26+1 ιστορικές φωτογραφίες σε πρωτοσέλιδα εφημερίδων

26+1 φωτογραφίες που έγραψαν ιστορία όταν δημοσιεύθηκαν στις πρώτες σελίδες ελληνικών και ξένων εφημερίδων τα τελευταία 82 χρόνια.

***

Σύμφωνα με τις Αρχές Δεοντολογίας που εγκρίθηκαν από τη Γενική Συνέλευση της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών τον Μάιο του 1998:
Το δικαίωμα του ανθρώπου και του πολίτη να πληροφορεί και να πληροφορείται ελεύθερα είναι αναφαίρετο.
Η πληροφόρηση είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα ή μέσο προπαγάνδας.
Ο δημοσιογράφος δικαιούται και οφείλει να θεωρεί πρώτιστο καθήκον του προς την κοινωνία και τον εαυτό του τη δημοσιοποίηση όλης της αλήθειας.
Επίσης οφείλει να θεωρεί προσβολή για την κοινωνία και πράξη μειωτική για τον εαυτό του τη διαστρέβλωση, την απόκρυψη, την αλλοίωση ή την πλαστογράφηση των πραγματικών περιστατικών.

***

«Μπορεί να διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες».

Του Παναγιώτη Μήλα

Οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται σε αυτό το θέμα είναι μια πρόχειρη επιλογή από γεγονότα και πρόσωπα που θυμάμαι. Δεν τοποθετήθηκαν με κάποια αξιολογική σειρά. Ασφαλώς υπάρχουν και πολλές άλλες φωτογραφίες από παρόμοια γεγονότα. Επίσης υπάρχουν κι άλλοι πολλοί πρωταγωνιστές που αγαπήθηκαν για τη δράση τους και έγιναν διαχρονικά σύμβολα.
Δημοσιογράφοι και φωτορεπόρτερ – όπως πάντα – σε αγαστή συνεργασία έγραψαν ιστορία με τη δουλειά τους.
Να θυμίσω ότι όλες αυτές οι φωτογραφίες – χωρίς καμία εξαίρεση – δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και περιοδικά και οι περισσότερες έκαναν το γύρο του κόσμου.

ΤΑΣΟΣ ΤΟΥΣΗΣ – 9 ΜΑΪΟΥ 1936: Ο πρώτος νεκρός στη διάρκεια της εργατικής διαδήλωσης του 1936 στη Θεσσαλονίκη. Ο «Ριζοσπάστης» την επομένη δημοσιεύει τη φωτογραφία της μάνας του νεκρού να θρηνεί πάνω από το σώμα του. Το γεγονός αυτό συγκλόνισε τον Γιάννη Ρίτσο ο οποίος εμπνεύστηκε από αυτή τη φωτογραφία. Ο «Επιτάφιος» γράφτηκε με αφορμή αυτή τη φωτογραφία…

ΠΑΝ ΤΙ ΚΙΜ ΠΑΤΣ – 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 1972: Το «κορίτσι της ναπάλμ» προβάλλει ολόγυμνο ακριβώς στο κέντρο μίας φωτογραφίας, την ώρα που η αμερικανική αεροπορία έχει βομβαρδίσει με βόμβες ναπάλμ την περιοχή που διέμενε στο Trang Bang. Η φωτογραφία αυτή άλλαξε την άποψη – κυρίως – των Αμερικανών πολιτών για τον πόλεμο στο Βιετνάμ.

AYLAN ΚURDI – 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015: Η φωτογραφία του μικρού αγοριού στην παραλία της Αλικαρνασσού στην Τουρκία. Αυτή η εικόνα έγινε πρώτο θέμα στα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης δημιουργώντας νέα δεδομένα στο θέμα των προσφύγων.

ΜΠΙΑΦΡΑ. 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 1967 – 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1970: Το 1968 υπολογιζόταν ότι σχεδόν 6.000 κάτοικοι της Μπιάφρας, στην πλειονότητά τους πεινασμένα παιδιά, πέθαιναν καθημερινά,  Ο Τζων Λένον, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, επέστρεψε το μετάλλιο του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στη βασίλισσα Ελισάβετ και ο Ζαν – Πωλ Σαρτρ περιέγραψε την Μπιάφρα ως τη συνείδηση του 20ού αιώνα.

DAVID KIRBY – ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1989: Τον Νοέμβριο του 1989 το περιοδικό «Life» δημοσίευσε τη φωτογραφία του νεαρού Ντέιβιντ Κίρμπι. Το σώμα του ήταν εξαϋλωμένο, σχεδόν λείψανο, χτυπημένο από το ΑIDS. O Ντέιβιντ πέθανε τον Απρίλιο του 1990. Στη φωτορεπόρτερ Therese Frare απονεμήθηκε το Βραβείο Πούλιτζερ. Η μάχη κατά του Aids ουσιαστικά ξεκίνησε μετά τη δημοσίευση αυτής της φωτογραφίας.

KATOXH – ΑΘΗΝΑ: Μέσα σε έξι μήνες, από το Νοέμβριο του 1941 μέχρι τον Απρίλιο του 1942, πέθαναν από την πείνα 45.000 άνθρωποι στην πρωτεύουσα και δεκάδες άλλες χιλιάδες στην υπόλοιπη χώρα, στον χειρότερο λιμό κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στην περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ – 16 ΙΟΥΝΙΟΥ 1945: Ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, ο Άρης Βελουχιώτης, κυκλωμένος από τους διώκτες του, έδωσε τέλος στη ζωή του με το ατομικό του περίστροφο. Μαζί του ο πιστός του αντάρτης, ο Τζαβέλας. Οι δύο νεκροί στη συνέχεια αποκεφαλίστηκαν και τα κεφάλια τους κρεμάστηκαν από τις 18 έως τις 20 Ιουνίου, σ’ ένα φανοστάτη στα Τρίκαλα, προς παραδειγματισμό…

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑΣ – 22 ΜΑΪΟΥ 1967: Λόγω της ανάμειξής του στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, ως συνήγορος υπεράσπισης, ο Μανδηλαράς κινδύνευε μετά την επιβολή της δικτατορίας. Στις 17 Μαΐου 1967 επιβιβάστηκε κρυφά στο πλοίο RITA – V με σκοπό να διαφύγει στην Κύπρο. Πέντε ημέρες αργότερα λιμενικοί βρήκαν το πτώμα του στην παραλία Γενναδίου της Ρόδου.

ΠΕΚΙΝΟ – 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 1989: Ένας άντρας στέκεται μπροστά από τα τανκ στην πλατεία Τιέν Αν Μεν και σταματάει την πορεία τους. Είναι η πιο γνωστή εικόνα από τη φοιτητική εξέγερση η οποία έληξε μετά τη βίαιη επέμβαση του στρατού. Η διάσημη φωτογραφία τραβήχτηκε με τηλεφακό από τον φωτογράφο του Associated Press Τζεφ Ουάιντενερ από απόσταση 800 μέτρων.

ΤΖΩΝ ΚΕΝΝΕΝΤΥ – 22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1963: Στο Ντάλλας του Τέξας, ώρα 12:30 το μεσημέρι, ο Κέννεντυ – κατά την επίσημη επίσκεψή του στην πόλη – χαιρετούσε τον κόσμο μέσα από το ανοικτό αυτοκίνητό του. Ξαφνικά έφερε τα χέρια στον λαιμό του και άρχισε να σκύβει προς την πλευρά της γυναίκας του, η οποία τον κοίταζε έντρομη. Ένας πυροβολισμός είχε ακουστεί αλλά ελάχιστοι τον είχαν αντιληφθεί. Ο Πρόεδρος ήταν νεκρός…

ΛΗ ΧΑΡΒΕΪ ΟΣΒΑΛΝΤ – 24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1963: Ύστερα από δύο ημέρες εξουθενωτικών ανακρίσεων, αποφασίστηκε να οδηγηθεί από τα κρατητήρια του αρχηγείου της αστυνομίας του Ντάλας στις φυλακές. ο Λη Χάρβεϊ Όσβαλντ, ως φερόμενος δολοφόνος του Τζων Κέννεντυ,  Στο υπόγειο του κτιρίου, μέσα σε συνωστισμό αστυνομικών, δημοσιογράφων, φωτογράφων αλλά και τηλεοπτικών συνεργείων που μετέδιδαν ζωντανά τη μεταφορά, ένας βραχύσωμος άνδρας διαπέρασε τον κλοιό και μπροστά σε εκατομμύρια τηλεθεατές πυροβόλησε εξ επαφής τον Όσβαλντ στο στομάχι.

ΜΠΟΜΠ ΚΕΝΝΕΝΤΥ – 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 1968: Θριαμβευτής των εκλογών στο Δημοκρατικό Κόμμα στο δρόμο για τον Λευκό Οίκο. Χιλιάδες ενθουσιώδεις οπαδοί του κατέκλυσαν το ξενοδοχείο Αμπάσαντορ, στο Λος Άντζελες για να πανηγυρίσουν. Όταν το ρολόι έδειξε 12.15 μετά τα μεσάνυχτα έσπευσε για την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου. Για να κερδίσει χρόνο πέρασε από ένα διάδρομο, δίπλα από τις κουζίνες, περιστοιχιζόμενος από συνεργάτες, δημοσιογράφους και συγγενείς. Κάποια στιγμή κοντοστάθηκε αναζητώντας τη σύζυγό του Έθελ που είχε μείνει πίσω. Εκείνη τη στιγμή ένα χέρι σηκώθηκε στα δεξιά του και αμέσως μετά ακούστηκαν οκτώ πυροβολισμοί… Πέθανε έπειτα από δύο ημέρες.

ΣΟΒΕΤΟ – 16 ΙΟΥΝΙΟΥ 1976: Μία ειρηνική διαδήλωση 15.000 φοιτητών στο Σοβέτο της Νοτίου Αφρικής προκαλεί την αντίδραση του καθεστώτος του Απαρτχάιντ.

Η αστυνομία ανοίγει πυρ, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 23 νεαροί διαδηλωτές σύμφωνα με τις αρχές, πάνω από 200 σύμφωνα με τους διαδηλωτές.

ΜΑΡΤΙΝ ΛΟΥΘΕΡ ΚΙΝΓΚ – 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1968: Λίγο μετά τις 6 το απόγευμα ο Κινγκ βρισκόταν στο μπαλκόνι του δεύτερου ορόφου του Lorraine Motel, στο οποίο έμενε με τους συνεργάτες του, όταν η σφαίρα από το όπλο ενός ελεύθερου σκοπευτή τον βρήκε στον λαιμό. Μπήκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο όπου και ανακοινώθηκε ο θάνατός του περίπου μία ώρα αργότερα. Ήταν μόλις 39 ετών. Στις 3 Απριλίου του 1968, ο Κινγκ και οι συνοδοί του κατέλυσαν στο δωμάτιο 306 του μοτέλ στο Μέμφις. Είχε πάει στο Τενεσί για να συμπαρασταθεί στους αγωνιζόμενους αφροαμερικανούς οδοκαθαριστές της πόλης, παρά τα απειλητικά τηλεφωνήματα που είχε δεχθεί. Εκείνη την ημέρα, κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε εκκλησία Βαπτιστών, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στις απειλές, λέγοντας πως «ό,τι γίνει θα είναι θέλημα Θεού».

Την Πέμπτη 4η Απριλίου ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στεκόταν ακριβώς έξω από την πόρτα του δωματίου του μαζί με τον αιδεσιμότατο Τζέσε Τζάκσον και τον μουσικό Μπεν Μπραντς. Ξαφνικά ακούστηκε ένας πυροβολισμός. Ο Κινγκ έπεσε κάτω χτυπημένος στο δεξί μάγουλο. Η σφαίρα είχε συντρίψει το σαγόνι του. Αιμόφυρτος είπε στον Μπραντς: «Να παίξετε το «Take my hand, precious Lord» στην αποψινή συγκέντρωση, όσο πιο όμορφα μπορείτε». Μια ώρα αργότερα ξεψύχησε στο νοσοκομείο Σεντ Τζόσεφ του Μέμφις. Ήταν μόλις 39 ετών.

ΤΣΕ ΓΚΕΒΑΡΑ – 9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1967: Ήταν 5 το απόγευμα στη μικρή πόλη της Βαγιεγκράντε στη νοτιοανατολική Βολιβία. Το σώμα του Τσε μεταφέρθηκε δεμένο στα πέδιλα προσγείωσης ενός ελικοπτέρου. Από το αεροδρόμιο με αυτοκίνητο τον πήγαν στο νοσοκομείο, προκειμένου να επιδειχθεί η σορός στους εκπροσώπους του Τύπου. Ο αξιωματικός βάζει το δάχτυλό του πάνω στο σώμα του Τσε για να σιγουρευτεί πως είναι νεκρός…

***

ΣΑΪΓΚΟΝ – 1 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1968: Ένας αιχμάλωτος Βιετκόνγκ με πολιτική περιβολή τα τελευταία δευτερόλεπτα της ζωής του. Τον είχαν μεταφέρει μεταφέρουν μπροστά στον αντισυνταγματάρχη αρχηγό της αστυνομίας της Σαϊγκόν, Nguyen Ngoc Loan. Εκείνος, από απόσταση αναπνοής σήκωσε το περίστροφό του και τον εκτέλεσε εν ψυχρώ με μια σφαίρα στο κεφάλι. Αυτή η φωτογραφία θεωρείται μέχρι σήμερα από τις σημαντικότερες πολεμικές φωτογραφίες αφού έμελλε να αλλάξει τη στάση των Αμερικανών απέναντι στον πόλεμο.

ΣΡΕΜΠΡΕΝΙΤΣΑ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1995: Στη σφαγή σκοτώθηκαν περίπου 8.000 Βόσνιοι άνδρες και έφηβοι, σε ένα έγκλημα που έχει χαρακτηριστεί γενοκτονία από τη διεθνή δικαιοσύνη.

CHARLIE HEBDO – 7 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015: Μετά τη σφαγή στα γραφεία της εφημερίδας οι δράστες εκτελούν εν ψυχρώ και έναν τραυματισμένο αστυνομικό, ο οποίος βρισκόταν πεσμένος σε πεζοδρόμιο. Πηγαίνουν από πάνω του και του δίνουν τη χαριστική βολή αν και εκείνος έχει σηκώσει ψηλά τα χέρια δηλώνοντας έτσι έτοιμος να παραδοθεί.

ΑΛΝΤΟ ΜΟΡΟ – 9 ΜΑΪΟΥ 1978: Η ιταλική αστυνομία ανακαλύπτει ύστερα από ανώνυμο τηλεφώνημα το γαζωμένο από δέκα σφαίρες πτώμα του Χριστιανοδημοκράτη πρώην πρωθυπουργού της χώρας σε αυτοκίνητο Ρενώ στην οδό Καετάνι, παρκαρισμένο ανάμεσα στα κτήρια που στεγάζονταν τα γραφεία του Χριστιανοδημοκρατικού και του Κομμουνιστικού Κόμματος. Ο φωτορεπόρτερ Maurizio Piccirilli τιμήθηκε από το ιταλικό κράτος και από την Ομοσπονδία των Ιταλών δημοσιογράφων γι’ αυτή τη φωτογραφία του.

ΤΖΩΡΤΖΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ – 19 ΜΑΡΤΙΟΥ 1983: Δολοφονήθηκε μέσα στα γραφεία της εφημερίδας «Βραδυνή», στην οδό Πειραιώς, στην Ομόνοια, ο εκδότης της. Έως σήμερα, η δολοφονία του αποτελεί ένα άλυτο μυστήριο. Αυτή η  φωτογραφία δημοσιεύθηκε την επομένη σε όλες τις ελληνικές εφημερίδες.

ΣΩΤΗΡΙΑ ΒΑΣΙΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – 28 ΙΟΥΛΙΟΥ 1980: Η φοιτήτρια της Παντείου Σωτηρία Βασιλακοπούλου δολοφονήθηκε την ώρα που μοίραζε προκηρύξεις έξω από το εργοστάσιο της ΕΤΜΑ, καλώντας στον αγώνα ενάντια στην ανεργία, τις απολύσεις και την ακρίβεια.

ΠΑΥΛΟΣ ΦΥΣΣΑΣ – 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013: Ο νεαρός ράπερ με την αντιφασιστική δράση, δολοφονήθηκε στο Κερατσίνι. Η δολοφονία αποδόθηκε σε πολιτικά κίνητρα, οι ανακρίσεις ενέπλεξαν και άλλα μέλη της Χρυσής Αυγής. Μετά τη δημοσίευση αυτής της φωτογραφίας (την Κυριακή 22 Σεπτεμβρίου 2013), έγιναν περαιτέρω έρευνες για ποινικά αδικήματα και για την ύπαρξη εγκληματικής οργάνωσης στην οποία εμπλέκονταν μέλη και ηγετικά στελέχη του κόμματος. Οκτώ ημέρες μετά τη δημοσίευση αυτής της φωτογραφίας, την 1η Οκτωβρίου του 2013 άρχισαν οι προφυλακίσεις στελεχών της Χ.Α. Την Πέμπτη 3 Οκτωβρίου 2013 προφυλακίστηκε ο Γενικός Γραμματέας της Χ.Α. Νίκος Μιχαλολιάκος. Οι προφυλακίσεις ολοκληρώθηκαν στις 10 Ιουλίου 2014. Οι αποφυλακίσεις όλων των στελεχών ολοκληρώθηκαν στις 20 Μαρτίου 2015. Η δίκη των στελεχών της Χρυσής Αυγής άρχισε τη Δευτέρα 20 Απριλίου 2015. Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της δίκης η ολοκλήρωσή της προσδιορίζεται στο τέλος του 2020. Η φωτογραφία αυτή αποδεικνύει [από το 2013] την ενοχή των χρυσαυγιτών…

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΤΕΖΑΣ – 17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1985: Η δολοφονία του 15χρονου έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων για την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Ο 27χρονος, τότε, αστυνομικός Αθανάσιος Μελίστας πυροβόλησε τον μαθητή στο πίσω μέρος του κεφαλιού από απόσταση είκοσι μέτρων καθώς ο νεαρός έτρεχε μαζί με άλλους διαδηλωτές προς την πλατεία Εξαρχείων.

ΘΑΝΟΣ ΑΞΑΡΛΙΑΝ – 14 ΙΟΥΛΙΟΥ 1992: Τραγωδία στην καρδιά της Αθήνας. Από ρουκέτα της Οργάνωσης «17 Νοέμβρη» η οποία ρίχτηκε σε μια περιοχή όπου ήταν γεμάτη κόσμο, με στόχο το θωρακισμένο αυτοκίνητο του τότε υπουργού Οικονομικών, Γιάννη Παλαιοκρασσά, έπεσε νεκρός ο 20χρονος, Θάνος Αξαρλιάν, ο οποίος περνούσε τυχαία από τη συμβολή των οδών Καραγεώργη Σερβίας και Βουλής.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ – 22 ΜΑΪΟΥ 1963: Από παρακρατικούς έγινε η δολοφονική επίθεση κατά του βουλευτή της ΕΔΑ, ο οποίος υπέκυψε ύστερα από 5 ημέρες. Η δολοφονία του προκάλεσε διεθνή κατακραυγή για τις αυταρχικές πρακτικές της κυβέρνησης Καραμανλή και των Σωμάτων Ασφαλείας.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ – 27 ΜΑΪΟΥ 1963: Ο βουλευτής της ΕΔΑ μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, όπου διαπιστώθηκε ότι ήταν θανάσιμα τραυματισμένος. Η είδηση έπεσε σαν βόμβα στη νύχτα της Αθήνας. Η κυβέρνηση διέθεσε ειδικό αεροσκάφος για να μεταφέρει στη συμπρωτεύουσα τον ειδικό νευροχειρουργό Δώρο Οικονόμου, για να τον  χειρουργήσει. Η γνωμάτευσή του όμως ήταν παρόμοια με εκείνη του καθηγητή Νικόλαου Καβαζαράκη, του νοσοκομείου της Θεσσαλονίκης. Δεν υπήρχε καμία ελπίδα σωτηρίας. Ο φωτογράφος Γιάννης Γκίνης ο οποίος συνεργαζόταν με όλες τις εφημερίδες απαθανάτισε τον Λαμπράκη μέσα στον θάλαμο της εντατικής. Στη 1:22 το ξημέρωμα της 27ης Μαΐου,τέσσερις μέρες μετά τον θανάσιμο τραυματισμό του, ο βουλευτής εξέπνευσε.