Της Κάτιας Σωτηρίου, νομικού - εγκληματολόγου

Είκοσι χρόνια πριν ο ''Καιρός των Τσιγγάνων'' του Κουστουρίτσα άγγιζε τις ψυχές των θεατών παγκοσμίως. Στην έξοδο από το σινεμά σταματούσε όμως ο σεβασμός για τη ρομάνικη ψυχή. Τα 12 - 15 εκατομμύρια Ρομά που διαβιούν στη Γηραιά Ήπειρο ακόμα μετρούν την απόσταση από τον πήχη των στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υπάρχει μια έκρηξη αναφορών και εισηγήσεων για τους Ρομά τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, όμως η υλοποίηση πρακτικών είναι ακόμα μακριά. Οι Ρομά διαβιούν σε συνθήκες αδιανόητες για τον 21ο αιώνα. Υπόκεινται σε απαγορεύσεις κυκλοφορίας, αποτελούν τους συνήθεις υπόπτους και ενόχους άγνωστης ταυτότητας αδικημάτων.

Θύματα του ιστορικού παρελθόντος τους και πολλών στερεοτύπων που κορυφώθηκαν με την εθνοκάθαρση που επιχείρησαν οι ναζί, οι Ρομά υφίστανται τις άπειρες καθημερινές συνιστώσες ρατσισμού, και επελάσεις των δυνάμεων ασφαλείας που θυμίζουν πογκρόμ. Η Ελλάδα το 2005 καταδικάστηκε από το συμβούλιο της Ευρώπης για την ανεπαρκή της πολιτική σε θέματα στέγασης των Ρομά, ενώ ακόμα μένουν αναπάντητα τα ερωτήματα για τις συνθήκες ξηλώματος των Τσιγγάνων στο όνομα των Ολυμπιακών Αγώνων, που οδήγησε την Josephine Verspaget, πρόεδρο των Εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης, να αποκαλέσει «θεσμοθετημένο απαρτχάιντ» την εξουσία των αρχών για απομάκρυνση των κοινοτήτων Ρομά. Το ζητούμενο για τις κοινωνίες και τις αρχές είναι η διαφύλαξη της πολύ ενδιαφέρουσας κουλτούρας των Ρομά και η θεσμική και πολιτιστική ενσωμάτωση της μεγαλύτερης εθνικής μειονότητας που ζει στην Ευρώπη για να αποφευχθούν περισσότερα φαινόμενα παραβατικότητας και κοινωνικού αποκλεισμού.

Σημειώσεις: 8 Απριλίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα για τα δικαιώματα των Ρομά παγκοσμίως. Η μεγαλύτερη καμπάνια για τους Ρομά ονομάζεται DOSTA, από τη ρομάνικη λέξη "αρκετά", και απασχολεί χιλιάδες εργαζόμενους και εθελοντές στην Ευρώπη.

* Στη φωτογραφία ο πίνακας του Modigliani "Τσιγγάνα με το μωρό της".