Tι μορφής εκστρατεία είναι αυτή που κάνουμε γνωρίζοντας εκ των προτέρων την πρόδηλη πανωλεθρία μας; Αυτές τις βίαιες ώρες, τους άνυδρους καιρούς; Ώρα με την ώρα, καταπονημένοι απ’ όλες αυτές τις επερχόμενες συγκρούσεις, τις ριπές της Ιστορίας που πέφτουν σαν ψιλή βροχή πάνω μας, παρατείνουμε σταγόνα σταγόνα το μαρτύριο της καθημερινότητας, αυτή την ατέλειωτη σήραγγα που, πλέον, πρέπει να τη διατρέχουμε σε χρόνο - ρεκόρ. Ιδού η καθημερινότητά μας θαμπή, κενή, αποκρουστική, μίζερη, μισερή και εγκλωβισμένη στην απόγνωση. Συνειδητοποιούμε μια μέρα, με έκπληξη, πως είχαμε την ευτυχία κάποτε και μας έφυγε όπως η ψιλή άμμος ανάμεσα από τα δάχτυλα. Την είχαμε για πολύ καιρό. Δεν την αναγνωρίσαμε, όμως. Στη σήραγγα τώρα επέρχεται η κάθοδος ανεμπόδιστη. Κάθε μέρα συνδεδεμένοι με την κατήφεια της σήραγγας. Παίρνουμε τον κατήφορο τον ολισθηρό σαν εφιάλτη, στυλώνουμε κόντρα και πεισματικά τα πόδια για να σταθούμε, όμως αυτά τραβούν το δρόμο της θλιβερής μας αβύσσου. Άραγε ξαναγεννιέται κανείς μετά την κάθοδο; Τι χρώμα έχουν τα μάτια του και τα μαλλιά του. Γιατί ίδιος δεν θα είναι μετά την πτώση, μετά την έκθεση στη λάβα και την επαφή με τις πυρακτωμένες πέτρες. Πότε αρχίσαμε αυτό τον πόλεμο και γιατί σταματήσαμε τη μάχη; Εάν αυτό είναι ο τελευταίος, κι ίσως ο πιο αδύναμος, κρίκος στην αλυσίδα των επιτευγμάτων μας, τότε επιλέγω στο τέλος να δω μια κερασιά ν’ ανθίζει και πάλι. 

Θα ήταν παράλογο να περιμένει κανείς ότι το τέλος των αυταρχικών καθεστώτων θα οδηγούσε αυτομάτως και στη συνήθεια της δημοκρατίας. Ένα κύριο χαρακτηριστικό των αυταρχικών καθεστώτων, άλλωστε, είναι ότι πνίγουν κάθε φωνή ανάμεσα στην κοινωνία και την εξουσία. Θα χρειαστεί λοιπόν χρόνος για την οικοδόμηση των θεσμών στη Λιβύη αλλά και στις άλλες χώρες του αραβικού κόσμου οι οποίες εξεγέρθηκαν. Η δημοκρατική συνήθεια προϋποθέτει επίσης το σεβασμό της διαφωνίας και της ανθρώπινης υπόστασης. Το γεγονός όμως της έλλειψης εξοικείωσης με τη δημοκρατία δικαιολογεί τις ωμότητες; Τις βαρβαρότητες σαν αυτήν που είδαμε με το ξίφος και το λιντσάρισμα του συλληφθέντος Καντάφι; Ένα γεγονός που τώρα μας κάνει να αποστρέφουμε με φρίκη το βλέμμα από αυτό που πρώτα παρακολουθούσαμε με θαυμασμό και ελπίδα.

Βλέπουμε γύρω μας, στον τόπο μας, μια νιότη χαρισματική, ζωντανή, ανθηρή, με όνειρα και φιλοδοξίες, να στενάζει. Μια νιότη η οποία πασχίζει να καταστήσει προσοδοφόρα την ευφυΐα της και τα ταλέντα της, που πιέζονται και συνθλίβονται στο έπακρο, σαν ανάμεσα σε βαριές μυλόπετρες, για να σπουδάσει και να εξασφαλίσει μια επίλεκτη θέση στην κοινωνία, κι ύστερα από λίγα χρόνια αντικρίζουμε πάλι αυτούς τους ίδιους νέους να αναρωτιούνται κατάπληκτοι γιατί τόσες ελπίδες καταλήγουν σε ένα τόσο μάταιο αποτέλεσμα. Οι νέοι ονειρεύονται και πιστεύουν πως θα ακολουθήσουν τ' αστέρια, ενώ απεναντίας αναγκάζονται να μένουν εγκλωβισμένοι σε μια κενή πραγματικότητα. Αναρωτιέμαι μήπως θ' έπρεπε τα παιδιά να διδάσκονται ευθύς εξαρχής, εξ απαλών ονύχων, ότι η κοινωνία είναι παράλογη, το κράτος σκληρό, οι ελπίδες διαψεύδονται, τα όνειρα συντρίβονται. Αυτό ενδεχομένως να καταστρέφει κάποιες ανέμελες στιγμές της παιδικότητας, όμως θα είναι μια εξοικονόμηση χρόνου και δυνάμεων γιατί όταν θα ενηλικιώνονται θα γλιτώνουν τουλάχιστον από ένα τραυματικό σοκ, αυτό της ζωής σε μια κοινωνία που απροκάλυπτα σου γυρνά την πλάτη. 

Πίνακας: Paul Cezanne, Κορίτσι με κούκλα.

Παροιμιώδης έχει μείνει στην Ιστορία η απλότητα και η λιτότητά του. Φημισμένος για το ελεγκτικό και χλευαστικό του πνεύμα. Διογένης ο Κυνικός. Κυνικός γιατί το έμβλημα της φιλοσοφίας του ήταν ο κύων (σκύλος). Κάποτε, λοιπόν, ο Διογένης βγήκε περίπατο στην αγορά. Είδε την ποικιλία των αγαθών και την υπερκατανάλωση των συμπολιτών του. Τότε αναφώνησε: "Πόσα πράγματα υπάρχουν στον κόσμο που δεν τα χρειάζεται ο Διογένης;". Ίσως αυτή η ρήση να έχει την αξία της στην παρούσα κρίση, αν το καλοσκεφτούμε. Ο Διογένης από τη Σινώπη δίδασκε πως η ευτυχία του ανθρώπου βρίσκεται στη φυσική ζωή και πως μόνο με την αυτάρκεια, την αυτογνωσία, την εγκράτεια και την άσκηση μπορεί κανείς να την κατακτήσει. Να το επιχειρήσουμε; Κομματάκι δύσκολο το βλέπω... Εκτός κι αν η ανάγκη μας κάνει να το φιλοσοφήσουμε.

Πίνακας:

* Diogenes (1860), Jean - Leon Gerome

Θλιβερά μηνύματα έρχονται από κάθε γωνιά της Ελλάδας για την εικόνα εξαθλίωσης που παρουσιάζουν τα μουσεία μας. Από τη Μυτιλήνη, την Κρήτη, την Ελασσόνα, τη Νάξο. Πλήρης η απαξίωση και η εγκατάλειψη. Ανοίγουμε στο Διαδίκτυο την ιστοσελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και γράφει για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: "Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το πρώτο μουσείο της χώρας, είναι ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μουσεία αρχαίας ελληνικής τέχνης στον κόσμο". Ναι, είναι γνωστό. Ναι, έπρεπε να είμαστε περήφανοι γι' αυτό. Όμως ποία ειρωνεία, αυτό το μουσείο, "το πρώτο μουσείο της χώρας", έχει φτάσει σε οδυνηρό σημείο παρακμής. Υπολειτουργεί, είναι απεριποίητο, ένα συντρίμμι μελαγχολικό. "Δέχεται πολυπληθείς επισκέπτες κάθε χρόνο", υπερηφανεύεται το Υπουργείο Πολιτισμού στο ίδιο κείμενο. Δυστυχώς αυτοί οι "πολυπληθείς επισκέπτες", Έλληνες και ξένοι, ντρέπονται και διστάζουν σήμερα να το πλησιάσουν. Προβληματίζονται, δυσκολεύονται να πιστέψουν σ' αυτό που αντικρίζουν τα μάτια τους και, τέλος, αγανακτούν. Για τι να πρωτομιλήσει κανείς; Για τα σκουπίδια, για τα συνθήματα που είναι γραμμένα στις όψεις του κτηρίου, για την έλλειψη προσωπικού, για τους πλανόδιους πωλητές, για τη χρήση και την εμπορία ναρκωτικών; Η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει είναι πλέον στο μη περαιτέρω. Η κιβωτός της ανθρώπινης μνήμης μας και τα τεκμήρια της αρχαιότητάς μας θάβονται κάτω από σωρούς απογοήτευσης, ρύπανσης, αδιαφορίας και αθλιότητας. Υπάρχει κανείς να νιώσει ντροπή, ευαισθησία, ενδιαφέρον και συμπόνια γι' αυτό το χώρο; Το cat is art φιλοξενεί το κείμενο - κραυγή απόγνωσης των είκοσι επτά αρχαιολόγων που εκπέμπουν σήμα κινδύνου για το μουσείο. Εν συνεχεία παραθέτει ένα σύντομο ιστορικό για τη θεμελίωσή του, τα εκθέματα και τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής.

Ο Παναγιώτης Φερεντίνος, λογοτέχνης και εικαστικός, με αφορμή το άρθρο του cat is art "Οι ύπατοι κ' οι πραίτορες επίσημοι εν Βριλησσίοις", σχολιάζει τους "καρεκλάκηδες" που διεκδικούν θέσεις επισήμων σε δημόσιες εκδηλώσεις:
"Έγιναν όλοι βασιλιάδες στη θέση του βασιλιά. Υποκριτές βασιλιάδες, που δεν θα γίνουν ποτέ βασιλείς. Σάμπως κι ο βασιλιάς είναι καλύτερος; Με τίτλο γεννήθηκε και του τον όρισαν άλλοι μάλιστα. Ωστόσο, το ότι από κλητήρες έγιναν δέντρα ριζωμένα σ' ακριβή καρέκλα, δεν τους κάνει και γαλαζοαίματους. Οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας είναι, καμιά διαφορά με κανέναν από μας".

Μη... Αυτή την καρέκλα την πρόλαβε μια επίσημη γάτα. Μην τολμήσετε "καρεκλάκηδες" να την αρπάξετε! Της ανήκει. (Γκραβούρα του 1800).

Θέατρο "Αλίκη Βουγιουκλάκη", Βριλήσσια. Παράσταση "Άμλετ" του Σαίξπηρ. Καταφθάνω αρκετά νωρίτερα από την έναρξη. Με το εισιτήριο, αξίας 20 ευρώ, που δεν είναι βεβαίως αριθμημένο, ανά χείρας. Με το πρόγραμμα των 6 ευρώ, επίσης ανά χείρας. Κάθομαι στην πρώτη σειρά όπου υπάρχουν αρκετές ελεύθερες θέσεις. Δεξιά κι αριστερά αρκετές θέσεις κατειλημμένες από άλλους θεατές. Έχω όμως διαπράξει το τεράστιο λάθος να καθίσω, εγώ η απλή θεατής, η κοινή θνητή, που βέβαια πληρώνω, στις θέσεις τις προορισμένες για τους υψηλούς επισήμους. Τα υψηλά πρόσωπα, που λέμε στην Ελλάδα. Το αντιλαμβάνομαι όταν λίγα λεπτά αργότερα καταφθάνει εμφανώς θορυβημένος κύριος τις μετά νεαράς ακολούθου. Άκομψα και απότομα με καλεί να σηκωθώ και να καθίσω πίσω. Μου δείχνει μάλιστα με το χέρι προς τα επάνω. Θεωρώντας προφανώς ότι εκεί είναι η φυσική μου θέση. Γιατί; ερωτώ. Εδώ θα καθίσουν οι επίσημοι, απαντά πάραυτα. Εδώ θα καθίσει ο δήμαρχος, συμπληρώνει με έμφαση. Κοιτώ γύρω μου στην ίδια σειρά όπου κάθονται κι άλλοι θεατές. Είναι όλοι αυτοί επίσημοι; αναρωτιέμαι. "Ο δήμαρχος μπορεί να καθίσει και δίπλα", προτείνω νηφάλια. "Δεν γίνεται", λέει απότομα ο κύριος. "Και γιατί δεν γίνεται;". "Διότι εδώ θα καθίσω εγώ". "Και ποιος είστε εσείς, παρακαλώ;". "Είμαι ο πρόεδρος". "Ποιος πρόεδρος;" τολμώ να ρωτήσω η αδαής. "Του πολιτιστικού συλλόγου", μου πετάει κατάμουτρα. Έτσι για να μάθω η θρασυτάτη, με ποιο πρόσωπο είχα την τιμή να ομιλώ.

Θετικό πρόσωπο δείχνει ο ελληνισμός της Κάτω Ιταλίας, αποσπώντας ευμενή σχόλια, διθυραμβικές κριτικές και το ενθουσιώδες χειροκρότημα του κοινού. Mε επιτυχία έκλεισε ο κύκλος εορτών της ιστορικής πόλης Μαντουρία, στην περιφέρεια της Απουλίας, που έλαβε χώρα στις 11 και 12 Aυγούστου. Επρόκειτο για ένα εκτεταμένο αφιέρωμα στις παραδόσεις, τους θρύλους, τους μύθους και την ιστορία της Μαντουρία, η οποία υπήρξε σημαντική αρχαία ελληνική αποικία. 

Eίκοσι δύο χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου ίσως μπορούμε να δούμε με συναισθηματική απόσταση και ψυχραιμία αυτή τη χαριτωμένη και ειρηνική σκηνή. Μια γάτα διασκεδάζει παίζοντας με ένα κομμάτι από τα υπολείμματα του Τείχους. Φέτος τιμάται η επέτειος της ανέγερσης του Τείχους του Βερολίνου. Έχουν περάσει ακριβώς 50 χρόνια από τότε που οι Ανατολικογερμανοί κρατούντες στεγανοποίησαν τα σύνορα των δύο τομέων της πόλης, ώστε -σύμφωνα με τη συνείδησή τους- να θέσουν οριστικά τέρμα στο φαινόμενο της απόρριψης και εγκατάλειψης του «σοσιαλιστικού κράτους των εργατών και των αγροτών», ένα φαινόμενο που χαρακτηριζόταν στην καθομιλουμένη ως «καταψήφιση με τα πόδια».

Ιστορική πομπή βασισμένη στις ιστορίες και στους θρύλους των Μεσσαπίων διοργανώνεται στην Κάτω Ιταλία στις 11 και 12 Αυγούστου. Θα πραγματοποιηθεί στην πόλη Μαντουρία της περιφέρειας της Απουλίας. Στις 11 του μήνα η εκδήλωση θα έχει θέμα «Η Γυναίκα κατά τη Μεσσαπία Εποχή» και στις 12 «Ο θάνατος του Αρχίδαμου».
Στην πομπή, που θα λάβει χώρα εντός του αρχαιολογικού πάρκου της Μαντουρία, συμμετέχουν περισσότεροι από 150 νέοι, οι οποίοι προέρχονται από τρεις σχολές χορού. (Στη φωτογραφία, τα Μεσσάπια Τείχη).