το 1948 εξέδωσε τις «Παραλογαίς» και ακολούθησαν και άλλες πολλές, με αποκορύφωμα το «Με το πρόσωπο στον τοίχο» (1952), το οποίο εκείνη την εποχή πούλησε πέντε αντίτυπα, αν και ήταν το καλύτερο έργο του.

Τα πρώτα του ποιήματα κατακρίθηκαν από τη γενιά του ’30 και ιδιαίτερα από τους Άλκη Θρύλο, Παλαιολόγο, Αιμίλιο Χουρμούζιο, Πέτρο Χάρη κ.α., οι οποίοι αντιμετώπισαν το έργο του με χλεύη.

Καταξίωση

Στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 άρχισαν οι κριτικοί να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στα ποιήματά του Σαχτούρη. Πρώτα ο Αλέκος Αργυρίου και στη συνέχεια η Νόρα Αναγνωστάκη, σύζυγος του Μανόλη Αναγνωστάκη, με το άρθρο της «Ο Μίλτος Σαχτούρης και οι δύσκολοι καιροί» στο περιοδικό Κριτική. Με το έργο του αργότερα ασχολήθηκαν οι Μαρωνίτης, Γιάννης Δάλλας, Χρήστος Μπράβος, Θάνος Κωνσταντινίδης, Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Τατιάνα Μιλλιέξ κ.α.

Στη διάρκεια της λογοτεχνικής του πορείας τιμήθηκε με τρία κρατικά βραβεία: Το 1956 με το Α’ Βραβείο Νέοι Ευρωπαίοι Ποιητές από την ιταλική ραδιοφωνία και τηλεόραση για τη συλλογή του «Όταν σας μιλώ», το 1962 με το Β’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή του «Τα Στίγματα» και το 1987 με το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για το έργο του «Εκτοπλάσματα». Επίσης τιμήθηκε με το Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος (1995) για την προσφορά του στα γράμματα και το Μέγα Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (2003) για το σύνολο του έργου του.

Το έργο του

Ο Σαχτούρης αν και επηρεάστηκε από τον υπερρεαλισμό δεν αφομοιώθηκε σε αυτόν και θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ξέφυγε από αυτόν αποκτώντας μια καθαρά προσωπική φωνή. Μπορεί όμως με ευκολία να χαρακτηριστεί ως ένας ποιητής του παραλόγου και του συμβολισμού. Θεωρείται εισηγητής της ποίησης του παράλογου στην Ελλάδα και αρκετοί νεότεροι ποιητές έχουν επηρεαστεί από αυτόν. Η γλώσσα των ποιημάτων του είναι ελλειπτική, λιτή, τραγική, σκυθρωπή και σοβαρή. Επίσης η ποίησή του ως προς τη δομή είναι ενιαία, δηλαδή εμπειρίες οι οποίες συνεχώς αναπαράγονται με μια κυκλική φορά, ενώ διακρίνει κανείς μια έντονη εικονοποιία.

Τα ποιήματά του είναι εμπνευσμένα από την περίοδο της κατοχής και της μεταπολεμικής εποχής.

Τελευταία χρόνια

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε σε ένα μικρό διαμέρισμα της οδού Ίμβρου 2 στην Κυψέλη γράφοντας ελάχιστα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Σαχτούρης για να επιβιώσει είχε αναγκαστεί να πουλήσει το οικογενειακό του κτήμα στην Αργολίδα, έκτασης 230 στρεμμάτων, το οποίο είχε δοθεί στην οικογένεια Σαχτούρη από τον Καποδίστρια, καθώς και το πατρικό του στην Κυψέλη, στην οδό Καλύμνου. Επίσης το Υπουργείο Πολιτισμού του είχε χορηγήσει τιμητική σύνταξη.

Απεβίωσε στις 29 Μαρτίου 2005 στην Αθήνα και τάφηκε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών δημοσία δαπάνη. Δεν παντρεύτηκε και δεν απέκτησε οικογένεια, διατηρούσε όμως δεσμό από το 1960 με τη ζωγράφο Γιάννα Περσάκη.

Για τον θάνατό του ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής σχολίασε: «Ο Μίλτος Σαχτούρης υπήρξε ένας από τους τελευταίους εκπροσώπους της μεγάλης γενιάς της νέας ελληνικής ποίησης. Η τολμηρή, ασυμβίβαστη γραφή του, η διαρκής αναζήτηση της ελευθερίας στην τέχνη και τη ζωή, συνόδευσαν μια ολόκληρη εποχή περιπετειών και αγώνων. Ανέδειξαν το έργο του πέρα και πάνω από τους περιορισμούς του χρόνου. Στους οικείους του εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια», ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Γεώργιος Παπανδρέου: «Ο Μίλτος Σαχτούρης υπήρξε από τις μεγαλύτερες ποιητικές μορφές της σύγχρονης Ελλάδας. Υπηρέτησε τα ελληνικά γράμματα με πίστη, με σεμνότητα και ήθος. Η οικουμενικότητα των μηνυμάτων του πάντα ζωντανή και έντονη, μένει σε μας διαχρονική κληρονομιά. Στους οικείους του εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια» ενώ ο πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κάρολος Παπούλιας, εξέφρασε τα συλλυπητήρια του για τον θάνατο του Μίλτου Σαχτούρη, «του ποιητή που άνοιξε τους δικούς του υψηλούς ορίζοντες, με τη διεθνή του αναγνώριση, στην ελληνική ποίηση».

Εργογραφία
Ποιήματα

Η Μουσική των νησιών μου.1941 (αποκηρυγμένη συλλογή δημοσιευμένη με το ψευδώνυμο Μίλτος Χρυσάνθης). Ένα αντίγραφο βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη με τα στοιχεία ΑΝΥΥα/1973/ν.φ.492VK/VKα.

Παραλογαίς. Αθήνα, Ίκαρος, 1948

Με το πρόσωπο στον τοίχο. Αθήνα, [χ.ε.], 1952

Όταν σας μιλώ. Αθήνα, Τυπ. Ταρουσοπούλου, 1956

Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο. Αθήνα, Τυπ. Ταρουσοπούλου, 1958

Ο περίπατος. Αθήνα, Τυπ. Ταρουσοπούλου, 1958

Τα στίγματα. Αθήνα, Τυπ. Ταρουσοπούλου, 1962

Σφραγίδα ή η όγδοη σελήνη. Αθήνα, Τυπ. Ταρουσοπούλου, 1964

Το σκεύος. Αθήνα, Κείμενα, 1971

Εκτοπλάσματα. Αθήνα, Κέδρος, 1989, σελ. 33. ISBN 960-04-0278-7 [Α’ έκδοση 1986]

Εκτοπλάσματα

Καταβύθιση. Αθήνα, Κέδρος, 1990, σελ. 27. ISBN 960-04-0376-7

Καταβύθιση

Ποιήματα 1945-1971. Αθήνα, Κέδρος, 1991, σελ. 270 ISBN 960-04-0041-5 [Α’ έκδοση 1977]

Ποιήματα

Χρωμοτραύματα. Αθήνα, Κέδρος, 1995, σελ. 31. ISBN 960-04-1137-9 [Α’ έκδοση 1980]

Χρωμοτράυματα

Έκτοτε. Αθήνα, Κέδρος, 1996, σελ. 26. ISBN 60-04-1223-5

Έκτοτε

Ανάποδα γύρισαν τα ρολόγια. Αθήνα, Κέδρος, 1998, σελ. 28. ISBN 960-04-1556-0

Ανάποδα γύρισαν τα ρολόγια

Ποιήματα 1980 – 1998. Αθήνα, Κέδρος, 2001, σελ. 118. ISBN 960-04-1950-7

Ποιήματα

Μεταφράσεις έργων του
Στα γερμανικά

Gedichte. [tr.by] Andrea Kapsaski. Koln, Romiosini, 1990. 102p. ISBN: 3-923728-45-X

Griechische Lyrik des 20. Jahrhunderts. [tr.by] Danae Coulmas. Συλλογικό έργο. Frankfurt/M, Insel Verlag, 2001, 280 p.

Στα αγγλικά

Modern European Poetry, Miltos Sachtouris. [tr.by]: Kimon Friar. USA, Bantam Books, 1966.

With face to the wall. [tr.by] Kimon Friar. Washington, D.C, The Charioteer Press, 1968. 40p.

Quicklime.[tr.by] John Stathatos. London, Oasis Books, 1974. 20p.

Six Modern Greek Poets. Συλλογικό έργο. [tr.by]. John Stathatos. London, Oasis Books, 1975.

Contemporary Greek Litrerature. Συλλογικό έργο. [tr.by] John Stathatos. Descant, Editor Karen Mulhallen, 1977.

Selected poems. [tr.by] Kimon Friar. Old Chatham, N.Y., Sachem Press, 1982, 128p.

Strange Sunday: selected poems 1952-1971. [tr.by] John Stathatos. Frome, Somerset, Hunting Raven, 1984, 48p. ISBN: 0-905220-36-6

Contemporary Greek Poetry. Συλλογικό έργο. [tr.by] Kimon Friar. Athens, The Greek Ministry of Culture. 1985.

Poems (1945-1971). [tr. by] Karen Emmerich. New York, Archipelago Books, 2006, 260 p. ISBN: 978-0-9763950-6-5

Στα γαλλικά

Chant de la Grece, Anthologie de poesie grecque contemporaine, Συλλογικό έργο. [tr. by] Georges Zografakis. Paris, Editions Caracteres, [19-?], p. 163.

Poemes. [tr.by] Michel Vokovitch. Paris, Les Cahiers Du Confluent, 1985.
31pp.

Cing poemes de Miltos Sachtouris. [tr.by] Socrate Zervos, illustres par Alecos Fassianos, edites par Fata Morgana et Mimnermos, 1988.

Face au mur: 50 poemes. [tr.by] Jacques Bouchard. Athenes – Montpellier: Institut francais d’ Athenes et Fata Morgana, 1990, 118pp. [Frontispice d’ Alecos Fassianos].

Poemes 1 (1945-1960). [tr.by] Michel Volkovitch. Paris, Desmos, Cahiers Grecs, 1995. 48pp.

Poemes 2 (1960-1986). [tr.by] Michel Volkovitch. Paris, Desmos, Cahiers Grecs, 1995. 48pp.

Στα ιταλικά

Poesia Greca del’ 900. Συλλογικό έργο. Milano, Guanda, 1957. [Επιμέλεια: Mario Vitti].

Quando vi parlo: poesie 1945-1990. [tr.by] Paola Maria Minucci. Roma,
Fondazione Piazzolla, 1993. 222p.

Στα ολλανδικά

Het hoofd van de dichter: en andere gedichten [tr.by] Bernadette Wildenburg. Groningen: Styx Publications, 1993, 104p. ISBN: 90-72371-72-0

Een glanzende fiets :vijftien gesprekken over de Nieuwgriekse literatuur. [tr. by] Andriëtte M. Stathi-Schoorel. Συλλογικό έργο. Amsterdam, Het Griekse Eiland, 1998, 222 p. ISBN: 90-72811-05-4

Στα πολωνικά

Nowe przestrzenie Ikara, Antologia poezji greckiej XX wieku. [tr.by] Nikos Chadzinikolau. Poland, Poznan, 1972.

Nowe przestrzenie Ikara, Antologia poezji greckeij XX wieku, [tr.by] Nikos Chadzinikolaou. Poland, Poznan, 1980.

Στα ρωσικά

A Poet’s Head. [tr.by] Irina Igorevna Kovaleva. Moscow, О.Г.И., 2003, 95 pp. [Τίτλος πρωτοτύπου: Το κεφάλι του ποιητή].

In Век перевода. Антология русского поэтического перевода XXI века (A Century of Translation. An Anthology of Russian Poetic Translations of the 21 St Century). Συλλογικό έργο. [tr.by] Irina Igorevna Kovaleva. Moscow, Vodolei, 2005.

Δισκογραφία

«O Mίλτος Σαχτούρης διαβάζει Σαχτούρη (Διόνυσος 1977)»

Τι έγραψε ο Τύπος για τα βιβλία του
ΜΙΛΤΟΥ ΣΑΧΤΟΥΡΗ

Ο Σαχτούρης έχει δημιουργήσει ένα δικό του κόσμο, με θεμέλια, αρχιτεκτονική διάρθρωση, ενότητα ύφους και περιεχόμενο. Έναν αποκλειστικά δικό του κόσμο, Μπορείς να τον αναγνωρίσεις όχι μόνον από οποιοδήποτε ποίημα αλλά κι από οποιονδήποτε στίχο. Ο κόσμος του Σαχτούρη φαίνεται κλειστός και σε μερικούς, ίσως στενά ατομικός. Κι όμως συνεχώς υπάρχει μια ευαίσθητη ακοή που αφουγκράζεται, κι ένα μάτι που βλέπει άγρυπνα, ό,τι γίνεται απ’ έξω…

Νόρα Αναγνωστάκη
Κριτικός λογοτεχνίας
Περ. ΚΡΙΤΙΚΗ, Νο 10, 7-8-1960

Η λησμονημένη, Αθήνα, Ίκαρος, 1945. Σελ. 48

Ανάμεσα στην ψευδώνυμη συλλογή του Η μουσική των νησιών μου και την πρώτη επώνυμη Η λησμονημένη μεσολαβεί διπλή δοκιμασία: ατομική – η αρρώστια του – και συλλογική – η κατοχή.
Η διπλή αυτή δοκιμασία περνά στην ποίησή του σε μικρές έμμονες δόσεις. Αυτή η εμμεσότητα και το κερμάτισμα του προσωπικού και συλλογικού δράματος – του γίνεται γρήγορα ο ποιητικός χαρακτήρας του. και ταυτόχρονα η περιρρέουσα ατμόσφαιρα που συμπιέζει την ποιητική του συνείδηση.

Γιάννης Δάλλας
Ποιητής, δοκιμιογράφος
Καθηγητής, Ιόνιο Παν/μιο
Περ. Ο ΠΟΛΙΤΗΣ, Νο 32. 1-2, 1980

Με το πρόσωπο στον τοίχο, Αθήνα, 1952. Σελ. 54

…Με το Πρόσωπο στον Τοίχο, οι κατακτήσεις του εκτείνονται σε βάθος ενώ κερδίζουν και σε ένταση. Ο λόγος του, γυμνός από επισημότητες, διαθέτει μια σπάνια λειτουργικότητα. Η λιτότητα των εκφραστικών του μέσων δεν εμποδίζει να αποδοθούν βαθύτατες καταστάσεις. Τα πράγματα εδώ έχουν αποκτήσει ένα γήινο βάρος. Μπροστά μας αναπτύσσεται ένας κόσμος κλειστός αλλά διακεκριμένος…

Αλέξανδρος Αργυρίου
Κριτικός λογοτεχνίας
Περ. ΑΓΓΛΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, Νο 7
Χειμώνας, 1954-1955

Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο, Αθήνα, 1958. Σελ. 15.

Η καινούργια συλλογή του Μίλτου Σαχτούρη, προάγει το έργο του ε σ ω τ ε ρ ι κ ά, και επεξεργάζεται περαιτέρω σε βάθος, τον μονογραμμικό, αλλά και τόσο εντατικό κόσμο του. Οι πάγιες αρετές ενός έργου μοναχικού, ιδιότυπου και φροντισμένου, διατρέχουν σταθερά και το βιβλίο τούτο: Αμεσότητα, αφαίρεση, συμπαγής λυρισμός, έντονη και αλλόκοτη υποβλητικότητα…

Βασίλης Νησιώτης
(= Πάνος Θασίτης)
Ποιητής
Περ. ΝΕΑ ΠΟΡΕΙΑ, Νο 48/49, 2-3-1959

Ο περίπατος, Αθήνα, 1960. Σελ. 48

Ο Περίπατος του Μίλτου Σαχτούρη, είναι το πιο προχωρημένο βιβλίο του.
…έχει ενδιαφέρον η προσωπική αίσθηση του Σαχτούρη, ο τρόπος της ποιητικής διάκρισης των πραγμάτων. Όχι πως δεν υπάρχει ο εξωτερικός κόσμος, υπάρχει, αλλά από στιγμή σε στιγμή παίρνει τη μορφή διαφόρων εφιαλτικών φαντασιώσεων, υπακούοντας στο νήμα μιας κεντρικής εσωτερικής του αναταραχής, […].

Νικηφόρος Βρεττάκος
Ποιητής
Περ. ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΕΧΝΗΣ, Νο 65-66
5-6-1960

Τα στίγματα, Αθήνα, 1962. Σελ. 48

Β΄ ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

…Η ποίηση του Σαχτούρη, μια ποίηση αποκλειστικά ιδιωτικού χώρου, είναι μονόχορδη και μονοτονική, μα τούτο ακριβώς της δίνει και τον ιδιαίτερό της τόνο. Πρόκειται για μια ιδιότυπη έκφραση άγχους, που αντλεί την πρωτοτυπία της απ’ την ατομικότητα του ποιητή κι αποτελεί διασταύρωση της ελεύθερης συνειρμικής του υπερρεαλισμού με τα σύμβολα του μετασυμβολισμού…

Κώστας Στεργιόπουλος
Ποιητής
Περ. ΕΠΟΧΕΣ, Νο 2, Ιούνιος 1963

Τα στίγματα, Αθήνα, 1962. Σελ. 48

Β΄ ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

Είναι, επίσης, από τους σύγχρονους Έλληνες ποιητές ο περισσότερο εντυπωσιακός..
[…] Ο Σαχτούρης δεν βασανίζεται ούτε από το υπαρξιακό άγχος, ούτε από την αναζήτηση μιας μεταφυσικής εξόδου. Ανήκει σ’ ένα τρίτο είδος εκφυγής. Πρόκειται για τυπική περίπτωση καλλιεργημένης παραισθητικής, με αιτιολογικό, όπως προσπάθησα ν’ αποδείξω, την αυτοπροστασία. Θα μπορούσε ίσως να θυμηθεί κανείς τον Κάφκα, με τη μέγιστη όμως διαφορά ότι στον Τσέχο συγγραφέα, αντίθετα με τον Έλληνα ποιητή, όλα τα σύμβολα, παρά τον εφιαλτικό χαρακτήρα τους, έχουν όχι μόνο κοινωνική καταγωγή, αλλά και κοινωνικό στόχο.

Τάσος Λειβαδίτης
Ποιητής
Εφ. Η ΑΥΓΗ, 11-6-1963

Ποιήματα (1945-1971), συγκεντρωτική έκδοση.
Αθήνα, Κέδρος, 1977. Σελ. 276. ISBN: 960-04-425-9

Στην περίπτωσή του, που είναι ίσως η πιο μοναχική μετά τον πόλεμο, έχουμε μια προσωπική μυθολογία, έναν κόσμο συμβόλων δηλαδή, αποτελούμενο από ελάχιστες λέξεις και εικόνες που επαναλαμβάνονται με εκπληκτική συνέπεια σε όλο του το έργο μέσα στα τελευταία 34 χρόνια…
…Το έργο του Σαχτούρη εξελίσσεται σαν ένα ποίημα σ’ ένα σ υ ν ε χ έ ς – μια καμπύλη δίχως μεταπτώσεις, με εξαίρεση τη σποραδική κορύφωση τριών τόνων που υποδεικνύουν την ύπαρξη δύο κόσμων: Ο ε δ ώ και τ ώ ρ α της έκπτωσης. ο π έ ρ α και π ά ν ω της ανάστασης του ανθρώπινου…

Στέφανος Μπεκατώρος
Ποιητής
Περ. ΔΙΑΒΑΖΩ, Νο 14, 10-11-1978

Χρωμοτραύματα, Αθήνα, Γνώση, 1980. Αθήνα, Κέδρος 1995. σελ. 40 ISBN: 960-041-137-9

…είναι χαρακτηριστικός ο τίτλος Χρωμοτραύματα. Η έννοια ζωγραφισμένη ποίηση» προεξαγγέλλεται από κορυφής της συλλογής εδώ, συνεπτυγμένη: σημαίνει πως απεικονίζει σε όλα τα ποιήματά του τραύματα της ύπαρξης και των καιρών, με μια εικαστική, που ο ποιητής τη θεωρεί ανώτερη αντίληψη και απόδοση του κόσμου…
Ο Σαχτούρης είναι ένας ποιητής που ανεβάζει τη βαθύτερη και πανανθρώπινη παράδοση ως την πιο επίκαιρη και ερμητική πρωτοπορία. Ή καλύτερα, που, εν ονόματι της ποίησης, της μιας και αδιαίρετης, καταργεί αυτόματα τα όρια μεταξύ πρωτοπορίας και παράδοσης.

Γιάννης Δάλλας
Ποιητής, δοκιμιογράφος
Περ. ΠΟΛΙΤΗΣ, Νο 32. 1-2,1980.

Εκτοπλάσματα, Αθήνα, Στιγμή, 1986. Αθήνα, Κέδρος, 1989. Σελ. 40 ΙSBN: 960-040-287-7

Α΄ ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

Μόλις δεκαεπτά ποιήματα πήραν τον παράξενο τίτλο Εκτοπλάσματα.
Καθώς το δείχνει κιόλας ο δίσημος τίτλος, πρόκειται για τις εκτός «πλάσματος» ορατές προβολές ενός ποιητή, που έγινε στο μεταξύ medium του εαυτού του.
Γενικότερα ο ποιητικός κόσμος στα Εκτοπλάσματα είναι διπλός: πάνω, κάτω. μισός στο σκοτάδι και μισός στο φως. στάσιμος και αναχωρητικός. θανάσιμος και αναστάσιμος. αντιφατικός και φατικός.

Δ.Ν. Μαρωνίτης
Καθηγητής Παν/μίου Θεσσαλονίκης
Εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 19-1-1980

Ποιήματα (1941-1972), συγκεντρωτική έκδοση.
Αθήνα, Κέδρος, 1996. Σελ. 32. ISBN: 960-040-041-5

…η συνταύτιση υποκειμενικού και αντικειμενικού, λογικού και παράλογου, υπαρκτού και ανύπαρκτου, είναι μια χαρακτηριστική συνθήκη σ’ όλο το φάσμα της ποίησης του Μ. Σαχτούρη και δεν οφείλεται τόσο στην επίδραση του υπερρεαλισμού όσο γενικότερα σε μια προσωπική σχέση με τη λογοτεχνία και την τέχνη, που αναζήτησαν μια «λογική» των πραγμάτων έξω από την τρέχουσα, καθιερωμένη λογική. Είναι, λ.χ. ποιήματα του Γκ. Απολλινέρ και του Ν. Εγγονόπουλου, πεζά του Φρ. Κάφκα και του Ντ. Τόμας. Και, ακόμα, εικαστικές συνθέσεις του Ιερώνυμου Μπος και του Πάμπλο Πικάσο.

Αλέξης Ζήρας
Κριτικός λογοτεχνίας
Περ. Η ΛΕΞΗ, Νο 123/124, 9-12-1994

 

eirini aivaliwtouΜίλτος Σαχτούρης «Ο Ελεγκτής»
Περισσότερα

Μάτση Χατζηλαζάρου, Άτιτλο (Απλώνω την αγκαλιά μου και συνάζω…)

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Απλώνω την αγκαλιά μου και συνάζω,
όλα τα μάτια, και τους καημούς, τα βράχια, τ’ ακρογιάλια,
τους αετούς, τη μουσική όλων των κλαριών, τον αφρό όλων των κυμάτων.
Απλώνω την αγκαλιά μου και συνάζω,
όλους τους ασφόδελους που φύτεψα στα βράχια, όλα μου
τα μεράκια, τα ντέρτια – το τσιφτετέλι και το ζεϊμπέκικο,
το κρεμεζί μου το μαντίλι και τις γαλάζιες μου τις χάντρες.
Απλώνω την αγκαλιά μου και συνάζω,
όλα μου τα κολύμπια στην Κινέτα, τον έρωτά μου με το φως
και τα βότσαλα, την αναπνοή μου όταν αγαπώ, τη χαρά μου όταν ζω.
Απλώνω την αγκαλιά μου και συνάζω,
όλες τις μέρες του χρόνου – δικές μου είναι, από τη μιαν
αυγή στην άλλη – με πλημμυρίζουνε ανοιξιάτικες ευωδίες,
ξεφάντωμα και κορεσμός του ήλιου.

Από τη συλλογή Μάης, Ιούνης και Νοέμβρης (με το ψευδώνυμο Μάτση Ανδρέου), έκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 1944

Πηγή: Μάτση Χατζηλαζάρου, Ποιήματα 1944-1985 (εκδ. Ίκαρος, 1989)

  • Πίνακας: Έργο του Σπύρου Βασιλείου, χαρισμένο στον Άγγελο και στη Λητώ Κατακουζηνού. Βρίσκεται στο Ίδρυμα Κατακουζηνού
eirini aivaliwtouΜάτση Χατζηλαζάρου, Άτιτλο (Απλώνω την αγκαλιά μου και συνάζω…)
Περισσότερα

Το μυστικό όπλο του βλάκα (Μπέρτολτ Μπρεχτ)

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

«Πάντα υπάρχουν αρκετοί βλάκες για να σχηματίσουν μια πλειοψηφία. Αυτό είναι το μυστικό όπλο του βλάκα».

«Ποιο είναι το μεγάλο μυστικό του βλάκα;» ρώτησαν κάποτε τον κ. Κόινερ.

«Αυτό που τον κάνει ακατανίκητο, ανυπέρβλητα κακό και πάντα νικητή;».

«Το μεγάλο μυστικό του βλάκα, για να σκεφτώ λίγο. Ε, μάλλον ότι δεν του περνά καν από το μυαλό, δεν διανοείται ότι μπορεί για μια στιγμή να ‘χει άδικο. Κι αν του περάσει μια στάλα υποψίας από το μυαλό, γρήγορα τη διώχνει. Αυτός βλαξ; Ποτέ των ποτών. Οι άλλοι είναι πάντα. Έτσι γίνεται αδίσταχτα θρασύς, υπέροχα επικίνδυνος, ανυπέρβλητα αλαζονικός. Και πείθει. Γιατί πάντα υπάρχουν αρκετοί βλάκες για να σχηματίσουν μια πλειοψηφία. Αυτό είναι το μυστικό όπλο του βλάκα. Μα γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να εξολοθρεύουμε τη βλακεία, γιατί κάνει βλάκες αυτούς που τη συναντούν».

«Άραγε η βλακεία οδηγεί στην κακία ή η κακία οδηγεί στην βλακεία;».

«Ούτε το ένα ούτε το άλλο» απάντησε ο κ. Κόινερ.

«Και τα δυο δεν είναι παρά συμπτώματα. Η βαθύτερη αιτία είναι η δυσανεξία απέναντι σε ένα Απύθμενο εσωτερικό κενό. Ο Βλάξ το Υποψιάζεται, αλλά καθώς αδυνατεί να το παραδεχτεί, το Απωθεί. Το παραγεμίζει είτε σωματικά -λαιμαργία- είτε στρεφόμενος προς τον εξωτερικό κόσμο: με κακία. Προσπαθώντας να επιβάλλει την εξουσία του ελπίζει να ξεχάσει την εσωτερική του κενότητα, αλλά εκείνη επιστρέφει τα βραδιά καθώς ετοιμάζεται να κοιμηθεί ή τα πρωινά λίγα δευτερόλεπτα πριν ανοίξει τα ματιά του. Φαύλος κύκλος».

«Ποιες δραστηριότητες επιλέγει συνήθως ο Βλάκας;».

«Επειδή είναι ανασφαλής επιλεγεί δραστηριότητες που του δίνουν μια Ψευδαίσθηση παντοδυναμίας. Καθώς είναι περιορισμένος στην Βλακεία του διαθέτει και ορισμένα πλεονεκτήματα: Οργανωτικότητα, επιμονή και υπομονή. Τα καταφέρνει συνήθως να οικειοποιείται δουλειές άλλων. Εξάλλου διαθέτει και ένα σπάνιο χάρισμα: δεν έχει καθόλου την αίσθηση της Ευγνωμοσύνης. Καθώς επίσης είναι και βλάκας δεν μπορεί να διανοηθεί ότι κάνει κάτι το κακό, όταν καρπώνεται τον πνευματικό ή μη μόχθο, άλλων.».

«Ποια Ύπαρξη ενοχλεί περισσότερο τον Βλάκα;».

«Η αλογόμυγα. Γιατί τον βάζει σε υποψίες αυτογνωσίας».

«Ναι κύριε Κόινερ. Αλλά γιατί από την άλλη η αλογόμυγα πάει και κολλάει στα μούτρα του Βλάκα;».

«Διότι δεν μπορεί να ανεχτεί την Βλακεία. Αυτή είναι η μοίρα της αλογόμυγας».

«Και γιατί ο Βλάκας παρόλο που είναι πιο δυνατός δεν εξοντώνει την Αλογόμυγα;».

«Γιατί είναι βλάκας και υπερβολικός. Προσπαθεί να την εξοντώσει με κανονιές. Μόνο ένας βλάκας θα προσπαθούσε να εξοντώσει μια Αλογόμυγα με κανόνι».

«Και ποια θα ήταν η λύση;».

«Η λύση θα ήταν να έπαυε να είναι Βλάκας. Αλλά καθώς αυτό είναι αδύνατον δυστυχώς δεν υπάρχει λύση: Ούτε για τον βλάκα αλλά και ούτε για την Αλογόμυγα».

«Και δεν είναι Τραγικό για τον Βλάκα να πρέπει να υποφέρει διαρκώς την ενοχλητική του Αλογόμυγα;».

«Ε όχι και τόσο. Τι να πούνε και όσοι θα πρέπει να υποφέρουνε τον βλάκα;».

«Πώς είναι δυνατόν ο Βλάξ να μην έχει καθόλου την αίσθηση του χιούμορ;».

«Στην ουσία η έκλειψη Χιούμορ προστατεύει τον βλάκα. Διότι αν είχε στοιχειώδη αίσθηση του Χιούμορ δεν θα έπαιρνε και τον εαυτό του τόσο σοβαρά, οπότε θα έπαυε να’ ναι και βλάκας».

«Και ποια είναι τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της Βλακείας;».

«Ας τα πάρουμε ένα-ένα. Πρώτα απ’ όλα ο Βλάξ δεν έχει καμιά ικανότητα μεταφορικής σκέψης. Τα παίρνει όλα κυριολεκτικά. Έτσι αδυνατεί να καταλάβει πότε ο συνομιλητής του μεταφέρει μια άποψη άλλων από την άποψη του ιδίου του συνομιλητή του. Δεν μπορεί να αντιληφθεί την εντός εισαγωγικών φράση. Παράδειγμα, λέει η Βίβλος «Ο Άφρων είπε: Δεν υπάρχει Θεός» και λέει ο Άφρων (δηλαδή ο Βλάξ) «Είδατε; Το λέει και η Βίβλος. Δεν υπάρχει θεός».

«Δηλαδή τι θέλετε να μας πείτε κ. Κόινερ; Ότι υπάρχει Θεός;».

«Αγαπητό μου παιδί. Δεν ξέρω αν υπάρχει ή δεν υπάρχει Θεός. Εκείνο για το οποίο είμαι Βέβαιος είναι ότι η Ανθρώπινη Βλακεία είναι Ακατανίκητη, κυριολεκτικά».

Ιστορίες του κ. Κόινερ του Μπέρτολτ Μπρεχτ, εκδ. Πατάκη.

Portrait von Bertolt Brecht (1898-1956) des Malers Rudolf Schlichter

«Αδυναμίες, Καμία δεν είχες, Εγώ είχα μία… Αγάπησα» – Μπέρτολτ Μπρεχτ

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου το 1898, στο Άουγκσμπουργκ της Βαυαρίας από πατέρα καθολικό και μητέρα προτεστάντισσα. Περιβάλλον μάλλον πνιγηρό για τον άνθρωπο που θα εξελιχθεί σε κορυφαίο δραματουργό και για πολλούς σε πατέρα του σύγχρονου θεάτρου. Θα σπουδάσει ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και κατόπιν υπηρετεί ως νοσοκόμος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια περίοδο αρχίζει να γράφει ποιήματα και θεατρικό κείμενο.

Η συλλογή ποιημάτων Hauspostille («Εγκόλπιο Ευσέβειας») θα είναι η πρώτη του για να ακολουθήσουν κι άλλες πολλές ποιητικές συλλογές και θεατρικά έργα και ο ίδιος να ονομαστεί ως ένας από τους μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς και δραματουργούς που έχουν υπάρξει. «Ο πόλεμος με ξεσήκωσε», γράφει ο ίδιος. Το 1918 μία πολιτική αναταραχή στη Βαυαρία θα εμπνεύσει τον Μπέρτολτ Μπρεχτ… το αποτέλεσμα είναι το «Βάαλ», το πρώτο του θεατρικό έργο.

Την ίδια περίοδο η κομμουνιστική θεωρία τού ασκεί μία ακατάσχετη έλξη. «Ήμουν είκοσι ετών όταν είδα τη λάμψη της μεγάλης πυρκαγιάς της Ρώσικης Επανάστασης», σημειώνει με ενθουσιασμό. Η συστηματική επαφή του πάντως με τον κομμουνισμό ξεκινά το 1919.

Το 1922 παντρεύεται την τραγουδίστρια της όπερας Μαριάν Ζοφ και ένα χρόνο μετά θα αποκτήσει την πρώτη κόρη, Ανν Χιόμπ. Ένα χρόνο αργότερα θα αρχίσει να φοιτά στη Μαρξιστική Εργατική Σχολή, όπου μελέτησε διαλεκτικό υλισμό και παράλληλα έπιασε την πρώτη του δουλειά ως βοηθός σκηνοθέτη στο Θέατρο του Βερολίνου. Η άνοδος του ναζισμού στη Γερμανία, το 1933, θα τον αναγκάσει να αυτοεξοριστεί. Τα έργα του και τα γραπτά του απαγορεύονται στη Γερμανία. Οι παραστάσεις διακόπτονται από την αστυνομία. Μέσω Πράγας και Βιέννης θα βρεθεί στη Δανία, τη Φιλανδία και από κει μέσω Ρωσίας, στις ΗΠΑ.

«Η πνευματική απομόνωση εδώ είναι τρομακτική», γράφει ο ίδιος για το διάστημα που έζησε στην Αμερική. Μετά το τέλος του πολέμου θα επιστρέψει για να εγκατασταθεί στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας μαζί με τη δεύτερη γυναίκα του και γυναίκα της ζωής του που τόσα χρόνια τον ακολούθησε στην εξορία, Χελένε Βάιγκελ.

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ έκανε μία από τις μεγαλύτερες τομές στο σύγχρονο θέατρο, καθώς επιχείρησε να το απομακρύνει από τις μέχρι τότε συμβάσεις του θεάτρου της ψευδαίσθησης. Ο ίδιος διατύπωσε και εφάρμοσε στα έργα του τη θεωρία του «επικού θεάτρου» και εισήγαγε την τεχνική της αποστασιοποίησης υπενθυμίζοντας διαρκώς στον θεατή την ιστορική διάσταση των όσων συντελούνται στη σκηνή. Τα έργα του επαναστατικά, αντιεξουσιαστικά. Οι χαρακτήρες του ανθρώπινοι σχοινοβατούν ανάμεσα στη φωτεινή και τη σκοτεινή πλευρά τους, μέσα σε σενάρια που δεν αφήνουν εκτός τη διδαχή και τα μηνύματα.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία θα έρθει με τη διασκευή της «Όπερας των ζητιάνων». Διασκευασμένη ως «Η Όπερα της Πεντάρας» σε στίχους του Μπέρτολτ Μπρεχτ και μουσική του Κουρτ Βάιλ – μία «γροθιά» στην αστική τάξη του Βερολίνου – προκάλεσε τεράστια αίσθηση στην παγκόσμια σκηνή μιούζικαλ. Κατά τη διάρκεια του πολέμου τα έργα του είχαν έντονη αντιμιλιταριστική χροιά. Με το αντι-πολεμικό έργο του «Ταμπούρλα μες τη Νύχτα» (1922) θα κερδίσει το Βραβείο Κλάιστ. Η μεγάλη αλλαγή θα συντελεστεί κατά τη διάρκεια της εξορίας όταν και θα γράψει τα σημαντικότερα έργα του. Η μαρξιστική φιλοσοφία και η κομμουνιστική θεωρία θα τον επηρεάσουν καθοριστικά. Θα στραφεί και θα υπηρετήσει το «διδακτικό και ανθρωπιστικό» θέατρο.

Είναι λογικός, καθένας τον καταλαβαίνει. Είν’ εύκολος. Μια και δεν είσαι εκμεταλλευτής, μπορείς να τον συλλάβεις. Είναι καλός για σένα, μάθαινε γι’ αυτόν. Οι ηλίθιοι ηλίθιο τον αποκαλούνε, και οι βρομεροί τον λένε βρομερό. Αυτός είναι ενάντια στη βρομιά και την ηλιθιότητα. Οι εκμεταλλευτές έγκλημα τον ονοματίζουν. Αλλά εμείς ξέρουμε: Είναι το τέλος κάθε εγκλήματος. Δεν είναι παραφροσύνη, μα Το τέλος της παραφροσύνης. Δεν είναι χάος Μα η τάξη. Είναι το απλό Που είναι δύσκολο να γίνει. («Εγκώμιο στον κομμουνισμό»)

Ανάμεσα στα έτη 1937 και 1945, έγραψε τα σπουδαιότερα έργα του: «Η Ζωή του Γαλιλαίου» (1937-39), «Μάνα Κουράγιο» (1936-39), «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» (1935-41), «Τα Οράματα της Σιμόν Μασάρ» (1940-43), «Ο Σβέικ στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο» (1942-43), «Η ιδιωτική ζωή της κυρίαρχης φυλής» (1944) και «Καυκασιανός Κύκλος με την Κιμωλία» (1943-45).

Η ποίηση αποτελεί μεγάλο κομμάτι του συγγραφικού του έργου καθώς ο Μπέρτολτ Μπρεχτ έγραψε εκατοντάδες ποιήματα. Ανάμεσα στα πιο γνωστά: «Άκουσα πως τίποτα δε θέλετε να μάθετε», «Εγκώμιο στη μάθηση», «Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου», «Ποτέ δε σε είχα αγαπήσει τόσο πολύ», «Απώλεια ενός πολύτιμου ανθρώπου», «Εγκώμιο στον Κομμουνισμό».

Άκουσα πως τίποτα δε θέλετε να μάθετε. Απ’ αυτό βγάζω το συμπέρασμα πως είσαστε εκατομμυριούχοι. Το μέλλον σας είναι σιγουρεμένο – το βλέπετε μπροστά σας σ’ άπλετο φως. Φρόντισαν οι γονείς σας για να μη σκοντάψουνε τα πόδια σας σε πέτρα. Γι’ αυτό τίποτα δε χρειάζεται να μάθεις. Έτσι όπως είσαι εσύ μπορείς να μείνεις. Κι έτσι κι υπάρχουνε ακόμα δυσκολίες, μιας κι οι καιροί όπως έχω ακούσει είναι ανασφαλείς, τους ηγέτες σου έχεις, που σου λένε ακριβώς τι έχεις να κάνεις για να πας καλά. Έχουνε μαθητέψει πλάι σε κείνους («Άκουσα πως τίποτα δεν θέλετε να μάθετε»)

Μάθαινε και τ’ απλούστερα! Γι’ αυτούς που ο καιρός τους ήρθε ποτέ δεν είναι πολύ αργά! Μάθαινε το αβγ, δε σε φτάνει, μα συ να το μαθαίνεις! Μη σου κακοφανεί! Ξεκίνα! Πρέπει όλα να τα ξέρεις! Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία. Μάθαινε, άνθρωπε στο άσυλο! Μάθαινε, άνθρωπε στη φυλακή! Μάθαινε, γυναίκα στην κουζίνα! Μάθαινε, εξηντάχρονε! Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία. Ψάξε για σχολείο, άστεγε! Προμηθεύσου γνώση, παγωμένε! Πεινασμένε, άρπαξε το βιβλίο: είν’ ένα όπλο. Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία. Μην ντρέπεσαι να ρωτήσεις, Σύντροφε! («Εγκώμιο στη μάθηση»)

Το 1955 ο Μπέρτολτ Μπρεχτ θα λάβει το Βραβείο Ειρήνης του Στάλιν. Ένα χρόνο αργότερα θα χάσει τη μάχη με το θάνατο. Στις 14 Αυγούστου του 1956 πεθαίνει από θρόμβωση της στεφανιαίας αρτηρίας της καρδιάς, στο Ανατολικό Βερολίνο.

 

eirini aivaliwtouΤο μυστικό όπλο του βλάκα (Μπέρτολτ Μπρεχτ)
Περισσότερα

Μ. Αναγνωστάκης, Ο πόλεμος (απόσπασμα)

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Σιγά σιγά αδειάσανε οι δρόμοι και τα σπίτια, όμως ακόμη κάποιος έμεινε και τρέχει να προφτάσει
Και ρυθμικά χτυπήσανε μια-μια οι ώρες κι ανοίξανε πόρτες και παράθυρα μ’ εξαίσιες αποκεφαλισμένες μορφές
Ύστερα ήρθανε τα λάβαρα, οι σημαίες κι οι φανφάρες κι οι τοίχοι γκρεμιστήκανε απ’ τις άναρθρες κραυγές
Πτώματα ακέφαλα χορεύανε τρελά και τρέχανε σα μεθυσμένα όταν βαρούσανε οι καμπάνες.
Τότε θυμάσαι που μου λες-ετελειωσε ο πόλεμος.
Όμως ο πόλεμος δεν τέλειωσε ακόμα!
Γιατί κανένας πόλεμος δε τέλειωσε ποτέ!

  • Φωτογραφία: Milos Jovanovic
eirini aivaliwtouΜ. Αναγνωστάκης, Ο πόλεμος (απόσπασμα)
Περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος – Πού είναι τα πουλιά;

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Στον Μιχάλη Πιερή

Πού είναι τα πουλιά;

Ατσάραντοι και λιάροι κι’ αητομάχια
συκοφάγοι και κατσουλιέρες και κοτσύφια
τσουτσουλιάνοι και τσαλαπετεινοί και τσόνοι
καλημάνες και καλατζάκια και τσιμιάλια
τσιπιριάνοι και τσικουλήθρες και σπέντζοι
τετεντίτσες και τουρλουμπούκια και κίσσες
καλοκερήθρες και σηκονούρες και ασπροκόλια
μπεκανότα και δοδόνες και κολοτριβιδόνες
ξυλοτρούπιδες και σπίγγοι και τρουποφράχτες
κοκκινονούρες και τρυγονόλιαροι και μυγουσάκια
γαϊταρίθια κα σβουρίτζια κα σγουρδούλια
θεοπούλια και μυγούδια και σπίνοι;

Πού είναι ο κοκκινολαίμης;

Πού είναι τα παπιά;
Κρινέλια και γερμάνια και ψαλίδες
ξυλόκοτες και μπάλιζες και σουγλοκόλια
γερατζούλια και ντελίδες και μαυρόπαπα
ψαροφάγοι και τουρλίδες και ζαγόρνα
λαγοτουρλίδες και τσιλιβίδια και βουτουλάδες;

Πού είναι ο Μολοχτός κι’ ο Πάπουζας;
Η Αβοκέτα κι’ ο Καλαμοκανάς;

Πού είναι οι συκοπούλες οι βουλγάρες κι’ οι σιταρίθρες
τα βατοπούλια τα κουφαηδόνια κι’ οι αερογάμηδες
οι φάσες και οι σπαθομύτες
τα κιρκινέζια κι’ οι χαλκοκουρούνες;

Πού είναι
ο μπούφος ο χουχουλόγιωργας κι’ ο κούκος
ο νυχτοκόρακας ο γκιόνης κι’ ο καράπαπας;

Πού είναι
τα ξεφτέρια τα γεράκια και οι αετοί;

Πού είναι ο Ντρένιος ο Καλογιάννης και ο Μπέτος;

Πού είναι οι Μαυροσκούφηδες;

  • Γιώργης Παυλόπουλος, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ;
    Εκδόσεις Κέδρος (2004)

 

Ο Γιώργης Παυλόπουλος (Πύργος Ηλείας, 22 Ιουνίου 1924 – Πύργος Ηλείας, 26 Νοεμβρίου 2008) ήταν Έλληνας ποιητής της μεταπολεμικής γενιάς. Τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο στη γενέτειρά του. Ξεκίνησε να σπουδάζει νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του για να αφοσιωθεί στην ποίηση. Για βιοποριστικές ανάγκες, εργάστηκε για πολλά χρόνια ως λογιστής και γραμματέας στο ΚΤΕΛ Ηλείας.

Άρχισε να γράφει ποιήματα από το 1941. Οι πρώτες του δημοσιεύσεις έγιναν το 1943 στο περιοδικό Οδυσσέας, που εξέδιδε ο ίδιος με φίλους του στον Πύργο. Ήταν στενός φίλος με τον Τάκη Σινόπουλο και συνεργάστηκε μαζί του σε μια πειραματική γραφή κοινών ποιημάτων, τα οποία συμπεριέλαβε ο Σινόπουλος στο έργο του. Ήταν επίσης φίλος με τους πεζογράφους Νίκο Καχτίτση και Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο, καθώς και με τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη.

Η πρώτη του ολοκληρωμένη συλλογή ποιημάτων με τίτλο «Το κατώγι» κυκλοφόρησε το 1971. Είχαν ωστόσο προηγηθεί πολλές δημοσιεύσεις ποιημάτων του σε λογοτεχνικά περιοδικά του Πύργου και της Αθήνας, καθώς και σε έναν τόμο «Για το Σεφέρη», που κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1962. Ακολούθησαν οι συλλογές: Το σακί (1980), Τα αντικλείδια (1988), Τριάντα τρία χαϊκού (1990), Λίγος άμμος (1997), Ποιήματα 1943–1997 (2001), Πού είναι τα πουλιά (2004) και Να μην τους ξεχάσω (2008, κυκλοφόρησε λίγες ημέρες μετά τον θάνατο του ποιητή). Επίσης το 2008, κυκλοφόρησαν σε έναν μικρό τόμο με τίτλο «Γράμματα από την Αμερική» οι επιστολές που έστειλε από τις ΗΠΑ σε φίλο του ψυχίατρο το 1985.

Τα ποιήματά του μεταφράστηκαν σε πολλές ξένες γλώσσες και μπήκαν και σε σχολικά βιβλία. Ο ίδιος συμμετείχε σε συνέδρια και παρουσιάσεις ποιητών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Πέρα από την ποίηση, ασχολήθηκε ερασιτεχνικά και με τη ζωγραφική. Με τη φροντίδα μερικών φίλων του, πίνακές του εκτέθηκαν στην ΙΘ΄ Πανελλήνια Έκθεση Ζωγραφικής το 1977.

Τα ποιήματά του, όλα σε ελεύθερο στίχο, έχουν έντονο βιωματικό χαρακτήρα. «Αυτό που γράφω το έχω ζήσει», είχε πει ο ίδιος. Στα πρώτα του ποιήματα σκιαγραφούνται οι τραυματικές εμπειρίες της Κατοχής και του Εμφυλίου. Στα τελευταία του ποιήματα, ο λόγος του επικεντρώνεται στις υπαρξιακές αγωνίες του ανθρώπου: τον έρωτα και τον θάνατο.

Πηγή: Βικιπαίδεια

eirini aivaliwtouΓιώργης Παυλόπουλος – Πού είναι τα πουλιά;
Περισσότερα

«Έξι νύχτες στην Ακρόπολη» (Γιώργος Σεφέρης)

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Μια παρέα από επτά νέους επισκέπτεται στα χρόνια 1926-1928, επί έξι διαδοχικές νύχτες την Ακρόπολη με πανσέληνο, αναζητώντας κάτω από το φως του φεγγαριού, τρόπο επικοινωνίας. Κεντρικό πρόσωπο του μυθιστορήματος είναι ο νεαρός επίδοξος ποιητής Στράτης – alter ego του ίδιου του Σεφέρη, ο οποίος μέσα από τον ερωτικό δεσμό του με δύο γυναίκες τη Σαλώμη και στη συνέχεια τη Λάλα κατακτά την υπαρξιακή, ερωτική και ποιητική του ολοκλήρωση. Το «Έξι νύχτες στην Ακρόπολη» είναι το μοναδικό ολοκληρωμένο πεζογράφημα του ποιητή Γιώργου Σεφέρη, το οποίο εκδόθηκε με επιμέλεια του Γ. Π. Σαββίδη το 1974, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του ποιητή.

  • Φωτογραφία: Ο Γιώργος Σεφέρης το 1965 στο Θέατρο του Διονύσου

Βγήκε. Το πεζοδρόμιο άνω κάτω· σκόνταψε και παραπάτησε. Τα σύννεφα είχαν αδειάσει τον ουρανό· μέρα η πανσέληνος. Έβγαλε ένα χαρτί και σημείωσε:
«Τα πόδια μας μπερδεύουνται στις κλωστές που δένουν τις καρδιές μας.»
*
Ξύπνησα προτού να φέξει. Φεγγάρι από μεταξωτό χαρτί κολλημένο στα τζάμια μου· δάκρυα της αυγής· ώρα μενεξεδιά: μενεξεδί- αρχαίο-ελληνικό· πικρή γέψη του ξύπνου· γλυφή γέψη της αβεβαιότητας· αηδία. Βηματίζω στο στενό περιγιάλι που είναι η πεθυμιά μου να κλάψω. Με περίμενε μέσα στην ομίχλη εκείνο το βράδυ· δεν είχα δει τόσο πυκνή παρά μόνο στη Λόντρα. Φορούσε ένα σκούρο φόρεμα, με μια κόκκινη εσάρπα που δεν έμενε ποτέ στη θέση της· τη συμμάζευε ολοένα· της έλεγα: «οι ματωμένες πληγές της ομίχλης…»
*
Άκουσα σήμερα από έναν πρόσφυγα τούτο: Βγήκαν κυνηγημένοι σ’ ένα ελληνικό νησί. Μαγαζιά, σπίτια, πόρτες, παράθυρα, έκλεισαν όλα μονομιάς. Αυτός με τη γυναίκα του μέσα στο κοπάδι. Το μωρό έξι μέρες να τραφεί· έκλαιγε, χαλνούσε τον κόσμο. Η γυναίκα παρακαλούσε για νερό. Τέλος από ένα σπίτι της αποκρίθηκαν: «Ένα φράγκο το ποτήρι». Κι ο πατέρας συνεχίζει: «Τι να κάνω, κυρ Στράτη, έφτυσα μέσα στο στόμα του παιδιού μου για να το ξεδιψάσω».
*
-Θα ’πρεπε οι πολιτικοί μας να κρατούσαν μιαν ολυμπιάδα σιωπής ύστερ’ από το χαλασμό του Έθνους, του είπα.
*
Μου φαίνεται πιο άσεμνο να ξεγυμνώσω τη συγκίνησή μου παρά το σώμα μου.
*
Όμως εξήγησέ μου, σε παρακαλώ, γιατί, τον καιρό της ξενιτιάς, στην κάμαρά μου που δεν την έβλεπε ποτέ ο ήλιος, χωρίς φωτιά, όταν δεν άντεχα πια από το κρύο, έπαιρνα και διάβαζα το Ζ της Ιλιάδας και πίστευα πως με βοηθούσε; Όχι καθόλου, θέλω να πω, τα σκηνικά και η ομορφιά του ποιήματος, αλλά αυτή η θέρμη, η πικραμένη θέρμη για τη μοίρα του ανθρώπου· αυτή η αίσθηση της ανθρωπιάς, που ψηλαφεί κανείς χωρίς να μπορεί να την προσδιορίσει, κι ωστόσο την αισθάνεται τόσο δική του μέσα στην ψυχή ενός άγνωστου που ονομάζουμε Όμηρο.
*
Το στόμα της Σφίγγας έμοιαζε με την τελεία που τερματίζει το σύμπαν.
*
Ο Νικόλας μου δάνεισε το ημερολόγιο του Amiel που ξέρω τόσο λίγο. Το ξεφύλλισα και το άφησα. Συλλογίζομαι αυτόν τον άνθρωπο που για χρόνια και χρόνια καθότανε μπροστά στο άσπρο χαρτί, βουτούσε την πένα στο μελάνι και το μαύριζε με υπομονή, με επιμονή – το μαύριζε με τον εαυτό του. Τον συλλογίζομαι με άπειρη συμπόνια. Αποτρόπαιο.
*
Μια μέρα πέρσι το καλοκαίρι, μόλις τη γνώρισα, κολυμπήσαμε μαζί. Έβγαινε απ’το νερό, και οι στάλες κυλούσαν πάνω της σα να μην την άγγιζαν, σα να ήταν εκεί μόνο για να τη δέσουν μέσα στο φως· το φως της ανάστασης.
*
Ανέβηκα στο Λυκαβηττό· βοηθά κάποτε, το αίσθημα του βράχου. Ένας στρατιώτης στο παρατηρητήριο· ένας άλλος πλένοντας τα πόδια του πάνω σε μια πέτρα-χλωμά πόδια. Φωνές από καμιά τριανταριά παιδιά που τα οδηγούσε μια Γερμανίδα. Η εκκλησιά άσπρη και αδιάφορη στην κορυφή όλων αυτών, σαν ένας γέροντας στο βάθος ενός μεγάλου κρεβατιού, όπου κάθουνται, κοιμούνται, κάνουν τον έρωτα ένα σωρό αδιάφορα πρόσωπα –τους γυρίζει την πλάτη και τραβά κατά το θάνατο.
Πέρα, η Ακρόπολη αγκυροβολημένη· έτοιμη να σαλπάρει.
*
Η Σαλώμη κοίταζε τις Καρυάτιδες:
-Τι είναι αυτά τα κορίτσια, γυναίκες ή κολόνες;ρώτησε. Το τεντωμένο πόδι δείχνει πως σηκώνουν ένα βάρος , το άλλο;…
-Το περίεργο είναι, είπε ο Στράτης, ότι νιώθει κανείς στο στήθος τους το βάρος που σηκώνουν.
*
Κηφισιά! Κηφισά!
φεύγω με το μπούσι
και τ’αγέρι που φυσά
σκώνει σκόνη πούσι.
Ρηχή ψυχή, καρδιά φαρδιά
της ηδονής πραμάτεια,
Κηφισιά, πού είν’η κοπελιά
που μ’ άνοιξε τα μάτια;
*
Ο Στράτης αποκρίθηκε λαχανιασμένος:

Ήταν Ιούλιος δύο ώρες μεσημέρι· έκαιγε η ζέστη, τα πόδια κολλούσαν στην άσφαλτο, τα ρούχα στο κορμί, το κορμί στην ψυχή που εξατμίζουνταν. Πήγαινα για τσιγάρα. Το κιόσκι σκεπασμένο πάνω ως κάτω με τα κιτρινισμένα φύλλα που διαφημίζουν τις γύμνιες κάθε δυτικής χώρας. Άντρες τριγύριζαν με πρόσωπα αλειμμένα υδράργυρο και μαύρο βερνίκι, γυναίκες με μπράτσα γυμνά, από τη ρίζα ως τα νύχια επισημασμένα από τα συστηματικά έντομα του κρεβατιού. Τι μού ’ρθε τότε να ζητήσω τη σχέση που είχαν μεταξύ τους αυτοί οι άντρες, αυτές οι γυναίκες, αυτός ο τόπος. Από τότες άρχισαν τα βάσανά μου. Γύρισα τους δρόμους, τα εστιατόρια, τα τραμ, τα συνοικιακά θέατρα, τους υπαίθριους κινηματογράφους, τον καραγκιόζη, τα καφενεδάκια όπου βολεύει κανείς την ανυπόφορη νύχτα μ’ένα χωνί πασατέμπο…και πού δεν παραμόνεψα για να τους μάθω. Πιανόμουν από μια ματιά, από ένα σχήμα του χεριού, κυκλοφορούσα μέσα στον άνθρωπο κι έβγαινα στον αφρό εξαντλημένος σα να είχα ταξιδέψει μέσα σε δέντρο. Σκότωνα τα φαντάσματα που γεννούσα μόλις μια από τις πέντε μου αισθήσεις παραστρατούσε. Δοκίμαζα πάνω στον άνθρωπο τη πράξη της αναγωγής στο φυσικό του μέγεθος. Οι περισσότεροι μίκραιναν, μίκραιναν και στο τέλος φεύγαν μέσ’ απ’ τα δάχτυλά μου σαν κουνούπια. Άλλοι δεν έχαναν ούτε μια γραμμή από τον όγκο τους, μόνο…

«ΕΞΙ ΝΥΧΤΕΣ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ»

Ένα εισιτήριο νυχτερινής επίσκεψης στην Ακρόπολη που κοσμεί το εξώφυλλο της έκδοσης του Ερμή (1974), συνόδευε το χειρόγραφο του Γ. Σεφέρη και χρονολογείται από τη νύχτα 26- 27 Μαΐου 1926. Αυτό μαρτυρά και τον αυτοβιογραφικό χαρακτήρα του έργου που διόλου δε θέλει να συγκαλύψει ο ποιητής αλλά αντίθετα να αναδείξει.

Η υπόθεση αφορά την προσπάθεια μιας νεοσύστατης παρέας αγοριών και κοριτσιών της Αθήνας του 1920 να αποκτήσουν περισσότερη εξοικείωση μεταξύ τους και συνοχή ως ομάδα. Γι’ αυτό τον λόγο συμφωνήθηκε μια επίσκεψη κάθε μήνα για έξι διαδοχικούς μήνες κατά τη νύχτα της πανσελήνου στην Ακρόπολη που θεωρείται τόπος ενεργειακός και που προσδοκάται να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου. Μετά τις πρώτες επισκέψεις η παρέα σκορπίζει και απομένει μόνο ένα ερωτικό ζευγάρι, ο Στράτης και η Σαλώμη – Μπίλιω. Αλλά και μια άλλη γυναίκα, η Λάλα, που λειτουργεί ως τρίτο πρόσωπο στη σχέση των δυο και στην οποία αφήνεται ο Στράτης μετά τον χαμό της Σαλώμης – Μπίλιως. Ο Στράτης, ο κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος, έχει έρθει πρόσφατα στην Ελλάδα μετά από σπουδές στο εξωτερικό και βρίσκεται σε μια γενικότερη κατάσταση αναζήτησης και σε υπαρξιακό αδιέξοδο. Η ερωτική σχέση του με τη Σαλώμη – Μπίλιω θα τον μεταμορφώσει και η Λάλα αργότερα θα τον ολοκληρώσει ποιητικά και προσωπικά. Όλα αυτά στη σκιά του ιερού βράχου κάτω από το άπλετο φως της πανσελήνου που θα οδηγήσει στην τελική κάθαρση.

Το μυθιστόρημα αποτελείται από έξι κεφάλαια που το καθένα αφηγείται κατά κύριο λόγο τα γεγονότα των έξι νυχτερινών επισκέψεων στη Ακρόπολη. Υπάρχουν δυο αφηγητές: ο τριτοπρόσωπος παντογνώστης αφηγητής που αναλαμβάνει την αφήγηση των γεγονότων και ο πρωτοπρόσωπος Στράτης όταν καταγράφει στο ημερολόγιο σκέψεις του, ποιητικές εμπνεύσεις και στίχους. Έχουμε, λοιπόν, εναλλαγή των δύο αφηγητών με την ημερολογιακή γραφή να κυριαρχεί και να διασπά τη γραμμική αφήγηση παρεμβάλλοντας επιστολές, στίχους αλλά και περιγραφή ονείρων.

Ο Γ. Σεφέρης ακολουθώντας τη τεχνική του pastiche δημιουργεί μια συνύπαρξη διαφόρων λογοτεχνικών ειδών αποδίδοντας άψογα την ατμόσφαιρα του κατακερματισμού που επιδιώκει και ταυτόχρονα υπακούοντας στη λογική του μοντερνισμού που πρεσβεύει τη συνειρμική γραφή. Οι επιστολές ενώνουν το παρελθόν με το παρόν, παρέχουν πληροφορίες και δραστηριοποιούν τη μνήμη. Το ημερολόγιο συνδέει τα εξωτερικά γεγονότα με τον τρόπο που τα βιώνει το υποκείμενο και οι παρεμβαλλόμενοι στίχοι δείχνουν συνήθως την αγωνία της σύνθεσής τους και την άβυσσο της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Συνάμα δίνεται η ευκαιρία επικοινωνίας με έργα άλλων δημιουργών και η ενσωμάτωση αποσπασμάτων τους στο ημερολόγιο του ήρωα. Απ’ την άλλη η περιγραφή των ονείρων δημιουργεί επιπλέον ένα θολό τοπίο, μια ονειρική κατάσταση, μες την οποία υπνοβατούν οι ήρωες. Πρόκειται για μια πόρτα ανοιχτή ανάμεσα στα βιώματα και στην ποιητική σύλληψή τους. Άλλωστε για τον Σεφέρη ζωή και έργο είναι άμεσα συνδεδεμένα, όπως ακριβώς φαίνεται να ισχύει και για τον Στράτη στο μυθιστόρημα, ο οποίος εμφανώς αποτελεί προσωπείο του ποιητή.

ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΕΙΑ:

[ – Εσείς γράφετε, νομίζω, τι γράφετε;

– Θα ήθελα να γράψω ποιήματα και δοκίμια, είπε σιγά σα να του είχαν φερθεί αδιάκριτα.

– Μα ποιος ασχολείται με ποιήματα, τώρα. Τη θέση της ποίησης την έχει πάρει το μυθιστόρημα. Αυτό δεν το δοκιμάσατε;

– Το δοκίμασα, αλλά νομίζω πως δεν ξέρω να διηγηθώ. Ακόμα χειρότερο, δεν μπορώ να περιγράψω.]

Το παραπάνω απόσπασμα αποτελεί τμήμα διαλόγου ανάμεσα στον Στράτη και τη Μαριγώ όπου ο πρώτος παραδέχεται την επιθυμία του να γράψει ποίηση αλλά και την αδυναμία του συγχρόνως να παράγει μυθοπλαστικό λόγο. Είναι προφανές – όχι μόνο απ’ τα παραπάνω αλλά και από τη συνολική παρουσία των ήρωα Στράτη μέσα στο έργο – ότι λειτουργεί ως προσωπείο του ποιητή. Τα βιογραφικά στοιχεία, όπως η επιστροφή από σπουδές στο εξωτερικό, η ποιητική ιδιότητα, το υπαρξιακό αδιέξοδο, η καταγωγή απ’ τη Σμύρνη, συμβάλλουν στη σύζευξη του μυθιστορηματικού προσώπου με το αληθινό του ποιητή. Άλλωστε το όνομα «Στράτης» θυμίζει στράτα, εκστρατεία και αντιστοιχεί με το επίθετο του Γ. Σεφέρη (sefer στα τούρκικα σημαίνει εκστρατεία ή απλώς ταξίδι). Αλλά και όλα τα άλλα πρόσωπα του έργου – που σκόπιμα είναι χαρακτήρες ανολοκλήρωτοι επιτείνοντας την έννοια του κατακερματισμού, η οποία αποτελεί βασική ιδέα του έργου- λειτουργούν επίσης σαν προσωπεία του ποιητή σα να έσπασε το «εγώ» του σε κομμάτια που πασχίζουν να ενωθούν ξανά. Εξάλλου η μη συγκρότηση ολοκληρωμένων χαρακτήρων είναι αίτημα του μοντερνισμού.

Σχετικά με τον κεντρικό ήρωα Στράτη μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι εμφανίζεται και σε ποιήματα του Γ. Σεφέρη πρώτα ως Στράτης και έπειτα ως Στράτης Θαλασσινός (στα 1931). Η πρώτη εμφάνιση όμως του Στράτη μετά την επιστροφή του ποιητή στην Ελλάδα (γιατί έχει προηγηθεί αναφορά του στο «Απέραντο Σκάκι της Κονκόρντας») γίνεται σε τούτο εδώ το μυθιστόρημα ενώ επανεμφανίζεται αργότερα και στις Συλλογές «Τετράδιο Γυμνασμάτων» και «Ημερολόγιο Καταστρώματος Β’». Διατρέχει πάντως όλο το ποιητικό και πεζογραφικό έργο του Γ. Σεφέρη για περίπου τριάντα χρόνια έως και την τελευταία αναφορά το 1956 οπότε και εγκαταλείπεται απ’ τον ποιητή που έχει πλέον ωριμάσει ποιητικά. Συνήθως αποτελεί τη δεύτερη αφηγηματική φωνή, το πρόσωπο που βλέπει τον εαυτό του να δρα, και παραπέμπει σε διχασμό του υποκειμένου.

eirini aivaliwtou«Έξι νύχτες στην Ακρόπολη» (Γιώργος Σεφέρης)
Περισσότερα

Κριτική βιβλίου: «Τα Τέρατα των Ωκεανών»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Το τρίτο βιβλίο της Ελένης Ανδρεάδη «Τα Τέρατα των Ωκεανών» (εκδ. Μεταίχμιο) έρχεται να επιβεβαιώσει την επιτυχία της σειράς «Πράκτορες του Πλανήτη». Το γενικό πλαίσιο και ο στόχος παραμένουν ίδιοι. Η συγγραφέας επιστρατεύοντας τις γνώσεις και την εμπειρία της, το χιούμορ και την άρτια αισθητική της, επιχειρεί να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά γύρω από ιδιαίτερα σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα. Επιδιώκει να τα κάνει να αναλάβουν δράση και να πάρουν το μέλλον του πλανήτη στα χέρια τους. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να φέρουν εις πέρας -σε συνεργασία πάντα με την επίλεκτη ομάδα των Πρακτόρων του Πλανήτη- μια άκρως απόρρητη μυστική αποστολή.
Σ’ αυτό το βιβλίο καλούνται να σώσουν τις θάλασσες από τα τέρατα των ωκεανών και το ύπουλο σχέδιο του Ιβάν Φον Βαμπάουερ. Μπαίνουν, λοιπόν, σε μια απίστευτη περιπέτεια, στη διάρκεια της οποίας μαθαίνουν μεταξύ άλλων για την υπεραλλίευση, για την τεράστια «σούπα» από πλαστικά αλλά και χημικά που μολύνουν το νερό αλλά και την υγεία μας. Μαθαίνουν όμως και για τον μικρό Τεμπελχανά που όλοι, λίγο πολύ, κρύβουμε μέσα μας.
Αν έπρεπε να επιλέξω το σημαντικότερο μήνυμα που περνά το βιβλίο θα ήταν πως ο άνθρωπος -οι ενήλικες για την ακρίβεια- είναι που έχει δημιουργήσει τα τέρατα των ωκεανών. Και είναι αυτός και μόνο αυτός που πρέπει -και οφείλει- να αναλάβει δράση για να τα κατατροπώσει, δίνοντας έτσι λύση στα περιβαλλοντικά προβλήματα που μαστίζουν τον πλανήτη.
Ο τρόπος που έχει βρει η Ελένη Ανδρεάδη για να ενημερώσει και να κινητοποιήσει τους πολίτες του «αύριο» είναι μοναδικός. Το παιδί – αναγνώστης είναι πάντα ο πρωταγωνιστής στα βιβλία της και η συμμετοχή του στην κάθε αποστολή/περιπέτεια, το εισιτήριο για να μη βαρεθεί και να μην αισθανθεί πως εκείνη τη στιγμή διδάσκεται. Και όμως, μαθαίνει πολλά, αλλά αυτό συμβαίνει αβίαστα.
Με λίγα λόγια, η ιστορία, η προσέγγιση, ο τελικός στόχος, τα εξαιρετικά σκίτσα του Στέφανου Κολτσιδόπουλου και η χρήση της τεχνολογίας -σε σωστή δόση- κάνουν «Τα Τέρατα των Ωκεανών» ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάζει κάθε παιδί (και κάθε ενήλικας).
Μετά την επιτυχία των best seller βιβλίων «Γίνε Πράκτορας του Πλανήτη» (βραβευμένο στα Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου) και «Πράκτορας του Πλανήτη – Η Εκδίκηση του Πουφ», η Ελένη Ανδρεάδη αναθέτει στους μικρούς αναγνώστες μια ολοκαίνουρια άκρως απόρρητη μυστική αποστολή.
Το τρίτο βιβλίο της με τίτλο «Πράκτορες του Πλανήτη – Τα Τέρατα των Ωκεανών» είναι γεγονός! Κυκλοφόρησε στις 8 Ιουνίου -ημερομηνία διόλου τυχαία, αφού συμπίπτει με την Παγκόσμια Ημέρα των Ωκεανών.
Αυτή τη φορά ο αναγνώστης – πράκτορας καλείται να σώσει μέσα σε 48 ώρες τους ωκεανούς του κόσμου από το ύπουλο πλάνο του Ιβάν Φον Βαμπάουερ. Μαζί με την επίλεκτη ομάδα των Πρακτόρων του Πλανήτη – την Ανίτα, τον Μπεν, τη Μαρί-Λουίζ και τον Ιάσονα- θα πέσουν με αλεξίπτωτο από ένα υποβρύχιο αεροπλάνο πάνω από τον Ειρηνικό, θα παλέψουν μ’ ένα πράσινο τέρας στον Κόλπο του Μεξικού και θα εισβάλλουν σε μια υποβρύχια βάση στο Αιγαίο. Κι όλα αυτά για αρχή!

 

Πληροφορίες

Τίτλος: Πράκτορες του Πλανήτη: Τα Τέρατα των Ωκεανών
Συγγραφέας: Ελένη Ανδρεάδη
Εικονογράφηση: Στέφανος Κολτσιδόπουλος
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Ηλικία: Από 8 ετών
Σελίδες: 96
Δραματοποίηση Ηχογραφημένων μηνυμάτων (QR Codes): Θεατρική Ομάδα ΠασπARTou
Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2017

Αναγνώστες-πράκτορες

Μέσα από την πρωτοποριακή, διασκεδαστική προσέγγιση, η εφευρετική συγγραφέας καλεί και πάλι τα παιδιά να γίνουν μυστικοί πράκτορες, να πάρουν μέρος στην πλοκή, συμμετέχοντας σε μια τρελή περιπέτεια, μέσα από την οποία θα μάθουν πώς να προστατεύσουν τις θάλασσές μας που κινδυνεύουν πολύ.
Εκτός από το έξυπνο χιούμορ και τη μοντέρνα εικονογράφηση του Στέφανου Κολτσιδόπουλου, που συνεργάζονται από την αρχή της πορείας των βιβλίων, η Ελένη Ανδρεάδη χρησιμοποιεί για άλλη μια φορά ως έξτρα εργαλείο τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία. Έτσι, και σ’ αυτό το βιβλίο οι μικροί αναγνώστες – πράκτορες μπορούν να βρουν έξτρα πρακτορικά στοιχεία, κρυμμένα σε ηλεκτρονικούς κωδικούς, τα οποία μπορούν να διαβάσουν με τη βοήθεια του smartphone ή του tablet τους. Και φυσικά να μπουν στο www.planetagents.org/myprofile για να αποκτήσουν τη δική τους πρακτορική ταυτότητα!

Πλοκή

Πσσστττ! Ναι, εσύ! Εσύ που αποκοιμήθηκες με τον φακό και το βιβλίο στα χέρια σου! Το παιδί που διαβάζει με μισάνοιχτα μάτια τώρα, αυτή τη στιγμή. Δεν είμαι κλέφτης, σου λέω! Αλήθεια! Είμαι κι εγώ ένα παιδί σαν και σένα. Ένας μυστικός Πράκτορας του Πλανήτη. Μα, δε με αναγνωρίζεις; Ο πράκτορας Ιάσονας είμαι! Με έχει στείλει η Δύναμη Δ από την Περιβαλλοντοπόλ. Ναι, η Διοικητής της μυστικής υπηρεσίας που εκπαιδεύει παιδιά ώστε να προστατεύσουν τον κόσμο; Αυτή με έστειλε. Δεν έχουμε καθόλου χρόνο και η Δ είπε ότι μονάχα εσύ μπορείς να μας βοηθήσεις! Ο-ΙΒΑΝ-ΦΟΝ-ΒΑΜΠΑΟΥΕΡ-ΘΕΛΕΙ-ΝΑ-ΔΙΑΛΥΣΕΙ-ΤΟΝ-ΚΟΣΜΟ-ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ-ΑΠΟ-ΤΗ-ΘΑΛΑΣΣΑ-ΚΑΙ-ΑΝ-ΤΑ-ΚΑΤΑΦΕΡΕΙ-ΧΑΘΗΚΑΜΕ! Είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του πλανήτη, που έχει βαλθεί από τη μεγαλομανία του να τον καταστρέψει. Συνεργάζεται με όλους τους κακούς της Γης, όπως ο Πουφ και η Πιφ, ο Βαμπίρης Ενεργειάς και ο Νεροβαμπίρης. Στρατός ολόκληρος, σου λέω!

Πράκτορα, η αποστολή σου, αν τη δέχεσαι, είναι να μας βοηθήσεις να σταματήσουμε τον Ιβάν απ’ το να καταστρέψει όλη τη θάλασσα πριν γεμίσει το φεγγάρι σε 2 μέρες! Σε 48 ώρες, δηλαδή! Ο χρόνος ξεκινά!

Η Ελένη Ανδρεάδη χρησιμοποιεί τη συγγραφική της πένα ως το απόλυτο μυστικό όπλο για τη δημιουργία της σειράς βιβλίων Πράκτορες του Πλανήτη. Σπούδασε Περιβαλλοντική Πολιτική και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και έχει εργαστεί ως στρατηγικός και περιβαλλοντικός σύμβουλος σε Ελλάδα, Αμερική, Αγγλία και Γερμανία. Η ομώνυμη μη κερδοσκοπική εταιρεία Πράκτορες του Πλανήτη που ίδρυσε εκπαιδεύει κάθε χρόνο πάνω από 12.000 νέους πράκτορες μέσα από τα προγράμματα και το άκρως απόρρητο υλικό της. Το πρώτο βιβλίο της Ελένης, Γίνε Πράκτορας του Πλανήτη, απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Βιβλίου στην κατηγορία Βιβλίου Γνώσεων 2015, ενώ βρέθηκε στις βραχείες λίστες για το βραβείο Βίτω Αγγελόπουλου, του Κύκλου Παιδικού Βιβλίου, στα Βραβεία Βιβλίου Public και στα Βραβεία Αναγνώστη, όπου κατατάχτηκε πρώτο από τα βιβλία γνώσεων. Τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί και θα κυκλοφορήσουν σε χώρες του εξωτερικού, όπως στην Κίνα και στην Αίγυπτο. Κάποιοι πιστεύουν ότι η Συγγραφέας είναι η Διοικητής Δ, αλλά δεν το έχει ποτέ επιβεβαιώσει. Αντιθέτως η Ελένη ισχυρίζεται ότι γνώρισε τη Δ τυχαία κατά τη διάρκεια κατάβασης στον κρατήρα του ενεργού ηφαιστείου Σέρο Νέγκρο της Νικαράγουα με σανίδα σερφ.

Πράκτορες του Πλανήτη 

Οι Πράκτορες του Πλανήτη είναι μια μη κερδοσκοπική αστική εταιρεία που ιδρύθηκε το 2009, με αντικείμενο τη βιωματική εκπαίδευση και δράση παιδιών για την αειφόρο ανάπτυξη. Με καινοτόμο αναλυτικό εκπαιδευτικό υλικό και δραστηριότητες, η οργάνωση τούς δίνει τα κατάλληλα εφόδια ώστε να εξελιχθούν σε πολίτες που παίρνουν πρωτοβουλίες και αναλαμβάνουν δράση για ένα καλύτερο συλλογικό μέλλον. Τα σχολικά προγράμματα της οργάνωσης, όπως οι Αποστολές «Τέλος στα Απορρίμματα με Τρεις Λέξεις», «Σταματήστε τη Σπατάλη Ενέργειας» και «Σώστε το Δάσος», έχουν λάβει την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και υλοποιούνται σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα αλλά και στο εξωτερικό. Οι Πράκτορες του Πλανήτη έχουν βραβευτεί ως ένα από τα πιο καινοτόμα εκπαιδευτικά προγράμματα στην Ελλάδα στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων. Τα έσοδα από τη βραβευμένη σειρά βιβλίων «Πράκτορες του Πλανήτη» ενισχύουν τη δράση της οργάνωσης.

Για περισσότερες πληροφορίες και συμμετοχή στα σχολικά προγράμματα μπορείτε να επισκεφτείτε το www.planetagents.org.

eirini aivaliwtouΚριτική βιβλίου: «Τα Τέρατα των Ωκεανών»
Περισσότερα

William Wordsworth: Ένας ύπνος σφράγισε το πνεύμα μου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ένας ύπνος σφράγισε το πνεύμα μου∙
Δεν είχα ανθρώπινους φόβους:
Φαινόταν σαν ένα πράγμα που δεν μπορούσε να αισθανθεί
Το άγγιγμα των επίγειων χρόνων.
Καθόλου κίνηση δεν περικλείει τώρα, διόλου δύναμη∙
Ούτε ακούει μήτε βλέπει∙
Παρασυρμένο στης γης την καθημερινή περιστροφή,
Με βράχους, και πέτρες, και δέντρα.

WILLIAM WORDSWOTH: ΔΕΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ – ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΕΚΔΟΣΗ

  • Εικόνα: Wladyslaw Slewinski, Sleeping Woman with a Cat (ca. 1896)
eirini aivaliwtouWilliam Wordsworth: Ένας ύπνος σφράγισε το πνεύμα μου
Περισσότερα

«Πάουλα» (Ιζαμπέλ Αλιέντε) – απόσπασμα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

{…} Στις κοσμικές διαστάσεις και στην πορεία της ιστορίας είμαστε ασήμαντοι, μετά τον θάνατό μας όλα συνεχίζουν ίδια, σαν να μην είχαμε ποτέ υπάρξει, αλλά στο μέτρο της αβέβαιης ανθρωπότητάς μας, εσύ Πάουλα, είσαι για μένα πιο σπουδαία κι από την ίδια τη ζωή μου κι από το άθροισμα της ζωής σχεδόν όλων των ανθρώπων.
Η γιαγιά σου προσεύχεται για σένα στον χριστιανό Θεό της κι εγώ προσεύχομαι καμιά φορά σε μια ειδωλολάτρισσα και χαμογελαστή θεά που σκορπίζει αγαθά, μια θεά που δεν ξέρει την τιμωρία, αλλά μόνο τη συγχώρεση, και της μιλάω με την ελπίδα πως θα με ακούσει στα βάθη των αιώνων και θα σε βοηθήσει. Ούτε η γιαγιά σου ούτε εγώ παίρνουμε απάντηση, είμαστε χαμένες σ’ αυτή την αβυσσαλέα σιωπή.
Στον κόσμο των ονείρων υπάρχουν τοπία κι άνθρωποι που γνωρίζω πια, εκεί ανακαλύπτω την κόλαση και τον παράδεισο, πετάω προς τον μαύρο ουρανό του διαστήματος και κατεβαίνω στον βυθό της θάλασσας, όπου βασιλεύει η πράσινη σιωπή, συναντώ δεκάδες παιδιά από κάθε τάξη, μαζί κι απίθανα ζώα και τα διακριτικά φαντάσματα των πεθαμένων πια αγαπημένων.
Με το πέρασμα των χρόνων έμαθα ν’ αποκρυπτογραφώ τους κωδικούς και να καταλαβαίνω τα κλειδιά των ονείρων, τώρα τα μηνύματα είναι πιο ξεκάθαρα και με βοηθούν να ξεκαθαρίσω τις πιο μυστηριώδεις ζώνες της καθημερινής ύπαρξης και της γραφής.{…}
Ήταν έκπληξη για μένα όταν ανακάλυψα πως ο κόσμος είναι σκληρός και αρπακτικός και κυβερνιέται από τον ανελέητο νόμο του ισχυρότερου. Η επιλογή των ειδών δεν βοήθησε να ανθήσει η ευφυΐα ή να εξελιχτεί το πνεύμα των ανθρώπων, με την πρώτη ευκαιρία να αλληλοτρωγόμαστε σαν ποντίκια κλεισμένα σ’ ένα στενό κουτί.{…}

  • Κάθε βιβλίο της Ιζαμπέλ Αλιέντε αποτελεί σημαντικό γεγονός, αλλά αυτό, το τελευταίο της, είναι ακόμα πιο σημαντικό, γιατί είναι το πιο συγκινητικό, το πιο προσωπικό και το πιο οικείο από όσα έχει γράψει μέχρι τώρα. Όταν η μεγάλη Χιλιανή συγγραφέας βρισκόταν στην Ισπανία για την παρουσίαση του βιβλίου της «Το επουράνιο σχέδιο», η Πάουλα, η κόρη της, έπεσε σε κώμα. Πλάι στο κρεβάτι της, κι ενώ παρακολουθούσε με αγωνία την εξέλιξη της αρρώστιας της, η Ιζαμπέλ Αλιέντε άρχισε να γράφει σ’ ένα τετράδιο την ιστορία της οικογένειάς της και τη δική της, με σκοπό να τη χαρίσει στην κόρη της όταν θα έβγαινε από αυτή τη δραματική περιπέτεια. Αυτή όμως η κατάσταση κράτησε ατέλειωτους μήνες και οι σημειώσεις της συγγραφέα έγιναν τελικά αυτό το αποκαλυπτικό και συγκλονιστικό βιβλίο γραμμένο με πόνο ψυχής, με απίθανη ευαισθησία και αμεσότητα. Στο βιβλίο αυτό η Ιζαμπέλ Αλιέντε χρησιμοποιεί όλο το θαυμαστό αφηγηματικό της ταλέντο για να ξαναβρεί και να διατηρήσει τις ίδιες τις εμπειρίες της σαν γυναίκα.

ΠΑΟΥΛΑ
ALLENDE ISABEL – ΑΛΙΕΝΤΕ ΙΖΑΜΠΕΛ

Μετάφραση: ΣΩΤΗΡΙΑΔΟΥ ΚΛΑΙΤΗ
Κωδικός: #BK83446
Εκδόσεις: ΩΚΕΑΝΙΔΑ
Έτος έκδοσης: 1996
Σειρά: ΑΣΗΜΕΝΙΑ ΣΕΙΡΑ
Διαστάσεις: 14 x 21 εκ.
ISBN: 978-960-7213-88-4
Αριθμός σελίδων: 449

  • Η Ιζαμπέλ Αλιέντε είναι Λατινοαμερικανίδα συγγραφέας, από τις πρώτες Χιλιανές συγγραφείς που αναγνωρίστηκαν διεθνώς. Γεννήθηκε το 1942 στη Λίμα, στο Περού και τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε 30 γλώσσες, καθώς έχουν πουληθεί πάνω από 51.000.000 αντίτυπα. Το πρώτο της βιβλίο εκδόθηκε το 1982 (Το Σπίτι των Θαυμάτων), κάνοντάς την γνωστή στην Ισπανία και στη Δυτική Γερμανία. Μόνο όταν αναγνωρίστηκε από το αναγνωστικό κοινό και τους κριτικούς, ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη συγγραφή.

Η Ιζαμπέλ Αλιέντε είναι γνωστό πως προέρχεται από πολιτική οικογένεια: είναι ανιψιά του προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε, ο οποίος ήταν κι ο λόγος που αναγκάστηκε το 1973 να φύγει από τη χώρα και να εξοριστεί με την οικογένειά της στο Καράκας, μετά τη δολοφονία του και το πραξικόπημα που τον ανέτρεψε. Γι’ αυτό το λόγο, ανέπτυξε έντονη πολιτική συνείδηση από πολύ νεαρή ηλικία, χαρακτηριστικό που άρχισε να φαίνεται από τα πρώτα της κιόλας βιβλία.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της συγγραφής της είναι και η ισχυρή οπτική από τη μεριά της γυναίκας που κυριαρχεί σε όλα της τα έργα, καθώς πολλά απ’ αυτά τιτλοφορούνται με γυναικεία ονόματα, όπως και το Πάουλα. Δημοσιεύτηκε το 1995 κι αποτελεί ένα από τα πιο προσωπικά και συγκινητικά βιβλία της.

Ξεκίνησε να γράφει την Πάουλα, μετά το κώμα της κόρης της το 1992 σε μια προσπάθεια της να καταγράψει όσα ήξερε για την ίδια και την οικογένεια της ώστε, όταν η κόρη της θα συνερχόταν, να μπορούσε να το διαβάσει. Ήταν η διακαής επιθυμία της μάνας να επικοινωνήσει με το παιδί της, το χειρόγραφο που έγραφε σχεδόν σαν να ήταν απαραίτητο για να αντέξει τους οχτώ μήνες που η κόρη της βρισκόταν σε κώμα με εκείνη ανελλιπώς στο πλευρό της.

Γι’ αυτό το λόγο, είναι και τόσο προσωπικό: αναφέρεται σε όλα της τα παιδικά χρόνια, τον παππού της τον πρόεδρο της Χιλής, τον χωρισμό των γονιών της και τη μητέρα που την ανέθρεψε μόνη της, εκείνα τα χρόνια από πολιτική οπτική, εκείνα τα χρόνια όπως μπορεί να αφηγηθεί μόνο κάποιος που τα έχει βιώσει ο ίδιος.

«Η Πάολα βρισκόταν σε κώμα για οχτώ περίπου μήνες κι εγώ δεν έλειψα στιγμή από κοντά της. Βρισκόμουν στο νοσοκομείο είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο και οι γιατροί μου επέτρεπαν να τη δω μόνο πέντε λεπτά ημερησίως. Όλο το υπόλοιπο διάστημα πηγαινοερχόμουν έξω στον διάδρομο και κάθε μέρα έγραφα τα συναισθήματά μου στο χαρτί. Ήθελα μόλις ξυπνήσει, να διαβάσει όλα όσα είχα να της πω όσο διάστημα βρισκόταν σε κώμα. Τελικά η Πάολα δεν τα κατάφερε και έφυγε από κοντά μου στις 6/12/1992 σε ηλικία 28 ετών».

Η Πάουλα αποτελεί το πιο διάσημο βιβλίο της Ιζαμπέλ Αλιέντε και η κινητήριος δύναμη που λειτούργησε υποστηρικτικά για την ίδρυση ενός φιλανθρωπικού οργανισμού, με σκοπό την ενίσχυση οικονομικά και κοινωνικά αποδυναμωμένων γυναικών. Η κόρη της, η Πάουλα, ήταν ψυχολόγος «κι εργαζόταν εθελοντικά σε φτωχές κοινότητες της Ισπανίας και της Βενεζεουέλας, προσφέροντας αφειδώς την αγάπη, την αφοσίωση, τον χρόνο και τις ικανότητές της σε όλους όσοι την είχαν ανάγκη».

Ο μαγικός ρεαλισμός που διακρίνει τη συγγραφική της τεχνική, αναμειγνύοντας μύθο και ρεαλισμό, στην Πάουλα δεν είναι τόσο έντονος. Πιο απτή είναι η αίσθηση που απομένει στους αναγνώστες από τις κυρίαρχες γυναικείες φιγούρες που περιγράφονται.

Κατά καιρούς, οι κριτικές για το έργο της υπήρξαν αιχμηρές. Από τις πιο χαρακτηριστικές ήταν εκείνη του Ρομπέρτο Μπολάνιο που είχα χαρακτηρισεί τη συγγραφή της «αναιμική» κι «ετοιμοθάνατη», καθώς και ο συμπατριώτης της Χάρολντ Μπλουμ την είχε αποκαλέσει «κακή συγγραφέα». Τα βιβλία της, ωστόσο, μπορεί να χαρακτηρίζονται μερικές φορές από μελοδραματικές νότες και μια απόλυτη φεμινιστική ματιά που διαιωνίζει στερεοτυπικά ιδεώδη για τον άντρα, αλλά η προσφορά της πρώτα στην ισπανόφωνη λογοτεχνία και έπειτα στην παγκόσμια είναι σημαντική.

Έχει βραβευτεί με το Αμερικάνικο Book Awards (1989), το Common Wealth Award of Distinguished Service (2004), το Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας της Χιλής (2010) και το Λογοτεχνικό βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν (2012). Πολλά από τα βιβλία της έχουν μεταφερθεί στη μικρή και στη μεγάλη οθόνη.

  • Στη φωτογραφία, Νίκολας και Πάουλα, τα παιδιά της Ιζαμπέλ Αλιέντε.

 

eirini aivaliwtou«Πάουλα» (Ιζαμπέλ Αλιέντε) – απόσπασμα
Περισσότερα

Κριτική βιβλίου: «Καίει ο Ήλιος τα Μεσάνυχτα;»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Γράφει ο Πέτρος Χρήστου

Είχα υπολογίσει να το διαβάσω στις διακοπές. Βρισκόταν στη μεγάλη λίστα με τα αναγνώσματα του καλοκαιριού. Οι συγκυρίες το έφεραν έτσι και τελικά το ξεκίνησα λίγο νωρίτερα. Βγήκε, λοιπόν, από τη στοίβα μου, κερδίζοντας μια θέση στην καρδιά μου.
Το καινούργιο -το δεύτερο κατά σειρά- μυθιστόρημα της Πολύμνιας Κοσσόρα «Καίει ο Ήλιος τα Μεσάνυχτα;» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ωκεανός» έβαλε εξαρχής φωτιά στη φαντασία μου. Όχι από την πρώτη σελίδα, αλλά από το εξώφυλλο. Ήταν ο υπαινικτικός του τίτλος που αμέσως με έβαλε σε σκέψεις. Άραγε, να Καίει ο Ήλιος τα Μεσάνυχτα; Ένα ερώτημα που δεν ήξερες αν θα απαντηθεί από τη συγγραφέα ή αν θα έπρεπε να το δώσεις εσύ, στον εαυτό σου. Αλλά αυτό δεν θα σας το αποκαλύψω (ακόμη)…
Κεντρικοί ήρωες της ιστορίας είναι ο Ορέστης και η Άννελι. Αυτός, ένας νέος γοητευτικός άντρας που ζει στην Αθήνα, έχοντας μια καλή δουλειά και μια σταθερή σχέση. Αυτή, μια ανεξάρτητη και συγκροτημένη γυναίκα που ζει στο Όσλο. Τους ενώνει ένα σύντομο, φλογερό ειδύλλιο. Και ένα παιδί. Η μικρή Λίβι ζει ευτυχισμένη με τη μαμά στη Νορβηγία, μα μεγαλώνοντας διεκδικεί αυτό που και η ίδια η Άννελι γνωρίζει πως δικαιούται: Να γνωρίσει τον μπαμπά της, τον Ορέστη, ο οποίος αγνοεί την ύπαρξή της.
Παρακολουθούμε, λοιπόν, αυτή τη συνάντηση και την εξέλιξή της. Με τρυφερότητα και επιδέξιους χειρισμούς η συγγραφέας μας εισάγει στα άδυτα της ψυχής των ηρώων.
Ο λόγος της είναι απλός, μεστός, άμεσος, ποιητικός εκεί που χρειάζεται. Η πλοκή ρέει, χωρίς να πλατειάζει. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την εικονοπλαστική δεινότητα που διαθέτει η κυρία Κοσσόρα και τα τραγούδια που επιλέγει να «ντύσει» την ιστορία της -σαν ιδιότυπο soundtrack- κάνουν το συγκεκριμένο μυθιστόρημα να μοιάζει με σύγχρονη κοινωνική ταινία.
Η ιστορία του Ορέστη και της Άννελι είναι στο προσκήνιο. Την ίδια στιγμή παρασκηνιακά τίθενται πολλά ακόμη ζητήματα: H διαφορά στις αφετηρίες, το χάσμα μεταξύ Βορρά και Νότου, η νοοτροπία της ελληνικής οικογένειας, η τρομοκρατία, οι αποφάσεις που καλούμαστε όλοι να πάρουμε και η διαχείριση των συνεπειών τους. Το Τυχαίο, οι συγκυρίες που κάνουν άνω-κάτω όλα όσα -ίσως και αφελώς- θεωρούσαμε δεδομένα. Όλα αυτά έχουν -στη σωστή δόση, μια θέση στο βιβλίο της κυρίας Κοσσόρα.
Και τελικά, αυτό που μένει είναι ένα μούδιασμα από την ανατροπή που συμβαίνει στο τέλος, μα και για κάποιον λόγο μια αισιόδοξη νότα. Τότε καταλαβαίνεις γιατί η συγγραφέας επέλεξε να ξεκινήσει το βιβλίο της με τους εξής στίχους του Λειβαδίτη: «Πιστεύω στα ωραία πουλιά που πετάγονται μεσ’ απ’ τα πιο πικρά βιβλία/ Πιστεύω στο απίστευτο που είναι η πιο αληθινή μας ιστορία…».
Κλείνοντας το μυθιστόρημα, αισθάνομαι πως ο Ήλιος καίει τα μεσάνυχτα. Και είναι σε μεγάλο βαθμό στο χέρι μας να αφήσουμε τις αχτίδες του να μας χαϊδέψουν παρηγορητικά ή να μας κάψουν…

Μετά την επιτυχημένη διαδρομή του πρώτου βιβλίου της «Ανοξείδωτη Μνήμη», η Πολύμνια Κοσσόρα επιστρέφει με το «Καίει ο ήλιος τα μεσάνυχτα;».
Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που διεκδικεί επάξια μια θέση στην καρδιά του αναγνώστη, αλλά και στη βαλίτσα των διακοπών. Και αυτό γιατί διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία του συναρπαστικού αναγνώσματος: Σασπένς και ανατροπές, πάθη, μισές αλήθειες με κόστος μεγαλύτερο και από το πιο μεγάλο ψέμα, διαφορετικές κουλτούρες και δρόμους παράλληλους που γυρεύουν σημείο σύγκλισης. Ήρωες που συμμερίζεσαι και εικόνες – πλασμένες από λέξεις που ρέουν αβίαστα, από την Ελλάδα και τη Νορβηγία που σε ταξιδεύουν. Στα παραπάνω, προσθέστε το μικρό μέγεθος του βιβλίου (κυκλοφορεί σε pocket size), το οποίο το καθιστά ιδιαίτερα ευκολοδιάβαστο.

Πληροφορίες

Τίτλος: Καίει ο ήλιος τα μεσάνυχτα;
Συγγραφέας: Πολύμνια Κοσσόρα
Εκδόσεις: Ωκεανός
Σειρά: Ελληνική πεζογραφία/ Pocket Book
Σελίδες: 416
1η κυκλοφορία: Απρίλιος 2017
Τιμή: 9,86 €

Πλοκή

Αθήνα. Ο Ορέστης, ένας νέος, δυναμικός άντρας ζει μια στρωμένη και ήρεμη ζωή. Μέχρι τη στιγμή που στα εισερχόμενά του θα εμφανιστεί ένα παράξενο mail, το οποίο θα κλονίσει για τα καλά τις σταθερές του…
Όσλο. Η 37χρονη Άννελι θ’ αναγκαστεί να θέσει διαφορετικές προτεραιότητες, αλλάζοντας την πορεία που η ίδια είχε επιλέξει να χαράξει…

Ένας άντρας και μια γυναίκα παραδομένοι από ένα ακατανίκητο πάθος. Βρέθηκαν τυχαία. Και ξαφνικά, οι δρόμοι τους χώρισαν. Η επόμενη συνάντησή τους, έπειτα από χρόνια, δεν θα είναι διόλου τυχαία. Τι τους δένει πλέον και πόσο ισχυρός είναι αυτός ο δεσμός; Θα καταφέρει να γεφυρώσει την απόσταση, τις διαφορετικές κουλτούρες, να κάνει τις δύο ανεξάρτητες ζωές τους να υπακούσουν στη δύναμη του «εμείς»; Ποιος θα πει την τελευταία λέξη; Οι ήρωες της ιστορίας μας ή μήπως τελικά η ίδια η ζωή θα είναι αυτή που θα γράψει ερήμην τους την τελευταία σελίδα;

Σημείωμα της Πολύμνιας Κοσσόρα

Στην ιστορία αυτή δύο ήταν τα ερεθίσματα: Από τη μια η αντιπαράθεση δύο διαφορετικών κόσμων. Μια διαφορετικότητα που την έχω βιώσει προσωπικά όταν βρέθηκα, νεαρή μετεκπαιδευόμενη στη Νορβηγία και είδα μια κοινωνία τόσο αλλιώτικη. Από την άλλη, πάντα με στοίχειωνε η αδυσώπητη δύναμη του Τυχαίου που ανατρέπει ζωές και αλλάζει τον ρου των πραγμάτων.
Κι ενώ αυτοί οι δυνατοί ήρωες θα παλεύουν να ισορροπήσουν πάνω από τα ρήγματα που τους χωρίζουν, ένα απρόβλεπτο γεγονός θα έχει συνέπειες που κανείς δεν περίμενε.

Βιογραφικό

Η Πολύμνια Κοσσόρα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Νέα Ιωνία. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στην Α.Σ.Ο.Ε.Ε. και Διοίκηση Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων (Fellow Member of Life Management Association, USA). Για πολλά χρόνια υπήρξε υψηλόβαθμο διοικητικό στέλεχος πολυεθνικής εταιρείας. Ως εργαζόμενη, ταξίδεψε, μαθήτευσε, δίδαξε, γνώρισε ενδιαφέροντες ανθρώπους και ιδέες. Δεν σταματά ποτέ να αναζητά τη γνώση, να διαβάζει και να γράφει. Μιλά τρεις γλώσσες (Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά). Το «Καίει ο ήλιος τα μεσάνυχτα;» είναι το δεύτερο μυθιστόρημά της. Λίγα χρόνια πριν είχε προηγηθεί η «Ανοξείδωτη Μνήμη» (εκδ. Άνεμος), το πρώτο της βιβλίο, αποσπώντας θερμές κριτικές, τόσο από το κοινό, όσο και από τους κριτικούς.

eirini aivaliwtouΚριτική βιβλίου: «Καίει ο Ήλιος τα Μεσάνυχτα;»
Περισσότερα