Taste therapy

Η ιστορία της μερέντας των παιδικών μας χρόνων και πώς να την παρασκευάσετε μόνοι σας

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Θυμάστε τη μερέντα των παιδικών μας χρόνων, την κρέμα σοκολάτας με ξηρούς καρπούς, συνήθως φουντούκια; Πρόκειται για τη λαχταριστή πραλίνα, που με αυτήν παρασκευάζονται πλείστα γλυκά, από φοντάν μέχρι τούρτες, χρησιμοποιείται όμως και για επάλειψη ή γέμιση σε βάφλες και κρέπες.
Οι ζαχαροπλάστες με τη λέξη πραλίνα αναφέρονται στους καραμελωμένους ξηρούς καρπούς –συνήθως φουντούκια ή αμύγδαλα– που αλέθουν έπειτα στο μπλέντερ για να γίνουν κρέμα.

Η συνταγή για πραλίνα φουντουκιού που σας δίνουμε είναι πολύ γρήγορη και εύκολη και, το σημαντικότερο, αποτελείται από μόλις 4 υλικά και δεν περιέχει ζάχαρη. Είναι σίγουρο ότι θα τη λατρέψετε! Είναι σοκολατένια, κρεμώδης, απαλή, όσο γλυκιά πρέπει και μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε με χίλιους δυο τρόπους (εκτός από το να τη φάτε σκέτη με το κουταλάκι…). Για παράδειγμα, αν θέλετε τη συνδυάζετε με σπιτικά μπισκότα digestive, με τηγανίτες μπανάνας, με μάφινς, με φρέσκα φρούτα όπως μπανάνες, μήλα, αχλάδια, φράουλες ή προσθέτοντας την σε άλλες συνταγές.

Ο επεξεργαστής τροφίμων (μούλτι) είναι απαραίτητος για να την υλοποιήσετε.

Χρόνος προετοιμασίας: 20 λεπτά

Μερίδες: 18 κουταλιές (360 γρ. περίπου)

Υλικά:

250 γρ. φουντούκια
100 γρ. μέλι ή σιρόπι σφενδάμου για τους vegans
20 γρ. κακάο σε σκόνη, κατά προτίμηση βιολογικό
½ φλιτζάνι νερό περίπου (ίσως να μη χρειαστεί όλο)

Εκτέλεση:

Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 180º C. Τοποθετούμε τα φουντούκια σε ένα ταψί και τα καβουρδίζουμε για 12-15 λεπτά περίπου, ανακατεύοντας τα εν τω μεταξύ μια-δυο φορές. Αφήνουμε για λίγο να κρυώσουν και τα τρίβουμε με τα χέρια σας ώστε να αφαιρέσουμε τη φλούδα τους, όσο γίνεται.
Μεταφέρουμε τα φουντούκια στον κάδο του επεξεργαστή τροφίμων και τα αλέθουμε μέχρι να γίνουν βούτυρο, 5-7 λεπτά περίπου (εξαρτάται από τον επεξεργαστή). Ίσως χρειαστεί να ανοίξετε τον κάδο και να καθαρίσετε τα τοιχώματα με μια σπάτουλα ώστε να δουλευτούν καλά τα φουντούκια.
Προσθέτουμε το μέλι ή το σιρόπι σφενδάμου, το κακάο και το μισό περίπου από το νερό και ενεργοποιούμε ξανά το μούλτι. Όταν ομογενοποιηθούν τα υλικά δοκιμάζουμε και προσαρμόζουμε εάν χρειάζεται. Ίσως τη θέλετε πιο γλυκιά ή πιο αραιή.
Μεταφέρουμε την πραλίνα φουντουκιού σε ένα βάζο και φυλάμε σε θερμοκρασία δωματίου για τουλάχιστον δύο εβδομάδες.

Αν ανοίξουμε τα βάζο, χρειάζεται κατόπιν ψυγείο.
Είναι τόσο απλό και η σπιτική πραλίνα φουντουκιού (nutella) είναι έτοιμη! Καλοφάγωτη!
Με την πραλίνα φουντουκιού επίσης μπορείτε να απολαύσετε το ψωμί και τη φρυγανιά στο πρωινό.

Ακόμα, τη σερβίρουμε ανακατεμένη με σαντιγί σαν μους – επιδόρπιο ή τη χρησιμοποιούμε σαν γέμιση σε τούρτα. Όπως και να τη σερβίρετε, είναι σκέτος πειρασμός!

* Εναλλακτικά μπορείτε να προσθέσετε μια κουταλιά ταχίνι για να γίνει πιο δυναμωτική.

* Μπορείτε ακόμα να αντικαταστήσετε τα φουντούκια με αμύγδαλα.

 

Πραλίνα φουντουκιού, η ιστορία της

Ο γλυκός αυτός εθισμός όμως έχει αρκετές γνωστές… άγνωστες πληροφορίες για το πώς δημιουργήθηκε και χάρη σε ποιες ανάγκες διαδόθηκε σε τέτοιο βαθμό ανά τον κόσμο, μέσα από την εμπορική ονομασία της Nutella.

Τη χρωστάμε στον Ναπολέοντα και τον Χίτλερ

Το 1806 ο πιο διάσημος κοντός ηγέτης του κόσμου προσπάθησε να «παγώσει» το βρετανικό εμπόριο με στόχο να κερδίσει τους Ναπολεόντειους πολέμους. Το αποτέλεσμα ήταν ένα καταστροφικό εμπάργκο, το οποίο τίναξε στα ύψη το κόστος της σοκολάτας και διέλυσε τους απανταχού ιδιοκτήτες εργοστασίων σοκολάτας. Σε μια προσπάθεια να αντέξουν την κρίση, κάποιοι ζαχαροπλάστες στο Τορίνο δοκίμασαν να βάλουν θρυμματισμένα φουντούκια στη σοκολάτα, ώστε να επιμηκύνουν τα αποθέματα όσο το δυνατόν περισσότερο. Το μείγμα αυτό, ήταν νοστιμότατο και ονομάστηκε gianduia.

Έναν αιώνα μετά, η τιμή της σοκολάτας ανέβηκε ξανά λόγω των περιορισμών στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε ένας ιταλός ζαχαροπλάστης με το όνομα Pietro Ferrero, έκανε ξανά στροφή στο… παντοδύναμο αυτό μείγμα με φουντούκι, το τελειοποίησε και έφτιαξε την Pasta Gianduja, η οποία μετονομάστηκε σε Nutella το 1964.

Αλείφεται… παντού

Η συγκεκριμένη φίρμα πραλίνας φουντουκιού, διατίθεται σε παραπάνω από 75 χώρες, ενώ όλη η ποσότητα που πωλείται σε έναν χρόνο θα μπορούσε να… αλείψει περισσότερα από 1.000 γήπεδα ποδοσφαίρου.

Μαζική κατανάλωση

Κάθε 2,5 δευτερόλεπτα, πωλείται ένα βαζάκι Nutella στον κόσμο. Σύμφωνα με το ληξιαρχείο των ΗΠΑ, ένας άνθρωπος γεννιέται κάθε 8 δευτερόλεπτα. Κάντε την πράξη.

Το ριφιφί

Το 2013, η δημοφιλής πραλίνα βγήκε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, όταν κλέφτες κατάφεραν να αποσπάσουν τόνους ολόκληρους συνολικής αξίας 20.000 δολαρίων σε ένα ριφιφί – σταθμό στον τομέα των τροφίμων. Μερικές εβδομάδες νωρίτερα, το Πανεπιστήμιο Κολούμπια βρέθηκε μπλεγμένο σε… πραλίνα-gate όταν αποκαλύφθηκε πως το Πανεπιστήμιο ξόδευε 6.000 δολάρια ανά εβδομάδα για το προϊόν, με τους μαθητές να φαίνεται πως κατανάλωναν 50 κιλά την ημέρα.

Η ιστορία πίσω από το λογότυπο

Το μείγμα πραλίνας φουντουκιού με το όνομα Gianduia, πήρε το όνομά του από χαρακτήρα της κομέντια ντελ’ άρτε με το όνομα Gianduja. Απεικονίζεται ως ένας χαμογελαστός πεδεμόντιος αγρότης, με μεγάλο καπέλο ο οποίος κάνει βόλτες γύρω από την πόλη πάνω σε ένα γάιδαρο, ο οποίος σέρνει ένα duja (κιβώτιο). Το κιβώτιο αυτό λέγεται ότι περιέχει κρασί, όμως θα μπορούσε κάλλιστα να είναι γεμάτο με πραλίνα φουντουκιού. Μάσκες αυτού του αγρότη πωλούνται σε όλη την περιοχή Piedmont στην Ιταλία, ενώ ο ίδιος πρωταγωνιστεί σε κάθε διαφήμιση της πραλίνας.

 

O Gianduja

Ο Τζαντούγια (Gianduja) – είναι ένας από τους χαρακτήρες της ιταλικής Κομέντια ντελ άρτε, ένας τυπικός εκπρόσωπος του Τορίνο και του Πιεμόντε. Η μάσκα του αναπαριστά έναν ειλικρινή χωρικό από τις επαρχίες του Πιεμόντε που αγαπά το κρασί, τη γαστρονομία και τις όμορφες κοπέλες, ωστόσο, είναι αφιερωμένος στην αγαπημένη ερωμένη του Τζακομέτα.

Κατάγεται από την κομητεία Καλιανέτο, και το όνομά του στην τοπική διάλεκτο ακούγεται κάπως σαν «Gian d’la dojia», που σημαίνει «Τζάνι ο τεμπέλης». Στην Κομέντια ντελ άρτε είναι πολύ δημοφιλής, καθώς είναι γνωστός σε όλες τις γυναίκες, και η Τζακομέτα, η ερωμένη του, πάντα τον ζηλεύει.

Φοράει συνήθως ένα τρίκοχο καπέλο, και καφέ σακάκι με κόκκινες άκρες. Έχει τη δική κοσμική σοφία και είναι πάντα χαρούμενος. Ο χαρακτήρας Τζαντούγια δημιουργήθηκε αρχικά ως μια μαριονέτα, σήμερα όμως είναι ο επίσημος «Βασιλιάς της Αποκριάς του Τορίνο».

eirini aivaliwtouΗ ιστορία της μερέντας των παιδικών μας χρόνων και πώς να την παρασκευάσετε μόνοι σας
Περισσότερα

Αναρόκρεμα, η κυπριακή μυζηθρόκρεμα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Επιδόρπιο των νεότερων χρόνων, βασισμένο στην κυπριακή εκδοχή του τυριού μυζήθρα. Μια διαφορετική πρόταση για αναρόκρεμα που φτιάχνεται σε μόλις 15 λεπτά. Ένα ανάλαφρο γλυκό που θα κλέψει τις γευστικές εντυπώσεις. Το μυστικό είναι η αναρή (μυζήθρα), γι’ αυτό φροντίστε να είναι φρέσκια και καλής ποιότητας. Αν δεν βρείτε στην αγορά, μπορείτε να την αντικαταστήσετε με ανάλατη φρέσκια μυζήθρα ή ανθότυρο.

Υλικά

½ κιλό φύλλο κρούστας
¾ κιλού αναρή ανάλατη
250 γρ. κρέμα γάλακτος
½ φλιτζάνι γάλα φρέσκο
¼ φλιτζανιού ροδόσταγμα
7-8 κ.σ. μέλι
2 κ.σ. ζάχαρη άχνη
1 φλιτζάνι καρύδια χοντροκομμένα
Κανέλα

Παρασκευή

Αλείφουμε τα φύλλα κρούστας με ελαιόλαδο, τα βάζουμε λίγα λίγα σε ένα ταψί και τα ψήνουμε σε φούρνο μέχρι να ροδοκοκκινίσουν.
Αφού ροδοκοκκινίσουν, τα θρυμματίζουμε σε μια λεκάνη.
Λιώνουμε πολύ καλά την αναρή και τη χτυπάμε μαζί με την κρέμα γάλακτος.
Διαλύουμε 3-4 κ.σ. μέλι στο γάλα και τα προσθέτουμε στο μείγμα της αναρής.
Προσθέτουμε την κανέλα, τη ζάχαρη και το ροδόσταγμα και χτυπάμε πολύ καλά όλα τα υλικά μέχρι να γίνουν ένας παχύρευστος χυλός.
Προσθέτουμε στο χυλό τα ¾ του φλιτζανιού από τα χοντροκομμένα καρύδια και ανακατεύουμε ελαφρά.
Σε μια βαθιά πιατέλα απλώνουμε τα μισά φύλλα που θρυμματίσαμε και τα ραντίζουμε με 2 κουταλιές της σούπας μέλι.
Προσθέτουμε το μισό μείγμα αναρής και από πάνω το ¼ από το φύλλο που μας έμεινε.
Ραντίζουμε πάλι με μια κουταλιά της σούπας μέλι και βάζουμε το υπόλοιπο μείγμα της αναρής.
Τα υπόλοιπα φύλλα τα διακοσμούμε πάνω από την αναρόκρεμά μας, προσθέτουμε και τα υπόλοιπα καρύδια και ραντίζουμε με μια κουταλιά της σούπας μέλι.

  • Αντί για φύλλα μπακλαβά και για πιο γρήγορη παρασκευή, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε σφολιατίνια (με επικάλυψη καραμέλας), μπισκότα βρώμης ή μπάρες δημητριακών θρυμματισμένες.
  • Εναλλακτικά, αντί για καρύδια προσθέστε στην κρέμα αμύγδαλα ή φιστίκια Αιγίνης χοντροκοπανισμένα.

* Η αναρή ή ανάλατη είναι είδος μυζήθρας που προέρχεται από την Κύπρο. Αν και είναι λιγότερο γνωστό από άλλα είδη κυπριακών τυριών (π.χ. χαλούμι), τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί δημοφιλές λόγω της δημόσιας προβολής που έχει αποκτήσει. Το 2005 ένας από τους κυριότερους εγχώριους βιομηχανικούς παραγωγούς αναρής της Κύπρου βραβεύτηκε με ασημένιο μετάλλιο σε παγκόσμια έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η αναρή αναφέρεται και στο παραδοσιακό παραμύθι της Κύπρου «Ο Σπανός τζι’ οι Σαράντα Δράτζιοι».

* Η αναρή παράγεται από το νερόγαλο (αναρόαλον) που αποστραγγίζεται κατά τη διάρκεια της παραγωγής του χαλουμιού. Σε αυτό προστίθεται κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα το οποίο στη συνέχεια ανακατεύεται. Ύστερα από λίγο, από το μείγμα αυτό δημιουργείται η αναρή η οποία τοποθετείται σε σωληνοειδή φίλτρα ώστε να γίνει η στράγγιση και αργότερα ενίοτε αλατίζεται. Μετά την παραγωγή της η αναρή μπορεί να καταναλωθεί είτε σε φρέσκια (π.χ. στο πρωινό μαζί με άλλα φαγητά) είτε σε ξηρή μορφή (π.χ. στα μπουρέκια και στα ζυμαρικά).

  • Τα εκατό γραμμάρια αντιστοιχούν σε 100 θερμίδες. Για να κάψετε αυτές τις θερμίδες θα πρέπει να κάνετε αργό βάδισμα για 33 λεπτά!

 

 

eirini aivaliwtouΑναρόκρεμα, η κυπριακή μυζηθρόκρεμα
Περισσότερα

Χταπόδι γλυφαδιώτικο ψημένο στη λαδόκολλα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Όταν ήμουν παιδί, θυμάμαι πως τις Κυριακές τα πρωινά περιμέναμε τις βάρκες στο λιμάνι της Γλυφάδας για να δούμε τι ψάρια και θαλασσινά θα φέρουν. Αν βρίσκαμε χταπόδι, το παίρναμε και το στέλναμε στο φούρνο της γειτονιάς, τυλιγμένο καλά σε μια λαδόκολλα. Επιλέγαμε τα μυρωδικά από ό,τι βρισκόταν στην αυλή. Δενδρολίβανο, αρμπαρόριζα και ρίγανη λίγη για να μην πικρίσει. Συχνά ρίχναμε και μερικές πατατούλες ολόκληρες ή κομμένες στα τέσσερα. Γινόταν θεσπέσιο. Ήταν η άλλη όψη του κυριακάτικου ψητού με πατάτες, ιδανικό για τις νηστίσιμες μέρες. Μια απλή και νόστιμη συνταγή. Οι χυμοί και οι θαλασσινές γευστικές ιδιότητες του χταποδιού κλείνονται στο χαρτί, πετυχαίνοντας ένα ξεχωριστό αποτέλεσμα. Στον καιρό μας, το χταπόδι σφραγισμένο στη λαδόκολλα και στο αλουμινόχαρτο, ξεροψήνεται στο φούρνο χωρίς να καεί ή να ξεραθεί και παραμένει ζουμερό, εύγευστο και αφράτο. Μελωμένο και ψημένο εξαιρετικά μέσα στα μπαχαρικά και τα αρώματά του. Στο τέλος, πρέπει να είναι κρουστό, μαστιχωτό. Η σάλτσα απλή, βασισμένη στη θαυμάσια νοστιμιά του ίδιου του ζωμού του. Το χταπόδι, έτσι όπως δεν το έχετε ξαναδοκιμάσει, να σιγοψήνεται αργά με μυρωδικά. Αυτό το πανεύκολο μεζεδάκι, ρίξτε το δίπλα σ’ ένα υψηλόβαθμο ποτό, όπως το ούζο και το τσίπουρο. Εναλλακτικά συνοδεύεται και από λευκό κρασί.

  • Ταιριάζει πολύ επίσης με μια ξηρή Μαυροδάφνη ή ένα κυκλαδίτικο Μαυροτράγανο.

 

Τι θα χρειαστείτε

1 χταπόδι (περίπου 1 με ενάμισι κιλό)
ελαιόλαδο
λίγη φρέσκια ρίγανη
2 φύλλα δάφνης
ένα κλαδάκι δεντρολίβανο
2 σκελίδες σκόρδο με τη φλούδα
1 ξερό κρεμμύδι
3 λεπτές φέτες από λεμόνι
χυμός από μισό λεμόνι
5 – 6 ολόκληροι κόκκοι πιπεριού

Εκτέλεση
Προθερμαίνουμε τον φούρνο μας στον αέρα στους 180°C. Καθαρίζουμε και πλένουμε το χταπόδι. Στραγγίζουμε. Κόβουμε σε χοντρές ροδέλες το κρεμμύδι. Πλένουμε τις σκελίδες σκόρδου και τις χτυπάμε στο γουδί ελαφρώς να σπάσουν. Απλώνουμε μια λαδόκολλα. Βάζουμε το χταπόδι στη μέση, ρίχνουμε τη ρίγανη και το πιπέρι και τοποθετούμε τις φέτες λεμονιού, το σκόρδο, το κρεμμύδι. Περιχύνουμε με ελαιόλαδο και το χυμό λεμονιού. Τυλίγουμε το χταπόδι με τη λαδόκολλα. Τη διπλώνουμε να γίνει σαν πουγκί. Έπειτα δένουμε καλά το πουγκί με σπάγκο. Το βάζουμε στο ταψί και ψήνουμε για μιάμιση με δύο ώρες. Ελέγχουμε ότι έχει ψηθεί τρυπώντας με μια οδοντογλυφίδα από το πάνω μέρος της λαδόκολλας. Αν είναι μαλακό, είμαστε έτοιμοι. Το αφήνουμε να κρυώσει λίγο και ανοίγουμε τη λαδόκολλα για να το απολαύσουμε.

  • Το τοποθετούμε σε ένα ταψί για να μην κυλήσουν στο φούρνο οι χυμοί.
  • Συμπληρώστε πατάτες, αν θέλετε το φαγητό να το σερβίρετε ως κυρίως γεύμα.
  • Είναι προτιμότερο να μη ρίξετε αλάτι. Ίσως ελάχιστο στις πατατούλες.
  • Αν δεν είστε σίγουροι για το χταπόδι του ψαρά, προτιμήστε κατεψυγμένο.
  • Στο τραπέζι βάλτε και μια φρέσκια σαλάτα απαραιτήτως.
  • Αν δεν συμπληρώσετε ψητές πατάτες, μπορείτε να το συνοδεύσετε με μια δροσερή πατατοσαλάτα.
  • Αν σας περισσέψει σάλτσα χρησιμοποιήστε τη για να γαρνίρετε ένα απαλό, αφράτο ρύζι.

eirini aivaliwtouΧταπόδι γλυφαδιώτικο ψημένο στη λαδόκολλα
Περισσότερα

Clafoutis (κλαφουτί), φτιάξτε το πολυταξιδεμένο γλυκό με κεράσια

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Το clafoutis είναι γαλλικό γλυκό με καταγωγή από την περιοχή του Limousin και γίνεται συνήθως με φρέσκα μαύρα κεράσια και χυλό, περίπου σαν αυτόν που φτιάχνουμε τηγανίτες. Ένα πολυταξιδεμένο γλυκό που ξεκίνησε από τη Γαλλία το 19ο αιώνα και κατέκτησε όλο τον κόσμο με το παράξενο όνομα clafoutis (κλαφουτί). Γευστικά μοιάζει με φρουτένιο ζουμερό κέικ με κεράσια.
Εύκολο και νόστιμο, ψήνεται στο φούρνο σε πυρίμαχο ταψάκι, σερβίρεται σε θερμοκρασία δωματίου πασπαλισμένο με ζάχαρη και μπορεί να παρασκευαστεί και με άλλα φρούτα.

Υλικά

600 γρ. κεράσια (προτιμήστε σφιχτά, μαύρα κεράσια)
3 κουταλιές βούτυρο φρέσκο, μαλακωμένο
125 γρ. ζάχαρη
80 γρ. αλεύρι ή αμύγδαλα ασπρισμένα και αλεσμένα σε πούδρα
3-4 αβγά
2 φλιτζάνια γάλα
1 λοβό βανίλιας (ή εκχύλισμα βανίλιας)
αμύγδαλα φιλέ (προαιρετικά)

 

Διαδικασία

Πλένετε τα κεράσια, τα καθαρίζετε από το κοτσανάκι τους κι, αν θέλετε, βγάζετε τα κουκούτσια. Αν χρησιμοποιήσετε φρέσκια βανίλια, την κόβετε κατά μήκος με κοφτερό μαχαιράκι και ξύνετε τα σποράκια σε ένα μικρό μπολάκι.

Προθερμαίνετε το φούρνο στους 220 βαθμούς. Αλείφετε με το βούτυρο τον πάτο και τα πλαϊνά μιας φόρμας για τάρτες με διάμετρο 24 – 26 εκ.

Αραδιάζετε μέσα στην ταρτιέρα τα κεράσια -με ή χωρίς κουκούτσι- και τα πασπαλίζετε με τη μισή ζάχαρη. Τα ψήνετε στο φούρνο για 10 λεπτά.

Εν τω μεταξύ ρίχνετε σε ένα μπολ τα αβγά, την υπόλοιπη ζάχαρη, το αλεύρι ή την πούδρα των αμυγδάλων, το γάλα και τα σποράκια ή το εκχύλισμα βανίλιας και χτυπάτε καλά με αβγοδάρτη.

Βγάζετε τα κεράσια από το φούρνο και τα περιχύνετε με το μείγμα που ετοιμάσατε. Πασπαλίζετε την επιφάνεια με το φιλέ αμύγδαλου και βάζετε ξανά την ταρτιέρα στο φούρνο. Ψήνετε το κλαφουτί στους 180 βαθμούς για 40-45 λεπτά, μέχρι να ροδίσει η επιφάνεια και όταν βυθίσετε τη λάμα ενός μαχαιριού, να βγαίνει στεγνή.

Αφήνετε το κλαφουτί να κρυώσει ελαφρά και το σερβίρετε χλιαρό, συνοδεύοντας αν θέλετε με μια μπάλα παγωτό βανίλια, φρεσκοχτυπημένη σαντιγί ή γιαούρτι.

  • Στην αυθεντική εκδοχή του κλαφουτί χρησιμοποιούνται τα κεράσια με το κουκούτσι τους, γιατί πιστεύεται, ότι είναι αυτά του δίνουν ξεχωριστό… αμυγδαλένιο άρωμα!
  • Για να βγάλετε τα κουκούτσια με ευκολία χρησιμοποιήστε το ειδικό εργαλείο αν και προτιμότερος είναι ο παλιός τρόπος με τη φουρκέτα, γιατί έτσι χάνεται λιγότερη σάρκα φρούτου. Δοκιμάστε επίσης να μαρινάρετε τα ξεκουκουτσιασμένα κεράσια με λίγο αμαρέτο ή κιρς. Ίσως να κερδίσετε κάτι από το άρωμα που χάνουμε από την αφαίρεση των κουκουτσιών.
  • Μπορείτε να φτιάξετε κλαφουτί με βερίκοκα, δαμάσκηνα, ροδάκινα ή φράουλες. Επιπλέον, μπορείτε να προσθέσετε στο μείγμα των αβγών μερικά κομματάκια σοκολάτας κουβερτούρας, ενώ αντί για ταρτιέρα μπορείτε να μοιράσετε το μείγμα σε 6 ατομικά πυρίμαχα φορμάκια, δημιουργώντας μάφιν.
  • Μπορείτε -εναλλακτικά- να πασπαλίσετε την τάρτα με τριμμένο φιστίκι Αιγίνης.

 

 

eirini aivaliwtouClafoutis (κλαφουτί), φτιάξτε το πολυταξιδεμένο γλυκό με κεράσια
Περισσότερα

Καλό Πάσχα από την Εύβοια με στουραΐτικη πίτα

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Μιχάλη Καλαλούγκα

Η θεια Κατίνα μιλάει δυνατά, «φέρε τούτο, φέρε κείνο». Κόβει τα σέσκουλα με απίστευτη ταχύτητα. Έχει το νου της στην καρδάρα με το γάλα. Φτιάχνει τυρί.
Το κατώι είναι ο χώρος που δημιουργεί η φαντασία και η τέχνη της στη μαγειρική.
Σήμερα η μέρα είναι ξεχωριστή. Απ’ τα χτες μας υποσχέθηκε πίτα κάνοντας την ανυπομονησία μας να μεγαλώνει στη σκέψη της επόμενης μέρας και δικαιολογημένα. Η στουραΐτικη πίτα είναι το καλύτερο γεύμα για τους Στουραΐτες και όχι μόνο. Όσοι τη δοκίμασαν δεν ξεχνούν τη μεστή γεύση της. Πραγματική γαστριμαργική απόλαυση. Παρασκευάζεται από φύλλο που ανοίγεται την ώρα εκείνη. Χόρτα – κατά προτίμηση σέσκουλα – και τυρί φρέσκο. Λόγω της δουλειάς μας πίτες έχουμε δοκιμάσει σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, όλες είναι ωραίες, αλλά η δικιά μας η στουραΐτικη έχει κάτι ξεχωριστό που δεν μεταφέρεται στο χαρτί. Πρέπει να δοκιμάσεις για να καταλάβεις.
Το κατώι έχει πάρει φωτιά. Η θεια η Κατίνα πηγαινοέρχεται ασταμάτητα.
Δεν προλαβαίνω να την παρακολουθώ. Καταγράφω την παρασκευή φύλλου και τυριού.
Την τέχνη την έμαθε απ’ τη μητέρα της. Όλες οι παλιές γυναίκες φτιάχνουν πίτα και ειδικά το Πάσχα. Η μυρωδιά της συναγωνίζεται εκείνη του οβελία.
Σήμερα το έθιμο καλά κρατεί.
Η πίτα έχει την πρώτη θέση προτίμησης όχι μόνο το Πάσχα αλλά και σ’ άλλες γιορτές.
Επίσημο τραπέζι χωρίς πίτα δεν γίνεται.
Η επιτυχία της εξαρτάται άμεσα από το τυρί. Αν κάνει κόλλα τότε είναι σίγουρη.
Τώρα θα μου πείτε τι είναι η κόλλα. Αν το τυρί απλώνει την ώρα που κόβεται κομμάτια είναι πετυχημένη και τα πιρούνια παίρνουν φωτιά.

 

Η παρασκευή της είναι απλή.

Το φύλλο στρώνεται στον νταβά (μεγάλο ταψί) και «ντύνεται» με χόρτα και τυρί φρέσκο. Ψήνεται σε φούρνο με ξύλα και θέλει γύρισμα για να ψηθεί καλά και να μην πιάσει. Τόσο η παρασκευή όσο και το ψήσιμο απαιτούν εμπειρία, το γύρισμα όμως της πίτας για να ψηθεί κι από την άλλη πλευρά αξίζει κανείς να το παρακολουθήσει από κοντά.
Το μέγεθός της είναι συνήθως μεγάλο.
Το γύρισμα στο ταψί είναι μαεστρία μοναδική.
Αρκούν τριάντα λεπτά της ώρας για την ετοιμασία και σαράντα περίπου για το ψήσιμο.
Όταν βγει απ’ την πυροστιά ζεστή ζεστή είναι όλη η απόλαυση. Το τυρί κάνει κόλλα, το λάδι και ο χυμός από τα ζουμερά σέσκουλα πλημμυρίζουν τον ουρανίσκο, την πανδαισία της γεύσης συμπληρώνει το κρασί απ’ το βαρέλι.
Η στουραΐτικη πίτα γίνεται σχεδόν σ’ όλα τα σπίτια των Στύρων στη Νότια Εύβοια και των γύρω χωριών.
Την Κυριακή έχουμε Πάσχα θα κάνω μια βόλτα απ’ τη θεια Κατίνα.
Ένα πουλάκι μου είπε ότι μάζεψε σέσκουλα…
Καλό Πάσχα σε όλους!

Η παραδοσιακή συνταγή

Για τη ζύμη:
1 κιλό αλεύρι, λίγο λάδι, λίγο ξύδι, 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι, νερό όσο πάρει.
Για τη γέμιση:
1 κιλό σπανάκι, 1 κιλό σέσκουλα, 1 ματσάκι άνηθο, άγρια χόρτα εάν έχουμε π.χ. καυκαλίθρες, μαλιουλίθρες, ξινολάπατο και 2 κιλά φρέσκο τυρί.

Χρειαζόμαστε 40 λεπτά

Φτιάχνουμε τη ζύμη μας κι αφήνουμε να ξεκουραστεί για μισή ώρα. Βάζουμε τα κομμένα χόρτα σε μια λεκάνη αλλά να είναι στεγνά και κόβουμε το τυρί μας σε ψιλές φέτες, ρίχνουμε αλάτι και λάδι. Μετά αρχίζουμε να ανοίγουμε ένα ένα τα φύλλα μας. Βάζουμε λάδι στον πάτο του ταψιού μας και ρίχνουμε το πρώτο φύλλο να εξέχει έξω από το ταψί. Ρίχνουμε λίγο λάδι στο φύλλο και βάζουμε δεύτερο φύλλο με τον ίδιο τρόπο και το τρίτο φύλλο. Ρίχνουμε τη γέμιση και τη στρώνουμε σε όλο το ταψί να πάει παντού με το χέρι. Κάνουμε πάλι την ίδια διαδικασία με τα φύλλα. Πριν βάλουμε την πίτα στο φούρνο, θα τη ραντίσουμε με λίγο νερό και λάδι. Έχουμε ανάψει την κουζίνα μας στους 200 βαθμούς και είμαστε έτοιμοι για το ψήσιμο. Όταν δούμε ότι παίρνει χρώμα, πρέπει να τη γυρίσουμε. Η πίτα μας θέλει 40 λεπτά και είναι έτοιμη για το τραπέζι.

eirini aivaliwtouΚαλό Πάσχα από την Εύβοια με στουραΐτικη πίτα
Περισσότερα

Κέικ με δαμάσκηνα (gâteau aux prunes) από τη Δέσποινα, με το πάθος της Αμελί

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Μια απλή συνταγή για ένα πολύ νόστιμο κέικ για τις γιορτινές χριστουγεννιάτικες ημέρες, που θα γλυκάνει τα αγαπημένα μας πρόσωπα, έστειλε στο catisart.gr η εκπαιδευτικός Δέσποινα Συμιγδαλά από την Κέρκυρα.

Τα εδέσματα που φτιάχνουμε συνήθως έχουν κάτι από το χαρακτήρα μας. Δεν δείχνουν απλώς τις προτιμήσεις μας ή το τι μας αρέσει, αλλά μας μοιάζουν και κάπως. Γι’ αυτό και η Amelie της Μονμάρτης επέλεξε να φτιάξει κάτι αρκετά ασυνήθιστο. Στην ταινία «Amelie» του Jean-Pierre Jeunetthe, η γλυκύτατη Audrey Tautou στο φινάλε ετοιμάζει το διάσημο κέικ με δαμάσκηνα (σε μια συγκινητική για κάποιους σκηνή). Παρόλο που δεν το βλέπουμε να ετοιμάζεται μέχρι τέλους, φανταζόμαστε ότι όπως και στην ταινία πρέπει να είναι ελαφρύ, γλυκό και πολύ πολύ νόστιμο.

Με παρόμοιο πάθος και μεράκι το φτιάχνει και η φίλη μας η Δέσποινα. Ρομαντική και γενναιόδωρη, θεατρόφιλη και γατομαμά, εκκεντρική ψυχή και αστείρευτη πηγή γλυκύτητας, έχει ένα δικό της τρόπο να κάνει χαρούμενους όλους γύρω της.

 

Φωτογραφία: Δέσποινα Συμιγδαλά 

Κέικ με δαμάσκηνα (gâteau aux prunes)

(Χρειάζεται περίπου 2 ώρες)

Υλικά για 8 άτομα:
190γρ. ζάχαρη καστανή
125ml ελαιόλαδο ελαφρύ
125γρ. γιαούρτι στραγγιστό
2 αβγά
5ml υγρή βανίλια
80ml χυμό πορτοκάλι
ξύσμα από 1 πορτοκάλι ακέρωτο
250γρ. αλεύρι που φουσκώνει μόνο του, κοσκινισμένο
250γρ. αμύγδαλα κοπανισμένα ή καρύδια
600γρ δαμάσκηνα αποξηραμένα, κομμένα, χωρίς κουκούτσι
100 γρ. (περίπου) μαρμελάδα δαμάσκηνο
ζάχαρη και κρέμα γάλακτος χτυπημένη (προαιρετικά), για το σερβίρισμα

Διαδικασία

Προθερμαίνετε το φούρνο στους 160 βαθμούς C στον αέρα. Βουτυρώνετε πολύ καλά μια στρογγυλή φόρμα για κέικ διαμέτρου 22 εκ. με αποσπώμενο πάτο.
Σε ένα μεγάλο μπολ χτυπάτε τη ζάχαρη με το λάδι, το γιαούρτι, τα αβγά, τη βανίλια, το χυμό και το ξύσμα του πορτοκαλιού μέχρι να αναμιχθούν. Σε ένα δεύτερο μεγάλο μπολ ρίχνετε το αλεύρι με τα τριμμένα αμύγδαλα ή καρύδια και μια μικρή πρέζα αλάτι ανακατεύοντας να αναμιχθούν. Προσθέτετε το μίγμα γιαουρτιού στο μίγμα του αλευριού και ανακατεύετε να ομογενοποιηθούν.
Αδειάζετε το χυλό στη φόρμα και ρίχνετε απαλά τα δαμάσκηνα μέσα στο χυλό. Τα δαμάσκηνα μπορείτε να τα έχετε αναμίξει με λίγη μαρμελάδα δαμάσκηνο.
Ψήνετε το κέικ για 1 ώρα και 15 λεπτά. Ελέγχετε αν έχει ψηθεί βυθίζοντας μέσα ένα ξύλινο καλαμάκι για σουβλάκι ή μια οδοντογλυφίδα. Αν βγαίνει καθαρή, τότε είναι έτοιμο. Αν δείτε ότι παίρνει γρήγορα χρώμα, το σκεπάζετε με αλουμινόχαρτο.
Ξεφουρνίζετε το κέικ, αλείφετε με προσοχή την επιφάνειά του με μαρμελάδα δαμάσκηνη όσο είναι ζεστό και το αφήνετε στην άκρη να κρυώσει για 10 λεπτά μέσα στη φόρμα. Κατόπιν, ξεφορμάρετε το κέικ και το ακουμπάτε σε σχάρα να κρυώσει εντελώς.
Σερβίρετε σε κομμάτια πασπαλίζοντας από πάνω με λίγη ζάχαρη άχνη και συνοδεύοντας με χτυπημένη κρέμα γάλακτος στο πλάι, αν θέλετε. Μπορείτε επίσης να το συνοδεύσετε με γιαούρτι ή παγωτό. Το κέικ αυτό γίνεται και μια θαυμάσια εναλλακτική βασιλόπιτα.

 

* Απολαύστε το με τσάι ή καφέ και ακούγοντας την αυθεντική μουσική της ταινίας «La Valse d’Amélie» του Yann Tiersen.

 

* Τα ξηρά δαμάσκηνα είναι πλούσια σε πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, μέταλλα και βιταμίνες, που θωρακίζουν τον οργανισμό απέναντι σε ασθένειες, αλλά και φτωχά σε άλλα συστατικά που μπορεί να επιβαρύνουν την υγεία.

Σύμφωνα με τους διαιτολόγους:

– Είναι πλούσια σε φυτικές ίνες

– Περιέχουν φυσικά σάκχαρα και όχι επεξεργασμένη ζάχαρη

– Έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη

– Δεν περιέχουν λιπαρά και χοληστερόλη

– Δεν περιέχουν αλάτι, συντηρητικά, χρωστικές

– Είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά συστατικά

– Περιέχουν βιταμίνες και μέταλλα, όπως βιταμίνη Α (β-καροτένιο), κάλιο και σίδηρο

– Είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες (20 θερμίδες/τεμάχιο).

* Φιλικά προς την καρδιά: Η προστατευτική δράση των δαμάσκηνων έναντι του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων έγκειται στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε αντιοξειδωτικά, όπως πολυφαινόλες που εμποδίζουν την οξείδωση της «κακής» (LDL) χοληστερόλης, αλλά και στις αδιάλυτες φυτικές ίνες που βοηθούν στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα.

* Πολύτιμα για το έντερο: Τα δαμάσκηνα αποτελούν το κατεξοχήν τρόφιμο που βοηθά στην καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες.

* Ωφέλιμα στα οστά: Τα αποξηραμένα δαμάσκηνα φαίνεται ότι συμβάλλουν και στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, προάγοντας την οστική αύξηση. Συγκεκριμένα, μελέτες έδειξαν ότι η υψηλή κατανάλωση ξηρών δαμάσκηνων βελτιώνει τους δείκτες οστικού σχηματισμού σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

* Ασπίδα κατά του καρκίνου: Μελέτες συσχετίζουν την υψηλή κατανάλωση δαμάσκηνων με το μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού και του παχέος εντέρου, αδρανοποιώντας καρκινογόνες ουσίες που προκαλούν μεταλλάξεις σε υγιή κύτταρα και παρεμποδίζοντας τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

* Σύμμαχος στο διαβήτη: Λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες και του χαμηλού γλυκαιμικού τους δείκτη, τα ξηρά δαμάσκηνα μπορούν να καταναλώνονται από άτομα με διαβήτη στο πλαίσιο της θεραπευτικής τους αγωγής, καθώς παρεμποδίζουν τη γρήγορη αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.

* Ρυθμιστές της αρτηριακής πίεσης: Μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική κατανάλωση φυτικών ινών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, αλλά και να βελτιώσει τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης σε ήδη υπερτασικά άτομα. Η ρύθμιση της πίεσης με την κατανάλωση δαμάσκηνων ενδέχεται να οφείλεται και στην πλούσια περιεκτικότητά τους σε κάλιο, καθώς πολλές μελέτες συσχετίζουν την υψηλή πρόσληψη καλίου με τη μείωση του κινδύνου υπέρτασης.

* Χρήσιμα στη μείωση βάρους: Τα ξηρά δαμάσκηνα αυξάνουν το αίσθημα του κορεσμού, έχουν χαμηλή θερμιδική αξία και λιπαρά και γι’ αυτό μπορούν να ενταχθούν σε δίαιτες απώλειας βάρους, ενώ χάρη στη γλυκιά τους γεύση μπορούν να αντικαταστήσουν άλλα γλυκά σνακ που είναι πλούσια σε λιπαρά, ζάχαρη και θερμίδες.

Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, όπως είναι και τα ξηρά δαμάσκηνα, βοηθούν μακροπρόθεσμα στη διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους. Ισχυρά αντιοξειδωτικά. Τα ξηρά δαμάσκηνα εμφανίζουν πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά.

vas_catisΚέικ με δαμάσκηνα (gâteau aux prunes) από τη Δέσποινα, με το πάθος της Αμελί
Περισσότερα

Το φάβα της Αμοργού. Η αξία του, η νοστιμιά του και η μακραίωνη ιστορία του…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

 

Την 16η Οκτωβρίου 2016 μια εκπληκτική μέρα επιφύλαξε στους επισκέπτες ο καιρός της Αμοργού. Θερμός φιλικός ήλιος, ελαφρύ βοριαδάκι υγιεινό και ευωδιαστό. Η ιδανική μέρα για πεζοπορία στα από αιώνες χαραγμένα μονοπάτια του μυθικού Ασφοντυλίτη. Ενός παραδοσιακού αγροτικού οικισμού, του μοναδικού των Κυκλάδων, που φέρει ακόμη και σήμερα σχεδόν αναλλοίωτα όλα εκείνα τα ιδιαίτερα στοιχεία που με τη λαλίστατη σιωπή τους μαρτυρούν την αδιάκοπη κατοίκησή του από την αρχή της Ιστορίας. Θεμελιωμένος πριν από αμέτρητα χρόνια στο μικρό υψίπεδο της πλαγιάς που ξεκινά από την κορυφή Βορεινά και καλείται Απόλακα, γυρνά την πλάτη του στον Βοριά και αγναντεύει περήφανα το δυτικό πέλαγος. Εκεί, στις αρχές του 20ου αιώνα, έζησε ο Μιχάλης Ρούσσος, ο άνθρωπος που φιλοτέχνησε τις ονομαστές βραχογραφίες του χωριού. Ο Ρούσσος προφανώς άρχισε να κεντάει τις πέτρες μερικά χρόνια πριν από το 1900, το 1897 την πρώτη και σταμάτησε το 1943, χρονιά που προφανώς πέθανε. Ήταν ανάπηρος κι όπως λένε οι παλιοί, οι οικείοι του όταν έφευγαν για τις αγροτικές δουλειές, τον ακουμπούσαν σε κάποιο σημείο του οικισμού. Αυτός, για να περνάει η ώρα του, σκάλιζε με ένα σφυρί και ένα καλέμι τις πέτρες που έφτανε, συνήθως από το καρεκλάκι του.
Αφού θαυμάσαμε αυτό το άθικτο από το χρόνο πέτρινο σύμπλεγμα, προχωρήσαμε κατά μήκος της Μεγάλης Στράτας. Η επίπονη ανηφορική διαδρομή μας έβγαλε στον Άγιο Μάμα με την ονειρική θέα στο πέλαγος και στη Νικουριά. Η κατηφόρα που ακολούθησε μας οδήγησε κατευθείαν στον γραφικό Ποταμό και στα γαλήνια υψίπεδα της χαριτωμένης Aιγιάλης.

 

Η Μαρία Θεολογίτου επί το έργον (Φωτογραφία: Χριστίνα Γιαννάκη) 

Στο NISSI

Εκεί, στο παραλιακό NISSI, μετά την πρωινή πεζοπορία που μας άνοιξε ευχάριστα την όρεξη, όλοι οι συμμετέχοντες στο Συνέδριο ΥΠΕΡΙΑ, που πραγματοποιήθηκε και φέτος για 14η χρονιά με μεγάλη επιτυχία στο Aegialis Hotel & Spa, παρακολουθήσαμε βιωματικό εργαστήριο ελληνικής κουζίνας με αμοργιανές συνταγές. Πρωταγωνιστής το περίφημο φάβα της Αμοργού. Η γαστρονομική και λαογραφική μας ξενάγηση στην ιστορία του μας μάγεψε. Ταξιδεύσαμε απευθείας στο όργωμα, τη σπορά, το μάζεμα, το κουβάλημα, το αλώνισμα, το άλεσμα στον πέτρινο χερόμυλο, το τουμπάνισμα, το καθάρισμα και το μαγείρεμα. Σταθήκαμε ιδιαίτερα στις παραλλαγές του: φάβα ξαναπαντρεμένη, φαβατοκεφτέδες, πανάδα!
Μας προσφέρθηκε, στη συνέχεια, ποικιλία ελληνικών εδεσμάτων, για μια πλούσια γαστρονομική εμπειρία των φιλοξενούμενων ξένων, οι οποίοι έμειναν κατενθουσιαμένοι!
Οικοδέσποινες φιλόξενες και αρχοντικές, οι αγαπημένες κυρίες του νησιού: Ειρήνη Γιαννακοπούλου, Μαρία Θεολογίτου, Ελένη Κουντουρουπή. Στο πλάι τους ο πάντα χαμογελαστός επιχειρηματίας του νησιού και βιολιστής Σταμάτης Γιαννακόπουλος.

Πεζοπορία στη Μεγάλη Στράτα

Η φάβα

Μπορεί όσο ήμασταν παιδιά να μην της δίναμε ιδιαίτερη σημασία, όμως η φάβα είναι εκλεκτή και αναπόσπαστη από το τραπέζι της παρέας που πίνει το κρασί της. Είναι ένα από τα πιο ελληνικά ορεκτικά, που μπορεί πανεύκολα να μετατραπεί σε βασικό πιάτο αν συνδυαστεί με το κατάλληλο συμπλήρωμα. Κάποιο ψαράκι, χταποδάκι ψητό, ντοματοσαλάτα με κάππαρη ή εκλεκτό νησιώτικο τυρί. Από τα πιο νόστιμα όσπρια, μαγειρεύεται με διάφορους τρόπους.

Ο πέτρινος παραδοσιακός χερόμυλος (Φωτογραφία: Χριστίνα Γιαννάκη)

Η Αμοργός παράγει φημισμένη φάβα από την αρχαιότητα και σας προτείνουμε με την πρώτη ευκαιρία να τη δοκιμάσετε. Είναι πολύ νόστιμη είτε σαν ορεκτικό είτε σαν κυρίως πιάτο και μπορεί άνετα να περιληφθεί στο πλαίσιο μιας υγιεινής μεσογειακής διατροφής.

Αποτελεί το κατ’ εξοχήν μεσογειακό έδεσμα και σε περιόδους νηστείας είναι το ιδανικό υποκατάστατο του κρέατος. Ας εντάξουμε λοιπόν στο διαιτολόγιό μας αυτή τη θρεπτική τροφή.
Απλή, γευστική και χορταστική, προέρχεται από το φυτό λαθούρι, ένα είδος κουκιού. Τα αλεσμένα ή βρασμένα σπέρματα λαθουριού σε μορφή πηχτού χυλού, αποτελούν τη φάβα.
Πολλοί της αποδίδουν τον χαρακτηρισμό του κατεξοχήν καλοκαιρινού φαγητού -σε αντίθεση με τα υπόλοιπα όσπρια- που θεωρούνται χειμερινά. Όμως η φάβα επιδεικνύει αξιοπρόσεκτη συντηρησιμότητα, οπότε μπορείτε να τη διατηρείτε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ντουλάπι σας και είναι εξίσου θαυμάσια ζεστή, με ρίγανη, λεμόνι, ελαιόλαδο, και το χειμώνα.

Πώς σερβίρεται

Ολόφρεσκες σαλάτες στο NISSI. Δεξιά, το φάβα.

Σερβίρεται σε μορφή πουρέ, με λίγο χυμό λεμονιού και μπόλικο ελαιόλαδο και ενίοτε με ψιλοκομμένο κρεμμύδι και κάππαρη ή ακόμη ντομάτα και ελιές (είναι η περίφημη «παντρεμένη» φάβα). Ταιριάζει ιδιαίτερα με τα ψάρια και τα θαλασσινά. Ακόμη μπορούμε να τη σερβίρουμε σαν σούπα ή να τη χρησιμοποιήσουμε για να εμπλουτίσουμε τις σαλάτες ή το ρυζότο μας. Τελευταία μάλιστα την «παντρεύουν» με καραμελωμένα κρεμμύδια. Ταιριάζει καταπληκτικά µε µελιτζάνες ιµάµ ή κοκκινιστές, µε παστά ψάρια και µε τα παραδοσιακά αλλαντικά µας.
Η φάβα καλλιεργείται και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου. Μπορεί η πιο φημισμένη να είναι σίγουρα η φάβα Σαντορίνης, αλλά πολλοί ειδήμονες εκτιμούν περισσότερο τη γεύση και την αξία της αμοργιανής. Η παραγωγή της όμως είναι μικρή, γι’ αυτό και είναι δυσεύρετη. Όπως είπαμε, σε περιόδους νηστείας αποτελεί το ιδανικό υποκατάστατο του κρέατος. Καλό όμως είναι να συνοδεύεται από δημητριακά ή αμυλούχες τροφές όπως το ψωμί, για να αναπληρώνει την απώλεια αμινοξέων από τον οργανισμό.

Η Γιάλη

Ανθούλα. Μια αγάπη για τον Μιχάλη Ρούσσο;

Ας πάρουμε όμως την Ιστορία από την αρχή και κάπου θα ανακαλύψουμε τα ίχνη της φάβας. Οι Ίωνες έφυγαν από την Αιγιαλεία και αποίκισαν τη Μικρά Ασία και νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Ίωνες από τη Σάμο πήγαν γύρω στον 8ο π.Χ. αιώνα στην Αμοργό και ίδρυσαν την Αιγιάλη, στην ανατολικότερη περιοχή του νησιού. Σήμερα η Αιγιάλη διατηρεί το αρχαίο της όνομα, αν και στην ντοπιολαλιά είναι ελαφρώς παραφθαρμένο σε «Γιάλη». Το όνομά της προέρχεται από τη λέξη «αιγιαλός», που σημαίνει την ομαλή παραλία από άμμο ή βότσαλα. Και πράγματι, η Αιγιάλη διαθέτει έναν εκτεταμένο αιγιαλό, δηλαδή μια μεγάλη αμμουδιά. Τα ονόματα αιγιαλός, Αιγιαλεία, Αιγιάλη, Αιγαίο προέρχονται από την λέξη αιξ-αιγός, που, ανάλογα, σημαίνει το κύμα ή την αίγα (κατσίκα). Ο αιγιαλός είναι, επομένως, η παραλία που σκάει ομαλά το κύμα.

Μια γάτα επί της υποδοχής στον εγκαταλελειμμένο οικισμό
Στην αρχαιότητα μέχρι και πριν από λίγες δεκαετίες ο αιγιαλός αποτελούσε και το λιμάνι για τα ξύλινα πλοία, που τον χειμώνα τα τραβούσαν έξω. Οι οικισμοί ήταν πιο ψηλά. Όπως η Αιγιάλη απλοποιήθηκε σε Γιάλη, έτσι και ο αιγιαλός έγινε γιαλός στο νησιώτικο ιδίωμα. Σήμερα ο γιαλός της Αιγιάλης κατοικείται, μετά και τη ραγδαία τουριστική του ανάπτυξη, και μετονομάστηκε σε Όρμο επί το τουριστικότερο. Άκουσα τους κατοίκους των χωριών που είναι χτισμένα στο βουνό να συνεχίζουν να λένε «πάω στον γιαλό». Και οι ηλικιωμένοι κάτοικοι της Χώρας της Αμοργού εξακολουθούν να λένε «κατεβαίνω στον γιαλό», όταν αναφέρονται στο λιμάνι των Καταπόλων. Θυμηθείτε και τους στίχους του νησιώτικου τραγουδιού: «στο ‘πα και στο ξαναλέω, στον γιαλό μην κατεβείς». Ή του πολυαγαπημένου «Βάρκα στο γιαλό/ βάρκα στο γιαλό/ γλάστρα με ζουμπούλι/και βασιλικό», σε στίχους και μουσική Μίκη Θεοδωράκη.

Από αυτές τις καθημερινές φράσεις διαπιστώνουμε τη συνέχεια που υπήρχε στις παραδοσιακές κοινωνίες από την αρχαιότητα μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Στην Αιγιάλη διατηρείται μέχρι σήμερα η αρχαία καλλιέργεια ενός οσπρίου, που μας δείχνει αυτή τη συνέχεια.

 

Έτνος στην αρχαιότητα

 

Η Μαρία Θεολογίτου και οι εγγονές εργάζονται μπροστά στο κοινό...

Όταν ο Αισχύλος χρησιμοποιούσε σε μια από τις τραγωδίες του τη λέξη φάβα δεν εννοούσε φυσικά το μοναδικό αυτό όσπριο, αλλά ένα είδος διαδεδομένου «κατώτερου τροφίμου». Την ίδια αντιμετώπιση επιδεικνύει και ο Αριστοφάνης σε αρκετές κωμωδίες του. Εκείνη την εποχή η φάβα ονομαζόνταν «έτνος» και η παρασκευή της πραγματοποιούνταν από διάφορα όσπρια και όχι μόνο από τον αρακά. Από την αρχαιότητα ήδη οι Έλληνες είχαν το διατροφικό συνήθειο να «παίζουν» με τα όσπρια, καθώς τα έτρωγαν είτε ξεροψημένα είτε πολτοποιημένα ως χυλό και τα αναμείγνυαν με διάφορα είδη βολβών, ρίζες και λαχανικά. Τα κοπανούσαν και μετά τα έβραζαν σε νερό. Η φάβα, μάλιστα, είχε δικό της όνομα, «κυάμινον έτνος». Παράλληλα, υπήρχε και το «φάκιον έτνος».
Χαρακτηριστική είναι η σχέση τού εν λόγω οσπρίου με τον άνεμο, καθότι ο αρακάς βλασταίνει κατά την περίοδο που επικρατούν νότιοι άνεμοι. Γι’ αυτό ακριβώς στην Ελλάδα το χαρακτηριστικότερο είδος φάβας ευδοκιμεί στο «δύσκολο» έδαφος μερικών κυκλαδίτικων νησιών την εποχή των ανέμων.

 

Η παρασκευή της αμοργιανής σαλάτας ως συμπλήρωμα στο φάβα

Κοινωνική ανέλιξη

 

Ένα ελληνικό φαγητό, όσπριο συγκεκριμένα, απολαμβάνει τελευταία τους καρπούς της κοινωνικής του ανέλιξης. Η ταπεινή φάβα, που είναι τόσο συνδυασμένη με τα απλά, καθημερινά νοικοκυριά, έχει περάσει για τα καλά στα χέρια των σεφ και συμμετέχει με πρωταγωνιστικό ρόλο σε υψηλές δημιουργίες. Το αλεσμένο λαθούρι, από το οποίο προκύπτει η πραγματική, ελληνική φάβα, δεν έχει σχέση με τα αλεσμένα κουκιά, στα οποία έχουν διαπαιδαγωγηθεί διατροφικώς πολλοί Δυτικοί. Πιο κοντά, πάντως, στην γκουρμέ χρήση της δικής μας φάβας είναι η ιταλική πολέντα, της οποίας η βάση μπορεί να είναι το αλεύρι, αλλά οι μορφές τους μοιάζουν.

 

Τα "χτια" πολλές φορές φτάνουν μέχρι την παραλία

Γεννημένη στη φτώχεια

 

Η φάβα είναι η πιο αρχαία, διαχρονική, ευέλικτη, υπερβολικά υγιεινή και συγχρόνως απολύτως σύγχρονη ελληνική τροφή. Είναι «γεννηµένη» στη φτώχεια αλλά µε αριστοκρατική ψυχή και απερίγραπτη οµορφιά! Ενώ παράγεται στη Λήµνο και στη Μάνη, η πιο γνωστή είναι σίγουρα η Σαντορινιά. Η φάβα της Αμοργού όμως εκτιμάται ιδιαιτέρως από γευσιγνώστες και διατροφολόγους κι όχι μόνο για τη βελούδινη υφή της.

 

Joseph Pitton de TournefortΗ άφιξη του Joseph Pitton de Tournefort

 

Το φθινόπωρο του 1700 ο διάσημος στην εποχή του Γάλλος βοτανολόγος, φυσιοδίφης και γιατρός Πιτόν ντε Τουρνεφόρ (Joseph Pitton de Tournefort), στο πλαίσιο ενός εξερευνητικού του ταξιδιού στο Αιγαίο που χρηματοδοτούσε ο βασιλιάς της Γαλλίας, επισκέφθηκε την Αμοργό και τα νησιά της για βοτανικές και άλλες έρευνες. Πήγε πρώτα στη Δονούσα, που τη βρήκε να κατοικείται από 5-6 βοσκούς. Στη συνέχεια αποβιβάστηκε στην Αμοργό, που την είδε να είναι καλά καλλιεργημένη κι από εκεί κατευθύνθηκε στα κοντινά νησιά Κέρο, Σχοινούσα και Ηρακλειά, που ήταν ακατοίκητα και ανήκαν στη Μονή Χοζοβιώτισσας της Αμοργού. Στη Σχοινούσα βρήκε τα χαλάσματα ενός οικισμού και στην Ηρακλειά δύο καλόγερους που φρόντιζαν 2-3 κοπάδια κατσίκια.

 

Ο αποικισμός των γύρω νησιών

Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους (1832), πολλά από τα μοναστηριακά κτήματα σταδιακά άρχισαν να απαλλοτριώνονται και να δίνονται σε ακτήμονες. Έτσι έγινε και με τα νησιά που κατείχε η Μονή Χοζοβώτισσας, τα οποία άρχισαν να κατοικούνται από το 1850 και μετά από αμοργιανές οικογένειες, που συνέχισαν τις συνήθειες του μητρικού νησιού. Στις διατροφικές τους συνήθειες, εξέχουσα θέση κατείχε το κατσούνι, από το οποίο παρασκευάζεται η περίφημη αμοργιανή φάβα και η οποία στην ντοπιολαλιά είναι περιέργως γένους ουδετέρου (το φάβα). Προχώρησαν όμως και σε δικές τους δημιουργίες, όπως είναι η τρομερή αλιευτική παράδοση στο Κουφονήσι και ο αρακλειανός μουσικός σκοπός στην Ηρακλειά.
Σήμερα η Αμοργός και τα μικρότερα νησιά, που συνθέτουν τις Μικρές Κυκλάδες, αποτελούν ανερχόμενους τουριστικούς παραδείσους, με ευεργετικά αποτελέσματα στον ελληνική τουριστική βιομηχανία. Πολύ διαφορετική ήταν η εικόνα όμως μέχρι πριν από 30-40 χρόνια. Η ζωή ήταν δύσκολη και στην καθημερινή διατροφή κυριαρχούσε «το φάβα». Με την πλούσια ποσότητα πρωτεΐνης, που είχε, αντικαθιστούσε το κρέας. Γενιές ολόκληρες μεγάλωσαν μ’ αυτό.

 

To κατσούνι σε όλες τις φάσεις τουΤο κατσούνι

 

Το 1884, δηλαδή στην πρώτη περίοδο του αποικισμού Δονούσας, Κουφονησιού, Σχοινούσας και Ηρακλειάς από αμοργιανές οικογένειες, εκδόθηκε μία εθνολογική έρευνα για την Αμοργό του σπουδαίου στην εποχή του Έλληνας γεωγράφου, πανεπιστημιακού και ιστορικού του 19ου αιώνα Αντωνίου Μηλιαράκη. Για τη διατροφή των Αμοργιανών ο ερευνητής Μηλιαράκης γράφει ότι η βασική τροφή τους ήταν το κατσούνι «φημιζόμενον επί τη εξαιρέτω αυτού ποιότητι». Από το κατσούνι έκαναν «το φάβα», που, όπως διευκρινίζει ο Μηλιαράκης, πρόκειται για τρόπο μαγειρέματος, γιατί φάβα έκαναν και από άλλα όσπρια.
«Ως προς την τροφή, οι Αμοργιανοί ζουν λιτά, όπως όλοι οι νησιώτες, αλλά αυτό που τους διακρίνει είναι ότι για κύρια τροφή χρησιμοποιούν τα όσπρια και ιδίως το κατσούνι. Κάθε οικογένεια φροντίζει να έχει κατσούνι για όλο τον χρόνο. Είναι δε το όσπριο αυτό εξαίρετο στην γεύση και σ’ αυτό συντελεί και το άριστο εγχώριο ελαιόλαδο. Πριν αποθηκεύσουν το κατσούνι (όπως και τη φακή) το τρίβουν στις παλάμες με λάδι, γιατί πιστεύουν ότι έτσι διατηρείται καλύτερα και δεν μαμουνιάζει», γράφει ο Μηλιαράκης και διευκρινίζει ότι κρέας έτρωγαν συνήθως στις γιορτές. Έτσι το πλούσιο σε πρωτεΐνη και ιχνοστοιχεία κατσούνι αποτελούσε στις Μικρές Κυκλάδες το κρέας των φτωχών.

 

Παλαιό δρεπάνιΤο δρεπάνι

Κατσούνι ονομάζεται σε πολλά νησιά του Αιγαίου ένα είδος μαχαιριού ή δρεπανιού, που έχει σχήμα ημισελήνου. Πιθανότατα από αυτό το αγροτικό εργαλείο θερισμού πήρε το όνομά του και το φυτό, από το οποίο παράγεται η αμοργιανή φάβα. «Κατσούνι» είναι και το όνομα πολλών παραλιών σε νησιά του Αιγαίου (Ρόδος, Σαντορίνη, Ψαρά), που έχουν παρόμοιο ημισεληνοειδές σχήμα.

 

Η γεωγραφική θέση

 

Ο Αντώνης Μηλιαράκης έχει γράψει και βιβλίο για την Αμοργό, στο οποίο μεταξύ άλλων αναφέρει: «Η Αμοργός, μία των μεσημβρινών Σποράδων νήσων, αποτελεί το ανατολικώτατον άκρον των χωρών της ελευθέρας Ελλάδος, και το εγγύτατα κείμενον της χερσονήσου της Μικράς Ασίας. Εξ όλου του αθροίσματος των πολυαρίθμων νήσων Κυκλάδων και Σποράδων, των διεσπαρμένων εις το Αιγαίον Πέλαγος, πλην των εις τα μεσημβρινά παράλια της Μικράς Ασίας προσκειμένων Ικάρου, Σάμου, Πάτμου, Λέρου, Καλύμνου, Κω, και άλλων μικροτέρων, μόναι η Αμοργός και η Αστυπάλαια δύνανται ταχέως και ευκόλως να συγκοινωνήσωσι μετά των παραλίων της μεσημβρινής Ιωνίας. Αύτη δε η γεωγραφική θέση της Αμοργού, απέναντι σχεδόν κειμένης και πλησίον των αρχαίων Ιωνικών παραλίων πόλεων Μιλήτου, Μυούντος, Αλικαρνασσού, και των έτι βορειοτέρων Εφέσου, Κολοφώνος, Πριήνης και άλλων, εν ταις τα αρχικά σπέρματα του ελληνικού πολιτισμού εβλάστησαν και εκαρποφόρησαν, αρκεί και μόνη, άνευ άλλης αποδείξεως, να βεβαιώση ότι η νήσος υπήρξεν αναμφιβόλως εις των πρώτων σταθμών της διαβάσεως των αρχαιοτάτων ελληνικών φύλων εις την Ελλάδα».

 

Ψυχανθές

Το άνθος 

Χλωριδικά το κατσούνι ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των ψυχανθών, που περιλαμβάνει τη φακή, τα φασόλια, τα ρεβύθια κ.α. Μέχρι το 2008 πιστευόταν ότι το κατσούνι αποτελούσε μια ποικιλία του λαθουριού (Lathyrus clymenum). Όμως μία έρευνα του Εργαστηρίου Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων της Φαρμακευτικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών υποστηρίζει ότι το κατσούνι αποτελεί μια ποικιλία του αρακά (Pisum sativum). Η δημιουργία αυτής της σπάνιας ποικιλίας είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας επιλογής και εξέλιξης (από την προϊστορική ήδη εποχή) που συνέβη και συνεχίζεται μόνο στην Αμοργό και από το 1850 σε Δονούσα, Σχοινούσα και Ηρακλειά.

 

Καλή σοδειά

Για να υπάρχει καλή σοδειά, χρειάζεται την εποχή της σποράς «να ρίξει δυο τρία καλά νερά και να γίνει το χωράφι λάσπη», υποστηρίζουν οι καλλιεργητές από τα Θολάρια της Αιγιάλης. Κι αυτό χρειάζεται, γιατί το κατσούνι έχει πολύ σκληρούς σπόρους που το λασπώδες έδαφος τούς κάνει να μαλακώσουν και να φυτρώσουν μαζικά. Αλλά και την άνοιξη, όταν δένουν οι καρποί, χρειάζεται «ένα καλό νερό» για καλή συγκομιδή.

 

Στην Ηρακλειά

 

Στην Ηρακλειά οι περισσότεροι κάτοικοι προέρχονται από την Αιγιάλη της Αμοργού και ειδικότερα από τα Θολάρια, όπως άλλωστε φαίνεται και από τους πολλούς Γαβαλάδες που ζουν στο όμορφο αυτό νησί. Κάποιοι γεωργοί συνεχίζουν στην Ηρακλειά την παραδοσιακή παραγωγή του κατσουνιού σε όλα της τα στάδια. Στις αρχές του καλοκαιριού θερίζονται τα χωράφια και στη συνέχεια έρχεται το λίχνισμα στο πέτρινο αλώνι για να παρθεί ο καρπός. Αργότερα οι νοικοκυρές θα σπάσουν το κατσούνι στον χειρόμυλο, που παραμένει ο ίδιος από την εποχή των κυκλαδικών ειδωλίων μέχρι σήμερα. Το σπασμένο κατσούνι θα καθαριστεί από τα φλούδια κι άλλα ξένα στοιχεία και θα είναι έτοιμο να αποδώσει «το φάβα» με τη μοναδική γεύση, τα πλούσια ιχνοστοιχεία και τις φαρμακευτικές ιδιότητες, που αναπτύχθηκαν σε διημερίδα που οργάνωσε στην Αμοργό η Ελληνική Εταιρεία Εθνοφαρμακολογίας.

 

Παμπάλαιο κόσκινοΤο κόσκινο

Το καθάρισμα του σπασμένου κατσουνιού, όπως μάθαμε, γίνεται με τον «τουμπανά», που έχει το σχήμα του κόσκινου και δερμάτινη βάση. Χρησιμεύει στο τουμπάρισμα του καρπού, δηλαδή στο τίναγμα ψηλά και το ξεχώρισμα (με τη βοήθεια της βαρύτητας) του καρπού από το ελαφρύ φλούδι, που μετά απομακρύνεται με ένα φύσημα ή με το χέρι. Χρησιμοποιείται επίσης και το «γυροκόσκινο», το οποίο διαχωρίζει τον καρπό από τους σπόρους του παράσιτου «κολλιτσάνος» (Emex spinosa).

 

Βιολογική

Στην Αμοργό, σε όλη την ιστορική της διαδρομή, και μέχρι πριν από λίγα χρόνια στη Δονούσα, το Κουφονήσι, τη Σχοινούσα και την Ηρακλειά, η βάση της διατροφής του κόσμου ήταν το κατσούνι, «το κρέας των φτωχών». Σήμερα το κατσούνι αποτελεί ένα εκλεκτό βιολογικό προϊόν και πωλείται ακριβότερα από το κρέας.

 

Η Μαρία Θεολογίτου

 

Η σαντορινέικη φάβα είναι η διάσημη, η αμοργιανή όμως έχει κι αυτή ιδιαίτερη θέση στην κυκλαδίτικη κουζίνα εξαιτίας της γλυκιάς της γεύσης. Η Μαρία Θεολογίτου, με πολύχρονη εμπειρία στην καλλιέργεια, την επεξεργασία και την παρασκευή της, γνωρίζει όλα τα μυστικά της παραγωγής.
Κανένας σπόρος δεν πρέπει να πάει χαμένος...

Γέννημα-θρέμμα του ιδιαίτερου κάλλους οικισμού Θολάρια, μεγάλωσε στα χωράφια. Εξ απαλών ονύχων ξεκινούσε με χαρά και πήγαινε στο αλώνι με τον πατέρα της. Μας εμπιστεύεται όλες τις ιδιαιτερότητες γύρω από το θέρισμα και το λίχνισμα. Μας περιγράφει πώς ξαποσταίνανε στον «αντράλακα» μετά τον κάματο. Μέχρι να φτάσει η φάβα στο πιάτο μας και να την απολαύσουμε πολύς ιδρώτας μεσολαβεί.

Καταρχάς, όπως μας εξηγεί η πολύπειρη Μαρία, το χωράφι στο οποίο θα καλλιεργηθεί το φάβα (όπως τη λένε στην Αμοργό), πρέπει να ‘χει φυρόγια, χώμα δηλαδή κοκκινωπό. Το όργωμα γίνεται δύο φορές. Το πρώτο χέρι, το λεγόμενο νιάσιμο, γίνεται τον Νοέμβριο για να αποψοφήσει το χόρτο. Στο δεύτερο, τον Ιανουάριο, πραγματοποιείται η σπορά. Ακολουθεί το ζευγάρισμα (ονομασία που οφείλεται στο ζευγάρι των ζώων που οργώνει το χωράφι) και οι δουλειές συνεχίζονται μέχρι τον Μάιο.
Σήμερα βέβαια το όργωμα γίνεται κυρίως με φρέζα, διαδικασία η οποία δεν είναι καθόλου ανώδυνη. Βλέπετε στα δύσβατα μικροχώραφα των Κυκλάδων που είναι σκαρφαλωμένα στα περίφημα χτιά, όπως αποκαλούν τις χαρακτηριστικές αναβαθμίδες των Κυκλάδων στην Αμοργό, δεν υπάρχει πρόσβαση για τρακτέρ, οπότε ο αγώνας είναι σκληρός.

 

Απέραντο γαλάζιο και έδαφος τραχύ

Τα χτια

 

Οι οριζόντιες γραμμές που σχηματίζονται από πέτρες και σπάνε τη μονοτονία του άγονου εδάφους ονομάζονται ξερολιθιές.
Η προσπάθεια του ανθρώπου να δαμάσει τη γη, να τη φέρει στα μέτρα του, αποτυπώνεται στα εκατοντάδες χιλιόμετρα ξερολιθιάς που κατατέμνει το ανάγλυφο της νησιωτικής Ελλάδας και όχι μόνο.

Ξερολιθιά είναι ο τοίχος από πέτρα χωρίς συνδετικό υλικό. Οι ξερολιθιές κατασκευάζονται από διάφορα πετρώματα.
Ο γρανίτης φτιάχνει τοίχους αποτελούμενους από μεγάλα κομμάτια ελάχιστα ευαίσθητους στη διάβρωση και με μεγάλη σταθερότητα. Ο ψαμμόλιθος δίνει τοίχους από μικρά κομμάτια και μεγάλη ανθεκτικότητα.

Στην Αμοργό τους αποκαλούν «χτια», στη Μήλο «κούκους» και στη Σέριφο «λουριά».

Ο άνθρωπος μαζεύοντας τα πετρώματα από το γύρω περιβάλλον έφτιαχνε τις ξερολιθιές για να οριοθετεί τα χωράφια, να περιορίζει τη βοσκή των ζώων και για τη δημιουργία αναβαθμίδων στις πλαγιές των λόφων και των βουνών. Οι παραδοσιακές αυτές πεζούλες που διασπούν τη γη σε οριζόντια κομμάτια, επιτρέπουν την καλλιέργεια στα επικλινή εδάφη, συγκρατώντας το χώμα και το νερό.
Ξερολιθιές συναντούμε και στο εξωτερικό, όπως στο Περού και στην Αιθιοπία που οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις είναι λιγοστές.

Σε απόλυτη αρμονία με το περιβάλλον σαν προέκταση της ίδιας της γης, ακολουθούν τη μορφολογία του εδάφους, εμπλουτίζοντας και στολίζοντας το αγροτικό τοπίο.
Οι ξερολιθιές με πολλαπλή χρησιμότητα, οικολογική και αισθητική αξία αν και συνιστούν πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, έχουν αρχίσει να εγκαταλείπονται αλλοιώνοντας το τοπίο.

 

Μια δοκιμή

Η ανάπαυση των αμνών... 

Η συγκομιδή στο χωράφι με τη μαχαίρα είναι μια επίπονη διαδικασία, γεμάτη κόπο. Μεταξύ σποράς και συγκομιδής, οι Αμοργιανοί κάνανε μία δοκιμή για να δούνε αν είναι καλός ο καρπός. Συλλέγανε λοιπόν το «νουβιά» για να δούνε αν έχει μέσα πολλά σποράκια. Στη συνέχεια τον έβραζαν ωμό και τον έτρωγαν. Από τη γεύση του καταλαβαίνανε αν θα έχει επιτυχία η σοδειά της χρονιάς. «Όταν μεγαλώσει η μέρα στα τέλη Μαΐου και πυρώσει καλά ο τόπος, το φυτό ξεραίνεται και είναι έτοιμο για μάζεμα», συνεχίζει με εμβρίθεια η Μαρία Θεολογίτου.

Πρέπει να είναι μαλακός ο καιρός με δροσιά, να’ χει απαλάδα όπως λένε στην Αμοργό, τη μέρα της συγκομιδής, γιατί αλλιώς με την πολλή ζέστη διαλύεται ο καρπός μόλις τον πιάσεις στα χέρια σου, φεύγουν από μέσα τα σπόρια και σκορπίζονται στο χωράφι. Όλη η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί μεταξύ 5 με 9 το πρωί. «Αφού μαζέψουμε το φάβα απ’ όλο το χωράφι ακολουθεί το δεμάτιασμα στα ζώα. Κι εδώ όμως χρειάζεται προσοχή. Όπως είναι φορτωμένο το γαϊδούρι κι εξέχει το φορτίο δεξιά κι αριστερά, πρέπει να μην ακουμπάει στους τοίχους όταν μπαίνουμε στον οικισμό γιατί θα διαλυθεί ο σπόρος. Επίσης για να μη γυρίζει το γαϊδουράκι προς τα πίσω για να φάει, του φοράμε το «στουμούχι», ένα πλεγμένο σχοινί που του το περνάμε στο κεφάλι. Αφού φτάσουν τα δεμάτια στο αλώνι και τα ξεφορτώσουμε, δένουμε 7-8 γαϊδάρους δίπλα δίπλα για ν’ αλωνέψουν. Αυτοί φέρνουν γύρω το αλώνι κι ένας γάιδαρος είναι στο κέντρο και περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του -ο επονομαζόμενος «αφαλός»- έτσι ώστε να μην υπάρχει κάτω σπόρος που να μην πατιέται. Αφού τελειώσει και το αλώνισμα αρχίζει το λίχνισμα. Ιδανικός καιρός είναι ο βοριάς, όχι όμως ο πολύ δυνατός. Καθώς πιάνεις με την πιρούνα το φάβα και το σκορπάς στον αέρα, τα άχυρα φεύγουν και ο σπόρος μένει στη γη. Όμως και τα άχυρα τα θέλουμε για να ταΐσουμε τα ζώα, δεν τα ‘χουμε για χάρισμα του βοριά». Αυτή είναι η σοφία και η οικονομία του έμπειρου καλλιεργητή, που πονά τη γη του και τα δώρα της. Αυτή είναι η σοφία της Μαρίας Θεολογίτου.

Ακούραστοι συμπαραστάτες σε ετοιμότητα 

Ο όνος

Το γαϊδουράκι έχει βοηθήσει πολύ τους ανθρώπους των νησιών. Τους έχει συμπαρασταθεί και εξακολουθεί να εργάζεται πλάι τους. Στην Αμοργό διασταυρωθήκαμε πολλές φορές με γαϊδούρια σε πορείες. Δυνατά, στωικά, γλυκύτατα ζωντανά, συμπάσχουν αιώνες τώρα με τον καλλιεργητή. Σε σύγκριση με το άλογο, το γαϊδούρι έχει πολύ μεγάλη αντοχή στην κοπιώδη εργασία, στον καύσωνα, στις ασθένειες, στην πείνα και τη δίψα. Είναι εξαιρετικά λιτοδίαιτο, πολύ υπομονετικό και μακροβιότερο του αλόγου. Παρά την ολιγάρκειά του ο όνος όσον αφορά τη διατροφή του, είναι απαιτητικός στο νερό, το οποίο πρέπει να είναι καθαρό, για να το πιει. Αρνείται συνήθως να πιει νερό και ακόμη μερικές φορές, όταν έχουν πιει από το ίδιο δοχείο άλλα ζώα ή ακόμη και όνοι. Η φωνή του όνου (ογκανισμός) είναι τελείως διαφορετική από τη φωνή του αλόγου.

 

Το πέρασμα από τον Ποταμό

Τα επόμενα στάδια

 

Στο λίχνισμα, ιδανικός καιρός είναι ο βοριάς, όχι όμως ο πολύ δυνατός, που θα παρέσερνε ακόμα και τον σπόρο.
Αν νομίζετε ότι επειδή μαζεύτηκε ο σπόρος τελείωσαν και οι δουλειές, πλανάστε πλάνην οικτρά. Ακολουθεί το κοσκίνισμα στο δρυμώνι για να φύγει το χώμα και μετά δεύτερο κόσκινο για να ξεχωρίσει η ψιλή από τη χοντρή φάβα. Μετά το ξεδιάλεγμα φυλάσσεται σε πήλινο κιούπι. Πριν μαγειρευτεί θα αλεστεί στον χειρόμυλο, θα «τουμπανιαστεί» στο κόσκινο για να βγει το φλούδι του φάβατου και να μείνει μόνο η άσπρη «καρδιά» του σπόρου. Μια απαιτητική διαδικασία δηλαδή που αποτελείται από πολλά στάδια ώσπου να την πάρει η νοικοκυρά στο σπίτι για να την «παστρέψει» (να την καθαρίσει τελείως) και να τη μαγειρέψει.

 

Ένα σκυλάκι μας προσμένει στο NISSIΗ συγκομιδή

 

Η διήγηση της Μαρίας Θεολογίτου για «το φάβα», όπως κι άλλων παλιών Αμοργιανών, μας έκανε να σεβαστούμε πολύ την ταπεινή αυτή τροφή. Μια άλλη μεγάλη αλήθεια, είναι πως παρά την επίπονη διαδικασία που απαιτείται για τη συγκομιδή της φάβας, υπάρχει περίπτωση να μην πετύχει η σοδειά, ανεξάρτητα αν θα τα πράξει όλα τέλεια ο άνθρωπος. Πολλοί υποστηρίζουν μάλιστα ότι μία φορά στα δέκα χρόνια πετυχαίνεις την απόλυτη συγκομιδή.

Οι παλιοί, άνθρωποι με υπομονή και μετριοφροσύνη, όταν πήγαιναν στο χωράφι τους να μαζέψουν τη φάβα κοίταζαν με ευλάβεια προς τον ουρανό και κάνοντας τον σταυρό τους εύχονταν: «Το μισό ‘ναι του Θεού και τ’ άλλο του καιρού». Με τον τρόπο αυτό εξέφραζαν την ανάγκη τους και έστρεφαν το βλέμμα στη βοήθεια (και) της θείας εύνοιας…

 

Τοπικά προϊόντα

Φάβα θα δοκιμάσετε σε όλες τις ταβέρνες. Παλιά καλλιεργούσαν και δημητριακά, όπως το σμιγάδι (σιταροκρίθι). Από αυτό έβγαζαν ψωμί και τους «παύλους», όπως λένε τα παξιμάδια τους.

Αρχαία ναυάγια, ύφαλοι, κρυστάλλινα νερά σε όλες τις αποχρώσεις του μπλε. Η Αμοργός βαμμένη στα χρώματα του Αιγαίου με ήθη, έθιμα, κουλτούρα και γεύσεις Αιγαιοπελαγίτικες.
Εκτός από τη φάβα, ένα άλλο παραδοσιακό προϊόν της Αμοργού είναι και η ψημένη ρακή.

Ένα τοπικό σπιτικό λικέρ με γεύση μελιού, κανέλλας και γαρίφαλου, που παρασκευάζεται από τους αρχαίους χρόνους στο νησί.

Προσφέρεται ως απεριτίφ ή χωνευτικό σε γιορτές και προσφέρεται στους επισκέπτες της Ιεράς Μονής της Χοζοβιώτισσας. Πολλοί συγχέουν τη ψημένη ρακή με το ρακόμελο. Αν και έχουν παρόμοια συστατικά όμως, είναι εντελώς διαφορετικά ποτά.

 

Φάβα Αμοργού – συνταγή

 

Μερίδες: 4
Συστατικά
300 γραμμάρια φάβα
1 λίτρο νερό (περίπου)
1 κρεμμύδι
2 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
– Εκτέλεση
1. Μουλιάζουμε τη φάβα για περίπου δώδεκα ώρες.
2. Τη βράζουμε με το νερό της μαζί με το ένα τέταρτο κρεμμυδιού χωρίς αλάτι.
3. Μόλις πάρει την πρώτη βράση χαμηλώνουμε τη θερμοκρασία και τη σιγοβράζουμε για 40-45 λεπτά.
4. Ανακατεύουμε τις φακές με ράβδο που πολτοποιεί. Σερβίρετε τη φάβα ζεστή ή κρύα από το ψυγείο, με ελαιόλαδο, φέτες λεμονιού και ψιλοκομμένο κόκκινο κρεμμύδι.

 

Ελάχιστες θερμίδες

Η φάβα είναι εξαιρετικά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, αναγκαία για την καλή λειτουργία του οργανισμού μας. Ταυτόχρονα η κατανάλωσή της, μας προσθέτει ελάχιστες θερμίδες.

Επιπλέον, είναι μια καλή πηγή βιταμίνης Β1 (θειαμίνη), σιδήρου, χαλκού, φωσφόρου, καλίου και μαγνησίου. Περίπου 1/4 του φλιτζανιού φάβα, εφοδιάζει τον οργανισμό με 10 έως 19% της αναγκαίας συνιστώμενης ποσότητας των παραπάνω θρεπτικών συστατικών.
Ειδικότερα η βιταμίνη Β1, είναι απαραίτητη για την καλή λειτουργία του νευρικού μας συστήματος και για τον μεταβολισμό μας, ενώ ο σίδηρος είναι το βασικό συστατικό της πρωτεΐνης που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τη μεταφορά οξυγόνου στο αίμα μας.
Δέντρα που μοιάζουν με γλυπτά

Ο χαλκός από κοινού με τον σίδηρο, βοηθούν στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Σημαντικός είναι όμως και ο ρόλος του χαλκού στην προφύλαξη των αιμοφόρων αγγείων, στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και στην υγεία των οστών. Ο φώσφορος και το μαγνήσιο με τη σειρά τους συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας των οστών, ενώ το μαγνήσιο και το κάλιο αποτελούν καλούς ρυθμιστές της αρτηριακής πίεσης.

Η φάβα είναι επίσης μια εξαιρετική πηγή φυλλικού οξέως και μαγγανίου, καθώς περίπου ¼ της κούπας φάβα μπορεί να μας εφοδιάσει με 20% της αναγκαίας συνιστώμενης ποσότητας αυτών των θρεπτικών συστατικών. Το φυλλικό οξύ υποστηρίζει σημαντικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος, τη λειτουργία της καρδιάς, ενώ συμβάλλει και στον σχηματισμό των αιμοφόρων αγγείων.
Από την άλλη πλευρά το μαγγάνιο είναι αναγκαίο για τον μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και της χοληστερόλης.
Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, το φυλλικό οξύ και τα μεταλλικά στοιχεία όπως ο σίδηρος, ο χαλκός και το μαγνήσιο βοηθούν και στη διατήρηση της μνήμης.

Ο κατήφορος με τις ξερολιθιές

Για την καρδιά

Πέρα από τη σημαντική θρεπτική της αξία, η φάβα βελτιώνει και τη λειτουργία της καρδιάς. Ακόμη είναι πλούσια σε διαιτητικές φυτικές ίνες -σε κάθε 1/4 της κούπας με φάβα, περιέχονται 9 γρμ. φυτικών ινών. Καταναλώνοντας τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, βοηθάμε τον οργανισμό μας να μειώσει σημαντικά τα επίπεδα της κακής χοληστερόλης (LDL).

Φάνηκε η Γιάλη

Βοηθά στη διαχείριση του βάρους

Η φάβα έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες (10 γρμ. πρωτεϊνών σε κάθε ¼ της κούπας φάβα). Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι υπέρβαρα άτομα που ακολουθούσαν μια δίαιτα χαμηλή σε θερμίδες και πλούσια σε πρωτεΐνες και φυτικές ίνες, έχασαν περισσότερο βάρος σε σύγκριση με εκείνα που ακολουθούσαν μια δίαιτα ελεγχόμενων θερμίδων, πλούσια σε υδατάνθρακες και χαμηλή σε λιπαρά.
Οι 89 συμμετέχοντες, ήταν ηλικίας από 18 έως 65 χρονών και ακολουθούσαν το πρόγραμμα της δίαιτας για περίπου δέκα εβδομάδες. Όσοι ακολουθούσαν την πρώτη δίαιτα (δηλαδή είχαν στο διαιτολόγιό τους τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες και πρωτεΐνες), έχασαν πολύ περισσότερο βάρος, ενώ ταυτόχρονα μείωσαν θεαματικά τα επίπεδα της κακής χοληστερόλης.

Τέλος, η φάβα βοηθά στην καλή λειτουργία του εντέρου, προστατεύει από τον καρκίνο του παχέος εντέρου, αλλά και συμβάλλει στη διατήρηση των κατάλληλων επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Είναι μια τροφή που δεν περιέχει καθόλου νάτριο και αυτό την κάνει ιδανική για άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση.

Ο Παναγιώτης Μήλας (catisart.gr) και η πρόεδρος του ΥΠΕΡΙΑ Ειρήνη Γιαννακοπούλου δίνουν χείρα βοηθείας. Μαζί τους ο Νικόλας Θεολογίτης 

Επιστημονικό άρθρο

«Το φάβα της Αμοργού και η νόσος του Πάρκινσον»

 

* Pisum sativum (Φάβα της Αμοργού)
Αξιόλογη πηγή βιοδραστικών φυσικών προϊόντων
Δρ. Αληγιάννης Νεκτάριος
Λέκτορας της Φαρμακευτικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ερευνητής στο εργαστήριο Φαρμακογνωσίας και Χημείας φυσικών προϊόντων
Η οικογένεια Fabaceae ή Leguminosae αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες και οικονομικά σημαντικότερες οικογένειες του φυτικού βασιλείου. Περιλαμβάνει 18.000 περίπου φυτικά είδη τα οποία ταξινομούνται σε 650 διαφορετικά γένη. Σε αυτά περιλαμβάνονται τόσο μικροσκοπικές πόες της αρκτικής και αλπικής βλάστησης όσο και ογκώδη δένδρα των τροπικών περιοχών, γεγονός που φανερώνει τη δυνατότητά τους να αναπτύσσονται σε ποικίλες περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες σε όλο τον κόσμο.
Το σημαντικότερο βοτανικό γνώρισμα όλων αυτών των ειδών, από το οποίο προέρχεται και η ονομασία της οικογένειας, είναι ο καρπός τους ο οποίος είναι χέδρωπας γνωστός ως «Legume».
Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι στην οικογένεια Leguminosae περιλαμβάνονται αρκετά καλλιεργούμενα είδη που χρησιμοποιούνται ευρέως στη διατροφή του ανθρώπου και την κτηνοτροφία. Τα όσπρια (legumes), τα οποία μαζί με τα δημητριακά αποτελούν τη βάση της μεσογειακής διατροφής, είναι πλούσια σε πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας και αποτελούν για τον άνθρωπο υψηλής θρεπτικής αξίας τρόφιμα.
Επιπρόσθετα, υπάρχουν είδη τα οποία αποτελούν ζωοτροφές, όπως είναι το λούπινο (Lupinus), η μηδική (Medigcago) και το τριφύλλι (Trifolium), ενώ άλλα χρησιμοποιούνται για το κόμι, τις ταννίνες και το ξύλο τους.
Με σκοπό να γίνει ευκολότερη η μελέτη της, η πολυπληθής αυτή οικογένεια διαιρέθηκε στις υποοικογένειες Papilionoideae, Caesalpinioideae και Mimosoidae, οι οποίες τα τελευταία χρόνια αναγνωρίζονται από αρκετούς βοτανικούς ως ξεχωριστές οικογένειες. Η υποοικογένεια Papilionoideae, η οποία από βοτανική άποψη χαρακτηρίζεται από την παρουσία ανθών που έχουν το σχήμα πεταλούδας, περιλαμβάνει τα 2/3 των γενών και ειδών της οικογένειας Leguminosae. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι στην υποοικογένεια αυτή ανήκουν μερικά από τα σημαντικότερα γεωργικά είδη,
όπως είναι η σόγια (Glycine max), τα φασόλια (Phaseolus vulgaris), οι φακές (Lens culinaris), τα ρεβίθια (Cicer arietinum), η μηδική ή άγριο τριφύλλι (Medicago sativa), το αράπικο φιστίκι (Arachis hypogea) και ο αρακάς (Pisum sativum).
Η φάβα της Αμοργού ή «μαγείρεμα», όπως λέγεται από τους ντόπιους, αποτελεί ένα από τα πιο νόστιμα και φημισμένα φαγητά του νησιού. Το κύριο συστατικό της αποτελούν τα σπέρματα μίας τοπικής ποικιλίας μπιζελιού, τα οποία αφού απομακρυνθούν από τον καρπό, στεγνωθούν, αποφλοιωθούν και τεμαχιστούν είναι έτοιμα να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή της αμοργιανής φάβας. Ως μπιζέλια είναι γνωστά τα μικρά σφαιρικά σπέρματα ή ολόκληρος ο καρπός του φυτού Pisum sativum. Ωστόσο με το ίδιο όνομα είναι γνωστά και άλλα εδώδιμα σπέρματα της οικογένειας Fabaceae, όπως είναι τα είδη Cajanus cajan, Vigna unguiculata και είδη του γένους Lathyrus (π.χ. L. odorata γνωστό ως μοσχομπίζελο). Το τελευταίο, αποτελεί μία
από τις σημαντικότερες ομάδες φυτών της οικογένειας Leguminosae με πολλούς αντιπροσώπους στην ελληνική χλωρίδα. Ο πιο κοινός από αυτούς είναι το L. sativus, το οποίο είναι γνωστό ως «μπιζέλι», «λαθούρι» και «φάβα».

Η πορεία στα μονοπάτια της Αμοργού είναι αναζωογονητική
Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι η μελέτη της συγκεκριμένης ποικιλίας του P. sativum, από τα σπέρματα του οποίου παρασκευάζεται η φάβα της Αμοργού, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον για τους παρακάτω λόγους:
• Ανήκει στην ομάδα των εδώδιμων φυτών της οικογένειας Leguminosae, με την
οποία ασχολούμαστε εντατικά την τελευταία πενταετία
• Περιέχει δευτερογενείς μεταβολίτες με αξιόλογες βιολογικές δράσεις, όπως
ισοφλαβονοειδή, πτεροκαρπάνες, φαινολοξέα κ.ά.
• Είναι πολύ πιθανό να διαθέτει σημαντική οιστρογονική και αντιοξειδωτική δράση,
οι οποίες αποτελούν δύο από τους βασικούς βιολογικούς στόχους του
εργαστηρίου μας
• Είναι ενδιαφέρουσα η σύγκριση του φυτοχημικού του προφίλ με αυτό ειδών του
γένους Lathyrus, και κυρίως του L. clymenum
• Η πιθανή αξιοποίηση των τμημάτων του φυτού, τα οποία αποτελούν το απόβλητο
της διαδικασίας παραγωγής της αμοργιανής φάβας, με σκοπό την απομόνωση
βιοδραστικών φυσικών προϊόντων παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.
Για όλους τους προαναφερόμενους λόγους θεωρούμε πολύ σημαντική τη συμμετοχή μας στην επιστημονική διημερίδα «Το φάβα της Αμοργού και η νόσος του Πάρκινσον», επειδή εκτός από την ανταλλαγή επιστημονικών απόψεων θα μας δοθεί η ευκαιρία να συναντηθούμε με τοπικούς φορείς της Αμοργού και ιδιαίτερα με τους καλλιεργητές της αμοργιανής φάβας.

Θάλασσα και ανάποδα φλιτζάνια στην κολόνα

 

Στάση στον μυθικό Ασφοντυλίτη

Άγρια γη, ανοιχτό πέλαγος

Ονομαστά τα μονοπάτια της Αμοργού στα πέρατα του κόσμου

 

Η σαλάτα με το χλωρό τυρί της Αμοργού και το κρίθινο παξιμάδι είναι ένα ακόμη υγιεινό έδεσμα

Τα παιδιά επιθυμούν να μάθουν. Σαν παιχνίδι...

Στολίδια και "κροκοδειλάκια" στο μέτωπο του φίλου...

Επίδειξη παρασκευής λουκουμάδων (Φωτογραφία: Χριστίνα Γιαννάκη)

 

Περιμένοντας το γευστικό μεζέ... (Φωτογραφία: Χριστίνα Γιαννάκη)

Σαμάρι σε λουλακί γαλάζιο για το "μάτι"

 

Η γράφουσα με τη φίλη Κατερίνα Τσιουρή από το Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, ΑΠΘ

Η Μελίνα Ζαρκάδη από το Διεθνές Φεστιβάλ Τουριστικών Ταινιών Μικρού Μήκους της Αμοργού, φωτογραφίζει το πέτρινο πηγάδι

Εστιατόριο NISSI, μια όμορφη γάτα απόλυτα εξημερωμένη

Ο γάιδαρος, ο αγρότης και ο τουρίστας

Μια πέτρινη γούβα στον Ασφοντυλίτη

 

* Φωτογραφίες: catisart.gr, Χριστίνα Γιαννάκη (Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, ΑΠΘ)

 

ΥΠΕΡΙΑ 2016 – Διαβάστε εδώ

 

 

 

vas_catisΤο φάβα της Αμοργού. Η αξία του, η νοστιμιά του και η μακραίωνη ιστορία του…
Περισσότερα

Περιήγηση στου «κόσμου τα παράξενα κρασιά» από μια σοφή οινολόγο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

 

To «Του κόσμου τα παράξενα κρασιά» της Μαρίας Τζίτζη είναι ένα βιβλίο ξεχωριστό καθώς είναι φορτωμένο από τα αρώματα του κρασιού, αρώματα κομψά, πληθωρικά, πολύπλοκα. Ένα βιβλίο που σου χαϊδεύει τις αισθήσεις, σε μεθάει με αισθήματα και σε κάνει να αισθάνεσαι σαν να είσαι παρών σε όσα περιγράφονται σε αυτό. Σαν να βρίσκεσαι στους αμμόλοφους της Νότιας Γαλλίας ατενίζοντας τον Ατλαντικό και να «γεύεσαι» το φρέσκο, δροσερό κι ανάλαφρο «κρασί της άμμου». Σαν να βιώνεις τα μεγάλα μυστήρια της φύσης και του ανθρώπου, όπως το «κρασί του πάγου» ή το «αχυρόκρασο». Σε μεταφέρει σε τόπους που η θερμοκρασία πέφτει πολύ και το κρύο γίνεται αφόρητο, κι όμως οι άνθρωποι κάτω από δύσκολες και σκληρές συνθήκες καλλιεργούν αμπέλια και παράγουν κρασιά ποιότητας. Σε ταξιδεύει από το Λανθαρότε με τα «αμπέλια του περίεργου» στη Βουργουνδία, στην Καμπανία, στη Νεκρά Θάλασσα, στην Καππαδοκία, στις Άνδεις αλλά και στη δική μας Μονεμβασιά και στην αγαπημένη όλων Σαντορίνη. Κι απ’ το Σταυρό του Νότου στον Πολικό Αστέρα μέχρι τις ημιάγονες σαβάνες του Νέου Κόσμου. Ακόμα σε τόπους παραμυθένιους που οι κάτοικοί τους βρίσκουν τον τρόπο να αποξηράνουν τα σταφύλια χωρίς τη βοήθεια του ήλιου ή σε χώρες τροπικές, στα όρια, στα άκρα, εκεί που οι καλλιεργητές πεισμώνουν και επιμένουν κόντρα στη φύση.

Θυμάμαι τη φορά που σε ένα στενό της Λισαβόνας δοκίμασα με ψάρι το περίφημο πράσινο πορτογαλικό κρασί, ένα κρασί που παράγεται από πρώιμα, σχεδόν άγουρα σταφύλια. Κρασί κρυστάλλινο και υποκίτρινο με έντονες μεταλλικές πράσινες ανταύγειες, πλούσιο, νευρώδες, αρωματικό και φίνο. Η γευστική μου μνήμη ενεργοποιήθηκε με τις περιγραφές της δεινότατης συγγραφέως και οινολόγου. Χάρη στη Μαρία Τζίτζη έρχεται ξανά στη μνήμη μου ένα νέκταρ που μου πρότειναν στη Βουδαπέστη. Ευγενικό και δυνατό σαν ελιξίριο ζωής. Το παράπονο του ανικανοποίητου που έμεινε στον ουρανίσκο μου, όταν δεν πρόλαβα να δοκιμάσω ένα αρμένικο κονιάκ. Ένα δώρο φερμένο από τη μακρινή χώρα, που το μπουκάλι του έσπασε η γάτα μου αλλά το διαπεραστικό άρωμά του δέσποζε για καιρό στο σπίτι. Θυμάμαι πόσο είχα μαγευτεί στις Πλάτρες από τα αηδόνια και την Κουμανταρία. Πόση έκπληξη και αντιφατικά αισθήματα μου είχε προκαλέσει η πρώτη -όταν ήμουν παιδί ακόμη- γουλιά της ρετσίνας με την ένταση και την αψάδα της. Πόσο γευστικά περίεργο μου φάνηκε ένα αιμάτινο κρασί, ρεγάλο από τον Καύκασο. Κρασί που προτιμούσε ο Στάλιν, όπως μου το περιέγραψαν. Πόσο απόλαυσα ένα ευχάριστο και σπιρτόζικο Σπουμάντε. Και το πιο ονειρικό, ένα ποτήρι Vinsanto, λιαστό, γεμάτο και μπρούντζινο, μπροστά στο μεγαλείο της θηραϊκής καλντέρας.
Το βιβλίο «Του κόσμου τα παράξενα κρασιά» είναι ένα οινολογικό βιβλίο, που περιγράφει με τρόπο θαυμαστό κάποια από τα πιο φημισμένα κρασιού του κόσμου, διαφορετικά ή παράξενα, όπως τα ορίζει η συγγραφέας Μαρία Τζίτζη. Μας συστήνει θησαυρούς όπως το «Μάτι της Πέρδικας», τη Μαλβαζία, το Μοσχάτο και τη Μαυροδάφνη. Μας γνωρίζει το μιστέλι και τα αποστάγματα, το πόρτο και τη μαδέρα, το σέρι και το κίτρινο κρασί, αλλά και το γκρι κρασί και το πορτοκαλί, εκτός από το πράσινο. Μας μιλά για το «κόσερ», το «ευλογημένο κρασί». Για τους οίνους εκείνους τους εκλεκτούς, που δημιουργήθηκαν τυχαία, απρόσμενα, όταν η φύση, ξεπερνώντας τα όριά της, παρασύρθηκε και ξέφυγε από τον κανόνα. Αλλά και αυτά τα κρασιά, που γεννήθηκαν από τον συνδυασμό της φαντασίας και της ευρηματικότητας. Καθώς επίσης και εκείνα, που είναι προϊόντα της επιστήμης, της έρευνας ή και της εφαρμογής της τεχνολογίας, που ο άνθρωπος δημιούργησε χωρίς λόγο, με την πεποίθηση ότι μπορεί να επιβάλει στη φύση τους δικούς του όρους.
Έχουν ονόματα, που τα οφείλουν είτε στον τόπο ή την ποικιλία που τα έφτιαξε. Αλλά και κλασικά ονόματα, που διαλαλούν την παράδοση. Κρασιά που η ιστορία τους και μόνο κινεί, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον την περιέργεια.
Ένα βιβλίο, που ταξιδεύει τον οινόφιλο αναγνώστη στην ιστορία, τους μύθους, την τεχνογνωσία, αλλά και τη γευσιγνωσία μοναδικών κρασιών. Που καταδύεται στους τόπους και τις συνήθειές τους, στα έθιμα και τις νοοτροπίες. Η συγγραφέας χαρτογραφεί τις αμπελουργικές ζώνες του κόσμου και με λόγο λιτό αλλά περιγραφικό, εξηγεί και αναλύει την ιδιαιτερότητα του κάθε κρασιού αφοπλίζοντας και τον πιο ουδέτερο αναγνώστη. Καταπιάνεται με τα μεγάλα οινικά ζητήματα, και μυστήρια θα μπορούσαμε να τα ονομάσουμε, με γλαφυρότητα και εμβρίθεια που πηγάζει από τη βαθιά επιστημονική και ιστορική μελέτη.
Το νέο βιβλίο της γνωστής οινολόγου και χημικού Μαρίας Τζίτζη μιλάει για τα κρασιά εκείνα που δημιουργήθηκαν από μια παραξενιά της ίδιας της φύσης. Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον παιχνίδι, πέρα από όρια, κανόνες και εμπόδια τα οποία έθεσε από αρχαιοτάτων χρόνων η γη στον καλλιεργητή. Έτσι η συγγραφέας μάς μυεί στις ιδιοτροπίες του κάθε οίνου, όπως του «παγόκρασου» και του «κρασιού των βασιλιάδων» ή εκείνου τοτ «πράσινου κρασιού» που καταλήγει κόκκινο στο ποτήρι. Αλλά μας αφηγείται γεγονότα και για τα πιο παράξενα ή ασυνήθιστα γεωγραφικά αμπελοτόπια, τα οποία μπορεί να βρίσκονται μεν σε ασύλληπτα σημεία του χάρτη, αλλά αποδίδουν κρασιά άξια λόγου και ικανά να συγκριθούν με αυτά των γνωστών οινοπαραγωγικών χωρών. Ο φίλος του κρασιού θα μάθει «πώς είναι το κρασί όταν το αμπέλι τρυγιέται δυο ή τρεις φορές τον χρόνο». Και γιατί «η άγονη ηφαιστειακή γη μπορεί να γίνει η πιο φιλόξενη και η πιο φιλική».
Πώς είναι δυνατόν ένα σταφύλι να σαπίζει «ευγενικά» και το κρασί που στη συνέχεια προκύπτει να είναι τόσο εξαίρετο, ώστε να το προτιμούν όλοι του κόσμου οι ηγέτες.
Ποιο είναι το πιο ψηλό σημείο στον κόσμο όπου καλλιεργείται το αμπέλι; Και το πιο νότιο ή το πιο βόρειο, στα «σύνορα» των πόλων της Γης;
Πώς γεννιούνται οι φυσαλίδες στο κρασί; Και πότε μπορεί αυτό να ζυμώνει χωρίς τη μαγιά του;
«Ανθίζει» το κρασί; Και πότε μπορεί κανείς να το ονομάσει «λικέρ»;
Το κρασί είναι στ’ αλήθεια «ευλογημένο» και γιατί;
Αυτές και άλλες ιδιοτροπίες της φύσης που γεννήθηκαν τυχαία, καταγράφηκαν και αξιολογήθηκαν από τον -όπου γης- επίμονο αμπελουργό, ο οποίος συνδύασε την επιστήμη με την εμπειρία και την ευρηματικότητα δημιουργώντας το θαύμα. Δυνατό εργαλείο στα χέρια του η φαντασία, αλλά κυρίως η τεχνολογία που τον βοήθησε να επιβληθεί στη φύση και να της αποσπάσει ένα ακόμη κομμάτι ασύλληπτης μαγείας.
Το βιβλίο «Του κόσμου τα παράξενα κρασιά» μέσα από τα κρασιά περιγράφει τη συνεργασία του ανθρώπου με τη φύση, την τάση του για εξερεύνηση και πειραματισμό, για την παρατήρηση που ξεπερνά την άγνοια, για την υπέρβαση και τη δημιουργία.
Στα παράξενα κρασιά η εξαίρεση χαρακτηρίζεται από μια αλλοκοτιά, μια μοναδικότητα και -κάποιες φορές- από μια μαγεία.
Τα παράξενα κρασιά γεννιούνται όταν η φαντασία συνδυάζεται με την ανθρώπινη επινοητικότητα, η ευφυΐα με την ανάγκη της επιβίωσης.
Κάποιες φορές τα παράξενα κρασιά είναι προϊόντα που ο άνθρωπος δημιούργησε χωρίς ιδιαίτερο λόγο, μόνο για να δοκιμαστεί. Άλλες φορές πάλι από παραξενιά ή ζήλια, από εργατικότητα αλλά και από αλαζονεία, από ασέβεια, για να δείξει ότι μπορεί να επιβληθεί με τους δικούς του όρους στη φύση, να τη δαμάσει, να αγγίξει το θείο.
Ό,τι κι αν συμβαίνει το κρασί είναι ένα δώρο και πολύ λίγοι είναι εκείνοι που μπορούν να ισχυριστούν πως δεν το αγαπούν.

Διαβάστε λοιπόν για τις ηλιόλουστες πλαγιές, τους αμπελώνες, τα κλήματα, τα βλαστάρια, τα σταφύλια, το σαρντονέ, το καμπερνέ και το νουβό. Διαβάστε για τα εδάφη, τις κρίσεις, τις ποικιλίες, το ιδανικό γεωγραφικό πλάτος και το υψόμετρο. Για το κρύο και την ομίχλη, για της χημείας τα ακατανόητα, για τις αρχαίες τεχνικές και τις αποικιοκρατικές πρακτικές. Για το κρασί των βουνών και των ψηλών βουνών. Για πράσινους χλοερούς αμπελώνες κοντά στη θάλασσα. Για κάβες, κελάρια, δρύινα βαρέλια, χρόνια παλαίωσης, υγρασία, φως, χρώματα είδη χώματος. Για γρανιτένια πατητήρια (λαγάρες – lagares), οινικά σύνεργα ίδια με πυρωμένες λαβίδες, για επίλεκτες φιάλες, φίλτρα και μεταγγίσεις. Για προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης, σύνορα και κανόνες, καλές σοδειές και οινοπαραγωγικές ζώνες. Μάθετε τα μικρά ανομολόγητα μυστικά της σαμπάνιας και των κρασιών λικέρ από μια Ελληνίδα γευσιγνώστρια που γράφει Ιστορία. Από μια σοφή του κρασιού.
Εκπροσωπώντας την Ελλάδα σε οινικό διαγωνισμό στο Μπορντό της Γαλλίας* Εδώ αξίζει να σας πούμε για την εκπληκτική προσωπικότητα της χημικού και οινολόγου Μαρίας Τζίτζη, η οποία έχει λάβει τον επίσημο τίτλο του Chevalier dans l’ordre du Merite Agricole de la Republique Francaise. Η επίσημη απονομή του αριστείου του Ιππότη της Γεωργίας πραγματοποιήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2014 στο Champs-Élysées, στο εστιατόριο Fouquet’s, ένα από τα καλύτερα εστιατόρια στο Παρίσι το οποίο έχει συνδέσει το όνομά του με τον πολιτισμό, την τέχνη και τον κινηματογράφο.
Η απονομή του μεταλλίου, στο όνομα της Γαλλικής Δημοκρατίας, έγινε από τον πρώην διευθυντή του Εθνικού Γαλλικού Ινστιτούτου, Alex Schaffer, υπεύθυνο για την αγροτική ανάπτυξη – ΙNRA στο Colmar (Alsace). Ο κ. Schaffer είναι οινολόγος, έχει διατελέσει πρόεδρος της Ένωσης Οινολόγων της Γαλλίας και φέρει το αξίωμα του Officier dans l ordre du Merite Agricole.
H απονομή έγινε παρουσία των 130 διεθνών κριτών από τη Γαλλία και όλον τον κόσμο, οι οποίοι συμμετείχαν στον διεθνή διαγωνισμό κρασιού Vinalies, που έγινε στο Παρίσι την ίδια περίοδο. Η επιλογή μάλιστα να γίνει η απονομή σ’ αυτό το διάστημα κρίθηκε αναγκαία, αφού η πρόταση για τη διάκριση είχε γίνει από την Ένωση Γάλλων Οινολόγων, και ειδικά από τη διευθύντρια της ένωσης Beatrice Da Ros, ως επιβράβευση για το ήθος της κ. Τζίτζη, την προσφορά της στο γνωστικό της αντικείμενο αλλά και την αγαστή συνεργασία της με τους οινολόγους της Γαλλίας επί 15ετία.

Η Μαρία Ε. Τζίτζη έχει τελειώσει το Χημικό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Αθήνας και έχει εξειδικευτεί στην οινολογία και τη χημεία Περιβάλλοντος. Σαν ελεύθερος επαγγελματίας διατηρεί χημικό και οινολογικό εργαστήριο στο κέντρο της Αθήνας όπου παρέχει υπηρεσίες σαν σύμβουλος οινολόγος και χημικός. Καθηγήτρια οινολογίας και χημείας τροφίμων, με δεκαετή εμπειρία στην εκπαίδευση, συνεργάζεται με την ιδιωτική σχολή Τουριστικών επαγγελμάτων Le Monde, όπου και είναι υπεύθυνη σε θέματα οίνου του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Είναι γευσιγνώστρια και έχει πάνω από 40 συμμετοχές σαν κριτής, σε διεθνείς διαγωνισμούς κρασιού, σε ολόκληρο τον κόσμο. Άρθρα της δημοσιεύονται κατά καιρούς, σε περιοδικά, εφημερίδες και το Διαδίκτυο.

* Το ενδιαφέρον βιβλίο εμπλουτίζουν ενημερωτικοί χάρτες και καλλιτεχνικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες από το αρχείο της συγγραφέως.

 

* Μαρία Τζίτζη – συνέντευξη

 

vas_catisΠεριήγηση στου «κόσμου τα παράξενα κρασιά» από μια σοφή οινολόγο
Περισσότερα

Φανουρόπιτα. Το θαύμα της ευρέσεως του Τούρτη, η συνταγή του Μιχάλη και ο βίος του Αγίου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ιδού ο Τούρτης που ξεπόρτισεΣτις 27 Αυγούστου είναι του Αγίου Φανουρίου και κανονικά οφείλουμε να ψήσουμε μία φανουρόπιτα. Δηλαδή να τηρήσουμε το έθιμο!

Πώς έγινε όμως αυτή η σύνδεση του Αγίου με τα χαμένα αντικείμενα;

Η πίτα του Αγίου Φανουρίου είναι μια νηστίσιμη πίτα που φτιάχνεται στη μνήμη του Αγίου και προσφέρεται στους πιστούς ως ευλογία.

Συνήθως η Φανουρόπιτα παρασκευάζεται με επτά ή εννιά υλικά ή έντεκα υλικά! Οπωσδήποτε ο αριθμός πρέπει να είναι μονός. Η επιλογή των αριθμών αυτών δεν είναι καθόλου τυχαία, μια και είναι γνωστός ο ρόλος των αριθμών στις μαντικές και μαγικές πρακτικές. Τα επτά ή εννιά υλικά (ή έντεκα) φαίνεται να ενισχύουν ακόμα περισσότερο τη δύναμη της πίτας!

Σίγουρα είναι ένα έθιμο που ξεκίνησε από μια ευλαβική χειρονομία των πιστών (κυρίως από το γυναικείο φύλο και το όνομά του έχει συνδεθεί με την εύρεση απολεσθέντων αντικειμένων αλλά και προσώπων) και δεν νομίζουμε ότι υποκρύπτει κάτι το αντικανονικό ή το άσχημο ή το ειδωλολατρικό. Άλλωστε αν επρόκειτο για κάτι το οποίο αλλοίωνε τη λατρευτική τάξη και ήταν αντίθετο με την εκκλησιαστική μας παράδοση, η εκκλησία είχε τον χρόνο και τον τρόπο να το διορθώσει και να το αποτρέψει.

Φέτος ειδικά θυμήθηκα το όμορφο αυτό έθιμο λόγω του καλού μας φίλου και αγαπημένου μας ηθοποιού Μιχάλη Οικονόμου, ο οποίος πρόσφατα την έφτιαξε για να βρει τον γάτο του τον Τούρτη. Ο Τούρτης, ένα ζεστό αυγουστιάτικο μεσημέρι, αποφάσισε να εγκαταλείψει την άνετη ζωή που μοιραζόταν με τον αδελφό του Τρούφα και τον «μπαμπά» του Μιχάλη και να δοκιμάσει τον έκλυτο βίο των κήπων και του δρόμου. Έτσι πάτησε το αλαβάστρινο ποδαράκι του στο καυτό πεζοδρόμιο. Πάντως είτε γιατί δεν του πήγαινε η αλητεία, είτε γιατί έκανε τη δουλειά της η φανουρόπιτα, ο δραπέτης γάτος επέστρεψε με όρθια την ουρά στην πατρική εστία.

Για να τιμήσουμε το γεγονός, ο Μιχάλης Οικονόμου μας στέλνει τη συνταγή της πατροπαράδοτης οικογενειακής φανουρόπιτας.

Έχουμε και λέμε, λοιπόν:

 

Η επάνοδος του Τούρτη στην οικογενειακή εστία. Σε δεύτερο πλάνο ο αδελφός του Τρούφας 

Φανουρόπιτα
Από τον Μιχάλη Οικονόμου

Είναι τόσο απλή που δεν το πιστεύει άνθρωπος!
1. 1 φαρινάπ που φουσκώνει αμοναχό 500 γρ.
2. 1 ποτήρι ελαιόλαδο
3. 1 ποτήρι ζάχαρη
4. 1 ποτήρι στειμμένο χυμό πορτοκάλι (μπορείς αν θέλεις να βάλεις μισό ποτήρι χυμό στειμμένο και μισό πορτοκαλάδα με ανθρακικό… για να φουσκώσει παραπάνω) και ξύσμα από 2-3 πορτοκάλια
5. Καρυδάκια, τα κάνεις κομματάκια με το χέρι (μία χουφτίτσα ή όσα θέλεις)
6. Σταφίδες (κατά βούληση… εγώ βάζω και κορινθιακή και την κανονική)
7. 1 κουταλάκι του γλυκού κανέλα
8. 1/2 κουταλάκι του γλυκού γαρίφαλο
9. Άχνη για να πασπαλίσεις από πάνω όταν κρυώσει (ή απλά σουσάμι πριν μπει στο φούρνο).

Πετάς όλα τα υλικά σε ένα μπολ και τα αναδεύουμε με αγάπη και ένα κουτάλι ώσπου να γίνει ένα μείγμα που λίγο να ρέει, μην είναι «τούβλο». Όταν ανακατευτούν τα βάζεις σε ένα πυρέξ μεγάλο που το έχεις αλείψει πριν με λίγο λαδάκι.
Προθερμασμένο φούρνο πάντα και το ψήνεις καμιά ωρίτσα (αν θες ωραία ψημένο, βάλε από πάνω λαδόκολλα για να μη σου πάρει χρώμα απάνω και μέσα είναι άψητο). Γύρω στους 180 βαθμούς για 40 λεπτά. Θα μοσχομυρίσει το σπίτι και δεν θα έχεις καν λερώσει μίξερ!
Φυσικά, μετά πετάγεσαι σε κάποια εκκλησία με την πίτα να διαβάσουν την ευχή.
Καλή επιτυχία.

* Μια ακόμα συνταγή μας έστειλε η ξαδέλφη μου η Αννίτσα:

 

Φανουρόπιτα
Αγιορείτικη συνταγή (της Αννίτσας)

Υλικά:
1 φλιτζάνι χυμό πορτοκαλιού
1 φλιτζάνι ελαιόλαδο
1 φλιτζάνι λευκό κρασί
1 φλιτζάνι ζάχαρη
Από 1 κουταλιά κανέλα και γαρίφαλο
2 κουταλάκια μπέικιν πάουντερ
1 κουταλάκι σόδα
½ κιλό αλεύρι
1 ποτήρι νερό
Λάδι για το άλειμμα του ταψιού
Σουσάμι για πασπάλισμα
Άσπρα αμύγδαλα (προαιρετικά)
Ζάχαρη άχνη (προαιρετικά)

Εκτέλεση:

Σε μπωλ ανακατεύουμε τον χυμό του πορτοκαλιού, το λάδι, το κρασί, τη ζάχαρη, την κανέλα, το γαρίφαλο, τη σόδα, το μπέικιν πάουντερ και το αλεύρι με το νερό, ώσπου το μείγμα να γίνει λείο. Λαδώνουμε ένα ρηχό ταψί στρογγυλό ή παραλληλόγραμμο με το πινέλο και απλώνουμε σε όλη την επιφάνειά του σουσάμι. Αδειάζουμε από πάνω το μείγμα, πασπαλίζουμε με σουσάμι και γαρνίρουμε με όσα αμύγδαλα θέλουμε. Ψήνουμε στους 180 βαθμούς για 50 λεπτά περίπου.
Όταν κρυώσει η φανουρόπιτα, την κόβουμε -σύμφωνα με την παράδοση- σε 40 μικρά κομμάτια και, αν θέλουμε, τα πασπαλίζουμε με ζάχαρη άχνη.
Καλή επιτυχία.

Στην Αμοργό ο Σταμάτης Γιαννακόπουλος -δραστήριος επιχειρηματίας του νησιού και πολύτεκνος πατέρας- μοιράζει τη φανουρόπιτα που μόλις ευλογήθηκε (Φωτογραφία: Ελένη Κουντουρουπή) 

Ο Άγιος Φανούριος

 

Ο νεοφανής Άγιος Φανούριος είναι, στη λαϊκή μας παράδοση, μέγας ευρετής απωλεσθέντων αντικειμένων. Αυτή ακριβώς η ιδιότητα δημιoύργησε το ιδιότυπο λατρευτικό υπόβαθρο της προσφοράς κατά την ημέρα της εορτής του (27 Αυγούστου) εθιμικών άρτων και γλυκισμάτων, τα οποία, αφού ευλογηθούν από τον ιερέα, μοιράζονται στους παρευρισκομένους.

Η σύνδεση του Αγίου με τα χαμένα αντικείμενα είναι παρετυμολογική: Ο Φανούριος φανερώνει! Η λατρεία του Αγίου Φανουρίου φαίνεται ότι ξεκινά από τη Ρόδο, όπου κατά την παράδοση βρέθηκε η εικόνα του, όταν έσκαβαν σε ερείπια παλαιού ναού έξω από τα τείχη της πόλης. Η αμφίεσή του παρέπεμπε σε στρατιωτικό Άγιο. Σε ειδικά εικονίδια πάνω στην ίδια εικόνα υπήρχαν σκηνές από το μαρτύριο του Αγίου. Ο Μητροπολίτης Ρόδου Νείλος (1355-1369) διάβασε την επιγραφή «Άγιος Φανούριος». Από τη Ρόδο η λατρεία του εξαπλώθηκε στα κοντινά νησιά και κυρίως στην Κρήτη, όπου υπάρχουν σήμερα τρία σπουδαία μοναστήρια στα οποία τιμάται και δεκάδες ναοί.

Στην προσφορά άρτων και γλυκισμάτων προς τον Άγιο Φανούριο ανιχνεύονται απηχήσεις των νεοελληνικών νεκρικών εθίμων, αφού το τάμα προς τον Άγιο σχετίζεται με τη μεταθανάτια τύχη των συγγενικών του προσώπων! Πιο συγκεκριμένα, η πίτα παρασκευάζεται «για να συγχωρέσει ο Θεός τση μάνας του Αγίου» ή «για συγχώριο της μάνας και της αδελφής του», ενώ συχνά προστίθεται στην ομάδα των γυναικών και η αρραβωνιαστικιά του! Ήταν λέγεται η μάνα του γυναίκα σκληρή, άπονη και αυστηρή με τους φτωχούς και τους συμπεριφερόταν σχεδόν απάνθρωπα. Ο μελετητής της ελληνικής λαογραφίας Γιώργος Αικατερινίδης κατέγραψε μια ενδιαφέρουσα παράδοση για τη μητέρα του Αγίου στις βρύσες Μεραμπέλλου:

«Η μάνα του Αγίου δεν ήκαμε καλό ποτέ τζη. Μόνο ένα κρομμυδύφυλλο ήδωσε μια βολά σ’ ένα διακονιάρη. Σαν απόθανε ήβραζε σ’ ένα καζάνι με πίσσα και ο Άγιος αρώτησε: α-Γιάντα η μάνα μου είναι εκειά μέσα;

Ο Μιχαήλ Αρχάγγελος τ’ απηλοήθηκε: -Γιατί δεν ήκαμε ποτέ καλό. Να ρίξομε το κρομμυδόφυλλο που ήδωσε κι ανέ τηνέ σηκώσει να βγει επάνω, να σωθεί…

Ερίξανε το κρομμυδόφυλλο και η μάνα ντου βγήκε στα χείλια του καζανιού μαζί με τρεις άλλες γυναίκες που πιαστήκανε κι αυτές από το κρομμύδι. Μα η μάνα ντου τώσε δίνει μια σπρωξιά και πέφτουνε πάλι μέσα. Τοτεσάς λέει ο Αρχάγγελος: Θωρείς πως κι επαέ είναι ακόμη κακή.

Τοτεσάς ο Άγιος Φανούριος ζήτησε μια χάρη: Να μην πηγαίνουνε πράμα γι’ αυτόν, μόνο για τη μάνα ντου για να λένε να τση συγχωρέσει ο Θεός…».

Οι παραλλαγές της παράδοσης για την αμαρτωλή μητέρα του Αγίου Φανουρίου που ακούγονται σ’ όλη την Ελλάδα είναι δεκάδες. Ακόμη και ως ειδωλολάτρης που δεν ασπάστηκε το χριστιανισμό αναφέρεται. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης σημειώνει στο διήγημά του «Γουτού Γουπατού» – χωρίς να αναφέρει τίποτα περισσότερο: «Όσοι επικαλούνται τον Άγιο Φανούριον οφείλουν να λέγουν: «Θεός σχωρέσ’ τη μητέρα του Αγίου Φανουρίου. Θεός σχωρέσ’ την». (Νίκος και Μαρία Ψιλάκη, «Το ψωμί των Ελλήνων και τα γλυκίσματα της λαϊκής μας παράδοσης»)

«Τον Άγιο Φανούριο έκανε αρκετά δημοφιλή η παρήχηση του ονόματός του προς το φαίνω, φανερώνω. Είναι ο Άγιος που φανερώνει τα χαμένα ζώα ή πράγματα και την τύχη. Γι’ αυτό στις εικόνες παριστάνεται να κρατά στο χέρι αναμμένο κερί και στην πίστη του λαού έχει θέση μάντη. Εννοείται ότι το αίτημα συνοδεύεται και με ορισμένα τάματα. Π.χ. οι γυναίκες της Παρνασσίδας, όταν έχουν πράγμα χαμένο τάζουν:

Άγιε μου Φανούριε, φανέρωσέ μου το… και θα σου κάνω μια κουλούρα για την ψυχή της μάνα σου! (Η μάνα του Αγίου έχει πολλές αμαρτίες). Ύστερα νειρεύονται αυτό που έχασαν και το βρίσκουν. Τότε κάνουν μια κουλούρα και τη μοιράζουν στα μικρά παιδιά λέγοντας: «Πάρτε να σ’χωρέστε» (δηλαδή τη μάνα του Αγίου). (Αράχοβα).

Πίτα κάνουν και οι ανύπαντρες για να τους βρει γαμπρό. (Κρήτη) (Γ.Α. Μέγας, «Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας»)

Για τον Άγιο Φανούριο ο λαός μας λέει πολλά. «Είναι ο Άγιος», λένε οι ξώμαχοί μας, «που φανερώνει τα κλεμμένα ζα και τα χαμένα πράγματα». Καμιά φορά πιστεύουν πως φέρνει και την καλή τύχη στον άνθρωπο. Του φανερώνει το δρόμο τον καλό. «Του φέγγει», λέει ο λαός για κάποιον που τον πάει καλά η τύχη του. «Του φέγγει ο Άγιος Φανούριος». Γι’ αυτό στις εικόνες παριστάνεται να κρατάει στο χέρι κερί αναμμένο και να φωτίζει. (Βασίλη Λαμνάτου, «Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας»).

Στην Κύπρο, στην Κρήτη και σε άλλες περιοχές, ο Άγιος μπορεί να φανερώσει στην κάθε ανύπαντρη κοπέλα το μέλλοντα σύζυγό της! «Οι ανύπαντρες κοπέλες που θέλουν να παντρευτούν ετοιμάζουν φανουρόπιτα για να φανερωθεί ο υποψήφιος γαμπρός». Στη Σκιάθο «πίτα στον Άγιο τάζουν και οι γυναίκες που τον παρακάλεσαν να τους φανερώσει το γαμπρό που θα κάμουν στην κόρη τους». Στη Φλώρινα, η φανουρόπιτα (που την πάνε οι ελεύθερες κοπέλες στην εκκλησιά) χρησιμοποιείται ως ονειρομαντικό μέσον με ένα κομμάτι που βάζουν κάτω απ’ το προσκέφαλο (ο Άγιος θα φανερώσει το μέλλοντα σύζυγο). […]

Από παιδί θυμάμαι τη γιαγιά μου και τις φίλες της, όπως επίσης τη μητέρα μου και τις θείες να φτιάχνουν φανουρόπιτες. Αφού τις πήγαιναν στην εκκλησία και ευλογούνταν, τις μοίραζαν στη γειτονιά και στο εκκλησίασμα, με τη σύσταση να ευχηθούν να συχωρεθεί η μάνα του Αγίου «Ο Θεός σχωρέστ’ τη μάνα του Αγίου Φανουρίου». Την έφτιαχναν από φαρίνα, ζάχαρη, λάδι, σταφίδες, καρύδια χοντροκομμένα, χυμό πορτοκαλιού, κονιάκ, ξύσμα πορτοκαλιού, κανέλα και γαρίφαλο.

Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τη Φανουρόπιτα είναι συνήθως 7 ή 9, καθώς οι αριθμοί 7 και 9 συμβολίζουν τα μυστήρια της εκκλησίας, τις μέρες δημιουργίας, αλλά και τα τάγματα τον αγγέλων. Πάντα όταν τη φτιάχνουν οι νοικοκυρές φροντίζουν να υπάρχει αναμμένο κερί και θυμίαμα.

Στις 27 Αυγούστου έκαστου έτους η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Φανούριο. Οι Εκκλησίες γεμίζουν με τη μυρωδιά από τις Φανουρόπιτες που φτιάχνουν οι νοικοκυρές. Πολλές οικογένειες όμως ψήνουν την πίτα αυτή καθόλη τη διάρκεια του χρόνου, με απλές αφορμές. Είναι ένα γλύκισμα υγιεινό που αρέσει πολύ και στα παιδιά. 

Από την παραμονή της εορτής του Αγίου Φανουρίου, οι Εκκλησίες γεμίζουν με Φανουρόπιτες από τους πιστούς, για να τιμηθεί με αυτόν τον τρόπο η μνήμη του Αγίου. Σε πολλές εκκλησίες γίνονται και διαγωνισμοί για την καλύτερη φανουρόπιτα. Η ευχή που διαβάζει ο ιερέας για την πίτα είναι συγκεκριμένη.

Η ευχή της Φανουρόπιτας

«Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Ουράνιος Άρτος, ο της βρώσεως της μενούσης εις τον αιώνα πλουσιοπάροχος χορηγός, ο δοτήρ των αγαθών, ο δέ Ηλιού τροφήν αγεώργητον πηγάσας, η ελπίς των απηλπισμένων, η βοήθεια των αβοηθήτων και σωτηρία των ψυχών ημών.

Ευλόγησον τα δώρα ταύτα και τους ταύτα σοι προσκομίσαντας, εις δόξαν σήν και τιμήν του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρος Φανουρίου.
Παράσχου δέ, αγαθέ, τοις ευπρεπίσασι τους πλακούντας τούτους, πάντα τά εγκόσμια καί υπερκόσμια αγαθά σου.

Εύφρανον αυτούς εν χαρά μετά του προσώπου σου, δείξον αυτοίς οδούς προς σωτηρίαν. Τα αιτήματα τών καρδιών αυτών καί πάσαν τήν βουλήν αυτών ταχέως πλήρωσον, οδηγών αυτούς προς εργασίαν τών εντολών σου, ίνα διά παντός εν ευφροσύνη καί αγαλλιάσει υμνώσι καί δοξάσωσι το πάντιμον καί μεγαλοπρεπές όνομά σου, πρεσβείαις της υπερευλογημένης Θεοτόκου, του αγίου ένδοξου νεομάρτυρος Φανουρίου, του Θαυματουργού, καί πάντων σου τών αγίων. Αμήν».

 

* Τι λέει όμως ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης π. Θεόδωρος Ζήσης για τη Φανουρόπιτα;
«Η φανουρόπιτα είναι άγνωστη στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας. Εγώ, ξέρετε, πριν ανακαλύψω ότι υπάρχει καινούργια ευχή, βρισκόμουν σε δύσκολη θέση. Μου έφερναν φανουρόπιτες για να τις διαβάσω, αλλά δεν υπήρχε ευχή. Έψαχνα και έβρισκα τις ευχές που υπάρχουν για τις πίτες του Αγίου Βασιλείου για την Πρωτοχρονιά. Την άλλαζα λίγο με δικά μου λόγια και διάβαζα μια ευχή από εκείνες που δεν υπήρχαν στη λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας.
Όλα αυτά περί φανουρόπιτας είναι λαϊκή παράδοση, που έχει σχέση με τις παραδόσεις που αναφέρονται στο βίο του αγίου, και ο κόσμος την τηρεί.
Βλέποντας η Εκκλησία ότι αυτό έχει πάρει μεγάλη διάδοση, -φανταστείτε να πηγαίνουν όλες οι γυναίκες και να λένε «Διάβασε πάτερ μια ευχή»,- να τι έκανε:
Στο νέο ευχολόγιο που έχει τυπώσει η Αποστολική Διακονία, κάποιος από τους υμνογράφους συνέταξε μια ευχή, για να ικανοποιούνται οι πιστοί. Όπως διαβάζουμε ευχή για τα αυτοκίνητα, που δεν υπήρχαν παλιότερα».

 

Αγαπητός άγιος

 

Εικόνα του Αγίου Φανουρίου από την Αμοργό. Φωτογραφία της φίλης Ελένης Κουντουρουπή

Η γνήσια εικόνα του Αγίου Φανουρίου βρέθηκε στη Ρόδο γύρω στα 1355-1369 μ.Χ.

Αυτός ο τόσο αγαπητός άγιος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί χωρίς αμφιβολία ως δώρο Θεού, διότι ήταν και παράμενε άγνωστος για πολλούς αιώνες και μόνο το 1500 μ.Χ. βρέθηκε η Ιερή εικόνα του, που μας αποκάλυψε την ύπαρξή του, την παρρησία του ενώπιον του Θεού, ο οποίος τον έχει χαριτώσει με τόσο μεγάλη θαυματουργική δύναμη.

Για την καταγωγή και τη ζωή του Αγίου Φανουρίου δεν υπάρχει τίποτε συγκεκριμένο, επειδή όλα τα στοιχεία της ζωής του χάθηκαν σε καιρούς ανωμαλίας. Τα μόνα στοιχεία που έχομε αναφορικά με τον Άγιο είναι η εύρεση της εικόνας του, γύρω στα 1500 μ.Χ., σύμφωνα με τα συναξά­ρια, ή κατ’ άλλους γύρω στα 1355-1369 μ.Χ. Άλλοι υποστηρίζουν πως η εικόνα του Αγίου βρέθηκε στη Ρόδο και άλλοι στην Κύ­προ.

Εικόνα του Αγίου στην Αμοργό. Φωτογραφία: Ελένη Κουντουρουπή 

Η εύρεση της εικόνας

 

Επιστρέφουμε στο παρελθόν, όταν οι Αγαρηνοί εξουσίαζαν τη Ρόδο και απο­φάσισαν να ξαναχτίσουν τα τείχη της πόλης, που βάρβαρα κατέστρεψαν και κατεδάφισαν στον πόλεμο λίγα χρόνια πριν.

Άρχισαν λοιπόν να στέλνουν εργάτες έξω απ’ το νότιο μέρος του φρουρίου και να μαζεύουν πέτρες απ’ τα μισογκρεμισμένα σπί­τια των κατοίκων, για να ξαναφτιάξουν τα νέα και ισχυρά τείχη της πόλης τους. Ξαφ­νικά μέσα στα χαλάσματα βρήκαν μια ωραιότατη, αλλά μισοχαλασμένη στη μια πλευρά εκκλησία κι εκεί μέσα βρήκαν ένα σωρό εικόνες, που απ’ την πολυκαιρία δεν ξεχώριζαν τις μορφές των Αγίων καθώς και τα γράμματα, που είχανε επάνω τους.

Μια μόνο καταπληκτική εικόνα ξεχώριζε απ’ όλες, που ο χρόνος δεν την άγγιξε και παρίστανε ένα νέο ντυμένο σαν στρατιώτης. Ο Μητροπολίτης της Ρόδου Νείλος έτρεξε αμέσως επιτόπου και διάβασε καθαρά το όνομα του Αγίου, που λεγόταν Φανούριος. Συγκινημένος ο Σεβασμιώτατος, για τη φανέρωση του Αγίου, παρατήρησε, πως ήταν ντυμένος σαν Ρωμαίος στρατιωτικός, κρα­τώντας στο αριστερό χέρι του ένα σταυρό και στο δεξιό μια αναμμένη λαμπάδα. Ο α­γιογράφος ακόμα ολόγυρα της εικόνας ζω­γράφισε σε δώδεκα παραστάσεις τα μαρτύρια, που υπόφερε ο Άγιος και, που εξιστορούν ολοφάνερα την όλη ζωή του.

Οι παραστάσεις αυτές είναι οι ακόλουθες:

Α΄. Ο Άγιος παρουσιάζεται όρθιος μπροστά στο Ρωμαίο ανακριτή του και φαίνεται ν’ απολογείται με θάρρος και να υπερασπί­ζει τη χριστιανική πίστη του.

Β΄. Οι στρατιώτες εδώ επεμβαίνουν και χτυ­πούν με πέτρες στο κεφάλι και στο στόμα τον Φανούριο, για ν’ αναγκασθεί να υποκύψει και ν’ αρνηθεί τον Κύριο.

Γ΄. Οι στρατιώτες έχουν εξαγριωθεί πια απ’ την επιμονή του Φανουρίου, γι’ αυτό τον έριξαν κάτω και τον χτυπούν τώρα άγρια με ξύλα και ρόπαλα, για να κάμψουν το ακμαίο ηθικό του.

Δ΄. Ο Φανούριος είναι στη φυλακή κι εκεί βασανίζεται με αποτρόπαιο τρόπο. Φαίνε­ται εντελώς γυμνός κι οι στρατιώτες ολόγυ­ρά του ξεσχίζουν τις σάρκες του με αιχμη­ρά σιδερένια εργαλεία. Ο Άγιος υπομένει αγόγγυστα το τρομερό μαρτύριό του.

Ε΄. Ο Φανούριος βρίσκεται και πάλι στη φυ­λακή και προσεύχεται στον Θεό, για να τον ενισχύσει ν’ αντέξει μέχρι τέλους τα βασανι­στήρια.

ΣΤ΄. Ο Άγιος παρουσιάζεται και πάλιν μπροστά στον Ρωμαίο ανακριτή για ν’ απο­λογηθεί για τη στάση του. Απ’ την ατάρα­χη έκφραση του προσώπου του φαίνεται, πως ούτε τα βασανιστήρια που υπόφερε, ούτε οι μελλοντικές απειλές του τυράννου του εκλόνισαν την πίστη και έτσι απτόητος περιμένει ακόμη χειρότερα μαρτύρια.

Ζ΄. Οι δήμιοι του Φανουρίου με μανία και σκληρότητα καίουν με αναμμένες λαμπάδες το ολόγυμνο σώμα του, που φαίνεται έτσι η ανυπέρβλητη θυσία του για τον Εσταυ­ρωμένο. Ο Άγιος νικά και πάλιν με την α­δάμαστη θέληση και καρτερία του στον Κύ­ριο.

Η΄. Εδώ οι άγριοι βασανιστές του χρησιμο­ποιούν και μηχανικά μέσα για να φθάσουν στο κορύφωμα του μαρτυρίου του. Έχουν δέσει τον Άγιο πάνω σ’ ένα μάγκανο κι αυ­τό σαν περιστρέφεται, του συντρίβει τα κόκαλα. Υποφέρει εκείνος αγόγγυστα αλλά στο ωραίο πρόσωπό του είναι ζωγραφισμέ­νη ανέκφραστη αγαλλίαση, γιατί υποφέρει για χάρη του Κυρίου.

Θ΄. Ο Φανούριος ρίπτεται σ’ ένα λάκκο, για να γίνει βορά άγριων θηρίων κι οι δήμιοί του από πάνω παρακολουθούν να δούνε το τέ­λος του. Τα θηρία όμως έχουν κυριολεκτι­κά εξημερωθεί απ’ τη χάρη του Θεού, γι’ αυ­τό τον περιτριγυρίζουν ήσυχα σαν αρνάκια και απολαμβάνουν θαυμάσια τη συντροφιά του.

Ι΄. Οι δήμιοί του δεν ικανοποιούνται απ’ το προηγούμενο αποτέλεσμα κι έτσι τον βγάζουν απ’ τον λάκκο και τον καταπλακώνουν μ’ ένα μεγάλο λίθο, βέβαιοι πια πως θα τον αποτελειώσουν. Τίποτε όμως δεν πετυχαίνουνε κι αυτή τη φορά.

ΙΑ΄. Η σκηνή παρουσιάζει τον Άγιο μπροστά σε βωμό, όπου οι δήμιοί του τον προτρέπουν να θυσιάσει, βάζοντας στις παλάμες του αναμμένα κάρβουνα. Ο Φανούριος βγαίνει και απ’ αυτή τη δοκιμασία νικητής και αυτό διακρίνεται από ένα διάβολο, που έχει τη μορφή δράκου, που πετά στον αέρα και κλαίει για την αποτυχία του.

ΙΒ΄. Η τελευταία σκηνή είναι το τέλος του μαρτυρίου του, με τον Φανούριο ριγμένο σ’ ένα μεγάλο καμίνι να στέκεται όρθιος πάνω σ’ ένα σκαμνί και να τον περιζώνουν φλόγες και καπνοί. Ο Άγιος φαίνεται να προσεύχεται αδιάκοπα στον Θεό, χωρίς να εκφράζει κανένα παράπονο ή γογγυσμό κι έτσι άκαμπτος κι ανυποχώρητος πέταξε στα ουράνια, γεμάτος ικανοποίηση για όσα βάσανα υπόφερε για χάρη του Κυρίου.

 

Ο ναός

 

Ο Μητροπολίτης τότε του νησιού, ο Νείλος, όταν μελέτησε επισταμένα την ει­κόνα που βρέθηκε, αποφάνθηκε, πως ο Φα­νούριος ήταν ένας απ’ τους σπουδαιότε­ρους μεγαλομάρτυρες της Πίστεώς μας. Αμέσως έστειλε αντιπροσωπεία στον ηγεμό­να του νησιού και τον παρακαλούσε να του δώσει άδεια για ν’ ανακαινίσει την εκκλησία. Όταν όμως ο ηγεμόνας αρνήθηκε, τότε ο Μητροπολίτης μετέβη ο ίδιος προσωπικά στην Κωνσταντινούπολη και κατόρθωσε να εξασφαλίσει απ’ τον Σουλτάνο την άδεια που ζητούσε. Επέστρεψε σύντομα στη Ρόδο κι αναστήλωσε το ναό ακριβώς στην παλιά θέση του, έξω από τα τείχη του. Ο ναός σώζεται ως τα σήμερα και αποτελεί από τότε ιερό προσκύνημα όλων των χριστιανών.

 

* Παλαιότερη δημοσίευση:

Μιχάλης Οικονόμου – συνέντευξη

 

 

 

vas_catisΦανουρόπιτα. Το θαύμα της ευρέσεως του Τούρτη, η συνταγή του Μιχάλη και ο βίος του Αγίου
Περισσότερα

Μελιτζάνα άσπρη «αλά Κάρμεν» από τη μεσόφωνο Κασσάνδρα Δημοπούλου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Τη θρυλική και πιο αγαπημένη στο κοινό όπερα του Ζoρζ Μπιζέ, την όπερα που βασίζεται στην ομώνυμη νουβέλα του Προσπέρ Μεριμέ, φέρνει για πρώτη φορά στην Κηφισιά, στις 11 Ιουλίου 2016, σε μία και μοναδική παράσταση η Κασσάνδρα Δημοπούλου.
Στον ομώνυμο ρόλο, η μεσόφωνος και τσελίστα Κασσάνδρα Δημοπούλου έχει προσαρμόσει σκηνικά την παράσταση, με κείμενα και τραγούδι στα ελληνικά, σε μια αισθησιακή σκηνοθεσία που παραπέμπει σε ταινία του Αλμοδοβάρ.
* Στο μπαρ του Λίλας Πάστια, η αισθησιακή τραγουδίστρια Κάρμεν συναντιέται με τον στρατιώτη Δον Χοσέ και ερωτεύονται. Αυτός για χάρη της φυλακίζεται, μπλέκει σε μάχη με ανώτερό του και τελικά λιποτακτεί και ακολουθεί την παράνομη και περιθωριακή ζωή της Κάρμεν και των συντρόφων της. Σύντομα όμως η Κάρμεν στρέφει το ενδιαφέρον της προς τον διάσημο ταυρομάχο Εσκαμίγιο, οδηγώντας τον Δον Χοσέ σε παράφορη ζήλια.

 

Ταυτότητα παράστασης

 

11 Ιουλίου 2016
Διάρκεια: 01:30
Συμμετέχει 10μελής ορχήστρα και 8μελής χορωδία.
Ώρα: 21:00. Αίθριο Δημαρχείου Κηφισιάς
Γενική είσοδος: 14€. Ειδικές ομάδες: 8€. Προπώληση: 12€
Πρωταγωνιστούν: Κασσάνδρα Δημοπούλου, Φίλιππος Μοδινός, Δημοσθένης Σταυριανός, Αθανάσιος Μαργούτας
Μουσική διεύθυνση: Χρήστος Κτιστάκης
Σκηνοθεσία/ Απόδοση στα ελληνικά: Κασσάνδρα Δημοπούλου
Παραγωγή: Skull of Yorick

* Στo πλαίσιo του Φεστιβάλ Κηφισιάς 2016

H Κασσάνδρα Δημοπούλου και η Λόλα

* Ωστόσο, η Κασσάνδρα Δημοπούλου, εκτός από σπουδαία καλλιτέχνις, είναι και μια ικανότατη μαγείρισσα. Πολλές φορές μας έχει προσφέρει τις πρωτότυπες συνταγές της. Αυτή τη φορά τής αποσπάσαμε τη συνταγή της για μελιτζάνα άσπρη «αλά Κάρμεν». Απολαύστε την.

Μελιτζάνα άσπρη «αλά Κάρμεν»

Υλικά:
1 άσπρη μελιτζάνα Σαντορίνης
1 γλυκοπατάτα
5-6 ντοματίνια
Μισό καρότο
Ελαιόλαδο
Βιολογικό ταχίνι
Λευκό κρασί
Μισή σκελίδα σκόρδο
Μια πρέζα κανέλα

 

Εκτέλεση:
Σοτάρουμε τη μελιτζάνα μόνη με νερό και λευκό κρασί. Εν τω μεταξύ, βράζουμε μόνη τη γλυκοπατάτα. Μόλις μαλακώσει κάπως η μελιτζάνα, ρίχνουμε τα ντοματίνια και το καρότο και το σκόρδο, χαμηλώνουμε τη φωτιά και ρίχνουμε και λάδι (5-6 κουταλιές της σούπας) και την κανέλα και αφήνουμε να βράσει. Ξανασβήνουμε με κρασί προς το τέλος, όταν σωθεί το νερό.
Σβήνουμε τη φωτιά και προσθέτουμε το ταχίνι και τη γλυκοπατάτα. Ανακατεύουμε.
Σερβίρουμε με λίγο λεμόνι.
Τρώμε με συνοδεία ουβερτούρας της 4ης πράξης από την όπερα «Κάρμεν» του G. Bizet, εκτέλεση: Αγνή Μπάλτσα και Χοσέ Καρέρας.
Καλή όρεξη!

vas_catisΜελιτζάνα άσπρη «αλά Κάρμεν» από τη μεσόφωνο Κασσάνδρα Δημοπούλου
Περισσότερα