Cat-postal

Η Ψιψίνα στο Αλφαβητάριο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Σχολικόν έτος 1949-1950. Τα πρωτάκια του πρώτου μετεμφυλιακού σχολικού έτους, σε κλίμα αστάθειας και εθνικής πόλωσης, τουλάχιστον βρίσκουν στο σχολείο τους φρεσκοτυπωμένο αλφαβητάρι -κι όχι ό,τι κι ό,τι: «Τα καλά παιδιά», γραμμένα στη δημοτική, με ήρωες παιδιά, την Άννα, τον Ρήγα και τη μικρότερη Νίνα, τον άτακτο σκύλο Αράπη και την ψιψίνα Χιόνα.

Κυκλοφόρησε πρώτη φορά από τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων. Οι μνήμες από την Κατοχή και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ακόμα νωπές (πέντε χρόνια είχαν περάσει από τη λήξη του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και την απελευθέρωση της Ελλάδας από τα στρατεύματα της Κατοχής) και μόλις είχαν τελειώσει επίσημα οι ένοπλες συγκρούσεις του Εμφυλίου Πολέμου. Tα κείμενα συντάχθηκαν στη δημοτική γλώσσα με ορισμένα στοιχεία της καθαρεύουσας από τον δάσκαλο Επαμεινώνδα Γεραντώνη και η εικονογράφηση έγινε από τον γνωστό ζωγράφο και χαράκτη Κώστα Γραμματόπουλο. Ο Γραμματόπουλος, μάλιστα, βραβεύτηκε με το πρώτο βραβείο για την εικονογράφηση του αλφαβηταρίου στο Παγκόσμιο Παιδαγωγικό Συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε στο Βέλγιο το 1949 στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Διδακτικού Βιβλίου.

Η εικόνα από το νοσταλγικό Αλφαβητάριο αποτυπώνει μια ιερή στιγμή για την οικογένεια. Είναι η ώρα που όλη η οικογένεια κάθεται γύρω από το τραπέζι για το φαγητό. Η μητέρα Φανή σερβίρει με τη βοήθεια της μεγάλης κόρης, της Άννας. Ο πατέρας, η γιαγιά, η Νίνα και ο Ρήγας είναι καθισμένοι στο τραπέζι και περιμένουν τα πιάτα με το φαγητό. Ο πατέρας, ο Ρήγας και η Νίνα φορούν λευκές πετσέτες στο λαιμό για να μη λερώσουν τα ρούχα τους. Λευκό καθαρό τραπεζομάντιλο και μαχαιροπίρουνα στο τραπέζι. Δεξιά βλέπουμε και την «κυρά ψιψίνα» με το πιατάκι της.

Σε μια άλλη εικόνα βλέπουμε τα μέλη της οικογένειας να βρίσκονται στο χαρούμενο, τακτικό και καθαρό σπιτάκι τους. Το σπίτι έχει κεραμίδια, αυλή με δέντρα και κληματαριά. Ο μπαμπάς Θωμάς κάθεται σε μια καρέκλα στην αυλή και διαβάζει την εφημερίδα του. Φορά παντόφλες. Στην αυλή, επίσης, βλέπουμε το αγοράκι της οικογένειας, τον Ρήγα, να παίζει πάνω στο ξύλινο αλογάκι του, τη γιαγιά με μαύρη μαντίλα να γνέθει με τη ρόκα, ενώ έξω από την αυλή βρίσκεται η μικρή Νίνα κρατώντας την κούκλα της. Από την ανοιχτή πόρτα του σπιτιού διακρίνουμε στο εσωτερικό να κάθεται σ᾽ ένα σκαμνί τη μεγάλη κόρη της οικογένειας, η Άννα, και από το ανοιχτό παράθυρο φαίνεται η μητέρα Φανή να κρατά στην αγκαλιά της το μωρό της οικογένειας. Η οικογένεια του αλφαβηταρίου είναι επταμελής. Οι γονείς με τέσσερα παιδιά και η γιαγιά. Πουλάκια ίπτανται πάνω στη στέγη, η κληματαριά (σύμβολο της γονιμότητας και της ευτυχίας) είναι γεμάτη με τσαμπιά σταφύλι, ενώ στην άκρη αριστερά υπάρχει και μια λευκή γάτα, η «ψιψίνα». Σύμβολο της θαλπωρής και της οικειότητας.

Το δεύτερο Αλφαβητάριο υπήρξε το πιο διάσημο και μακροβιότερο αλφαβητάριο του ελληνικού σχολείου. Κυκλοφόρησε σε δεκαέξι εκδόσεις από τον Οργανισμό Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων και χρησιμοποιήθηκε για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Α´ τάξη Δημοτικού για είκοσι τρία χρόνια, από το 1955 έως το 1979. Από αυτό έμαθαν γραφή και ανάγνωση γενιές Ελλήνων μαθητών. Γονείς και τα παιδιά τους είχαν το ίδιο αλφαβητάρι-αναγνωστικό.

  • Ο Κώστας Γραμματόπουλος (Αθήνα, Σεπτέμβριος 1916 – Αθήνα, 1 Οκτωβρίου 2003) ήταν Έλληνας ζωγράφος και χαράκτης.

Γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1916. Οι γονείς του είχαν μετοικήσει πριν από λίγα χρόνια από την Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας του Παναγιώτης Γραμματόπουλος, καλλιτέχνης επιπλοποιός, καταγόταν από το Ρύσιο (Αρετσού), ελληνική παραλιακή κωμόπολη στην ανατολική πλευρά της Προποντίδας, 40 χλμ περίπου από την Κωνσταντινούπολη.

Το 1934 αποφοιτά από το Ζ’ Γυμνάσιο Παγκρατίου και εισάγεται στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, όπου σπούδασε ζωγραφική στο εργαστήριο του Ουμβέρτου Αργυρού, και χαρακτική στο εργαστήριο του Γιάννη Κεφαλληνού (1934-1940). Αποφοιτώντας του απονεμήθηκε η ανωτάτη διάκριση του «Χρυσοβεργείου Βραβείου».

Το 1940, φοιτητής ακόμη, δημιουργεί μερικές από τις γνωστότερες πατριωτικές αφίσες, με θέμα τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. Είναι σε όλους γνωστές οι σχετικές αφίσες: «Οι Ηρωίδες του 1940» με τις Ελληνίδες στην Πίνδο, «Έλα να τα πάρης» με τον Έλληνα στρατιώτη με εφ’ όπλου λόγχη, «Εμπρός της Ελλάδος παιδιά» κ.α. Επίσης φιλοτέχνησε διάφορα έντυπα και προπαγανδιστικό υλικό του αντιστασιακού αγώνα. Για αυτήν τη δραστηριότητά του συνελήφθη και βασανίστηκε επί γερμανικής κατοχής.

Το 1944 ξεκίνησε η επαγγελματική του δραστηριότητα με τη δημιουργία σειράς προσωπογραφιών πολλών μεγάλων Ελλήνων λογοτεχνών για το περιοδικό Νέα Εστία (πασίγνωστα είναι τα πορτρέτα του Κωστή Παλαμά, του Άγγελου Τερζάκη, του Ηλία Βενέζη, του Μιλτιάδη Μαλακάση, του Άγγελου Σικελιανού κ.α.) και με την εικονογράφηση πολλών λογοτεχνικών και εκπαιδευτικών βιβλίων. Μέχρι το 1954 ασχολήθηκε κυρίως με τη φιλοτέχνηση και εικονογράφηση βιβλίων, μία σημαντική δραστηριότητά του σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Έχει εικονογραφήσει περισσότερα από 100 βιβλία. Ασχολήθηκε επίσης με την εικονογράφηση πολλών «Κλασικών Εικονογραφημένων» (Κολοκοτρώνης, Θησέας και Μινώταυρος, Περσέας και Ευρυδίκη κ.ά.)

Ευρέως γνωστά είναι τα δύο αλφαβητάρια της πρώτης Δημοτικού που εικονογράφησε το 1949 και το 1955. Η ανάθεση της εικονογράφησης των δύο αλφαβηταρίων ήταν αποτέλεσμα της πρώτης θέσης που κατέλαβε στους δύο αντίστοιχους πανελλήνιους διαγωνισμούς του Οργανισμού Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων (Ο.Ε.Σ.Β.). Στη Διεθνή Έκθεση Διδακτικού Βιβλίου και στο εκεί Παγκόσμιο Παιδαγωγικό Συμπόσιο στο Laeken του Βελγίου το 1949, του απονεμήθηκε το Πρώτο Βραβείο για το Αλφαβητάριο «Τα καλά παιδιά». Εικονογραφώντας τα αλφαβητάρια δημιούργησε έναν νέο κώδικα επικοινωνίας για όλους τους Έλληνες στα δύσκολα χρόνια της μεταπολεμικής περιόδου. Πρόθεσή του ήταν το βιβλίο να «αγγίξει» τα παιδιά, γι’ αυτό άλλωστε και η ανάμνηση των εικόνων αυτών προξενεί σε όλους συγκίνηση και χαρά. Το Αλφαβητάριο του 1955 χρησιμοποιήθηκε για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Α´ τάξη Δημοτικού για περισσότερα από είκοσι συνεχόμενα έτη.

Το 1953 παντρεύεται τη ζωγράφο Αλκμήνη Νικολαΐδου.

Το 1954, ύστερα από επιτυχία στο διαγωνισμό του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, συνεχίζει τις σπουδές του επί τετραετία στο Παρίσι. Σπουδάζει ζωγραφική, χαρακτική, χαλκογραφία και γραφικές τέχνες στις École Supé­rieure des Beaux–Arts, École Estienne και École Mé­tiers d΄Αrt. Η «Παρισινή» του εμπειρία επηρέασε καθοριστικά το εικαστικό του έργο. Η θεματολογία του παρέμεινε ελληνοκεντρική, αλλά το στυλ του εμπλουτίστηκε με στοιχεία της μοντέρνας τέχνης.

Το 1959 εκλέγεται τακτικός καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, στην έδρα της χαρακτικής, διαδεχόμενος τον δάσκαλό του Γιάννη Κεφαλληνό. Εκτός από χαρακτική διδάσκει στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και την «τέχνη του βιβλίου», ιδρύοντας το σχετικό εργαστήριο. Καθηγητής διατέλεσε μέχρι το 1985 και για αρκετά χρόνια υπήρξε διευθυντής (1973–1975) και πρύτανης (1978-1980) της Σχολής. Η διδακτική προσφορά του υπήρξε πολύ σημαντική. Στην εικοσιεξάχρονη θητεία του ως καθηγητής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών διαμόρφωσε και μύησε στα μυστικά της ζωγραφικής και της χαρακτικής, εκατοντάδες νεότερους Έλληνες καλλιτέχνες. Πολλοί σύγχρονοι διακεκριμένοι Έλληνες καλλιτέχνες υπήρξαν μαθητές του.

Η εποχή της εκλογής του Κωνσταντίνου Γραμματόπουλου ως καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών συμπίπτει με την απαρχή μίας νέας περιόδου στο έργο του, κατά την οποία αρχίζει να δημιουργεί έγχρωμα χαρακτικά έργα (ξυλογραφίες) σε ασυνήθιστα μεγάλες διαστάσεις, με μία εντελώς νέα και απολύτως προσωπική τεχνοτροπία και ερμηνεία, με θέματα κυρίως από το Αιγαίο και την Ελληνική Μυθολογία. Η περίοδος αυτή διαρκεί μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Το 1968 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 34η Μπιενάλε της Βενετίας. Την επιτυχία και παγκόσμια προβολή του έργου του στη διεθνή αυτή έκθεση επισκίασε η διεθνής κατακραυγή κατά του δικτατορικού καθεστώτος της Αθήνας, στερώντας του έτσι το πρώτο βραβείο της έκθεσης.

Το 1972 του απονέμεται το Χρυσό Μετάλλιο Χαρακτικής στην Μπιενάλε της Φλω­ρεντίας.

Το 1974 φιλοτεχνεί το σημερινό Εθνόσημο της Ελληνικής Δημοκρα­τίας.

Την τελευταία δημιουργική περίοδο της ζωής του, έως τις αρχές της δεκαετίας 1990, την αφιερώνει στη ζωγραφική και την έγχρωμη λιθογραφία, εισάγοντας και εκεί νέες ευρηματικές τεχνικές και εικαστικές εκφράσεις.

Ήταν μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (ΕΕΤΕ).

Από τους τελευταίους κορυφαίους Έλληνες καλλιτέχνες της «γενιάς του ’30», ο Κωνσταντίνος Γραμματόπουλος έφυγε από τη ζωή την 1η Οκτωβρίου του 2003, σε ηλικία 87 ετών, ύστερα από πολύχρονη ασθένεια, η οποία τον κράτησε μακριά από τη δημιουργία για περίπου δέκα χρόνια.

eirini aivaliwtouΗ Ψιψίνα στο Αλφαβητάριο
Περισσότερα

Διάβασμα με τη συντροφιά της γάτας

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Κυριακή απόγευμα σ’ ένα ψαράδικο σπίτι του Βορρά. Απόλυτη γαλήνη δείχνει να επικρατεί στο δωμάτιο. Ένα κορίτσι, που φορά παραδοσιακή τοπική ενδυμασία, είναι καθισμένο δίπλα στο παράθυρο και διαβάζει με προσήλωση το βιβλίο του υπό τη συντροφιά και το βλέμμα οικιακών ζώων, μιας γάτας και μιας όρνιθας.

Μία ηθογραφική σκηνή από τη ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου της Δανίας. Ο Δανός ζωγράφος Michael Ancher (1849-1927) απεικονίζει αριστοτεχνικά το εσωτερικό ενός σπιτιού απλών ψαράδων στο ψαροχώρι Skagen της Δανίας όπου εγκαταστάθηκε και έζησε ζωγραφίζοντας μαζί με τη γυναίκα του, επίσης ζωγράφο, Anna Ancher.

Ο ζωγράφος με τη σύζυγό του, Άννα

* Ο Μίκαελ Πέτερ Άνκερ ήταν Δανός ρεαλιστής ζωγράφος. Είναι γνωστός σήμερα κυρίως για τις απεικονίσεις του ψαράδων από το Σκάγκεν και σκηνών της ζωής εκεί, ως μέλος της «Αποικίας του Σκάγκεν».

Γέννηση: 9 Ιουνίου 1849, Μπόρνχολμ, Δανία
Απεβίωσε: 19 Σεπτεμβρίου 1927, Skagen, Δανία
Εκπαίδευση: Βασιλική Δανέζικη Ακαδημία Καλών Τεχνών
Περίοδος: Ιμπρεσιονισμός
Παιδιά: Helga Ancher

eirini aivaliwtouΔιάβασμα με τη συντροφιά της γάτας
Περισσότερα

Γιάννης Σκαρίμπας, «Το βάζο»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Θεέ μου! Κίνα! Και στραβίζω σαν νειογέννη-
το γατί. Σινό πενάκι – «κάνθος»
δόντι, μύτη – εκεί – ζωγραφισμένη
ως άνθος.

Σε μια κάμψη το ποδάρι μου – ίδιο ξίφος-
στο πορσελανί μου χαμογέλιο,
με τα μάτια παρδαλά – Θεέ μου τι ύφος
τέλειο!

Να πηδήξω από το βάζο μου; Τι φόρμα
ενός σκίτσου – κίνησης σαν τόξο –
φως το γόνα, φως το πήδημα, ως θα όρμαα
στα όξω.

(Γιάννης Σκαρίμπας, Το βάζο, Βοϊδάγγελοι, στο: Άπαντες Στίχοι 1936-1970, Κάκτος, 1996)

eirini aivaliwtouΓιάννης Σκαρίμπας, «Το βάζο»
Περισσότερα

Γάτες και παλιά γοητεία – Εκπληκτικό!

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Τ. Σ. Έλιοτ

Τρούμαν Καπότε

Στιβ Μακ Κουίν

Χέλμουτ Νιούτον

Σον Κόνερι

Πίτερ Ο’ Τουλ

Μισέλ Φουκό

Λόρενς Ολίβιε

Λέοναρντ Κοέν

Γούντι Άλεν

 

Γκορ Βιντάλ

Έρολ Φλιν

Διάσημοι άνθρωποι -καλλιτέχνες, συγγραφείς και φιλόσοφοι- με ένα κοινό χαρακτηριστικό, την αγάπη για τη συντροφιά της γάτας.

  • Στην αρχική φωτογραφία ο Ιβ Μοντάν.
eirini aivaliwtouΓάτες και παλιά γοητεία – Εκπληκτικό!
Περισσότερα

Μια γατούλα στα χέρια του Μάρλον Μπράντο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Το Σάββατο 29 Απριλίου 2017 γιορτάστηκαν στη Νέα Υόρκη τα 45χρονα της ταινίας «Νονός». Ο σκηνοθέτης Φράνσις Φορντ Κόπολα μίλησε και για τη γάτα που κρατούσε ο Μάρλον Μπράντο στην αγκαλιά του στην εναρκτήρια σκηνή. Μια τρυφερή στιγμή που έρχεται σε έντονη αντίθεση με την τρομακτική παρουσία του. Όπως είπε: «Ήταν μια προσθήκη της τελευταίας στιγμής. Έβαλα αυτή τη γάτα στα χέρια του. Ήταν η γάτα του στούντιο. Τελειώσαμε με ένα και μόνο γύρισμα», είπε ο βραβευμένος σκηνοθέτης. Δείτε τη σκηνή με τη γατούλα… ΕΔΩ

eirini aivaliwtouΜια γατούλα στα χέρια του Μάρλον Μπράντο
Περισσότερα

Η γάτα στην κινέζικη παράδοση

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Στην αρχαιότητα η κινέζικη παράδοση είχε ένα θρύλο ο οποίος έλεγε πως η γάτα γεννήθηκε από την ένωση ενός λιονταριού και ενός πιθήκου. Το λιοντάρι έδωσε στη γάτα την περηφάνια της
και την αξιοπρέπειά της και ο πίθηκος την περιέργεια και τη σκανταλιά. Ελάχιστα πιστευτός σήμερα, ωστόσο σίγουρα αυτά είναι τα τέσσερα βασικότερα χαρακτηριστικά της γάτας.

eirini aivaliwtouΗ γάτα στην κινέζικη παράδοση
Περισσότερα

Η γάτα του Οδυσσέα (Όλγα Παπακώστα)

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Εγώ δεν είμαι Άργος. Όταν τον είδα να μπαίνει στην αυλή μετά τόσα χρόνια, του γύρισα επιδεικτικά την πλάτη. Ξόδεψα επτά ζωές στα γόνατα της Πηνελόπης περιμένοντάς τον. Βαρέθηκα τον χτύπο του αργαλειού και τα ψαροκόκαλα των μνηστήρων. Πάω να πεθάνω κάπου ήσυχα, να ξεχάσω το χάδι του.
(Όλγα Παπακώστα, Όχι ακόμη Κάρμεν, Πατάκης, 2012).

* Louis Valtat, Γυναίκα με γάτα, 1903

eirini aivaliwtouΗ γάτα του Οδυσσέα (Όλγα Παπακώστα)
Περισσότερα

Η Χίλαρι και ο Socks

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Φωτογραφία της -τότε- Πρώτης Κυρίας των ΗΠΑ, Χίλαρι Κλίντον, με τη γάτα του Λευκού Οίκου, Socks. Λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα του 1995 (13 Δεκεμβρίου). Το ένα από τα δύο βλέμματα δείχνει αρκετά άνετο, αλλά το άλλο φαίνεται να μην είναι και τόσο χαρούμενο και ελάχιστα απέχει από την αντίδραση!

vas_catisΗ Χίλαρι και ο Socks
Περισσότερα

«Ένα σκοτωμένο γατάκι στην άσφαλτο», ποίημα του Κώστα Μόντη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Το μεγαλύτερο μέρος της ποίησης του Κύπριου ποιητή Κώστα Μόντη είναι η ποίηση των ταπεινών πραγμάτων. Τα παιδιά, τα εγγόνια, ένα δέντρο, μια σειρά «σκουλήκια του Μαρτιού», ένας γρύλος, τ’ αγριόχορτα, ένα γατάκι σκοτωμένο στην άσφαλτο. Ο Μόντης εξάλλου αγαπούσε πολύ αυτό το τόσο παρεξηγημένο ζώο των ποιητών και των φιλοσόφων.

Είναι πια, βέβαια, θέαμα κοινό στη λεωφόρο
τα μικρά γατάκια
που πάν να διασχίσουν και τα σκοτώνουν τ’ αυτοκίνητα.
Όμως αυτό
έτσι που άπλωσε απαλά
το μπροστινό του ποδαράκι στην άσφαλτο
σα χεράκι κοιμισμένου παιδιού στο στήθος μας,
όμως αυτό
έτσι που αγκάλιασε την άσφαλτο,
έτσι που κάτι της ζήτησε…

Κώστας Μόντης, Αγνώστω Ανθρώπω (1968)

vas_catis«Ένα σκοτωμένο γατάκι στην άσφαλτο», ποίημα του Κώστα Μόντη
Περισσότερα

«Γυναίκα και γάτα», έργο της Νίκης Ελευθεριάδη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Η ζωγράφος Νίκη Ελευθεριάδη γεννήθηκε στην Πέτρα της Λέσβου το 1954. Σπούδασε γραφικές τέχνες και διακόσμηση εσωτερικού χώρου στην Αθήνα και Πλαστικές Τέχνες στο Παρίσι. Από το 1977 μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιήσει πάνω από 40 ατομικές εκθέσεις στη Μυτιλήνη, την Αθήνα και σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, στην Κύπρο και στο εξωτερικό και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές. Έργα της υπάρχουν σε ιδιωτικές συλλογές και σε μουσεία.

Για την έκθεσή της που έχει τίτλο «Μικρά τοπία» ο Χ. Γ. Λάζος, κριτικός-συγγραφέας, ανάμεσα σε άλλα γράφει στον εξαιρετικό κατάλογο: «Έχω τη γνώμη ότι τα τοπία της Νίκης, αυτής της «ασπούδαχτα σπουδασμένης» όπως σωστά παρατηρεί ο Χ. Μπότσογλου, έχουν την ίδια υφή και την ίδια εκφραστική δύναμη.

Τα μοτίβα, το χρώμα, το σχέδιο και το νόημα της εικόνας συνθέτουν μια ενότητα πειστική και συνεπή που συνιστά το προσωπικό ύφος της. Μέσα σε αυτό παίρνουν μορφή και υπόσταση τα στοιχεία της λαϊκής και προσωπικής μυθολογίας -τα λαγήνια και τα αγκάθια που παραπέμπουν στη ζωγραφική του πατέρα της, Τάκη Ελευθεριάδη-, η αγάπη της για τη θάλασσα και τα δέντρα, η αισθησιακή σχέση της με τον τόπο και τα πράγματα που διατηρεί τη θερμότητα της άμεσης σωματικής επαφής».

vas_catis«Γυναίκα και γάτα», έργο της Νίκης Ελευθεριάδη
Περισσότερα